Πιεμόντε

Στην αγκαλιά των Αλπεων και των Απεννίνων «φωλιάζει» η πρωτεύουσα της καλοφαγίας της Ιταλίας με τα δεκάδες καλούδια της: τρούφες, ρύζι, τυριά, αλλαντικά και βεβαίως τα φημισμένα κρασιά

Piedmonte σημαίνει τα ποδαράκια του βουνού. Τα προποδάκια του. Υποκοριστικό τρυφερότητος, γιατί με συγκλόνισε η σκηνογραφία. Αλλιώς το βουνό είναι... δύο. Τα Απέννινα της Λιγουρίας νοτιοανατολικώς και η αλπική αλυσίδα, που εκτείνει μια μεγαλειώδη αγκαλιά για να προστατεύσει λόφους και κοιλάδες από βορρά και δύση. Ο ποταμός Πάδος εκπηγάζει από το Monviso, σε ύψος 3.841 μέτρων. πληθυσμός 4.000.000 και κάτι. Στενή συνοριακή λωρίδα με την Ελβετία, ευρύτερη ­ υπό κάθε έννοια ­ με τη Γαλλία.

Στη γειτνίαση αυτή και τα μακραίωνα παλατιανά νταραβέρια με τους Φραντσέζους αποδίδουν, εν τινι μέτρω, οι Πιεμοντέζοι τη γαστρονομική υπεροχή τους. Διότι, όπως βεβαίως ξέρετε, η περιοχή λογίζεται ως η ιταλική πρωτεύουσα της καλοφαγίας. Τα προϊόντα κατ' αρχάς.

Οπως και αλλού, την τελευταία 20ετία οι αγρότες από τα ορεινά κατεβαίνουν στα πεδινά ή στα βιομηχανικά αστικά κέντρα. Ο πρώτος τομέας απασχολεί πια μόλις το 6,7% του ενεργού πληθυσμού και συμβάλλει μόνο κατά το 4% στην τοπική παραγωγή. Λίγα σχετικώς, αλλά τι αγαθά, τι καλούδια δίνει τούτη η γη!

Ρύζια κατ' αρχάς. Από το 1221 και πιθανόν από τους Αραβες, εδώ θα γίνει ο μεγαλύτερος ευρωπαϊκός ορυζών. Carnaroli, το γνωστό μας arborio, το baldo, roma, sant' andrea, vialone nano, για να πετύχετε το πιο μελωμένο ρυζότο, venere nero, το μαύρο, που προέκυψε από τη διασταύρωση της ντόπιας παντανέζικης με μιαν αρχαία κινεζική ποικιλία. Ρύζια αρωματικά, μαργαριταρένια, με την ιδιότητα απορρόφησης μεγάλης ποσότητας υγρών από ζωμούς για να μας φιλοδωρήσουν με εύγευστα πιάτα. Κάστανα. Ονειρο, με κλειστά μάτια τα τρώτε. Εκείνα τα γλασέ, σε μια βαθιά απόχρωση του καφέ, που δοκίμασα στο ζαχαροπλαστείο Torino (Piazza San Carlo 204). Αμύγδαλα και τα φουντούκια «Piedmonte», με εξαιρετικά οργανοληπτικά χαρακτηριστικά, κάνουν θαυμάσιες πραλίνες. Εννέα τυριά με ονομασίες προέλευσης όπως το Καστελμάνιο και το Murianengo του Moncenisio. Προσούτα, σαλαμικά ξερά σαν του Melezet, κρέας μοσχαρίσιο που στεγνώνει στα κρυστάλλινης καθαρότητος αλπικά ρεύματα, mocetta veldostana. Βοοειδή ευτυχισμένα, ράτσες ντόπιες, η frisone φερ' ειπείν, θρεμμένες με διαλεχτά δημητριακά και άφθονα φρέσκα αβγά σαν τα μοσχάρια του fassun, τα οποία απολαμβάνουν επίσημης κρατικής προστασίας ώστε ο καταναλωτής να εξασφαλίζει εγγυημένα υγιεινό και τετρανόστιμο κρέας. Από το 1910 τα υγιέστερα, ωραιότερα ζωντανά συμμετέχουν στα καλλιστεία της Fierra del Bue, την τρίτη Πέμπτη κάθε Δεκέμβρη στο πλούσιο χωριό του Λάνγκε.

Και βεβαίως τα κρασιά. Από το πρώτο ιταλικό σπουμάντε που έφτιαξε το 1850 ο Κάρλο Γκάντσια ως τα μυθικά Μπαρόλο. Και ανυπερθέτως το πολυτιμότερο πετράδι της γαστριμαργίας του Πιεμόντε: οι τρούφες. Οι τρούφες της Αλμπα.

Αλμπα: μια εκδρομή
Στην Alba τα καντούνια με τις κρεμεζί εκκλησίες, τους υπερήφανους αυλόγυρους φιλοδωρούν το βλέμμα με μιαν πιο απτή, κατανοητή χάρη. Μια θεόρατη ξύλινη πύλη ανοίγει και να 'μαστε στο οινοποιείο Pio Cesare. Οίκος περιορισμένης παραγωγής, περίπου τέσσερα εκατομμύρια φιάλες εκλεκτών, ακριβών κρασιών, που απευθύνονται σε μυημένους καταναλωτές. «Positioning στην κορυφή» διευκρινίζει ο ιδιοκτήτης κύριος Pio Boffa. Ετος ιδρύσεως 1881. Τα κτίσματα γύρω μας δύο αιώνων. Στις κάβες υπολείμματα μεσαιωνικών και ρωμαϊκών τειχών 20 αιώνων. Εθνικό μνημείο. Αυλή με γυρίσματα, οπισθαύλια και επάνω σαχνισίνια, χαγιάτια, υαλόφρακτα εξώστεγα, θεωρεία. Στην αίθουσα της υποδοχής μια μικρούλα καμαριέρα, συνομήλικη του οίκου, με λευκό μπονέ και ποδιά, γαλάζια ρόμπα και μαλλάκια, μας προσφέρει εσπρέσο από μιαν εξίσου αρχαία αλουμινένια καφετιέρα. ­ Νεράκι; ­ Si, per cortesie. Εκατόν τόσα χρόνια πριν, ο Pio Cesare αγόρασε διαλεχτούς αμπελώνες στις πιο ευνοημένες πλαγιές του Μπαρόλο, Μπαρμαρέσκο, Τρέιζο, Σεραλούνγκα. Με προσανατολισμό νότιο, ώστε να πιουν άφθονο ήλιο τα πρέμνα. Μια δική τους συγκομιδή κατά 70% και 30% σταφύλια από φίλους πια αμπελουργούς, που συνεργάζονται για τέσσερις γενιές με τούτο το σπίτι, αποτελεί ένα σίγουρης ποιότητας εφαλτήριο προκειμένου να παραχθούν καλά κρασιά.

Η οινοπαραγωγική ζώνη της Alba έχει ένα τουλάχιστον κοινό στοιχείο με τη Βουργουνδία: το χαρισματικό έδαφος, ένα προνομιούχο terroir. Αμμο-ασβεστώδης πηλός. Καλλιεργούνται λευκές γηγενείς οινάμπελοι, όπως το Arneis, Cortese ή το αλλόφερτο Μοσχάτο, και ερυθρές, όπως η Barbera, το Dolcetto, η Gattinata, το Grignolino, η Freisa, που δίνει ένα γλυκό, αφρώδες κόκκινο κρασί. Μα το βασιλικό ετούτο χώμα συναντά την πιο έντονη, συμπυκνωμένη και δραματική έκφρασή του στην ποικιλία του Nebbiolo.

Πήρε το όνομά του από τα σύννεφα, αναφέρεται από τον Πλίνιο και το ξαναβλέπουμε σε κείμενα του 1235. Ο μαύρος σχεδόν χυμός του μας χαρίζει τα Barbaresco και τα αιγλήεντα Barolo. Τα κρασιά των βασιλιάδων της Σαβοΐας. Το Νεμπιόλο ωριμάζει αργά. Μετά το πάτημα παραμένει με τα στέμφυλα επί έξι ως δέκα ημέρες μέσα σε ανοξείδωτες δεξαμενές. Ωστόσο Νοέμβρης και σφίγγουν τα κρύα, στα κελάρια της Αλμπα. Στο κρασί υπάρχουν πολλά υπολειμματικά σάκχαρα. «Τώρα αρχίζουν οι αλλαγές των βαρελιών. Που πρέπει να συντελεσθούν τη σωστή στιγμή. Αυτό το μαθαίνετε μόνο με την εμπειρία. Την αφομοιωμένη γνώση γενεών. Στο Πιεμόντε χρησιμοποιούμε αυτά τα ωοειδή, μεγάλα βαρέλια από σλοβενική δρυ. Τελευταία, μεταχειριζόμαστε βαρελάκια γαλλικά, στις ύστερες φάσεις ωρίμασης. Ενα Barolo θα συζήσει με το ξύλο επί τρία χρόνια, τα Μπαρμπαρέσκο επί δύο χρόνια». Από βαρέλι σε βαρέλι το κρασί εμπλουτίζεται σε χαρακτήρα. Ακολουθεί η ανάπαυση στο μπουκάλι επί έξι ως εννιά μήνες. Αλκοολικός τίτλος 13,5 βαθμοί. Ταννίνες ατίθασες. Πυκνό, σκούρο χρώμα. Ο κύριος Μπόφα μάς κερνάει το Barolo 1994. Αγριο ακόμη. Μυρίζει ξύλο, δέρμα, νοτισμένο δάσος. Τα ευγενέστερα αρώματα τρούφας, βιολέτας, τριαντάφυλλων θα εκδηλωθούν αργότερα. Μην πίνετε κανένα Μπαρόλο προτού συμπληρώσει το 14ο έτος του.

Η μαρμίτα του Πιεμόντε
Η υψηλή κουζίνα άνθησε όπου υπήρξαν βασιλικές δυναστείες, παλάτια, αυλικοί. Συν εξαιρετικά αγροτικά προϊόντα. Δείτε τα παραδείγματα της Περσίας, Κίνας, Γαλλίας. Και του Πιεμόντε.

Παρέθεσα παραπάνω τις γεωργικές - κτηνοτροφικές πρώτες ύλες. Θα δούμε τώρα πώς παρασκευάζονται. Το βούτυρο και παλαιότερα το καρυδέλαιο αποτελούν την ευρέως χρησιμοποιούμενη λιπαρή ουσία. Βασικά αμυλώδη, το ρύζι, η πολέντα από καλαμποκάλευρο, τα σπιτικά ζυμαρικά. Οχι ξερά όπως στον ιταλικό νότο, φρέσκα και παραγεμιστά κυρίως με κρέας ραγκού. Τα πιο αντιπροσωπευτικά λέγονται agnoletti. Μια αξιοσημείωτη αμυλώδης σπεσιαλιτέ, τα κριτσίνια ή ghershin. Μακρουλότατα ως και ενάμισι μέτρο, τραγανιστά, εύθρυπτα και μεγάλης νοστιμιάς. Πατέντα ενός φούρναρη του Τορίνο, του Αντώνη Μπρονέρο τον 17ο αι. Πάντα χειροποίητα, απαιτούν ειδική δεξιοτεχνία, και τα grissini οποιασδήποτε άλλης ιταλικής πολιτείας αποτελούν κακότεχνη ρέπλικα.

Δύο θεμελιώδη ρεύματα διέτρεξαν το σώμα της πιεμοντέζικης μαγειρικής. Η χωριάτικη, αδρή, ανεπιτήδευτη κουζίνα των θερμίδων και της ανάγκης αφενός. Και η εκλεπτυσμένη κουζίνα της αριστοκρατίας αφετέρου, που αποτάσσεται το σκόρδο και τα αλλαντικά του χοίρου, μεταχειρίζεται ελάχιστο κρεμμύδι. Στους μοντέρνους καιρούς οι δύο τάσεις συνενώνονται στην αστική κουζίνα των εστιατορίων. Fusion, αφού αμβλύνθηκαν οι ταξικές διαφορές. Κάτι που επιμένει είναι η εντοπιότης των ιδιωμάτων. Κάθε χωριό ή πόλη βαστά τις ρετσέτες του στηριγμένες στα ντόπια αγαθά.

Στο Piedmonte δεν τσιγκουνεύονται το κρασί. Ούτε στις μαρινάτες ούτε στο τσουκάλι. Αντιπροσωπευτικό δείγμα το μπραζάτο κον Μπαρόλο. Μοσχάρι μπρεζέ με το μνημειώδες κόκκινο κρασί. Δημοφιλές πιάτο το bollito misto. Ενα μεγάλο βραστό με διαφορετικών λογιών κρέας. Οπως το pot au feu. Γνωστή επίσης η φιναντσιέρα, το αγαπημένο φαγητό των μπανκέρηδων και επιχειρηματιών του περασμένου αιώνα, καμωμένο από διάφορα πουλερικά. Κατά προτίμησιν όμως του Καβούρ, του αρχιτέκτονα της ενοποίησης των ιταλικών κρατιδίων και πρωθυπουργού αργότερα, εμπλουτίσθηκε με μοσχάρι. Η κλασική σάλτσα είναι η bagna caoda με αντσούγα, σκόρδο και λάδι που συνοδεύει βραστά λαχανικά.

Το ισχυρότερο εν τούτοις βέλος στη γαστροφαρέτρα του Πιεμόντε είναι γλυκό. Μεγάλη ζαχαροπλαστική παροιμιώδους φινέτσας. Εδώ φτιάχνουν και τα μικρότερα γλυκίσματα του κόσμου. Σταυροβελονιά. Δίχως πομπώδη στόμφο οι Πιεμοντέζοι φτιάχνουν έργα τέχνης για το τραπέζι και τα καταχαίρονται. Τέχνη αθέλητη, αβίαστη, που προκύπτει με άνεση. Βέροι αρτίστες δηλαδή. Κλείνοντας, μια συνταγή της εποχής.

(πηγή: ΒΗΜΑ)

Σάο Πάολο

Λευκοί με αφρικάνικο ταμπεραμέντο, μαύροι με ευρωπαϊκό στυλ, μιγάδες όλων των προελεύσεων με σοκολατένια δέρματα: η φράση χωνευτήρι πολιτισμών, όσο κι αν είναι χαρακτηριστική, δεν παύει να είναι απλώς «λίγη» για τη γιορτή γονιδίων που κατακλύζει τη χώρα και την παλλόμενη επιχειρηματική καρδιά της

Αν έπρεπε κάποιος να μιλήσει «εγκυκλοπαιδικά», θα χρησιμοποιούσε συνηθισμένες σχολικές φράσεις σαν κι αυτές: το Σάο Πάολο είναι η τρίτη μεγαλύτερη πόλη στον κόσμο μετά το Τόκιο και την Πόλη του Μεξικού. Εχει μια εξαιρετικά δυνατή παραγωγή καφέ, ενώ ταυτόχρονα ακμάζουσα είναι η αυτοκινητοβιομηχανία του, η εξόρυξη πετρελαίου και πολύτιμων λίθων. Δεν θα πρέπει να ξεχάσουμε, βεβαίως, τον πλούτο φρούτων και λαχανικών που παράγονται στην περιοχή. Εχει συνολικά 22 εκατομμύρια κατοίκους - σε αυτούς συμπεριλαμβάνονται και όσοι κατοικούν στις περίφημες φαβέλες, στις παρυφές της πόλης. Και ενώ τυπικά η πρωτεύουσα της χώρας είναι η Μπραζίλια, η πραγματική ανάπτυξη και το κέντρο επιχειρήσεων και διαβουλεύσεων βρίσκεται εδώ, στη βραχώδη άκρη του Ατλαντικού και σε περισσότερα από 700 υψόμετρο.

Αν πάλι ήθελες να μιλήσεις πιο ρεαλιστικά, σε πιο «μεγάλα παιδιά», θα έλεγες και μερικά πράγματα παραπάνω. Οταν μόλις έχεις προσγειωθεί σε μια νέα πόλη, ακόμη χειρότερα όταν αυτή είναι η πρώτη σου φορά σε ολόκληρη τη Λατινική Αμερική, μιάμιση ώρα στην ουρά για το τελωνείο, ενώ ο κόσμος έξω πάλλεται και σφύζει από ζωή, είναι πολλή, όπως και να το κάνεις. Η πρώτη επαφή με την καρδιά της βραζιλιάνικης οικονομίας έχει κάτι το ιδιαίτερα οικείο: τρελό μποτιλιάρισμα, σφήνες, κόρνες, απόλυτη απουσία φλας, παιδάκια και λοιποί τύποι στα φανάρια να πωλούν γυαλιά, φορτιστές κινητών και λογιών λογιών χρήσιμα - άχρηστα αντικείμενα. Και πάνω από το κεφάλι σου ελικόπτερα μεγαλοσχημόνων επιχειρηματιών να κινούνται από… ταράτσα σε ταράτσα για να μην μπλέκουν στην κίνηση και χάνουν χρόνο!

Μ' ετούτα και μ' εκείνα, ένα γίνεται γρήγορα σαφές: το Σάο Πάολο δεν είναι απλώς μια πόλη... Είναι μια τεράστια πόλη! Αν και δύσκολη για να την «φέρεις βόλτα», μπορείς ωστόσο να διακρίνεις τον σκελετό της, τις διαφορετικές περιοχές και τα χρώματά της. Παλιά πόλη, ιαπωνική συνοικία Λιμπερντάτζι για έντονο χρώμα, Λεωφόρος Παουλίστα για τα ψώνια, σύνορο μεταξύ «λαού και Κολωνακίου», Βίλα Μανταλένα για τους καλλιτέχνες, πάρκο Ιμπιραπουέρα για αμιγώς «νεοϋορκέζικα» σαββατιάτικα πρωινά με τζόγκινγκ και ποδήλατο δίπλα στις λίμνες, Πινιέιρος για μποέμ βραδινά στέκια, Ιταΐμ Μπίμπι για τους ανερχόμενους αστούς και Ζαρντίνς, οι Κήποι της αριστοκρατίας και των «καλά κρατούντων» Παουλιστάνος και ξένων που εργάζονται ή απλώς βρίσκονται στην παλλόμενη επιχειρηματική καρδιά της Βραζιλίας.

Η παλιά πόλη διατηρεί εντυπωσιακά κτίρια όπως ο καθεδρικός και το Δημοτικό Θέατρο, γύρω από τα οποία κυκλοφορεί πλήθος κόσμου και με μια καλή βόλτα ανάμεσα στους λογής λογής τύπους που αράζουν σου δίνει μια καλή αίσθηση αυτού που άλλοτε ήταν το κέντρο της πόλης και τώρα το φολκλόρ της. Χαμογελαστοί αλλά καημένοι, πωλούν ρίγανη και άλλων ειδών βότανα, φασόλια, καρπούς και φρούτα και αγοράζουν... χρυσό! Η ιστορία της τεράστιας πόλης μπερδεύεται με την ακόρεστη δίψα της για μέλλον.

Παλιά κτίρια, με μια γοτθική εσάνς δίπλα σε θηρία τζαμαριών και τσιμέντου φτιάχνουν το αλλόκοτο καρδιογράφημα -μεταφορικά και κυριολεκτικά- του λατινοαμερικάνικου αστικού κολοσσού.

Στη Λιμπερντάτζι (βαριά προφορά της λέξης Λιμπερντάντε, που σημαίνει ελευθερία), στη μεγαλύτερη εκτός Ιαπωνίας ιαπωνική κοινότητα του κόσμου, απολαμβάνεις ένα μείγμα ανατολικών γεύσεων και αρωμάτων μπλεγμένων με τη γοητεία της Λατινικής Αμερικής. Πολλά φαναράκια, που το βράδυ δίνουν στην περιοχή ένα πρόσωπο γοητευτικό και χαρούμενο, και πολλά γκράφιτι στους δρόμους εκφράζουν όνειρα και φαντασίες, πολύχρωμες αλλά σκληρές. Το πρόσωπο της τέχνης γίνεται πιο μαλακό, ευδιάθετο και μάλλον ενδιαφέρον στις μικρές γκαλερί και στα εργαστήρια τέχνης και χειροτεχνίας της Βίλα Μανταλένα, την ανερχόμενη στυλιστικά hip συνοικία της πόλης, κέντρο προσέλευσης των μποέμ τουριστών της. Παιχνίδια χρωμάτων και υλικών, αισθητική αποθέωση και γιορτή σ' αυτό το περιβόητο «χωνευτήρι φυλών και πολιτισμών» που είναι η χώρα. Κοσμήματα, διακοσμητικά, αφηρημένης έμπνευσης χρηστικά αντικείμενα με αναφορές στην πλούσια Φύση, τις μυστηριώδεις δοξασίες και σε μια σχεδόν σκανδαλιστική ελευθερία ψυχής και πνεύματος.

Η αφρόκρεμα των Κήπων

Το άλλο πρόσωπο του κέντρου είναι στους «κήπους», τη συνοικία Jardins (Κήποι) που ανάλογα με την περιοχή χωρίζεται σε ευρωπαϊκούς και αμερικανικούς. Οπου οι δρόμοι έχουν ονόματα ευρωπαϊκών χωρών είναι οι ευρωπαϊκοί κήποι και όπου έχουν ονόματα χωρών της βόρειας και νότιας αμερικανικής ηπείρου είναι οι αντίστοιχοι αμερικανικοί. Οποιασδήποτε πάντως προελεύσεως, οι «Κήποι» του Σάο Πάολο συγκεντρώνουν την αφρόκρεμα της αρχιτεκτονικής και της διακόσμησής του. Φωτογραφικά άνευ σπουδαίου ενδιαφέροντος, μια και όλες οι κατοικίες αφ' ενός περιστοιχίζονται από φράχτες και μεγάλους κήπους, αφ' ετέρου τα οικήματα προσομοιάζουν είτε στις πολυκατοικίες πολυτελών διαμερισμάτων της περιώνυμης 5ης Λεωφόρου είτε έχουν ευρωπαϊκές επιρροές, ανακατεμένες ανάλογα με την αισθητική ή και την καταγωγή των ενοίκων. Από κίονα κορινθιακού ρυθμού μέχρι ελβετικό σαλέ! Ο καλός αέρας εξακολουθεί και στο Jardin Paulista, τον πλέον βέρο Κήπο της πόλης με πανάκριβα καταστήματα· παρέλαση όλων των γνωστών οίκων ρούχων και αξεσουάρ και καταιγισμός φίνων -τόσο σε αισθητική όσο και γκουρμέ προτάσεις- εστιατορίων.

Ανεση και ασφάλεια και ωραίος κόσμος γύρω γύρω. Το «Κολωνάκι» του Σάο Πάολο απλώνεται σε μια έκταση όχι πολύ μεγαλύτερη από το αντίστοιχο της Αθήνας... κι ας φιλοδοξεί να γίνει Μανχάταν. Το βλέπεις όχι μόνο στις βιτρίνες και τους μαυροφορεμένους σεκιουριτάδες έξω από τα μαγαζιά, αλλά και σε μεγάλες πολυκατοικίες με πολυτελή διαμερίσματα που μοιάζουν εξαιρετικά στα κτίρια της 5ης Λεωφόρου και της Παρκ Αβενιου - αν και στο λίγο πιο στενόμακρο. Με πύλες, ασφάλεια και φρουρούς με στολές και περικεφαλαίες σαν φρουρά άλλης εποχής, αισθητικής και μεγαλοπρέπειας.

Το Σάο Πάολο έχει μια δική του μαγεία, αντιληπτή στους λάτρεις της urban αισθητικής και των παλλόμενων αστικών κέντρων του 21ου αιώνα. Η ομορφιά του κρύβεται στη φρενήρη ανάπτυξή του και την προκλητική ανάμειξη φυλών, χρωμάτων και δοξασιών, χωρίς φραγμούς, χωρίς διακρίσεις, χωρίς σύνορα, χωρίς ντροπή.

Χρήσιμα «στιγμιότυπα» της πόλης

• Το νόμισμα είναι το βραζιλιάνικο ρεάλ: 1 ευρώ αντιστοιχεί σε 2,5 ρεάλ περίπου. Εκτός από το ρεάλ προτιμούν να συναλλάσσονται σε δολάρια.
• Στα δημόσια κτίρια απαγορεύονται «ρητά» κάθε είδους διακρίσεις με βάση τη φυλή, τη γλώσσα, την καταγωγή ή τη θρησκεία.
• Οι άνθρωποι είναι πολύ χαμογελαστοί, δεν μιλούν ξένες γλώσσες, αλλά με ένα μείγμα πορτογαλικών, ισπανικών, πρωτοποριακών αγγλικών και απέραντης καλής θέλησης συνεννοείσαι.
• Παρά τις αρκετές περί του αντιθέτου προειδοποιήσεις, στα «συνηθισμένα» στέκια δεν υπάρχει αίσθηση μεγαλύτερου κινδύνου για έναν ξένο απ' ό,τι σε οποιαδήποτε άλλη πόλη. Οι φαβέλες είναι προφανώς μια άλλη υπόθεση, περισσότερο κοινωνικού και αισθητικού παρά τουριστικού ενδιαφέροντος.
• Οι οδηγοί ταξί είναι αρκετά αξιόπιστοι και αν πετύχεις κάποιους που μιλούν Αγγλικά προθυμοποιούνται να σου κάνουν ξενάγηση και γύρο στην πόλη έναντι «λογικού» ανταλλάγματος.
• Στο Σάο Πάολο γίνεται κάθε Απρίλιο gay parade με περισσότερες από 20.000 συμμετοχές.
• Πολύ σημαντική είναι και η συμμετοχή της πόλης στο καρναβάλι, αφού πρώτα γίνεται εδώ ο διαγωνισμός σάμπας της πόλης και μετά τα πληρώματα κατεβαίνουν για την τελική φάση στο Ρίο.
• Στο Jardins Paulista θεωρείται ότι βρίσκονται τα καλύτερα εστιατόρια της Λατινικής Αμερικής.

ΠΟΥ ΝΑ ΜΕΙΝΕΤΕ

Είναι προφανές ότι η πόλη προσφέρει μεγάλη ποικιλία καταλυμάτων, τόσο όσον αφορά την ποιότητα όσο και τις τιμές. Επιλέγουμε ενδεικτικά μερικά από τα καλύτερα ξενοδοχεία.

• Fasano Hotel (Rua Vittorio Fasano 88, 01414 020, τηλ.: +551138964000, φαξ: +551138964155, www.fasano.com.br): Ενα από τα δύο καλύτερα ξενοδοχεία της πόλης στο αριστοκρατικό Jardin Paulista, στην κατηγορία των boutique hotels με πισίνα, spa, γυμναστήριο και business center.
• Sonesta Hotel (Avenida Ibirapuera, 2534 Moema, τηλ.: +55 11 2164-6000, φαξ: +55 11 9132-7836): Καινούργιο ξενοδοχείο σε μία από τις μεγαλύτερες λεωφόρους που οδηγούν στο κέντρο του Σάο Πάολο και κοντά στο πάρκο Ιμπιραπουέρα.
• Unique Hotel (Av. Brigadeiro Luis Ant?nio 4.700 & Rua Henrique Martins, Jardins, τηλ.: +55 11 3055.4710, φαξ: + 55 11 3889.8100, www.hotelunique.com.br): Ατού του το πανέμορφο SkyeBar και η πισίνα με θέα όλη την πόλη. Αξιοσημείωτη η ύπαρξη βιβλιοθήκης με τίτλους από το χώρο του design και των τεχνών γενικότερα.

ΠΟΥ ΝΑ ΦΑΤΕ

• Brasil a gosto (Rua Prof. Azevedo do Amaral 70, Traversa da Rua Barao de Capanema, τηλ.: +55 11 3086 3565, www.brasilagosto.com.br): Εστιατόριο με παραδοσιακές βραζιλιάνικες γεύσεις σε σύγχρονους συνδυασμούς και πολύ ανάλαφρο περιβάλλον.
• Fasano: Στο ομώνυμο ξενοδοχείο, σταθμός της ιταλικής κουζίνας.
• D.O.M. (Rua Barao de Capanema 549, τηλ.: +55 11 3088-0761): Upper class εστιατόριο των Παουλιστάνος και των ξένων που κατοικούν στην πόλη.
• Figueira Rubayat (Rua Haddock Lobo 1738, Jd. Paulista, τηλ.: +55 11 3063-3888, www.rubaiyat.com.br/figueira): Διάσημο για το κρέας του αλλά και με ενδιαφέρον Oyster Bar και ποικιλία οίνων.
• Santo Grao (Rua Oscar Freire no 413, Jardins, τηλ.: +55 11 3082 9969, www.santograo.com.br): Νεανικό στέκι για όλη την ημέρα με εξαιρετικές γεύσεις στα πιάτα του και καλό καφέ.
• SkyeBar (Av. Brigadeiro Luis Ant?nio 4.700 & Rua Henrique Martins, Jardins, τηλ.: +55 11 3055.4710, φαξ: + 55 11 3889.8100, www.hotelunique.com.br): Ενα από τα πιο κοσμικά στέκια της πόλης με καλά ποτά, ενδιαφέροντα κοκτέιλ και απίστευτη θέα στο φωτισμένο βραδινό Σάο Πάολο.
• NaMata Cafe (Rua da Mata 70, Itaim Bibi, τηλ.: +55 11 3079 0300, www.namata.com.br): Trendy στέκι της νεολαίας με μουσικά συγκροτήματα και καλλιτέχνες. Υπάρχει ταυτόχρονα και εκθεσιακός χώρος για φωτογράφους και άλλους καλλιτέχνες.

ΑΓΟΡΕΣ

Ολες οι μεγάλες και δημοφιλείς μάρκες ρούχων και αξεσουάρ, από τις πιο πολυτελείς μέχρι τις πιο οικονομικές, βρίσκονται εδώ, είτε στους εμπορικούς δρόμους της πόλης είτε στα τεράστια και άριστα οργανωμένα εμπορικά κέντρα. Το αξιοσημείωτο είναι ότι σε όλα τα εμπορικά κέντρα υπάρχουν πολλά φαρμακεία τα οποία μάλιστα έχουν και εκτεταμένο ωράριο για κάθε ανάγκη.

• Daslu (Avenida Chedid Jafet 131, Vila Olimpia, τηλ.: +55 11 3841-4000, www.daslu.com.br): Ενα από τα 10 πιο πολυτελή εμπορικά κέντρα του κόσμου. Πολύ όμορφο και το εστιατόριό του και το καφέ.
• Morumbi Shopping (Avenida Roque Petroni Jr 1089, Morumbi): Αξιόλογο εμπορικό κέντρο σε μία από τις ανερχόμενες συνοικίες της πόλης, με αντίστοιχης κατηγορίας καταστήματα και υπηρεσίες όπως κινηματογράφος και διάφορα events.
• Iguatemi Shopping (Av. Brig. Faria Lima, 2232 - Jardim Paulistano, τηλ.: +55 11 3816.6116,www.iguatemisaopaulo.com.br): Μεγάλο και ιδιαίτερα χαρούμενο εμπορικό κέντρο στο πολυσύχναστο Iguatemi με πολλές καλές μάρκες και όμορφα καφέ και εστιατόρια όπως το Gerro Cafe και το Armani Cafe.

ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ

• Μητροπολιτικός Ναός: Στην Praca da Se. Το στυλ του είναι νεογοτθικό και μια επίσκεψη στη μεγάλη κρύπτη, σχεδόν σαν μια υπόγεια εκκλησία, μπορεί να εντυπωσιάσει τους ασχολούμενους με τη θρησκευτική έκφραση της τέχνης.
• Patio do Colegio: Η πρώτη «ευρωπαϊκή» έδρα των Ιησουιτών ιεραποστόλων του 16ου αιώνα, κοντά στον Καθεδρικό.
• MASP (Μουσείο τέχνης του Σάο Πάολο, Av. Paulista 1578, τηλ. +55 11 32515644, http://masp.uol.com.br): Στη Λεωφόρο Παουλίστα, το μουσείο έχει μια ενδιαφέρουσα συλλογή από έργα Ευρωπαίων κυρίως καλλιτεχνών με βραζιλιάνικη έμπνευση.
• Museu Afro Brasil (Rua Pedro Alvares Cabral, Pavilhao Manoel da Nobrega, Parque do Ibirapuera, portao 10, τηλ.: +55 11 5579-8542 / 5579-7716 / 5579-6399, www.museuafrobrasil.prodam.sp.gov.br): Συλλογή έργων μέσα από τα οποία προσδιορίζεται και διαφαίνεται η έντονη αφρικανική επιρροή στην καλλιτεχνική έκφραση της Βραζιλίας σε όλες της μορφές τέχνης.
• Pinacoteca do Estado (Pra?a da Luz 2, Jardim da Luz, τηλ.: +55 11 3229-9844, www.saopaulo.sp.gov.br/saopaulo/cultura/museus_pinac.htm): Μία από τις πιο ενδιαφέρουσες καλλιτεχνικές συλλογές της πόλης, με έργα σημαντικών Βραζιλιάνων καλλιτεχνών.
• Πάρκο Ibirapuera: Μεγάλο και καθαρό με άφθονο γκαζόν, λιμνούλες, λωρίδες ποδηλάτων και γήπεδα για μπάσκετ και ποδόσφαιρο 5 x 5. Στο πάρκο βρίσκονται τρία μουσεία: Το Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης, το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης και το Αφρο-Βραζιλιάνικο Μουσείο.
• Ζωολογικός Κήπος (Avenida Miguel Stefano 4241, Agua Funda, τηλ.: +55 11 5073-0811, φαξ: +55 11 5058-0564, www.zoologico.sp.gov.br): Ενας από τους μεγαλύτερους ζωολογικούς κήπους του κόσμου, φιλοξενεί πολλά είδη ζώων απ' όλα τα μέρη του πλανήτη.

(πηγή: www.kathimerini.gr)

Κούβα

Μπορεί να μοιάζει κλισέ να μιλήσεις για πούρα, μουσική και ρούμι, όμως αυτά τα «κλασικά» ατού της Κούβας είναι που ενθουσιάζουν τον επισκέπτη. Κυρίως γιατί προσφέρονται για την απόλαυσή του με τον χαλαρό τρόπο της Καραϊβικής. Αξίζει τον κόπο μια επίσκεψη στην Κούβα - ειδικά όσο παραμένει ανόθευτη...

Η Κούβα είναι ένας από τους ultimos paraisos -τελευταίους παραδείσους- όχι μόνο για τις εξωτικές της παραλίες με τα σμαραγδένια νερά, το υπέροχο τροπικό τοπίο, τον ερωτισμό των ανθρώπων της ή την αισθησιακή μουσική, αλλά γιατί έχει να σου δείξει ακόμα ζωντανές εικόνες από ένα κόσμο που χάνεται, ένα κόσμο που δεν έζησες, ένα κόσμο που μόνο από τον κινηματογράφο και τα φωτογραφικά άλμπουμ γνωρίζεις. Είναι η χώρα της νοσταλγίας και του σήμερα, του χθες και του αβέβαιου αύριο, της ζωντανής μουσικής και των πούρων, του ζαχαροκάλαμου και του ρούμι, των απέραντων παραλιών και των ατέλειωτων χορών, του Τσε και του Κάστρο, του Μπατίστα και των καζίνο, της μαφίας και της επανάστασης, των παλιών φρεσκογυαλισμένων Buick και Cadillac. Εικόνες... πολλές εικόνες... στοιβαγμένες ανάκατα στο μυαλό μας ξαναζωντανεύουν την ώρα που το αεροπλάνο πλησιάζει στο αεροδρόμιο Χοσέ Μαρτί της Αβάνας.

Αξιοθέατα και γειτονιές της Αβάνας

Πρώτος σταθμός μας η Αβάνα. Η μυθική, στα μάτια πολλών, πρωτεύουσα της Κούβας βρίσκεται στο βορειοδυτικό τμήμα του νησιού. Ιδρύθηκε το 1514 και αποτέλεσε σημαντικό εμπορικό σταθμό των διερχόμενων καραβιών. H Αβάνα, στα ισπανικά La Habana, με παλαιότερη ονομασία τη San Cristobal de La Habana, είναι η πρωτεύουσα της χώρας και συγχρόνως το σπουδαιότερο οικονομικό, πολιτικό και πολιτιστικό κέντρο. Βρίσκεται σε απόσταση εκατόν σαράντα τεσσάρων χιλιομέτρων από το Κι Ουέστ της Φλόριντα των Ηνωμένων Πολιτειών και είναι η μεγαλύτερη πόλη της Καραϊβικής με πληθυσμό που υπερβαίνει τα δύο εκατομμύρια κατοίκους. Αποτελεί το σημαντικότερο τουριστικό προορισμό στην Κούβα και έναν από τους πιο δημοφιλείς σε ολόκληρη τη Λατινική Αμερική.

Η πόλη θα μπορούσε να χωρισθεί σε τρεις βασικές περιοχές: την παλαιά πόλη Αβάνα Βιέχα, το «αριστοκρατικό» Βεδάδο και το όμορφο Μιραμάρ με τις υπέροχες μονοκατοικίες αποικιακής αρχιτεκτονικής, το πολύ πράσινο και τους φαρδείς δρόμους. Η παλιά πόλη κηρύχθηκε το 1982 από την Unesco μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς. Τα περισσότερα από τα παλαιά κτίρια είναι ισπανικής αρχιτεκτονικής, χρονολογούνται από τον 16ο αιώνα, κάποια βρίσκονται σε πρόγραμμα αναπαλαίωσης, ευτυχώς λίγα είναι υπό κατάρρευση, ενώ αρκετά διατηρούνται σε σχετικά καλή κατάσταση.

Η Αβάνα μάς υποδέχεται τυλιγμένη στην ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Η παλιά πόλη, ξεπεσμένη αλλά περήφανη αριστοκράτισσα που ξέρει ακόμα να σαγηνεύει με το δικό της μοναδικό τρόπο, είναι γεμάτη από επιβλητικά μέγαρα, μνημεία, αισθησιασμό, μουσική και χρώματα. Τα παλαιά οχυρά, οι καθεδρικοί ναοί, τα κτίρια του μεσοπολέμου και το ανάκτορο των Ισπανών κυβερνητών αποτελούν μερικά από τα αξιοθέατα της πόλης.

Ξεκινήσαμε την περιήγησή μας περπατώντας στην περιοχή της πλάζα Βιέχα και επισκεφθήκαμε το μοναστήρι του Αγίου Φραγκίσκου. Είδαμε το Καπιτώλιο (δίδυμο αδελφάκι του Καπιτωλίου της Ουάσιγκτον), το μνημείο του εθνικού ήρωα Χοσέ Μαρτί, την πλατεία της Επανάστασης, το μουσείο της πόλης, που στεγάζεται στην μπαρόκ κατοικία του Ισπανού αντιβασιλέα, κτισμένη τον 16ο αιώνα. Το μουσείο φιλοξενεί συλλογές στρατιωτικών στολών, πίνακες, εξαιρετικά διατηρημένα έπιπλα εποχής και αίθουσες αφιερωμένες στην ιστορία της πόλης και της χώρας. Αργότερα βολτάραμε στο Πασέο ντελ Πράδο και συνεχίσαμε την περιπλάνησή μας στο ισπανικό φρούριο Λος Τρες Ρέγιες ντελ Μόρο, στην είσοδο του λιμανιού με εξαιρετική θέα της πόλης. Η Plaza de Catedral είναι από τα ωραιότερα σημεία του ιστορικού κέντρου της πόλης μαζί με την Plaza de Armas, την πιο παλιά πλατεία της πόλης, και την Plaza San Francisco.

Στην παλιά Αβάνα θαυμάσαμε τα ξεθωριασμένα σπίτια με τα χαρακτηριστικά σκεπαστά μπαλκόνια. Τα σπίτια αυτά διατηρούν σε μεγάλο βαθμό το παραδοσιακό στοιχείο, καθώς ο χρόνος φαίνεται να σταμάτησε στην Αβάνα Βιέχα. Τα μέγαρα των παλιών Κουβανών ευγενών βρίσκονται στην κομψή συνοικία Μιραμάρ, ενώ κατά τη διάρκεια της περιήγησής μας είδαμε τον τάφο του Κολόμβου, τον καθεδρικό ναό της παλιάς πόλης και το κάστρο της Φουέρσα Ρεάλ. Στη συνοικία Βεδάδο ανακαλύψαμε πολλά μικρά αλλά περισσότερο αυθεντικά μπαρ και κλαμπ, όπου αξίζει να ακούσετε κουβανέζικους ρυθμούς. Για όσους από μας προτιμούσαν τα πιο κλασικά ακούσματα, η Οπερα της πόλης μάς εξέπληξε ευχάριστα, καθώς θεωρείται από τις πολύ καλές παγκοσμίως. Επίσης, είδαμε το Gran Teatro Federico Garcia Lorca, έδρα του φημισμένου εθνικού μπαλέτου της Κούβας, με αξιόλογες παραστάσεις και μουσικές εκδηλώσεις. Κάποιοι από εμάς επισκέφθηκαν και το Lavigia Farm, το σπίτι που έζησε ο Χέμινγουεϊ από το 1939 έως το 1961, γεμάτο με προσωπικά αντικείμενα, βιβλία, έπιπλα, φωτογραφίες, προσωπικές σημειώσεις και διάφορα έγγραφα.

Στη συνέχεια επισκεφθήκαμε ορισμένα μουσεία -οι λάτρεις της τέχνης βρίσκουν ότι η Αβάνα αποτελεί ένα καλό προορισμό καθώς διαθέτει αρκετά μικρά μουσεία, μέχρι και μουσείο αυτοκινήτου με ενδιαφέρουσα συλλογή- και θαυμάσαμε πολλά μνημεία της. Περπατήσαμε σε γραφικά σοκάκια, χαζέψαμε και φωτογραφίσαμε τα προπολεμικά κτίρια της μεγάλης παραλιακής λεωφόρου Μαλεκόν, ιδιαίτερα γοητευτικά καθώς η όψη τους αναδίδει μια νότα μεγαλοπρεπούς decadence, και σταθήκαμε για λίγο στην ενδιαφέρουσα κινέζικη συνοικία.

Η Αβάνα είναι μια πόλη που πάλλεται από μουσική και πάθος για ζωή, ενώ γρήγορα σου μεταδίδει μια γοητευτική αίσθηση οικειότητας. Στο δρόμο και στα μπαρ της πόλης ακούσαμε πολλά γνωστά κουβανέζικα τραγούδια, σε διάφορες εκτελέσεις, από υπέροχες μικρές ερασιτεχνικές ορχήστρες. Στις φλέβες των Κουβανών φαίνεται ότι, εκτός από αίμα, κυλάει και μουσική. Η νεολαία κεφάτη, ζωντανή, χορεύει, καπνίζει αρειμανίως και βολτάρει σε ένα αέναο ερωτικό πέρα δώθε. Πάντα με χαμογελαστά και ζεστά πρόσωπα είναι πρόθυμοι να σε βοηθήσουν, ενδεχομένως με μια υποψία «εκμετάλλευσης των πλούσιων ξένων» από κάποιους, και αυτό λόγω της εμφανούς οικονομικής στέρησης που αντιμετωπίζουν.

Νύχτες στην Αβάνα

Η νυχτερινή ζωή της είναι πολυπρόσωπη. Στην παλιά πόλη της Αβάνας υπάρχουν πολλά κλαμπ και cafe - κάποια από αυτά ήταν, το πάλαι ποτέ, στέκια του Χέμινγουεϊ. Σου ανεβάζουν τη διάθεση με τη ζωντανή κουβανέζικη μουσική, το χορό και τα τραγούδια στους ρυθμούς της Καραϊβικής που ακούγονται ζωντανά από τα ολιγομελή γκρουπάκια. Χαρήκαμε το πασίγνωστο Cafe Havana στο ξενοδοχείο Melia Cohiba και παρακολουθήσαμε το τουριστικό θέαμα που προσφέρουν τα εστιατόρια Parisien και Tropicana. Το cabaret Parisien βρίσκεται στο ξενοδοχείο Nacional και παρουσιάζει την ιστορία της Κούβας, επηρεασμένη από δύο πολιτισμούς, τον ισπανικό και τον αφρικανικό. Το γνωστό cabaret Tropicana, το παλαιότερο στην Κούβα, απέχει μισή ώρα περίπου από την πόλη. Είναι υπαίθριο και το θέαμα που προσφέρει έχει μουσική και χορούς, επηρεασμένους από την αφρικανική κουλτούρα. Στην πλατεία του καθεδρικού ναού βρίσκεται το κλαμπ Μποντεγκίτα Ντελ Μέντιο, ένα από τα θρυλικά κλαμπ της Αβάνας, και το κλαμπ La Floridita, στο οποίο σύχναζε ο Χέμινγουεϊ. Αλλα γνωστά club και καφέ είναι το Παλάτσο ντι Σάλσα και το Κάζα ντε λα μούσικα ντε σέντρο Χαμπάνα.

Χειροποίητα πούρα

Επισκεφθήκαμε και εργοστάσια και παλιά εργαστήρια πούρων, ρούμι και ζάχαρης στην περιοχή του Πινιάρ ντελ Ρίο. Οι επισκέψεις αυτές άξιζαν και τον κόπο και το χρόνο που τους διαθέσαμε, γιατί έτσι είχαμε την ευκαιρία να δούμε μια πιο καθαρή, πιο αυθεντική και σίγουρα λιγότερο τουριστική εικόνα της χώρας. Οι χαραγμένες από το χρόνο και τον ήλιο μορφές των ηλικιωμένων Κουβανών που συναντήσαμε εκεί, με το πούρο στο στόμα και τη στάχτη έτοιμη να πέσει, έμοιαζαν με γοητευτικά παλιοκαιρισμένα πορτρέτα ή με κιτρινισμένες προπολεμικές φωτογραφίες. Στα δάκτυλα των περισσότερων εργατών -ανδρών και γυναικών- ήταν αποτυπωμένα τα χιλιάδες πούρα που είχαν καταναλώσει καθώς μια ολόκληρη ζωή κάπνιζαν, τυλίγοντας ακατάπαυστα εκλεκτής ποιότητας φύλλα καπνού.

Την κουβανέζικη κουζίνα τη δοκιμάσαμε σε αρκετές εκδοχές της, δεν την βρήκαμε αρκετά γευστική για τα γούστα μας, σας την προτείνουμε όμως σαν γαστρονομική εμπειρία. Περιλαμβάνει ψάρια, θαλασσινά, φασόλια, ρύζι, κοτόπουλο και ζυμαρικά. Παραδοσιακά πιάτα είναι η παέλια, με ρύζι, κοτόπουλο και θαλασσινά, το «αχιάκο», κρέας με καλαμπόκι, πατάτες και βολβούς, το «μόρος-ι-κριστιάνος», ρύζι με μαύρα φασόλια, το τσικαρίτα, τηγανητή πράσινη μπανάνα και το «λαγκόστα γκρίλε», ψητός αστακός με βούτυρο και σκόρδο. Υπάρχουν πολλά εστιατόρια που προσφέρουν αποκλειστικά τοπικές σπεσιαλιτέ και άλλα που διαθέτουν διεθνή κουζίνα. Στην Αβάνα γευθήκαμε τα πιάτα των εστιατορίων Bodeguita del Medio, με κουβανέζικη κουζίνα, El Tocororo, με παραδοσιακή κουζίνα και το μενού στο πολύ γνωστό La Floridita. Το τελευταίο λειτουργεί και ως μπαρ για ποτό.

Ενδιαφέρον παρουσιάζουν και τα μικρά εστιατόρια, τα paladares, που έχουν δημιουργηθεί σε χώρους κάποιων σπιτιών της Αβάνας. Από τη στιγμή που η κυβέρνηση επέτρεψε στις κουβανέζικες οικογένειες να μπορούν να έχουν μερικά τραπεζάκια στο χώρο τους και να προσφέρουν φαγητό -τόσο για λόγους βελτιώσεως του εισοδήματός τους όσο και για την εξυπηρέτηση των τουριστικών αναγκών- δημιουργήθηκαν πολλές μικρές ατμοσφαιρικές γωνιές όπου μπορείτε να φάτε αρκετά καλά, οικονομικά αλλά και να έρθετε σε άμεση επαφή με τους ανθρώπους της Αβάνας. Το La Guarida, το πιο γνωστό από αυτά, είναι ένα καλό εστιατόριο. Πάντως, σε γενικές γραμμές, στην Κούβα τα κοκτέιλ όπως το mojito ή το daiquiri και τα άλλα ποτά είναι καταπληκτικά, ενώ το φαγητό υστερεί.

Στην τροπική εξοχή

Μια ημερήσια εκδρομή στην ύπαιθρο της χώρας μάς αποκάλυψε τη μοναδική ομορφιά που διαθέτει. Τα τοπία είναι εντυπωσιακά και καλύπτονται από οργιώδη τροπική βλάστηση που τη διακόπτουν μόνο φυτείες ζαχαροκάλαμου και καπνού.

Πολύχρωμα λουλούδια, καταπράσινοι λόφοι, εθνικά πάρκα με οικολογικό ενδιαφέρον και βοτανικοί κήποι με αντιπροσωπευτική χλωρίδα συμπληρώνουν την εικόνα της υπαίθρου.

Στους περισσότερους δρόμους που οδηγούν στην εξοχή, όπως για παράδειγμα στο δρόμο για την περιοχή του Πινιάρ ντελ Ρίο ή ακόμη και του Βαραδέρο, μια παράξενη αίσθηση... μοναξιάς σε πλημμυρίζει. Ξαφνικά συνειδητοποιείς ότι η κίνηση των αυτοκινήτων είναι από ελάχιστη έως ανύπαρκτη. Μόνο κάποια τουριστικά λεωφορεία και παλιά φορτηγά κάνουν κάπου κάπου την εμφάνισή τους. Τα τελευταία, όταν είναι άδεια, φορτώνουν ανθρώπους. Ανθρώπους που περιμένουν υπομονετικά ώρες ατέλειωτες σε διάφορα σημεία του δρόμου μήπως και περάσει κάποιος να τους πάρει. Οι εικόνες αυτές είναι αποκαλυπτικές και μας οδηγούν σε μερικές διαπιστώσεις για την ποιότητα ζωής, όπως τουλάχιστον την εννοεί ο δυτικός καταναλωτικός τουρίστας. Η πρώτη ήταν όταν αντιληφθήκαμε την παντελή έλλειψη διαφημίσεων και τα ελάχιστα καταστήματα καταναλωτικών ειδών, ακόμη και στις πόλεις. Στη συνέχεια πολλά πράγματα -ασήμαντα ή σημαντικά, θετικά ή αρνητικά, ευχάριστα ή δυσάρεστα - θα μας έκαναν εντύπωση. Και σε κάνουν να βλέπεις πολλά πράγματα με άλλη ματιά.

Στις παραλίες του Βαραδέρο

Μετά το συνεχές περπάτημα και το ατέλειωτο ξενύχτι στην Αβάνα ήρθε η ώρα για χαλάρωση και βουτιές στα γαλαζοπράσινα νερά της διασημότερης παραλίας της Κούβας, της παραλίας του Βαραδέρο με τα μεγάλα ξενοδοχεία, που ακόμα και οι τότε διάσημοι μαφιόζοι προτιμούσαν. Η παραλία του Βαραδέρο εκτείνεται σε μια έκταση είκοσι περίπου χιλιομέτρων και έχει χαρακτηρισθεί μία από τις πιο μαγευτικές της Καραϊβικής. Η φήμη της οφείλεται στη φυσική της ομορφιά, το μήκος της, τα διάφανα νερά της, την ψιλή και κάτασπρη άμμο της. Η λαμπερή παραλία προσελκύει τουρίστες από όλα τα μέρη του κόσμου και αυτό είχε ως αποτέλεσμα το Βαραδέρο να εξελιχθεί σε διεθνές τουριστικό θέρετρο και να γεμίσει πολυτελή ξενοδοχεία, απλησίαστα για τους Κουβανούς.

Χαρήκαμε τον ήλιο, τα θαλάσσια σπορ, τα αφρισμένα κύματα, το εξωτικό περιβάλλον που επικρατεί παντού και χορέψαμε σε λάτιν ρυθμούς καθώς κατεβάζαμε ατέλειωτες ποσότητες από mojitos, daiquiris, cuba libres, margaritas και χυμού από ζαχαροκάλαμο· όλα αυτά τα δροσιστικά κοκτέιλ συντροφιά με τους εξαίρετους μουσικούς και τους ήχους της Καραϊβικής. Στο τέλος κάναμε μια ολοήμερη εκδρομή με καταμαράν στα γύρω νησιά και κολυμπήσαμε στις ήσυχες παραλίες του μικρού μα πανέμορφου Κάγιο Μπλάνκο. Η περιοχή αυτή φιλοξενεί μία από τις πλουσιότερες αποικίες κοραλλιών στην Καραϊβική, έχει ενδιαφέρουσα υποθαλάσσια ζωή την οποία οι πιο αθλητικοί μπορούν να δουν από κοντά κάνοντας snorkeling ή καταδύσεις.

Για βραδινή διασκέδαση στο Βαραδέρο υπάρχουν μεταξύ άλλων το Mambo club, το La Olivia, οι ντισκοτέκ Palacio de la Rumba και Havana Cafe και τα cabaret Continental και Tropicana Varadero.

Τρινιδάδ: μια πόλη-μουσείο

Αν ο χρόνος σας το επιτρέπει, μια επίσκεψη στην πόλη-μουσείο Τρινιδάδ είναι απαραίτητη, καθώς αποτελεί βασικό τουριστικό προορισμό για κάθε επισκέπτη που θέλει να έχει μια περισσότερο σφαιρική εικόνα της χώρας. Η πόλη του Tρινιδάδ είναι η τρίτη παλαιότερη πόλη της Κούβας και χτίστηκε το 1514 από τον Βελάσκεθ και Ισπανούς κονκισταδόρους, την οποία ονόμασαν Βίλα δε λα Σαντίσιμα Τρινιδάδ, δηλαδή Πόλη της Αγίας Τριάδας. Ιστορική πόλη της χώρας με μεγάλο πλούτο, που κρύβει πολλούς αποικιακούς θησαυρούς από τη χρυσή εποχή της ζάχαρης. Είναι η δεύτερη πόλη της Κούβας που περιλαμβάνεται στον κατάλογο των μνημείων παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς της Unesco μετά την Αβάνα. Η πόλη αποτελεί εξαιρετικό δείγμα αρχιτεκτονικής αποικιακού χαρακτήρα του 18ου αιώνα με πολλά αναπαλαιωμένα κτίρια. Απέχει περίπου 12 ώρες με το λεωφορείο. Βρίσκεται στα ανατολικά της Αβάνας, περίπου στη μέση του νησιού, κοντά στις ακτές τις Καραϊβικής και συγκεκριμένα ανάμεσα στα βουνά της Σιέρα δελ Εσκαμπρέ και στη θάλασσα της Καραϊβικής. Αρχικά ήταν πατρίδα των ιθαγενών Τάινο που αναζητούσαν χρυσό στα ποτάμια της γύρω περιοχής. Ησυχη πόλη με πλακόστρωτα δρομάκια, με ήρεμες χρωματικές αποχρώσεις στα κτίριά της και με πολλούς τουρίστες.

Μέσα από τα παράθυρα των πολύχρωμων σπιτιών με τα σιδερένια κιγκλιδώματα διακρίνει κανείς στο εσωτερικό τους θαυμάσιες αντίκες και τοίχους διακοσμημένους από Ισπανούς καλλιτέχνες. Οι αυλές των σπιτιών με τα πανέμορφα αίθρια και με τους όμορφους καταπράσινους κήπους πνιγμένους στα λουλούδια, σου δίνουν την απαραίτητη αίσθηση δροσιάς. Περπατήσαμε στο παλιό κομμάτι της θρυλικής αυτής πόλης ανάμεσα στα στενά γραφικά δρομάκια του παλαιού αποικιακού κέντρου και στην κεντρική πλατεία που είναι περιτριγυρισμένη από ενδιαφέροντα αποικιακά κτίρια.

Η κεντρική πλατεία Mayor, γεμάτη φοίνικες και πολλά παγκάκια, είναι τόπος χαλάρωσης για τους κατοίκους και τους επισκέπτες. Εδώ βρίσκεται το μουσείο Romantico που στεγάζεται στο εντυπωσιακό μέγαρο Μπρουνέ, η εκκλησία της πολιούχου της πόλης με τον Χριστό της Βέρα Κρουζ και το μοναστήρι του Αγίου Φερδινάνδου. Ο Μπρουνέ ήταν ένας πολύ πλούσιος γαιοκτήμονας της εποχής, ιδιοκτήτης εκτεταμένων φυτειών ζάχαρης. Η έπαυλή του αποτελεί εξαιρετικό δείγμα μεγαλοαστικής κατοικίας κουβανέζικου αποικιακού στυλ.

Μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζει επίσης και η κατοικία La Casa Padron, του Don Antonio Padron, ο οποίος ήταν ένας από τους πλουσιότερους ανθρώπους στην Κούβα. Στο Τρινιδάδ μπορείτε να επισκεφθείτε το μουσείο Αρχαιολογίας με εκθέματα από την προ-κολομβιανή εποχή μέχρι την ισπανική κατοχή, το μουσείο Αρχιτεκτονικής της πόλης του Τρινιδάδ και το Δημοτικό Μουσείο.

Στο τέλος του γοητευτικού περιπάτου μας γευματίσαμε στην παραδοσιακή ταβέρνα La Canchanchara και δοκιμάσαμε το ομώνυμο ποτό (ρούμι με μέλι και λάιμ) συνοδεία ζωντανής κουβανέζικης μουσικής. Για όσους είναι λάτρεις των αυθεντικών κουβανέζικων ακουσμάτων υπάρχει εκτός από το La Canchanchara και το La Casa de la Trova με αφροκουβανέζικα μουσικά σχήματα. Στο Tρινιδάδ είχαμε τη δυνατότητα να γευθούμε κάποιες από τις παραδοσιακές σπεσιαλιτέ της περιοχής. Το αεροπλάνο απογειώνεται από το αεροδρόμιο της Αβάνας για την επιστροφή και εμείς έχουμε τη γλυκόπικρη αίσθηση ότι αποχαιρετάμε μια ολόκληρη εποχή κρατώντας τις αναμνήσεις των ανθρώπων της, τις γεύσεις των δροσερών κοκτέιλ, τις μυρωδιές των πούρων και τα ακούσματα των εξαίρετων ήχων της Καραϊβικής.

Καθώς απομακρυνόμαστε από την Κούβα, σκεπτόμαστε ότι αφήνουμε πίσω μας ένα τόπο εξαιρετικό που προκαλεί όχι μόνο την απλή παρατήρηση, αλλά και το θαυμασμό και την ανάλυση. Η Κούβα με την πολιτιστική, φυλετική και κοινωνική πολυσυλλεκτικότητά της είναι μια ενδιαφέρουσα χώρα που την αγαπάς για την κουλτούρα, τη θαυμάζεις για την ιστορία και τον πολιτισμό της, προβληματίζεσαι με την οικονομία της και το μέλλον της, διατηρείς τις όποιες επιφυλάξεις σου, αλλά πάνω από όλα γεύεσαι ώς το μεδούλι τη διασκέδαση και τη γοητεία που απλόχερα προσφέρει. Ελπίζουμε να πραγματοποιήσουμε την υπόσχεσή μας και κάποτε να επαναλάβουμε αυτό το ταξίδι.

ΚΟΣΤΟΣ - ΠΩΣ ΝΑ ΠΑΤΕ

Δεν υπάρχει απευθείας πτήση της κουβανέζικης αεροπορικής εταιρείας Air Cubana αλλά ούτε και άλλης αεροπορικής εταιρείας από Αθήνα για Κούβα (Αβάνα). Μπορείτε να πάρετε την πτήση της Ολυμπιακής για Μαδρίτη και από εκεί την Air Cubana για Αβάνα. Επίσης, η Air France και η Iberia έχουν πτήσεις για Αβάνα μέσω Παρισιού ή Μαδρίτης αντίστοιχα. Το κόστος των εισιτηρίων είναι από 730 ευρώ το άτομο σε οικονομική θέση μέχρι τέλος Νοεμβρίου, χωρίς τους φόρους αεροδρομίων (+240 ευρώ). Μετά την περίοδο αυτή τα εισιτήρια ακριβαίνουν και στις εορτές των Χριστουγέννων υπάρχει σε όλα επιβάρυνση. Προτιμήστε τα οργανωμένα ταξίδια για την Κούβα. Τα πρακτορεία προσφέρουν πακέτα σε συμφέρουσες τιμές, με κόστος που ανέρχεται περίπου στα 1.400 ευρώ το άτομο. Περιλαμβάνονται αεροπορικά εισιτήρια οικονομικής θέσης, διανυκτερεύσεις σε ξενοδοχεία πέντε αστέρων σε δίκλινο δωμάτιο με πρωινό, δύο με τρία γεύματα και ξεναγήσεις ανάλογα με το πρόγραμμα του πρακτορείου. Φυσικά πρέπει να υπολογίσετε και τα προσωπικά σας έξοδα.

• Αβάνα: Ξενοδοχείο από 50 ευρώ με πρωινό σε δίκλινο = 250 ευρώ το άτομο για 5 νύχτες
• Βαραδέρο: Ξενοδοχείο από 80 ευρώ το άτομο σε δίκλινο με πρωινό και φαγητό = 160 ευρώ για δύο νύχτες.
• Τρινιδάδ: Ξενοδοχείο από 60 ευρώ το άτομο σε δίκλινο με πρωινό = 60 ευρώ για μία νύχτα (εναλλακτικά).
Για φαγητό 130 ευρώ, διασκέδαση 100 ευρώ, μικροέξοδα - μεταφορές 120 ευρώ = 350 ευρώ το άτομο.
Επιπλέον έξοδα: Πρέπει να προσθέσετε 22 ευρώ για έκδοση βίζας, αχθοφορικά - φιλοδωρήματα (υποχρεωτικά) 25 ευρώ και για φόρους αεροδρομίου της Αβάνας 25 ευρώ.
Σύνολο γύρω στα 1.800 ευρώ το άτομο.

ΠΟΥ ΝΑ ΦΑΤΕ ΚΑΙ ΝΑ ΔΙΑΣΚΕΔΑΣΕΤΕ

Ενδεικτικά και δοκιμασμένα: Terazza La Mina, El Patio, La Guarida, Bodeguita del Medio, Ambos Mundos, Hanoi, La Cecilia, La Ferminia, Tocororo, El Aljibe, Abanico de Cristal, Bodegon de los Vinos, Las Villas de la Habana και τα εστιατόρια των ξενοδοχείων Atlantico, Internacional, Tryp Habana Libre (στο Turquino που είναι κλαμπ και εστιατόριο με εκπληκτική θέα) και Mar Azul.

• Σε κουβανέζικους ρυθμούς:

Παλάτσο ντι Σάλσα, Cafe Havana, El Floridita, Coppelia, Cafe Cantante Mi Habana, La Giraldilla complex, Casa de la Musica de Centro Habana (+5378624165), Casa de la Musica de Miramar +5372040447), Salon Piano Bar Delirio Habanero (+5378790710), Cafe Cantante Mi Habana (+5378790710), El Gato Tuerto, Dos Gardenias, Bar Cafe de Paris, Bar Monserrate, Bar La Maison, Bar Dos Hermanos και για jazz La Zorra y el Guevo Jazz Club και Irakere Jazz Club.

ΠΟΥ ΝΑ ΜΕΙΝΕΤΕ

• Ξενοδοχεία στην Αβάνα
Hotel Plaza, Hotel Riviera, Hotel Presidente, Hotel Raquel, Hotel San Miguel, Hotel Occidental Miramar, Hotel Nacional de Cuba 5*, Hotel NH Parque Central 5*, Hotel Saratoga 5*, Hotel Atlantico, Hotel Internacional Hotel Mar Azul, Melia Cohiba 5*, Melia Habana 5*, Tryp Habana Libre 5*.
• Ξενοδοχεία στο Βαραδέρο
Hotel Hotetur Sunbeach, Hotel Hotetur Palma Real, Hotel Internacional, Hotel Club Kawama, Hotel Sol Sirenas Resort, Hotel Melia Las Antillas, Melia Varadero 5*, Melia Las Americas, Paradisus Varadero, Sol Palmeras, και Iberostar Varadero.
• Ξενοδοχεία στο Trinidad
Hotel Las Cuevas, Hotel Brisas Trinidad del Mar, Hotel Iberostar Grand Hotel Trinidad 5*.

ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ

Οι κυριότερες και γνωστότερες πόλεις της Κούβας είναι οι: Αβάνα, Βαραδέρο, Κάγιο Γκιγέρμο, Μπαρακόα -η πρώτη ισπανική αποικία στην Κούβα-, Κάγιο Κόκο, Μπαγιάμο, Κάγιο Λάργκο, Ολγίν, Καμαγουέι, Σαντιάγο, Τρινιδάδ - ανακηρυγμένη από την Unesco σε πόλη παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς.
Πληθυσμός: περίπου 11,2 εκατ. κάτοικοι.
Εκταση: 110.860 τ. χλμ.
Κλίμα: Τροπικό. Το καλοκαίρι, Μάιος - Οκτώβριος, είναι η περίοδος των βροχοπτώσεων και τον χειμώνα, Νοέμβριος - Απρίλιος, είναι η περίοδος της ξηρασίας. Η περίοδος των τυφώνων είναι από τον Ιούνιο έως τον Νοέμβριο, κυρίως όμως τον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο, οπότε μια καλή περίοδος για επίσκεψη είναι τον χειμώνα.
Ωρα: Η διαφορά ώρας με την Ελλάδα είναι -6 ώρες το χειμώνα (Αθήνα 12.00 - Αβάνα 06.00) και -7 ώρες το καλοκαίρι.
Γλώσσα: Επίσημη γλώσσα του κράτους είναι τα Ισπανικά.
Θρησκεία: Το 85% περίπου του πληθυσμού είναι καθολικοί, ενώ το υπόλοιπο 15% είναι κυρίως προτεστάντες και μάρτυρες του Ιεχωβά.
Επίσημες αργίες: Στις ημερομηνίες 2 και 28/1, 24/2, 8 και 13/3, 4 και 19 /4, 1/5, 25, 26, 27, 30/7, 28/9, 8, 10, 28/10, 27/11 και 2, 7 και 25/12. Τις ημέρες αυτές οι τράπεζες, τα μουσεία, οι δημόσιες υπηρεσίες και πολλά καταστήματα παραμένουν κλειστά.
Νόμισμα: Το νόμισμα της χώρας είναι το κουβανέζικο πέσο (peso cubano) που διαιρείται σε 100 σεντάβος. Οι συναλλαγές των ξένων γίνονται σε τουριστικά πέσος (pesos convertible) που έχουν την ίδια αξία με το ευρώ και κάποιες πιστωτικές κάρτες εκτός από τις αμερικανικές (Diners, American Express και Citibank).
Ηλεκτρικό: Το ρεύμα είναι 110 V και είναι απαραίτητο να έχετε μαζί σας μετατροπέα.
Φιλοδωρήματα: Στα ταξί το φιλοδώρημα είναι προαιρετικό. Στα ξενοδοχεία και τα εστιατόρια είναι γύρω στο 10% του λογαριασμού.
Μετακινήσεις - Οδήγηση: Υπάρχουν τριών ειδών ταξί. Τα επίσημα που διαθέτουν κλιματισμό, τα πειρατικά χωρίς ταξίμετρο που πρέπει να συμφωνήσετε εκ των προτέρων την τιμή και τα ραδιοταξί Turistaxi. Οι αστικές συγκοινωνίες μάλλον καλό είναι να αποφεύγονται λόγω συνωστισμού και κάποιας ανασφάλειας. Για την οδήγηση πρέπει να έχετε διεθνές ή ευρωπαϊκό δίπλωμα. Αν νοικιάσετε αυτοκίνητο να οδηγείτε με πολλή προσοχή.
Τηλέφωνα: Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τηλεφωνικές κάρτες για διεθνείς κλήσεις ή να καλείτε από τα ξενοδοχεία. Η χρέωση είναι παντού η ίδια. Για την Ελλάδα ο κωδικός κλήσης είναι 003010 και στη συνέχεια ο αριθμός, η δε χρέωση είναι ακριβή.
Φαρμακείο: Εχετε μαζί σας ένα φαρμακείο εξοπλισμένο για πρώτες βοήθειες (επίδεσμοι, ασπιρίνες, για τσιμπήματα εντόμων, εντομοαπωθητικά, αντηλιακά, για διάρροια, στομαχικούς πόνους κ.λπ.) και βέβαια τα φάρμακα που παίρνετε. Τα φαρμακεία στην Αβάνα είναι ανοιχτά από τις 08.00 - 20.00, εκτός από τα Pilotos που είναι ανοιχτά όλο το 24ωρο.
Διασκέδαση - Χορός - Φαγητό: Υπάρχουν μπαρ, καφετέριες, κινηματογράφοι, θέατρα, καμπαρέ, ντίσκο, κλαμπ αλλά και πολλά εστιατόρια.
Ρούχα: Τα ρούχα σας να είναι άνετα βαμβακερά ή λινά και τα παπούτσια κατάλληλα για περπάτημα.
Διαβατήριο: Το διαβατήριο πρέπει να έχει ισχύ έξι μήνες από την ημερομηνία εισόδου στη χώρα και απαιτείται βίζα για την είσοδό σας.
Νερό: Πίνετε μόνο εμφιαλωμένο νερό.
Ασφάλεια: Τα χρήματα, τα διαβατήρια και τα τιμαλφή σας να φυλάσσονται στις θυρίδες ασφαλείας των ξενοδοχείων. Παρά την υπάρχουσα αστυνόμευση, μην παίρνετε μαζί το διαβατήριό σας ή πολλά χρήματα.
Τιμές: Σε περισσότερες περιπτώσεις οι τιμές των αγαθών είναι πολύ πιο ακριβές για τους τουρίστες.
Αγορές: Στις αγορές σας θυμηθείτε το ρούμι (το carta blanca εξαιρετικό για κοκτέιλ και το carta oro που πίνεται σκέτο), κοσμήματα από κόκαλο ή κέρατο, πίνακες ζωγραφικής, τις πουκαμίσες guayberas, τον καπνό και φυσικά τα περίφημα χειροποίητα κουβανέζικα πούρα. Μπορείτε επίσης να αγοράσετε κεραμικά, ξυλόγλυπτα, καφέ Cubita που έχει θαυμάσιο άρωμα, καθώς και είδη λαϊκής τέχνης. Οσοι αγοράσετε πούρα καλύτερα να τα προμηθευτείτε από τα κρατικά καταστήματα Casas del Habanos, καθώς αυτά που πωλούνται στο δρόμο είναι συνήθως κακής ποιότητας.

(πηγή: www.kathimerini.gr)

Οδησσός

Οδησσός, η τέταρτη μεγαλύτερη πόλη της Ουκρανίας και σημαντικό λιμάνι στον Εύξεινο Πόντο, με πλούσια και ενδιαφέρουσα ιστορία.

Αρχαιολογικά ευρήματα στην περιοχή μαρτυρούν ότι κάποτε υπήρξε εκεί αρχαία ελληνική αποικία. Στο πέρασμα του χρόνου, ωστόσο, μόνο κατακτητές (νομάδες τουρκικής καταγωγής, Λιθουανοί, Οθωμανοί και Ρώσοι) πέρασαν από την περιοχή, χωρίς ωστόσο να συναντάται εκεί κάποια μορφή οργάνωσης. Μόνο μετά το τέλος του Ρωσοτουρκικού Πολέμου του 1787 - 1792, η νικήτρια Μεγάλη Αικατερίνη της Ρωσίας αναγνώρισε τη στρατηγική σημασία της περιοχής και δη του λιμανιού και ίδρυσε την Οδησσό (1794).

Η πόλη, όπως διαβάζουμε, οφείλει το όνομά της σε ένα μικρό... λάθος! Αρχικά, πιστευόταν ότι εκεί κοντά υπήρχε η αρχαία ελληνική πόλη Οδησσός· πεποίθηση όμως που γρήγορα διαψεύστηκε, μια και η εν λόγω πόλη αποδεδειγμένα βρισκόταν κοντά στη σημερινή Βάρνα της Βουλγαρίας. Τούτη η αλήθεια δεν αποθάρρυνε καθόλου τη Μεγάλη Αικατερίνη, η οποία φαίνεται πως εξ αρχής αρεσκόταν στο όνομα «Adessa», όπως προφέρεται η πόλη στη ρωσική γλώσσα.

Στην ιστορία της Οδησσού, ο Δούκας του Ρισελιέ εμφανίζεται ως μεγάλος ευεργέτης της πόλης, καθώς σ' αυτόν οφείλεται η μεγάλη ανάπτυξή της στη διάρκεια του 19ου αιώνα. Ως προς τα καθ' ημάς αξίζει να αναφέρουμε ότι εκείνα τα χρόνια, και συγκεκριμένα το 1814, ιδρύθηκε στην Οδησσό από τους Νικόλαο Σκουφά, Εμμανουήλ Ξάνθο και Αθανάσιο Τσακάλωφ η Φιλική Εταιρεία.

Κατά τ' άλλα, το 1819 το λιμάνι της Οδησσού έγινε ελεύθερο και η λειτουργία του με αυτή τη μορφή συνεχίστηκε έως το 1857. Τότε πραγματοποιήθηκε και η μεγάλη εισροή εποίκων και εμπόρων τόσο από την Ευρώπη όσο και από την Ασία· μια ανάπτυξη που σταμάτησε βίαια με την έκρηξη του Κριμαϊκού Πολέμου.

Μετά τη Ρωσική Επανάσταση, η Οδησσός αποτέλεσε τμήμα της Σοβιετικής Δημοκρατίας της Ουκρανίας. Κατά την διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου η πόλη κατελήφθη από Ρουμανικές και Γερμανικές δυνάμεις. Πλέον μετά την πτώση της Σοβιετικής Eνωσης (1991) η Οδησσός πέρασε κάτω απ' τον έλεγχο της Ουκρανίας.

Αξίζει να επισκεφθείτε

• Τα σκαλοπάτια που γυρίστηκε η περίφημη σκηνή από το «Θωρηκτό Ποτέμκιν».
• Το χάλκινο άγαλμα του Δούκα του Ρισελιέ, σχεδιασμένο από τους Μελνικόβ & Μαρτός.
• Τη λεωφόρο Primorsky, όπου θα ανακαλύψετε σειρά ιστορικών κτιρίων της πόλης.
• Το κτίριο της Οπερας, το οποίο βρίσκεται στον αριθμό 1 της οδού Chaikovskogo.
• Την παρακείμενη Πλατεία των Ηρώων, με τα ονόματα διάσημων κατοίκων της Οδησσού.
• Τη Φιλαρμονική στον αριθμό 15 της οδού Bunina.
• Το Θέατρο Ρωσικού Δράματος στον αριθμό 15 της οδού Grecheska.
• Το Ουκρανικό Θέατρο Μουσικής και Δράματος στο 15 της οδού Pastera.
• Το Τσίρκο στο 25 της οδού Koblevskaya κοντά στη νέα αγορά (Novy Rynok).
• Τα μουσεία της πόλης, μεταξύ των οποίων ξεχωρίζουν το Αρχαιολογικό, το Μουσείο Κέρινων Ομοιωμάτων, το Μουσείο Ανατολικής και Δυτικής Τέχνης, το Ναυτικό, το Ιστορικό, το Μουσείο Λογοτεχνίας και το Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης.
• Την οδό Deribasovskaya, στην καρδιά της Οδησσού, με τα περισσότερα καταστήματα, καφέ και εστιατόρια. Στον ίδιο δρόμο ξεχωρίζει για την αρχιτεκτονική του το ξενοδοχείο Passage.

Πρακτικά και απαραίτητα

• Για την Οδησσό υπάρχει μία μόνο εβδομαδιαία απευθείας πτήση από την Αθήνα κάθε Τετάρτη με την αεροπορική εταιρεία Aerosvit, η οποία συνεργάζεται με την Donbass Aero. Αν κλείσετε εισιτήρια περίπου ένα μήνα πριν, θα κοστίσουν 380 - 400 ευρώ, με φόρους μετ' επιστροφής. Πληροφορίες - κρατήσεις στα τηλ.: 210-92.10.710, 210-35.34.020.
• Οπως κάθε μεγάλη πόλη, παρ' όλο που δεν είναι δημοφιλής τουριστικός προορισμός, η Οδησσός διαθέτει ενδιαφέρουσα ξενοδοχειακή υποδομή όλων των κατηγοριών και μάλιστα σε προσιτές τιμές. Ψάχνοντας για τους προσεχείς μήνες, μπορείτε να μείνετε σε ξενοδοχεία τεσσάρων και πέντε αστέρων από 80 έως 100 ευρώ τη βραδιά σε δίκλινο δωμάτιο με πρωινό, ενώ αν επιλέξετε χαμηλότερες κατηγορίες έχετε τη δυνατότητα να κλείσετε σε περιποιημένες μονάδες τριών αστέρων από 35 - 40 ευρώ το δίκλινο, επίσης με πρωινό.
• Για τις αγορές σας, είτε πρόκειται για αναμνηστικά είτε για είδη λαϊκής τέχνης κ.λπ. σημειώστε την οδό Deribasovskaya. Εκεί θα βρείτε πολύ ενδιαφέροντα πράγματα για να αγοράσετε και να θυμάστε για πάντα την Οδησσό, η οποία αξίζει να σημειώσουμε ότι διαθέτει και αρκετά εμπορικά κέντρα.
• Αν γνωρίζετε Ρωσικά, μπορείτε να επισκεφθείτε και κάποιον από τους κινηματογράφους της πόλης (Rodina, Moskva, Utochkino), για τους οποίους οι κάτοικοί της καμαρώνουν. Αν πάλι με τη γλώσσα έχετε ένα πρόβλημα, μπορείτε απλώς να δοκιμάσετε την ουκρανική νυχτερινή ζωή. Μερικά από τα κλαμπ που αξίζει να επισκεφθείτε το χειμώνα, όπως διαβάζουμε τουλάχιστον, είναι τα Yo, Rio, Amsterdam και Palladium, ενώ για το καλοκαίρι θυμηθείτε την περιοχή Arcadia. Είναι παραθαλάσσια και εκεί θα βρείτε εστιατόρια, μπαράκια και κλαμπ για κάθε ηλικία και γούστο.
• Το νόμισμα της Ουκρανίας είναι η γρίβνα, η οποία ισούται με 0,145 ευρώ.

Το ξερατε πως...

• Από το 1878 έως το 1895 διετέλεσε κυβερνήτης της Οδησσού ο Γρηγόριος Μαρασλής, γόνος ενός ευκατάστατου εμπόρου της πόλης, που είχε συμμετάσχει στην ίδρυση της Φιλική Εταιρείας. Ο Μαρασλής χρηματοδότησε με τμήμα της προσωπικής του περιουσίας μεγάλο αριθμό δημοσίων κτισμάτων στην Οδησσό.

ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ

Γενικές πληροφορίες
www.odessaonline.com.ua
www.ukrainefare.com/Odessa.php
www.odessa-spot.com

(πηγή: www.kathimerini.gr)

Βιετνάμ

Με τις πληγές του πολέμου να επουλώνονται και τη δυτική οικονομία να εισβάλλει όλο και πιο πολύ στη χώρα, το Βιετνάμ γίνεται ένας από τους πιο δυναμικά αναπτυσσόμενους προορισμούς της ΝΑ Ασίας, που συνδυάζει ανέγγιχτη παραδοσιακή ζωή με αρκετές ανέσεις για τον επισκέπτη

Τι να πρωτογράψει άραγε κανείς για το Βιετνάμ; Για το πρόσφατο ακόμα παρελθόν και όσα τραγικά συνέβησαν εκεί ή για έναν από τους πιο γλυκούς προορισμούς της Νοτιοανατολικής Ασίας, όπως μαρτυρούν όλοι όσοι έφτασαν, το γνώρισαν και το χάρηκαν με την ψυχή τους;

Πάνε τριάντα και πλέον χρόνια, άλλωστε, από τότε που ο πόλεμος στιγμάτισε τούτο τον τόπο· γέμισε μερικές από τις πλέον μελανές σελίδες της ιστορίας του 20ού αιώνα και της Αμερικής χωριστά, αλλά και ξεσήκωσε και ενέπνευσε ένα από τα μεγαλύτερα αντιπολεμικά κινήματα του κόσμου.

Σήμερα, το Βιετνάμ, έχοντας αφήσει πίσω τη βαριά του ιστορία, είναι μια χώρα ήσυχη, από τις πλέον ασφαλείς της Νοτιοανατολικής Ασίας, με τους κατοίκους του να ζουν με τους δικούς τους παραδοσιακούς ρυθμούς: καλλιεργώντας ρύζι στους απέραντους ορυζώνες, ψαρεύοντας στα καταπράσινα νερά των εξωτικών ακτών, κάνοντας χειροτεχνίες και πουλώντας την κάθε λογής πραμάτεια τους στις μικρές και μεγάλες πόλεις και χωριά της χώρας.

Απαραίτητες συστάσεις

Το Βιετνάμ βρίσκεται στην άκρη της χερσονήσου της Ινδοκίνας και συνορεύει με την Κίνα, το Λάος και την Καμπότζη. Πρόκειται για μια μακριά και στενή λωρίδα γης, έκτασης 330 τ. χλμ., με περισσότερα από 3.000 χλμ. ακτογραμμής. Ο πληθυσμός του ανέρχεται σε 83 εκατομμύρια κατοίκους, τα τρία τέταρτα εκ των οποίων ζουν στην ύπαιθρο και τα δύο τρίτα ασχολούνται με τη γεωργία. Μάλιστα τα τελευταία χρόνια η χώρα αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους εξαγωγείς ρυζιού της Νοτιοανατολικής Ασίας, γεγονός που έχει βελτιώσει αρκετά τις επιδόσεις της εθνικής της οικονομίας. Αναλόγως αναπτύσσεται σταδιακά και ο τουρισμός.

Ανόι (Hanoi)

Το Ανόι, χτισμένο στις όχθες της λίμνης Χόα Κιμ και περιτριγυρισμένο από αρκετές άλλες λίμνες, πάρκα και κήπους, είναι η πρωτεύουσα της χώρας, αλλά και του πρώην Βορείου Βιετνάμ. Από τις πιο παραδοσιακές πόλεις, το Ανόι έχει κρατήσει το χρώμα και την ταυτότητά του, αφού ποτέ δεν κατακτήθηκε από τους Αμερικανούς. Μόνο η γαλλική επιρροή από τα χρόνια της αποικιοκρατίας είναι κάπως πιο έντονη, με αρκετές εκκλησίες γοτθικού ρυθμού.

Κατά τα άλλα, η Παλιά Πόλη παραμένει αναλλοίωτη από τον εκμοντερνισμό, με στενά σοκάκια όπου θα βρείτε καταστήματα που εμπορεύονται λουλούδια, μπαμπού, υφάσματα, υαλικά και διάφορα είδη πορσελάνης, έπιπλα, ακόμα και μουσικά όργανα κ.λπ., ενώ σε κάθε μεριά της πόλης θα συναντήσετε Βιετναμέζες με τα χαρακτηριστικά στρογγυλά καπέλα να πωλούν διάφορα εξωτικά φρούτα και λαχανικά. Προσοχή στα αναρίθμητα δίκυκλα που κυκλοφορούν παντού στην πόλη (τα Ι.Χ. είναι ακόμα σπάνια) και μην παραλείψετε να επισκεφθείτε:

• Τη μονόστηλη παγόδα (Chua Mot) του 11ου αιώνα.
• Τον Ναό Κουάν Τρανκ (Tran Quoc) της ίδιας εποχής.
• Τον Ναό της Λογοτεχνίας (Van Mieu).
• Το Μαυσωλείο του Χο Τσι Μινχ.

Θυμηθείτε, επίσης, ότι το κουκλοθέατρο της πόλης είναι ιδιαίτερα φημισμένο, γι' αυτό αξίζει κάποιο βράδυ να παρακολουθήσετε μια παράσταση με κούκλες μέσα στο νερό.

Κόλπος Χαλόνγκ (Halong Bay)

Πρόκειται για έναν πανέμορφο κόλπο (από τα κλασικά τουριστικά αξιοθέατα του Βιετνάμ), όπου ξεφυτρώνουν περί τα 3.000(!) καταπράσινα νησάκια γεμάτα σπηλιές. Η ομορφιά της περιοχής την έχει εντάξει υπό την προστασία της UNESCO και αξίζει από κάθε άποψη λίγο ή περισσότερο από το χρόνο σας.

Μια καλή ιδέα για να επισκεφθείτε το μέρος είναι κλείνοντας ένα οργανωμένο πακέτο από κάποιο τουριστικό γραφείο του Ανόι.

Χουέ (Hue)

Παλιά πρώτευουσα του Βιετνάμ και τόπος όπου είναι θαμμένοι πολλοί από τους πρώην αυτοκράτορες Νγκουγιέν που κυβέρνησαν τη χώρα από το 1800 μέχρι το 1945. Τα παλάτια τους κατά μήκος του «αρωματισμένου ποταμού» (Perfume River) είναι σε καλή κατάσταση, με λίμνες και κήπους ολόγυρα. Η πόλη βρίσκεται κοντά στη διαχωριστική γραμμή μεταξύ του βορείου και νοτίου Βιετνάμ και βομβαρδίστηκε σφοδρά κατά την περίφημη «επίθεση Τετ» του 1968. Από την παλιά «απαγορευμένη» πόλη απομένει μόνο ένα μέρος του παλατιού και το τείχος του κάστρου. Στα περίχωρα της Χουέ μπορείτε να δείτε τον βουδιστικό ναό Thien Mu, από τους πιο διάσημους του Βιετνάμ, καθώς έχει τη μορφή ενός οκτάγωνου πύργου, ύψους 21 μέτρων.

Χόι Αν (Hoi An)

Από τις πιο γραφικές πόλεις του κεντρικού Βιετνάμ, πρώην λιμάνι και κέντρο εμπορίου κατά τον 17ο, 18ο και 19ο αιώνα. Πρόκειται για μια πόλη όπου είχαν την έδρα τους πολλοί Κινέζοι, Ιάπωνες και Πορτογάλοι έμποροι - ένα ζωντανό μουσείο αρχιτεκτονικής, με στενά δρομάκια, παραδοσιακά διώροφα ξύλινα σπίτια, ενδιαφέρουσες παγόδες, γέφυρες και πλατείες. Επίσης, στην πόλη υπάρχουν εκατοντάδες μαγαζιά με ράφτες, όπου μπορείτε να φτιάξετε ρούχα κατά παραγγελία σε εξαιρετικά χαμηλές τιμές. Από τα μνημεία της πόλης αξίζει να δείτε τη σκεπαστή γιαπωνέζικη γέφυρα και την οικεία του εμπόρου Tan Ky. Από το Hoi An μπορείτε, επίσης, να κάνετε μια εκδρομή στο Μι Σον (My Son), θρησκευτικό και πολιτισμικό κέντρο του πολιτισμού των Champa (2ος - 15ος αι). Τα μνημεία βρίσκονται κοντά το ένα στο άλλο και κατά τη διάρκεια του πολέμου χρησιμοποιήθηκαν ως καταφύγιο από τους αντάρτες. Αν και άντεξαν τόσους αιώνες, δεν είναι λίγα αυτά που καταστράφηκαν από τους βομβαρδισμούς των Αμερικανών.

Να Τρανγκ (Nha Trang)

Αλιευτικό κέντρο στο νότιο Βιετνάμ, με ωραία παραλία και παράκτια ζωή. Λέγεται ότι στο Nha Trang θα δείτε μία από τις καλύτερες παραλίες του Βιετνάμ, με ανάλογη τουριστική ανάπτυξη, φυσικά...

Σαϊγκόν / Χο Τσι Μινχ

Πρωτεύουσα του πρώην νοτίου Βιετνάμ, με έντονη την αμερικανική και γαλλική επιρροή· χαοτικές λεωφόροι, αρκετά μοντέρνα κτίρια, πάρκα και παγόδες, καθώς και διάφορα μουσεία που θυμίζουν την πρόσφατη ακόμα θλιβερή ιστορία της χώρας. Μετονομάστηκε, δε, σε Χο Τσι Μινχ (Ho Chi Minh) προς τιμήν του μεγάλου κομμουνιστή ηγέτη, μετά την επικράτηση των Βιετκόνγκ επί των δυνάμεων του νοτίου Βιετνάμ. Το Χο Τσι Μινχ / Σαϊγκόν είναι η μεγαλύτερη πόλη του Βιετνάμ και η πιο αντιφατική: πλούτος και φτώχεια, μεγαλοστελέχη επιχειρήσεων και ζητιάνοι σε απόσταση αναπνοής, σε ένα συνονθύλευμα που ξεφεύγει από τους περισσότερο παραδοσιακούς προορισμούς της χώρας που γνωρίσαμε μέχρι τώρα. Το Χο Τσι Μινχ / Σαϊγκόν είναι μια μεγαλούπολη της Νοτιοανατολικής Ασίας... με τα όλα της. Αν προτιμάτε τον θεματικό τουρισμό και εν προκειμένω τον λεγόμενο πολεμικό τουρισμό, μπορείτε να επισκεφθείτε τα τούνελ Κουτσί.

Πρόκειται για ένα υπόγειο σύστημα επικοινωνίας 250 χλμ. μέσω τούνελ που χρησιμοποιούσαν οι Βορειοβιετναμέζοι για να διεισδύσουν πίσω από τις γραμμές του εχθρού. Μια εκδρομή που μπορείτε επίσης να κάνετε από το Χο Τσι Μινχ / Σαϊγκόν είναι στο Δέλτα του ποταμού Μεκόνγκ: ένα καταπράσινο κομμάτι γης, κλασικό βιετναμέζικο τοπίο από την ενδοχώρα του Βιετνάμ, που θα σας εντυπωσιάσει.

ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ

Αν και λέγεται ότι η καλύτερη εποχή για να πάει κανείς το Βιετνάμ είναι από τον Σεπτέμβριο ώς τον Απρίλιο, είναι γεγονός ότι οποιαδήποτε εποχή του χρόνου σας κάνει κέφι μπορείτε να επισκεφθείτε τη χώρα. Αρκεί κι εσείς να πάτε διαβασμένοι και να αποφεύγετε τις όποιες καιρικές κακοτοπιές. Γενικά, από το Βορρά ώς το Νότο το κλίμα στο Βιετνάμ ποικίλλει σε αρκετά μεγάλο βαθμό. Στα βόρεια της χώρας από τον Νοέμβριο ώς τον Απρίλιο ο καιρός είναι ήπιος και ξηρός, ενώ από τον Μάιο έως και τον Οκτώβριο είναι ζεστός και υγρός. Η κεντρική ακτή έχει το ίδιο πάνω κάτω κλίμα, με τον χειμερινό μουσώνα να φέρνει ήπιο και υγρό καιρό από τον Δεκέμβριο ώς τον Φεβρουάριο. Στο Νότο έχει ζέστη και υγρασία καθ' όλη τη διάρκεια του χρόνου και ειδικότερα από τον Φεβρουάριο ώς τον Μάιο, ενώ η περίοδος των βροχών διαρκεί από τον Μάιο ώς τον Νοέμβριο.

ΒΙΖΑ

Για να ταξιδέψετε στο Βιετνάμ είναι απαραίτητη η βίζα. Αν πάτε μέσω κάποιου ταξιδιωτικού πρακτορείου, η έκδοση της βίζας συμπεριλαμβάνεται στο πακέτο. Αν, πάλι, έχετε σκοπό να οργανώσετε μόνοι σας το ταξίδι, πρέπει να γνωρίζετε ότι στην Ελλάδα δεν υπάρχει ούτε πρεσβεία ούτε κάποιο προξενείο του Βιετνάμ και όλη η διαδικασία θα γίνει μέσω της πρεσβείας κάποιας άλλης ευρωπαϊκής χώρας, όπως για παράδειγμα η Ιταλία (Ρώμη, τηλ.: 00-39-6 85.43.223, 85.43.235) ή η Γερμανία (Βερολίνο, τηλ.: 00-49-228 357-021, 957-540). Μπορεί να ακούγεται δύσκολο, στην πραγματικότητα όμως δεν είναι και τόσο, αν κάνετε σωστές συνεννοήσεις με την πρεσβεία που θα επιλέξετε.

ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗ

Αν έχετε σκοπό να γνωρίσετε το Βιετνάμ απ' άκρη σ' άκρη, μια καλή ιδέα είναι να φτάσετε στο Ανόι, αλλά να φύγετε από το Χο Τσι Μινχ (Σαγκάη) ή αντίστροφα. Και τα δύο αεροδρόμια είναι διεθνή και θα βρείτε ικανοποιητικό αριθμό πτήσεων για να εξυπηρετηθείτε. Δύο αεροπορικές εταιρείες που πετούν από τον Διεθνή Αερολιμένα Αθηνών, και με έναν ή δύο ενδιάμεσους σταθμούς θα σας μεταφέρουν στο Βιετνάμ, είναι η Thai Airways και η Singapore Airlines. Με τη Singapore, κάνοντας αναζήτηση ένα μήνα πριν για τον Νοέμβριο, βρήκαμε εισιτήρια με 813,08 ευρώ, με φόρους μετ' επιστροφής και με μόνο ενδιάμεσο σταθμό τη Σιγκαπούρη. Οπωσδήποτε τα Χριστούγεννα η τιμή του εισιτηρίου αυξάνεται λόγω μεγαλύτερης ζήτησης. Γι' αυτό το λόγο, καλό είναι να προγραμματίσετε το ταξίδι σας εγκαίρως ώστε να πετύχετε την καλύτερη δυνατή τιμή.

Για τις εσωτερικές σας μετακινήσεις προτιμήστε και πάλι το αεροπλάνο, εκτός και αν ανήκετε στους τολμηρούς εκείνους ταξιδιώτες που θα πάρουν το τρένο. Ως προς το τελευταίο, καλό είναι να γνωρίζετε ότι το Unification Express καλύπτει την απόσταση των 1.750 χλμ. μεταξύ Χο Τσι Μινχ και Ανόι σε 40 ώρες, αλλά δεν είναι ιδιαίτερα προσαρμοσμένο στα υψηλά επίπεδα εξυπηρέτησης του δυτικού τουρίστα. Αλλες λύσεις που έχετε είναι να νοικιάσετε αυτοκίνητο ή και κάποιο δίκυκλο - αν πρόκειται για πιο κοντινές αποστάσεις. Μια συμβουλή από μας: να είστε ιδιαίτερα προσεκτικοί και στην οδήγηση αλλά και στους χώρους που θα παρκάρετε!

ΔΙΑΜΟΝΗ

Οσο πιο πολύ αναπτύσσεται τουριστικά ένας προορισμός, τόσο πιο καλές και ακριβές υποδομές αποκτά. Το Βιετνάμ ανήκει από κάθε άποψη σε αυτή την κατηγορία, είναι γεγονός, ωστόσο, ότι πρέπει να περάσουν πολλά χρόνια ακόμα για να θεωρηθεί ακριβός προορισμός, αφού είναι δυνατό να βρείτε απλό δίκλινο δωμάτιο από 12 ευρώ τη βραδιά, ενώ είναι ιδιαίτερα λογικές και οι τιμές της τάξης των 18, 20, 25, 32 ευρώ επίσης για δίκλινο δωμάτιο σε ξενοδοχείο τριών κατά κύριο λόγο αστέρων. Αν, βέβαια, αγαπάτε τη χλιδή και διαθέτετε και περισσότερα χρήματα για τη διαμονή και την ευχαρίστησή σας, οι μεγάλες ξενοδοχειακές αλυσίδες του κόσμου έχουν φτάσει και στο Βιετνάμ και έχουν φροντίσει και γι' αυτό. Στο Ανόι, λοιπόν, μπορείτε να μείνετε στο πεντάστερο Sheraton Hanoi Hotel από 105 ευρώ το δίκλινο δωμάτιο με πρωινό, όπως και στα επίσης πεντάστερα Sofitel Plaza Hanoi από 87 ευρώ, Hilton Hanoi Opera από 129 ευρώ ή στο ακόμα πιο ακριβό Sofitel Metropole Hotel από 199 ευρώ. Στις υπόλοιπες πόλεις, συμπεριλαμβανομένου και του Χο Τσι Μινχ, οι τιμές είναι αρκετά πιο προσιτές (45 ευρώ το δίκλινο) ακόμα και στα ξενοδοχεία τεσσάρων αστέρων.

ΦΑΓΗΤΟ

Πολλά ψάρια και θαλασσινά, χόρτα, λαχανικά, κοτόπουλο και χοιρινό (και αρκετά πιο σπάνια πάπια, κατσίκι ή αρνί) είναι οι βασικές πρώτες ύλες των εδεσμάτων που θα δοκιμάσετε στο Βιετνάμ με την ιδιαίτερη εξωτική κουζίνα. Αρκετά πιο παραδοσιακός ο Βορράς, περισσότερο επηρεασμένος από την Κίνα ο Νότος και εξαιρετικά πικάντικο το Κέντρο της χώρας, στο Βιετνάμ θα γευθείτε νόστιμα, αρκετά καθαρά για τα δεδομένα της Ασίας και πολύ φθηνά -συγκριτικά με τα δικά μας- πιάτα. Φυσικά, μην ξεχνάτε ποτέ να πίνετε πάντοτε εμφιαλωμένο νερό.

ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ

Γενικές πληροφορίες
www.vietnam.com

Εκδοση βίζας
www.visa-vietnam.org

(πηγή: www.kathimerini.gr)

Passport - Νοέμβριος Δεκέμβριος 2003

Αν πάτε σε καταφύγια βουνών της Ισπανίας (refugios) θα πληρώσετε 3.45 Euro ή 4.10 Euro αν έχετε κάρτα μέλους του European Alpine Club. Διαφορετικά το κόστος είναι τρεις και τέσσερις φορές υψηλότερο. Η κάρτα ισχύει και για Αυστρία, Γαλλία, Ιταλία, Ελβετία και Σλοβενία. Ρωτήστε στην PO Box 43, 2 Church Road, Welwyn Garden City, Herts AL8 6PT, England. STOP Η Νοτιοαφρικανική αρχή εθνικών πάρκων άλλαξε το ενιαίο εισιτήριο για όλη τη χώρα σε με μια ημερήσια χρέωση ανάλογη του πάρκου. Το κόστος είναι από 25 ως 120 Rand την ημέρα. STOP Αν πάτε στη Νάπολη προσοχή. Στα έντυπα των οδηγών της πόλης αναφέρεται ως αφετηρία των υπεραστικών λεωφορείων (SITA Bus) για το Αμάλφι και το Σορέντο ένας δρόμος δίπλα στην πλατεία Municipo. Έχουν απομακρυνθεί εδώ και 2 χρόνια. Νέα θέση κοντά στον κεντρικό σιδηροδρομικό σταθμό. Εναλλακτικά πολύ καλή σύνδεση με ταχύπλοα. Προσοχή στις αποβάθρες, ζητήστε να σας γράψουν τον αριθμό τους στο εισιτήριο για να μην μπερδευτείτε. STOP Ο φίλος της στήλης Δ. Πλουμίδης μας έστειλε tips για την Αίγυπτο: Το Μπαξίσι (φιλοδώρημα) είναι μέρος της τοπικής κουλτούρας, θεωρήστε αναπόφευκτο να σας το ζητούν όπως και την επιμονή τους. Φροντίστε να έχετε ψηλά (αρκεί μισή αιγυπτιακή λίρα). STOP Έχει αναφερθεί πως πρακτορεία (κυρίως κάποια που εδρεύουν στην Αίγυπτο και συνεργάζονται με ελληνικά) ζητούν ως και 3.00 Euro το άτομο/μέρα για να συγκεντρώσουν το ποσό για τα μπαξίσια! Προτιμήστε να δίνετε κατ’ ιδίαν όσα εσείς θεωρείτε απαραίτητα. STOP Στην επίσκεψή σας στην πυραμίδα του Ντασχούρ μην μιλήσετε σε κανένα, μη δεχτείτε να σας ξεναγήσει ή να σας συνοδεύσει κανείς, κυρίως οι εκεί αστυνομικοί. Θα σας οδηγήσουν πίσω από την πυραμίδα, όπου θα σας δείξουν έναν ομολογουμένως όμορφο ναό. Στο τέλος θα σας ζητήσουν μπαξίς και θα είναι κάπως «απόμερα» για να αρνηθείτε STOP Σε καμία περίπτωση μη δεχτείτε να αφήσετε την κάμερα ή τη φωτογραφική σας μηχανή στους φρουρούς των εισόδων στις πυραμίδες. Θα ζητήσουν χρήματα για να σας τις επιστρέψουν. STOP Τα 10 καλύτερα μέρη στον κόσμο για πεζοπορία: 1) Ιμαλάια, Νεπάλ 2) Μαρόκο, περιοχή του όρους Άτλας 3) Denali National Park, στην Αλάσκα 4) Οι εκτάσεις της Κένυα, Τανζανία, Ουγκάντα και Αιθιοπίας 5) Νέα Ζηλανδία 6) Κορσική 7) Κορυφή Drankensberg στη Νότιο Αφρική 8) Όρος Kailash, στο Θιβέτ 9) Cordillera Blanca & Cordillera Huayhuash, στο Περού 10) Άλπεις STOP Η νήσος Ναούρου, η μικρότερη δημοκρατία στον κόσμο με μέγεθος 21 τ.χλμ. βρίσκεται 3.300 χλμ. βορειοανατολικά της Αυστραλίας με πληθυσμό 12.000 άτομα κάποτε απολάμβανε το υψηλότερο κατά κεφαλήν εισόδημα λόγο των ορυχείων φωσφορικού άλατος. Σήμερα η οικονομική κατάσταση είναι ζοφερή. STOP Στο Ουζμπεκιστάν, λόγο ανεξήγητων αλλά σαφών κανόνων, η αστυνομία και ο στρατός στους ελέγχους ζητούν να δουν όλα τα χρήματα που μεταφέρουν οι ταξιδιώτες. Προτιμήστε να τα κρύβεται γιατί αναφέρονται συχνά κλοπές. Καλύτερη λύση να τα ράβετε στο εσωτερικού του παντελονιού σας (προτιμήστε χοντρό ύφασμα ή τζην). STOP Ανακοινώθηκαν οι ημερομηνίες για το διεθνές πρωτάθλημα μοτοσυκλέτας για το 2004: 4/4 Ιαπωνία, 18/4 Νότια Αφρική, 2/5 Ισπανία Xερέθ, 16/5 Γαλλία, 30/5 Ιταλία, 13/6 Ισπανία, 26/6 Ολλανδία, 11/7 Μ. Βρετανία, 18/7 Γερμανία, 31/7 Βραζιλία, 22/8 Τσεχία, 5/9 Πορτογαλία, 2/10 Κατάρ, 10/10 Μαλαισία, 17/10 Αυστραλία, 31/10 Ισπανία Βαλένθια. STOP To Eurostar κατέγραψε ρεκόρ ταχύτητας στα 334,7 χλμ/ώρα στις δοκιμές του νέου τμήματος γραμμών. Από το Σεπτέμβριο η απόσταση Λονδίνο Παρίσι θα είναι συντομότερα κατά 20 λεπτά, στις 2h35’. STOP Οι νέοι κανονισμοί ασφαλείας στις ΗΠΑ ορίζουν πως μόνο οι κάτοχοι διαβατηρίων που διαβάζονται μηχανικά από τις χώρες που δεν απαιτούν VISA θα περνούν τα σύνορα. Οι υπόλοιποι ακόμα και αν υπάρχει συμφωνία θα πρέπει να έχουν VISA. STOP Νέα ατραξιόν στο Σίδνεϋ, ανεβείτε στο Sydney Tower, στα 275 μ. για τη θέα της πόλης ως και τα γαλάζια βουνά, www.sydneyskytour.com.au STOP Οι επισκέπτες του Πέρθ της Αυστραλίας συναντούν στο αεροδρόμιο, στο τραίνο και τα λεωφορεία εθελοντές που δίνουν πληροφορίες για την περιοχή, και στα δικά μας. STOP Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης 2004: Lille στη Γαλλία, www.lille2004.com και Γένοβα στη Ιταλία, www.genoa-2004.it STOP Europe top Christmas markets: Vienna 15/11-24/12, Salzburg 21/11-21/12, Valkenberg (Ολλανδία) 21/11-21/12, Strasbourg 23/11-30/12, Stuttgart 28/11-23/12, Nuremberg 28/11-24/12, Edinbough 28/11-5/1, Stockholm 29/11-22/12 STOP Ιατρικά νέα: Ελονοσία παρουσιάστηκε στο Balm Beach της Φλόριδα. STOP Δάγκειος πυρετός εμφανίστηκε σε άτομα που επέστρεψαν από Ταϊλάνδη, βόρεια ανατολική Βραζιλία και στην περιοχή Cairns της Αυστραλίας (μόνο 450 περιπτώσεις τον Αύγουστο). STOP Στην Φινλανδία και τη Σουηδία, τοξική άλγη παρουσιάστηκε στα νερά της Βαλτικής, προσοχή. STOP Στην Αϊτή υπήρξαν κρούσματα τυφοειδούς πυρετού. STOP Τα κρούσματα εισαγόμενης ελονοσίας στην Ευρώπη αυξήθηκαν από 9000 το 1993 σε 16000 το 2000. STOP Από τα 100000 άτομα που επισκέπτονται μια χώρα του τρίτου κόσμου, τα 50000 παρουσιάζουν κάποια ασθένεια, τα 8000 επισκέπτονται τοπικό ιατρό, περίπου 5000 παραμένουν στο κρεββάτι, περίπου 500 επαναπατρίζονται επειγόντως, 300 παραμένουν σε νοσοκομείο για καιρό και 1 άτομο πεθαίνει.

Αυτό το κείμενό μου δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Cosmos Travel - Νοέμβριος Δεκέμβριος 2003

Bόρειος Yμηττός

Υπάρχουν, λίγοι ομολογουμένως, που τον χρησιμοποιούν καθημερινά. Είναι το καμάρι τους και δεν ανέχονται από κανέναν να τον πειράξει. Έχουν αγωνιστεί γι' αυτόν στο παρελθόν. Μιλήστε απαξιωτικά για τον Υμηττό με κάποιον από τους κυρίους ή και τις κυρίες του Βύρωνα, της Καισαριανής και του Παγκρατίου ή ακόμα και με τα μέλη των φυσιολατρικών συλλόγων που τον επισκέπτονται συχνά και θα εισπράξετε την έντονη αντίθεση και τη δυσφορία τους.

Ο Υμηττός δεν είναι μόνο κεραίες, αλλά αποτελεί ιδανική περίπτωση απόδρασης μέσα στην ίδια την πόλη. Το βόρειο τμήμα του είναι εύκολα προσβάσιμο, καταπράσινο και το προτείνουμε, ακόμα και για ένα μικρό διάλειμμα από το γραφείο!

O πύργος της Ανθούσας και στο βάθος Αθήνα
Σε απόσταση μόλις 7,5 χιλιομέτρων από το κέντρο της Αθήνας, το ανατολικό - νοτιοανατολικό γεωφυσικό όριο του Λεκανοπεδίου. Ο Υμηττός εκτείνεται από την Αγ. Παρασκευή και τα Γλυκά Νερά στη βόρεια πλευρά του, έως τη Βούλα και τη Βάρη στη νότια του, με συνολικό μήκος περίπου 20 χιλιομέτρων, χωρίζοντας έτσι την Αττική από την πεδιάδα των Μεσογείων. Σημείο εκκίνησης είναι η Καισαριανή, στην οποία θα βρεθείτε σύντομα μέσω του ανισόπεδου κόμβου της Κατεχάκη, της Περιφερειακής Υμηττού ή ακόμα ερχόμενοι από το κέντρο μέσω Παγκρατίου και Βύρωνα. Από εκεί, ακολουθώντας τις ταμπέλες προς τη Μονή, συναντάμε το Αισθητικό Δάσος της Καισαριανής, το οποίο απλώνεται στη γύρω περιοχή έως και την Καλοπούλα. Είναι προστατευόμενο λόγο αρχαιοτήτων, αλλά και της πλούσιας βλάστησης από φυτώρια, πεύκα, κέδρους, κυπαρίσσια και αμυγδαλιές.

Πρώτος σταθμός σας η Ιερά Μονή της Καισαριανής που είναι η πιο γνωστή από όλες του Υμηττού και κυριολεκτικά «πνιγμένη» από το πολύ πράσινο του Αισθητικού Δάσους. Κτισμένη περίπου κατά τον 11ο αιώνα, πιθανότατα επάνω σε έναν αρχαίο ιερό ναό της Δήμητρας, θα σας εντυπωσιάσει με τον οχυρό τοίχο που την περιβάλλει αλλά και με το μεγαλοπρεπές καθολικό με τη θαυμαστή τοιχοποιία, την κρήνη με το κεφάλι του κριού στην πίσω πλευρά της Μονής, την τράπεζα, τα κελιά των μοναχών και τον λουτρώνα που διατηρούνται σε αρκετά καλή κατάσταση μέχρι σήμερα. Από τη Μονή μπορείτε με τα πόδια να συνεχίσετε προς το όμορφο εκκλησάκι της Ανάληψης, αλλά και προς τον λόφο των Ταξιαρχών όπου θα συναντήσετε τον αναστηλωμένο ομώνυμο ναό και τον ημιερειπωμένο ναό του Αγ. Μάρκου ή Φραγκομονάστηρο, ακριβώς απέναντί του.

Αγ. Μάρκος ή Φραγκομονάστηρο
Συνεχίζοντας την ανηφορική σας διαδρομή, με το μεταφορικό σας μέσον πλέον, φτάνετε στην περιοχή της Καλοπούλας. Εκεί μπορείτε να ξεδιψάσετε από μια αρχαιότατη πηγή που ευνοούσε τη γονιμότητα («Κυλλού Πήρα»), αλλά θα βρείτε και ένα όμορφο ξύλινο περίπτερο μέσα στο δάσος για να ξεκουραστείτε να πιείτε καφέ ή να φάτε. Οι εγκαταστάσεις του ΟΤΕ κοντά στην κορυφή του βουνού, τον Εύζωνα (1.026 μέτρα ύψος ), προσφέρουν διπλή πανοραμική θέα στην ευρύτερη περιοχή του Λεκανοπεδίου. Από τη μία, ο τεράστιος τσιμεντένιος όγκος της Αττικής με τα βουνά της Πάρνηθας της Πεντέλης και του Αιγάλεω να την περιβάλλουν, τον Σαρωνικό στα πόδια της και τα «παιδιά του», τη Σαλαμίνα και την Αίγινα, να φαίνονται πεντακάθαρα αν ο καιρός είναι καθαρός. Από την άλλη πλευρά ξεχωρίζει η πεδιάδα των Μεσογείων με το νέο αεροδρόμιο «Ελ. Βενιζέλος» να διακρίνεται στη μέση της.

Στην κάθοδό σας προς την Καισαριανή, μπορείτε να κάνετε μια μικρή στάση στην Ιερά Μονή Αστερίου που αποτελεί μία από τις 6 παλαιότερες μονές του Υμηττού, κτισμένη τον 10ο αιώνα, με τον φρουριακού τύπου περίβολο, το καθολικό και δύο της πτέρυγες να σώζονται. Αμέσως μετά τη Μονή Αστερίου, κάνοντας μια μικρή παράκαμψη δεξιά, μπορείτε να ολοκληρώστε τη βόλτα σας στον ερειπωμένο βυζαντινό Πύργο Ανθούσας.

ΠΩΣ ΘΑ ΦΤΑΣΕΤΕ
Θα φτάσετε στην Καισαριανή μέσω της περιφερειακής Λεωφόρου Κατεχάκη, της Αττικής Οδού (περιφερειακή Υμηττού) ή ακόμα και από το κέντρο της Αθήνας, από Παγκράτι και Βύρωνα. H Ιερά Μονή Καισαριανής βρίσκεται ακριβώς μετά τον κόμβο της Κατεχάκη που στρίβει για Καισαριανή και απέχει από εκεί μόλις 1 χιλιόμετρο. Ο λόφος Ταξιαρχών και το εκκλησάκι της Ανάληψης απέχουν περίπου 500 μέτρα το καθένα με τα πόδια από τη Μονή Καισαριανής, ενώ σημειώνουμε ότι όλα τα μονοπάτια που οδηγούν προς τα εκεί, αλλά και προς τον Βύρωνα, διαθέτουν πολύ καλή σήμανση με ειδικές ευδιάκριτες ταμπέλες σε όλα τα σημεία της διαδρομής. H Μονή, από την περιοχή Καλοπούλας, ανεβαίνοντας προς Υμηττό, απέχει 600 περίπου μέτρα. Οι εγκαταστάσεις του ΟΤΕ απέχουν από την Καλοπούλα 5 χιλιόμετρα, ενώ πηγαίνοντας προς τα εκεί θα δείτε επάνω στον δρόμο και την Ιερά Μονή Αστερίου. Ο Πύργος Ανθούσας απέχει μόλις 600 μέτρα από την πρώτη διασταύρωση που θα συναντήσετε μετά την Καλοπούλα και θα πρέπει να στρίψετε αριστερά ανεβαίνοντας ή δεξιά κατεβαίνοντας.

ΠΡΟΣΟΧΗ: Για λόγους ασφαλείας η πρόσβαση στον Υμηττό επιτρέπεται καθημερινά από τις 7 π.μ. έως τις 6 μ.μ.

ΦΑΓΗΤΟ
Μπορείτε να πιείτε τον καφέ σας ή να δοκιμάστε κάποιες ποικιλίες φαγητού στο περίπτερο που λειτουργεί στην Καλοπούλα.

Σε περίπτωση που επιλέξετε για φαγητό την Καισαριανή, προτείνουμε την ταβέρνα η «ΜΑΣΑ» που βρίσκεται ακριβώς μετά το κοιμητήριο της Καισαριανής και σε απόσταση 1 χιλιομέτρου από τον κόμβο της Κατεχάκη. Διαφορετικά οι γνωστές και διάσημες ταβέρνες του Καρέα σάς περιμένουν καθημερινά.

(πηγή: www.tanea.gr, 31/10/2003)

«Τα Σπάτα; Ψυχρά, χωρίς χαρακτήρα»

«Γνωρίζετε τη μεταμόρφωση της πόλης των Αθηνών με τους Ολυμπιακούς Αγώνες«; ρωτήθηκε ο Ολλανδός Ρεμ Κούλχας, έναν από τους σημαντικότερους αρχιτέκτονες στον κόσμο σήμερα. «Ναι», απάντησε ξερά.

- Ποια είναι η άποψή σας;

Δίστασε. «Δεν είμαι απογοητευμένος ακόμη».

- Ο συνάδελφός σας ο Καλατράβα έκανε πολλές δουλειές εδώ.

«Αυτό επιβεβαιώνει τη θεωρία μου. Ο Καλατράβα είναι ο κατάλληλος άνθρωπος. Ξέρει ακριβώς τι να κάνει όταν δεν υπάρχει η πολυτέλεια του χρόνου».

- Και το νέο μας αεροδρόμιο πώς σας φάνηκε;

«It's generic (γενικό, κοινότοπο, χωρίς ιδιαιτερότητα και χαρακτήρα). It's crispy» (ψυχρούτσικο, ατσαλάκωτο), κατέληξε.

Ο 57χρονος πανύψηλος Ρεμ Κούλχας βρέθηκε στη Ελλάδα (πριν το 2004) καλεσμένος από το Ελληνικό Ινστιτούτο Αρχιτεκτονικής για να δώσει διάλεξη στο Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο. Η διάλεξη, οργανωμένη σε συνεργασία με την ολλανδική πρεσβεία και την Πολιτιστική Ολυμπιάδα.

Δεν έρχεται πρώτη φορά στη χώρα μας. Η Ελλάδα είναι ταυτισμένη μέσα του με την αρχή της διεθνούς φήμης καριέρας του. Μαζί με τον Ελληνα Ηλία Ζεγκέλη ίδρυσε τον Οργανισμό Μητροπολιτικής Αρχιτεκτονικής (ΟΜΑ) με έδρα το Ρότερνταμ και παραρτήματα σε όλα τα μητροπολιτικά κέντρα. Ο ίδιος, εξάλλου, είναι ένας πολίτης του κόσμου. Ταξιδεύει συνεχώς δουλεύοντας για τη σύγχρονη πόλη.

Η διάλεξη του βραβευμένου με το Pritzker 2000 (το Νόμπελ Αρχιτεκτονικής) Ρεμ Κούλχας ξεκίνησε με μια αποκάλυψη:

«Ανακάλυψα πριν από μερικά χρόνια ότι αν βάλεις το σήμα του γεν μπροστά από το σήμα του ευρώ και αυτό μπροστά από το σήμα του δολαρίου δημιουργείται η λέξη YES! Αυτή η λέξη είναι ο ορισμός της αρχιτεκτονικής σήμερα», είπε. Οι συνέπειες του «YES» πάνω στην αρχιτεκτονική είναι το αντικείμενο των διδασκαλιών του στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ.

Έγραψε δυο βιβλία (μεταξύ άλλων). Το πρώτο είναι το «Harvard guide to shopping», μια προσπάθεια να «κοιτάξουμε το τέρας του καπιταλισμού κατάμουτρα». «Κάθε δραστηριότητά μας σήμερα», τόνισε, «απαιτεί τις αγορές μας για να επιβιώσει και το αντίθετο. Τα πολιτικά καθεστώτα, οι εκκλησίες, τα αεροδρόμια δεν μπορούν να επιβιώσουν χωρίς τα ψώνια μας. Δυστυχώς, η αρχιτεκτονική μένει ακόμη έξω απ' αυτή τη διαδικασία. Οι αγορές μας αναπτύσσουν συγκεκριμένους κανόνες και επιφέρουν καίριες αλλαγές, που η αρχιτεκτονική τις αγνοεί. Αγνοεί επομένως τις κύριες δυνάμεις εξέλιξης της αστικής πόλης. Αυτό το απαλό πέρασμα από τον ένα όροφο στον άλλο μέσα στο εμπορικό κέντρο, το ότι δεν έχει σημασία σε ποιον είσαι, πρέπει να είναι το νόημα της αρχιτεκτονικής σήμερα».

Το δεύτερο βιβλίο του αναφέρεται στις επιπτώσεις της ελεύθερης αγοράς στην κομμουνιστική Κίνα. Στα σλάιντς που δείχνει, φαίνεται μια πόλη της Κίνας, που έχει στο κέντρο της ένα τεράστιο πάρκο με γήπεδα τένις κ.ά. περικυκλωμένο από έναν τοίχο αστικής ανάπτυξης.

«Στην Κίνα συμβαίνει το εξής παράδοξο. Σε σχέση με την Ευρώπη και την Αμερική, έχει ελάχιστους αρχιτέκτονες. Πόσα χρήματα βγάζουν αυτοί οι αρχιτέκτονες; Εξαιρετικά λίγα. Πόσο χτίζουν όμως; Πολύ, το διπλάσιο απ' όσο χτίζουμε στην Ευρώπη και την Αμερική! Το επάγγελμά μας, λοιπόν, είναι αργό στο να συλλάβει τις αλλαγές που γίνονται στον κόσμο», κατέληξε ο Κούλχας.

Στη συνέχεια μάς πήγε στην Αμερική και στα μαγαζιά του οίκου μόδας Prada. Υπάρχουν 200 Prada σε όλο τον κόσμο και αναμένεται να αυξηθούν, είπε. Οι ιδρυτές φοβόνταν ότι η αύξηση αυτή θα είχε αποτέλεσμα τη μείωση του πρωτοποριακού και πειραματικού στοιχείου της μάρκας, κάτι που θα ήταν φυσικά ολέθριο. Ο Κούλχας ανέλαβε να τους καθησυχάσει, επεμβαίνοντας με τρόπο ...πρωτοποριακό και πειραματικό στα κεντρικά καταστήματα (Νέα Υόρκη, Λος Αντζελες, Σαν Φρανσίσκο). Ενας, δηλαδή, αρχιτέκτονας έσωσε το ίματζ ενός οίκου μόδας.

(πηγή: ΒΗΜΑ)

Φιλοδωρήματος ιστορίες

Πόσο tip (αγγλιστί), pour boir (γαλλιστί αλλά και... ελληνικά), δίνει κανείς στα ξενοδοχεία, στα ρεστοράν, στο ταξί κ.α.; Συνηθισμένο το ερώτημα και η απάντηση αλλά, επειδή λίγο πριν από τα περασμένα Χριστούγεννα στο Μιλάνο ένα γκαρσόνι μαχαίρωσε έναν πελάτη επειδή έκρινε ότι το πουρμπουάρ δεν ήταν αρκετά ικανοποιητικό, νομίζω πως καλό είναι να σας πω. Πρώτα απ' όλα, το πουρμπουάρ αλλού είναι και αλλού δεν είναι υποχρεωτικό. Αν δεν δώσετε ένα-δύο δολάρια στον θυρωρό του ξενοδοχείου ο οποίος θα καλέσει για εσάς ταξί και θα σας ανοίξει την πόρτα, δεν θα σας παρεξηγήσουν. Φυσικά, μη διαμαρτυρηθείτε αν την επομένη καθυστερήσει ο ίδιος θυρωρός να καλέσει ταξί για εσάς. Ετσι, έχει γίνει συνήθεια το πουρμπουάρ και μολονότι δεν μαχαιρώνουν όλα τα γκαρσόνια στην Ιταλία, καλό είναι να ακολουθήσετε τη "συνήθεια".

Ενα 10% του λογαριασμού σας είναι αρκετό στο ρεστοράν, σε μερικές χώρες είναι μάλλον πλουσιοπάροχο (Γαλλία, Ολλανδία, Ιρλανδία, Λατινική Αμερική), στις ΗΠΑ, στον Καναδά και στην Ιαπωνία είναι τσιγκούνικο εδώ θα δώσετε 15%, εκτός αν ο λογαριασμός είναι πολύ μεγάλος, οπότε το tip ας μην ξεπερνά τα 50 δολάρια. Στα ξενοδοχεία συνηθίζω να δίνω ένα καλό πουρμπουάρ στον υπάλληλο που φέρνει τη βαλίτσα μου στο δωμάτιό μου τουλάχιστον 5 δολάρια και τίποτε όταν φεύγω. Στο ταξί το 15% είναι σχεδόν υποχρεωτικό στην Αμερική και στον Καναδά, ενώ στην Ολλανδία, στη Βρετανία και στις σκανδιναβικές χώρες αρκεί 5%-10% και αν δεν δώσετε καθόλου στην Πορτογαλία και στην Ισπανία δεν θα έχετε πρόβλημα. Η propina, όπως λέγεται εδώ το πουρμπουάρ, είναι σχετικώς νέα συνήθεια. Αντιθέτως για το κρασί, αν συμβουλευθείτε τον μετρ ή τον σαμολιέ, μην ξεχάσετε να του δώσετε στο χέρι 10 δολάρια ή το ισότιμό τους σε εκδήλωση της ικανοποίησής σας για την υπόδειξή του.

Και μία ακόμη προσωπική εμπειρία: Αν συνηθίζετε να πηγαίνετε τακτικά στο ίδιο ρεστοράν ή στο ίδιο ξενοδοχείο, δεν θα ήταν άσχημο από καιρό σε καιρό να δίνετε κάτι έξτρα στον μετρ ή στον/στη ρεσεψιονίστ που σας οδηγεί στο τραπέζι σας ή στο δωμάτιό σας. Θα το εκτιμήσουν πολύ και ο κερδισμένος θα είστε τελικώς εσείς.

Πού, πότε και πόσα:

Το φιλοδώρημα είναι μια χειρονομία η οποία απαιτεί διακριτικότητα και προσοχή. "Πόσα να αφήσουμε;", είναι η συνηθισμένη ερώτηση που έπεται του νεύματος για τον λογαριασμό. Τα πράγματα περιπλέκονται όταν βρισκόμαστε στο εξωτερικό, αφενός επειδή τα ήθη και τα έθιμα είναι διαφορετικά και αφετέρου επειδή το συνάλλαγμά μας είναι περιορισμένο.

Σχεδόν πάντα οι ταξιδιώτες αφήνουν χρήματα στα εστιατόρια, στα μπαρ, στους οδηγούς ταξί, στους αχθοφόρους και στις καμαριέρες των ξενοδοχείων. Παρ' όλα αυτά, δεν αφήνουν συνήθως τίποτε όταν το σέρβις είναι κακό και οι υπάλληλοι αγενείς. Η γενική αίσθηση είναι και πρόσφατη σφυγμομέτρηση για λογαριασμό της βρετανικής Visa την επιβεβαίωσε ότι: οι Βρετανοί είναι οι πιο "σφιχτοί" συγκριτικά με τους υπόλοιπους Ευρωπαίους, ενώ οι Αμερικανοί είναι οι πλέον γενναιόδωροι και αφήνουν φιλοδώρημα ίσο με το 10%-15% του λογαριασμού.

Οι κανόνες του φιλοδωρήματος ποικίλλουν από χώρα σε χώρα. Αν μάλιστα ήταν ευρύτερα γνωστοί, τα πράγματα θα ήταν πολύ πιο εύκολα και απλά. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, για παράδειγμα, οφείλετε να αφήνετε φιλοδώρημα σε κάθε περίσταση, είτε όταν κάποιος σας μεταφέρει τις βαλίτσες είτε όταν σας καλεί το ταξί. Στην Ταϊλάνδη το σκηνικό αλλάζει, κανείς δεν περιμένει το φιλοδώρημα, ενώ στην Αυστραλία και στην Ισπανία ισχύει ο άγραφος νόμος τού "ό,τι έχετε ευχαρίστηση".

Γενικές συμβουλές

Να έχετε πάντα μαζί σας ψιλά σε τοπικό συνάλλαγμα για τις έκτακτες περιπτώσεις (αχθοφόρων) στα αεροδρόμια και ξενοδοχεία.

Να ελέγχετε πάντα τους λογαριασμούς, καθώς σε πολλά μέρη το σέρβις συμπεριλαμβάνεται στη συνολική τιμή που πληρώνετε. Εφόσον δεν είστε σίγουροι για το αν και πόσα πρέπει να αφήσετε ως φιλοδώρημα, απλώς ρωτήστε τους.

ΗΠΑ
Ανταμείψτε τους αχθοφόρους στα αεροδρόμια και στα ξενοδοχεία με $1 ανά βαλίτσα, τους οδηγούς ταξί περίπου με το 15%-20% του κόστους της διαδρομής, και τον θυρωρό του ξενοδοχείου με $2 μόλις φθάσετε (και όχι κατά την αναχώρησή σας).

ΤΟΥΡΚΙΑ
Δώστε κάτι στους αχθοφόρους του ξενοδοχείου και του αεροδρομίου, καθώς και στους ταξιθέτες των κινηματογράφων και των θεάτρων (ένα μικρό ποσό). Οι οδηγοί των ταξί δεν περιμένουν φιλοδώρημα, αλλά εάν θέλετε μπορείτε να "στρογγυλέψετε" (προς τα πάνω, φυσικά) το κόμιστρο. Στα εστιατόρια ένα 10% επί του λογαριασμού είναι αρκετό.

ΓΑΛΛΙΑ
Θυρωροί, ξεναγοί, οδηγοί ταξί και κομμωτές, 10-15 γαλλικά φράγκα. Στα καφέ, εστιατόρια, μπιστρό συνήθως ένα 15%, το οποίο περιλαμβάνεται στον λογαριασμό, αλλά μπορείτε να αφήσετε και επιπλέον (10%) φιλοδώρημα εάν μείνατε ενθουσιασμένοι με την εξυπηρέτηση.

ΙΤΑΛΙΑ
Το φιλοδώρημα στους θυρωρούς και οδηγούς ταξί δεν είναι απαραίτητο. Στα ξενοδοχεία και εστιατόρια η επιπλέον χρέωση περιλαμβάνεται στον λογαριασμό. Εάν θέλετε να αφήσετε κάποιο φιλοδώρημα, τότε το ποσό θα πρέπει να είναι τουλάχιστον 1.000 ιταλικές λιρέτες.

ΤΑΪΛΑΝΔΗ
Το φιλοδώρημα δεν υφίσταται ως εθιμοτυπική χειρονομία ούτε οι ταξιτζήδες περιμένουν κάτι έξτρα. Το προσωπικό μερικών καλών εστιατορίων της Μπανγκόκ άρχισε τελευταία να δέχεται με ευχαρίστηση το φιλοδώρημα. Δώστε κάτι στα παιδιά που θα σας μεταφέρουν τις αποσκευές, εάν βρίσκεστε σε πολυτελές ξενοδοχείο.

ΙΣΠΑΝΙΑ
Ως 1 ευρώ το φιλοδώρημα για τους αχθοφόρους, ενώ δεν είναι απαραίτητο για τους οδηγούς των ταξί. Στα εστιατόρια μπορείτε να δώσετε 5%-10% για ένα καλό σέρβις. Στα ξενοδοχεία η ανταμοιβή υπηρεσιών συμπεριλαμβάνεται στον λογαριασμό.

Πίσω από τη μικρή και διακριτική κίνηση του φιλοδωρήματος κρύβεται ολόκληρη φιλοσοφία, που αποκαλύπτει πολλά για την κουλτούρα κάθε λαού. Στις ΗΠΑ, για παράδειγμα, λόγω της έμφασης που δίνεται από τους Αμερικανούς στην παροχή κάθε είδους υπηρεσίας το φιλοδώρημα είναι αναγκαίο, ιδιαίτερα αν λάβει κανείς υπόψη ότι λειτουργεί ως συμπλήρωμα του συνήθως μικρού μισθού των σερβιτόρων, των θυρωρών και των γκρουμ των ξενοδοχείων.

Στην Ιαπωνία μια τέτοια κίνηση θεωρείται αδιανόητη. Εκεί ισχύει ακριβώς το αντίθετο: αν αφήσετε φιλοδώρημα, το γκαρσόνι θα σας κοιτάξει έκπληκτο και θα σας επιστρέψει τα χρήματα πεπεισμένο ότι τα ξεχάσατε πάνω στο τραπέζι.

Στην Κίνα και στη Σιγκαπούρη το φιλοδώρημα απαγορεύεται, ενώ στις χώρες της Μέσης Ανατολής και στην Αίγυπτο σας "πολιορκούν" για λίγα ψιλά, είτε διακριτικά (στα εστιατόρια) είτε άμεσα (στους δρόμους, στα αξιοθέατα και στις αγορές). Με άλλα λόγια, για να μη βρεθείτε ποτέ σε δύσκολη θέση, φροντίστε να έχετε πάντα μαζί σας ψιλά.

Αλλά ακόμη και αν γνωρίζετε πού και σε ποιους μπορείτε να δώσετε φιλοδώρημα, δεν είναι πάντοτε γνωστό πόσα πρέπει να αφήσετε. Για όλα αυτά και για ακόμη περισσότερα διαβάστε τον παρακάτω πίνακα, που πιστεύουμε ότι θα σας δώσει όλες τις πληροφορίες που χρειάζεστε.

(πηγή: BHMA)

Διακοπές στο Αφγανιστάν

Μήπως έχετε βαρεθεί τις διακοπές σε γνωστά τουριστικά θέρετρα;

Αν αισθάνεστε ότι έχετε κάνει τα πάντα και ότι τα έχετε δει όλα, αν πλέον ούτε τα extreme games δεν μπορούν να σας προσφέρουν την απαιτούμενη συγκίνηση, αλλά έχουν καταντήσει ρουτίνα, αν μάλιστα ακόμη και οι ιστορίες των reality shows της τηλεόρασης σας μοιάζουν τετριμμένες και συνηθισμένες, τότε δεν έχετε παρά να πάρετε μια γέυση από τους νέους τρόπους διακοπών: το extreme tourism ή τα reality tours.

Παρά τις αντίθετες συμβουλές του Φόρεϊν Οφις και τις απειλές για απαγωγή και ναρκοπέδια, δύο βρετανικά τουριστικά γραφεία προσφέρουν διακοπές στο Αφγανιστάν. Τα δύο όμως βρετανικά γραφεία δεν είναι τα μόνα ανά τον κόσμο που προσελκύουν πελάτες με προτάσεις για "διακοπές κακουχίας", τη νέα μόδα στον οργανωμένο τουρισμό. Ανάλογους προορισμούς με αυτού του επίκαιρου Αφγανιστάν προσφέρουν επίσης ένα ρωσικό γραφείο που προτείνει διακοπές στο Τσερνομπίλ, καθώς και ένα αμερικανικό γραφείο το οποίο προωθεί διακοπές στην Παλαιστίνη και το Μπέλφαστ

Πάντως, παρά τις εντυπώσεις που δημιουργούνται, οι διοργανωτές των ταξιδιών στο Αφγανιστάν επιμένουν ότι οι τουρίστες που συμμετέχουν στις εκδρομές δεν ενδιαφέρονται να δουν σαν αξιοθέατο μια πολεμική ζώνη, αλλά να γνωρίσουν την αρχιτεκτονική της χώρας και να επισκεφθούν τους αρχαιολογικούς χώρους της. Το πρώτο γκρουπ που απαρτίζεται από εφτά τουρίστες ηλικίας από 33 έως 65 ετών, εκ των οποίων ένας δικηγόρος, ένας συνταξιούχος τραπεζικός, μία πρώην αστυνομικός και ένας ταχυδρόμος, φεύγει για το Αφγανιστάν στις 23 Αυγούστου. Θα παραμείνει στη χώρα για δέκα ημέρες και θα επισκεφθεί την Καμπούλ, τη Χεράτ, την Μπαμιάν (όπου βρίσκονται οι γιγάντιοι πέτρινοι Βούδες που κατέστρεψαν οι Ταλιμπάν) και το Μαζάρ Ι Σαρίφ. Και ενώ το πρώτο γκρουπ θα μεταβεί σε όλες τις πόλεις με εσωτερικές πτήσεις, το δεύτερο γκρουπ, που θα φτάσει στην αφγανική πρωτεύουσα στις 17 Απριλίου και το οποίο αποτελείται από 20 άτομα, θα μετακινείται μέσα στη χώρα με λεωφορείο. Πάντως και τα δύο γραφεία υποστηρίζουν ότι με τις γνώσεις που διαθέτουν για την περιοχή οι κίδυνοι περιορίζονται στο ελάχιστο. "Είναι προφανές ότι πηγαίνουμε ενάντια στις συμβουλές του Φόρεϊν Οφις, αλλά ενημερώνουμε τους πελάτες μας πολύ αναλυτικά και από αυτούς εξαρτάται αν θα ταξιδέψουν", δήλωσε ο Τζέοφ Χαν, ιδρυτής της εταιρείας που θα πάει στο Αφγανιστάν τον επόμενο μήνα. Προσθέτει βέβαια ότι: "Μάλλον θα έχουμε πρόβλημα να βρούμε ταξιδιωτική ασφάλιση"

Η άποψη του Φόρεϊν Οφις είναι σαφής, αφού η πάγια θέση του είναι ότι Βρετανοί τουρίστες δεν πρέπει να μεταβούν στο Αφγανιστάν. Σε επίσημη ανακοίνωσή του δηλώνεται μάλιστα ότι: "Οι κίνδυνοι που διατρέχουν οι ξένοι (και οι Βρετανοί υπήκοοι) από την τρομοκρατική/ εγκληματική βία παραμένουν υψηλοί. Η δραστηριότητα από ομάδες ενόπλων εξακολουθεί σε πολλές περιοχές". Οσο για το Ιράκ, η επίσημη συμβουλή του περιορίζεται σε μια κοφτή δήλωση: "Οι Βρετανοί υπήκοοι δεν θα πρέπει να επιχειρήσουν να επισκεφθούν το Ιράκ".