Το αδυσώπητο κλίμα της Καμπότζης θα σας εξουθενώσει, στην προσπάθειά σας να απολαύσετε τις αρχαιότητες του Ανγκορ Βατ. Για τον λόγο αυτό, η τουριστική κωμόπολη του Σιέμ Ριπ, κοντά στο σύμπλεγμα του Ανγκορ, έχει μετατραπεί σε πραγματική όαση περιποίησης και γαστρονομίας, στην υπηρεσία του Δυτικού επισκέπτη.
Παρασκευη
5 μ.μ. - 10 μ.μ. Τέχνη και κάρυ
Με τα επιβλητικά μνημεία του Ανγκορ Βατ να βρίσκονται μόλις μερικές εκατοντάδες μέτρα μακριά, δεν είναι δύσκολο να καταλάβετε γιατί το Σιέμ Ριπ έγινε το επίκεντρο της σύγχρονης τέχνης στην Καμπότζη. Κάντε τη βόλτα σας στις μικρές, αλλά ενδιαφέρουσες, γκαλερί. Στο εστιατόριο Μερίκ, θα απολαύσετε δείγμα της υψηλής γαστρονομίας της χώρας, ενώ για να κλείσετε την πρώτη σας ημέρα, απολαύστε μασάζ στο Φραντζιπάνι σπα, με ειδικότητα στα λουλούδια και την αρωματοθεραπεία.
Σαββατο
5 π.μ. - Μεσημέρι. Θέα από ψηλά
Ξυπνήστε πριν χαράξει και επισκεφθείτε τον αρχαιολογικό χώρο του Ανγκορ Βατ. Οι ώρες πριν και αμέσως μετά το ξημέρωμα είναι οι πιο δροσερές και λιγότερο πολυσύχναστες για το σύμπλεγμα των 100 ναών. Στο γαλλικό εστιατόριο «Chez Sofia» θα γνωρίσετε τον μάγειρα-ιδιοκτήτη Ματιέ Ριβό και τις λεπτεπίλεπτες γεύσεις του.
4 μ.μ. - 11 μ.μ. Αγορές και κουζίνα
Μετά την αναγκαία σας μεσημεριανή σιέστα, επισκεφθείτε το αρωματοπωλείο «Σαντέρ ντ'Ανγκόρ», που εμπορεύεται προϊόντα τοπικών συλλόγων αρωγής απόρων και αναπήρων πολέμου. Στο εστιατόριο Πιονγιάνγκ, ευειδείς Βορειοκορεάτισσες σερβιτόρες θα σας κάνουν να αλλάξετε γνώμη για την απομονωμένη σταλινική χώρα. Για να αποφύγετε την τουριστική συνοικία νυχτερινών κέντρων, Παμπ Στριτ, πηγαίνετε στο «Μις Ουόνγκ», για μία γεύση αποικιοκρατίας και ηρεμίας.
Κυριακη
7 π.μ. - 11 π.μ. Ναός στη... ζούγκλα
Το ξημέρωμα είναι η ώρα για συναντήσεις και παρέα των Καμποτζιανών. Στην παλιά αγορά Πσάαρ Τσα θα πιείτε τον καφέ σας (ή το βραστό σας χοιρινό, αν προτιμάτε...), παρατηρώντας την κίνηση της πόλης. Για να κλείσετε τη διαμονή σας, νοικιάστε ταξί και επισκεφθείτε το ναό Μπενγκ Μεάλεα. Χτισμένος τον 12ο αιώνα, ο ναός κοντεύει να βουλιάξει μέσα στη ζούγκλα, ενώ το κυριότερο προτέρημά του είναι ότι έχει ελάχιστους επισκέπτες.
Χρήσιμες πληροφορίες
Πού να μείνετε:
La Residence d'Angkor (River Road,, 855-63-963-390, www.residencedangkor.com), Viroth's Hotel (0658 Wat Bo Village, 855-63-761-720, www.viroth-hotel.com).
Τι να κάνετε:
McDermott Gallery (FCC Complex, Pokambor Avenue, 855-12-274-274, www.mcdermottgallery.com), M?ric (Sivatha Boulevard, 855-63-966-000, www.hoteldelapaixangkor.com), Frangipani Spa (617/615 Hup Guan Street, 855-12-982-062, www.frangipanisiemreap.com), Chez Soph?a (across from Angkor Wat, 855-12-858-003), Senteurs d'Angkor (Pithnou Street, 855-63-964-801, www.senteursdangkor.com), Samatoa (Pithnou Street, 855-63-96-53-10, www.samatoa.com), Restaurant Pyongyang (4 Airport Road, 855-63-760-260), Miss Wong (the Lane, 855-92-428-332), Linga Bar (the Passage, 855-12-246-912, www.lingabar.com).
(πηγή: www.kathimerini.gr, 3/1/2009)
36 ώρες στο Σιέμ Ριπ της Καμπότζης
Συγκρούσεις στη μεθόριο Ταϊλάνδης και Καμπότζης
Συγκρούσεις ξέσπασαν στα σύνορα της Ταϊλάνδης με την Καμπότζη, στις οποίες σκοτώθηκαν δύο Καμποτζιανοί στρατιώτες και τραυματίστηκαν επτά. Οι δύο πλευρές αλληλοκατηγορούνται για το ποια εκ των δύο άνοιξε πρώτη πυρ. Η σύγκρουση προσλαμβάνει μεγαλύτερη σημασία καθώς σημειώνεται σε περίοδο έντονης πολιτικής αστάθειας στην Μπανγκόκ, καθώς διαδηλωτές κατέκλυσαν τους δρόμους ζητώντας από τον στρατό να προχωρήσει σε πραξικόπημα για να ανατρέψει την εκλεγμένη κυβέρνηση. Αφορμή για τις συγκρούσεις είναι το τμήμα στα σύνορα των δύο χωρών, στο οποίο βρίσκεται το αρχαίο ινδουιστικό τέμενος Πρέα Βίχεαρ.
Η Καμπότζη, ωστόσο, ανακοίνωσε ότι ο στρατιωτικός διοικητής της περιοχής πρόκειται να συναντηθεί σήμερα με τον Ταϊλανδό ομόλογό του, με σκοπό την εκτόνωση της κρίσης. Ο υπουργός Εξωτερικών της Καμπότζης, Χορ Ναμχόνγκ, δήλωσε ότι σήμερα αναμένεται να πραγματοποιηθεί και συνάντηση των δύο πλευρών σε πολιτικό επίπεδο και ότι η κλιμάκωση των εχθροπραξιών θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί.
Πρόσθεσε ωστόσο ότι ο καμποτζιανός στρατός συνέλαβε 10 Ταϊλανδούς στρατιώτες. Η ταϊλανδική πλευρά διέψευσε τα περί σύλληψης στρατιωτών. Το ινδουιστικό τέμενος Πρέα Βίχεαρ βρίσκεται 600 χλμ. ανατολικώς της Μπανγκόκ και ελάχιστοι τουρίστες το επισκέπτονται, ιδιαίτερα μετά την ένταση των τελευταίων μηνών. Το Διεθνές Δικαστήριο είχε ορίσει το 1962 ότι το τέμενος ανήκε στην Καμπότζη, όμως δεν είχε προσδιορίσει σε ποια χώρα ανήκει η έκταση 4,6 τ. χλμ. γύρω από αυτό.
Για ένα κομμάτι γης
Το μικρό αυτό κομμάτι γης έγινε αντικείμενο πολιτικής αντιπαράθεσης τον περασμένο Ιούλιο, όταν το κίνημα κατά της κυβέρνησης της Ταϊλάνδης το ενέταξε στις διεκδικήσεις του, προκαλώντας κύμα εθνικισμού. Σε διάστημα λίγων ημερών, 2.000 στρατιώτες συγκεντρώθηκαν στο επίμαχο σημείο σκάβοντας χαρακώματα σε μια πλαγιά που μέχρι πριν από 10 χρόνια τελούσε υπό τον έλεγχο των Ερυθρών Χμερ. Εξ αφορμής των συγκρούσεων, το ταϊλανδικό υπουργείο Εξωτερικών ζήτησε από όλους τους Ταϊλανδούς πολίτες να εγκαταλείψουν την Καμπότζη, φοβούμενο επανάληψη των γεγονότων του 2003, όταν η ταϊλανδική πρεσβεία και ταϊλανδικές επιχειρήσεις στην Πνομ Πενχ πυρπολήθηκαν με αφορμή τη διαμάχη για το τέμενος Ανγκορ Βατ.
(πηγή: www.kathimerini,gr, 16/10/2008)
36 ώρες στην Πνομ Πενχ
Μία νέα επανάσταση συντελείται στην Πνομ Πενχ. Η πάλαι ποτέ έδρα των Ερυθρών Χμερ διαθέτει σήμερα αλυσίδες αμερικανικών εστιατορίων φαστ φουντ, ουρανοξύστες και ξένο συνάλλαγμα. Αυτή ίσως να είναι η τελευταία σας ευκαιρία να δείτε την πρωτεύουσα της Καμπότζης, στις εκβολές τριών μεγάλων ποταμών, που ονομαζόταν κάποτε «Μαργαριτάρι της Ασίας» στο φυσικό της μέγεθος, προτού μετατραπεί σε μία ακόμη ασιατική μεγαλούπολη.
Παρασκευή
5 μ.μ. - 8 μ.μ. Τρεις ποταμοί
Χτισμένη στη συμβολή τριών ποταμών: Μεκόνγκ, Τόνλε Σαπ και Τόνλε Μπασάκ, η Πνομ Πενχ είναι πόλη του νερού. Πολλοί από τους κεντρικούς δρόμους υπήρξαν κάποτε κανάλια, ενώ δεν υπάρχει καλύτερος τρόπος για να το διαπιστώσετε από το να απολαύσετε ένα ποτό στο παραποτάμιο μπαράκι Μαξίνς. Οι Γάλλοι κυβέρνησαν την Καμπότζη από το 1864 έως το 1953. Η καλύτερη κληρονομιά τους βρίσκεται στο εστιατόριο Λα Ρεζιντάνς, με τραπέζια σε θεσπέσιο κήπο και εκλεπτυσμένη κουζίνα.
Σάββατο
8 π.μ. - 4 μ.μ. Φιλανθρωπία
Πέντε ηγέτες των Ερυθρών Χμερ περιμένουν να δικαστούν από το δικαστήριο του ΟΗΕ στην Πνομ Πενχ. Πάρτε τρίκυκλο ταξί μέχρι την πεδιάδα Τσέονγκ Εκ, τόπο των μαζικών εκτελέσεων, λίγο έξω από την πόλη, προτού επιστρέψετε για μία επίσκεψη στην παλιά φυλακή Τουόλ Σλενγκ, σημερινό μουσείο του μαρτυρίου του λαού της Καμπότζης. Για να συνέλθετε, περάστε από το εστιατόριο Φρεντς, τα έσοδα του οποίου βοηθούν στην αποκατάσταση ορφανών παιδιών. Από εκεί, πηγαίνετε στη «Ρωσική Αγορά», όπου θα βρείτε απίστευτες ευκαιρίες.
5 μ.μ. - 9.30 μ.μ.
Σπα και διασκέδαση
Για χαλαρωτική περιποίηση, πηγαίνετε στο Μπλις ή στο Μάστερ Κανγκ, για αξέχαστο μασάζ. Αμέσως μετά, απολαύστε την πρώτη σας εμπειρία αυθεντικής κουζίνας Χμερ, που μπορεί να περιλάβει ακόμη και τηγανητά έντομα. Για να χωνέψετε, κάντε μία βόλτα από τα ζωντανά μπαράκια της πόλης, για να παρακολουθήσετε τους τουρίστες να διασκεδάζουν, αν δεν θέλετε να τους συνοδεύσετε στο μεθύσι τους.
Κυριακή
8.30 π.μ. - 3 μ.μ. Αρχιτεκτονική
Νοικιάστε τρίκυκλο για το πρωινό και επισκεφθείτε τα αρχιτεκτονικά αξιοθέατα της Πνομ Πενχ, χάρη στο ειδικευμένο γραφείο «Αρχιτεκτονική Χμερ». Αν δεν προλαβαίνετε να πάτε στο Ανγκορ Βατ, επισκεφθείτε το Εθνικό Μουσείο, για τα μοναδικά αντικείμενα τέχνης του πολιτισμού των Χμερ, αλλά και το Μουσείο Τέχνης και Πολιτισμού, για μία ιδέα των σύγχρονων τάσεων στη χώρα.
Χρήσιμες πληροφορίες
Τι να κάνετε:
Maxine’s (οδός Tonle Sap 71, 855-12-200-617), La R?sidence (214η οδός 22-24, 85523-224-582,www.la-residence-restaurant.com), Friends (215η οδός 13, 855-12 802-072, www.streetfriends.org), Bliss (240η οδός 29, 855-23-215-754), Khmer Architecture Tours (855-92-870-005, www.ka-tours.org), Master Kang (456 Monivong Boulevard, 85523-721-765), Foreign Correspondents’ Club (363 Sisowath Quay, 855-23-724-014, www.fcccambodia.com).
(πηγή: www.kathimerini.gr, 19/9/2008)
Ταξίδια για συλλέκτες εμπειριών
Angkor Wat - Καμπότζη
Μέσα στο υποβλητικό φυσικό τοπίο της ζούγκλας, η Angkor Wat, πρωτεύουσα του πρώτου βασιλείου των Χμερ, είναι ένα από τα πιο περίτεχνα αρχιτεκτονικά μνημεία του κόσμου. Η θαλερή βλάστηση σε αγκαλιάζει από παντού, τα χρώματα των λωτών και τα αρώματα των εξωτικών φυτών σε μεθούν καθώς περιπλανιέσαι στο πανέμορφο σύμπλεγμα των ναών. Οι μορφές των αγαλμάτων και των ανάγλυφων δεσπόζουν στους πέντε πύργους της Angkor Wat που συμβολίζουν τις πέντε κορυφές του μυθικού όρους Meru όπου κατοικούσε η ινδουιστική θεότητα Shiva. Οι λεπτοκαμωμένες σιλουέτες των βουδιστών μοναχών με τους πορτοκαλί μανδύες είναι η μόνη κίνηση μέσα στη γλυκιά σχεδόν μαγική ησυχία της ζούγκλας. Σε όποιο σημείο κι αν σταθείς νιώθεις μια αύρα ευεξίας
να διαπερνά στο κορμί σου.
Τοπία που κόβουν την ανάσα - Αυστραλία
Από τα πιο εντυπωσιακά φυσικά τοπία του κόσμου: γλυπτοί βράχοι που φτάνουν σε ύψος μέχρι και τα 60 μέτρα, θαλάσσιες πίστες ιδανικές για απαιτητικούς σέρφερ, καταπράσινες ακτές με παλιά ψαράδικα χωριά, κουκλίστικα ξενοδοχεία και προστατευόμενα εθνικά πάρκα, θέα στον ωκεανό που κόβει την ανάσα. Η ομορφιά του ωκεανού, το μεγαλείο της φύσης, η ιδιαιτερότητα ενός τοπίου που διαμορφώθηκε από την προαιώνια δύναμη των κυμάτων σάς αποκαλύπτεται μέσα από ένα οδοιπορικό 290 χιλιομέτρων. Αξίζει τον κόπο να ακολουθήσετε τη μεγάλη αυτή παραλιακή διαδρομή που εκτείνεται από τη δυτική Μελβούρνη προς τη νότια ακτή της Αυστραλίας και έμεινε στην ιστορία εξαιτίας των πολλών ναυαγίων που ξεβράστηκαν στις ακτές της κατά τη διάρκεια της αποίκησης της Αυστραλίας στις αρχές του 19ου αιώνα.
Η διαδρομή ονομάζεται The Great Ocean Road και καλύπτει 290 χλμ. από την πόλη των σέρφερ Torquay (100 χλμ. νοτιοδυτικά της Μελβούρνης) ως το Warrnambool.
Hoi An - Βιετνάμ
Ένα από τα πιο αυθεντικά χωριά της Ασίας. Έμεινε ανέγγιχτο ακόμα και από τους Αμερικάνους στον πόλεμο του Βιετνάμ. Οι χωρικοί απλώνουν την πραμάτεια τους σε πολύχρωμες ψάθινες παλέτες, οι ψαράδες με τα κωνικά καπέλα ρίχνουν τα δίχτυα τους στο ποτάμι, κουκλίστικα μαγαζάκια και μικρά καφέ-εστιατόρια που φλερτάρουν ελαφρώς με τη σύγχρονη αισθητική παρεμβάλλονται ανάμεσα στις παγόδες και στα γραφικά βιετναμέζικα σπιτάκια, ενώ τα γλυκά χρώματα του δειλινού καθρεφτίζονται στην απέραντη κάτασπρη παραλία του Ειρηνικού. Τίποτα δεν διαταράσσει την παραδοσιακή εικόνα του Hoi An, του πάλαι ποτέ εμπορικού κέντρου και νυν ανερχόμενου τουριστικού θερέτρου. Εδώ το παρελθόν βρίσκεται παντού γύρω σας.
Highlands - Σκοτία
Στα μονοπάτια των θρύλων
Περίπου 600 κάστρα σπαρμένα στις πεδιάδες και στις πλαγιές της σκοτσέζικης υπαίθρου, συγκεντρωμένα τα περισσότερα απ' αυτά στα Grampian Highlands. Κάποια στέκονται ερειπωμένα να θυμίζουν την αίγλη και το μεγαλείο του παρελθόντος ενώ κάποια άλλα στεγάζουν πια νέους ιδιοκτήτες που τα επισκεύασαν και τα αναπαλαίωσαν με σεβασμό. Κάπου εκεί, κρυμμένο στα θρυλικά υψίπεδα, βρίσκεται το Castle Trail, ένα συγκρότημα έντεκα ιστορικών κάστρων που χαράζει το σύγχρονο δρόμο του στα χνάρια του παρελθόντος. Ακολουθήστε την οργανωμένη διαδρομή κατά μήκος των ποταμών Dee, Don και Spey, που σας ταξιδεύει στην ιστορία του τόπου και περιλαμβάνει επίσης επισκέψεις σε μια δωδεκάδα πρατηρίων ουίσκι, για τα οποία είναι εξίσου διάσημη η περιοχή. Ένα ταξίδι στο ονειρικό παρελθόν, «ποτισμένο» με τη γλυκιά ζάλη του παρόντος.
Νησί Βανκούβερ - Καναδάς
Το μικροσκοπικό Quaint Telegraph Cove, στο νησί Βανκούβερ του Καναδά, μπορεί να αριθμεί μόλις έντεκα κατοίκους, είναι όμως αγαπημένο στέκι και για 200 περίπου Όρκα, γνωστές και ως φονικές φάλαινες. Μη φοβάστε όμως, η μοναδική εμπειρία της επαφής με την άγρια ομορφιά των θαλάσσιων κητών είναι απόλυτα ασφαλής. Τα δύο πλοία που έχουν ναυλωθεί για την παρατήρησή τους είναι εγκεκριμένα από την τοπική ακτοφυλακή, πλήρως εξοπλισμένα, με κλιματιζόμενους εσωτερικούς χώρους παρατήρησης αλλά και υδρόφωνα, που επιτρέπουν στους επιβάτες να «κρυφακούν» τις υδάτινες συζητήσεις και τα τραγούδια των φαλαινών. Μαρκαρισμένες και βαφτισμένες καθεμία με δικό της όνομα, είναι απόλυτα εξοικειωμένες με την ανθρώπινη παρουσία, αναδύονται και «σπάνε» την ηρεμία των καθάριων νερών προκαλώντας δέος στους επιβάτες-παρατηρητές.
Τα Stubbs Island Whale Watching βρίσκονται 402 χλμ. βορειοδυτικά της Βικτόρια, www.stubbs-island.com
Romantische Strasse - Γερμανία
Η ρομαντική παράδοση της Γερμανίας δεν περιορίζεται στο φιλοσοφικό και καλλιτεχνικό πεδίο. Ο Ρομαντικός Δρόμος (Romantische Strasse) εκτείνεται σε μήκος 288 χλμ. νότια του Wurzburg προς το Fussen και συναντά στην πορεία του δεκάδες μεσαιωνικές κωμοπόλεις, χωριά και κάστρα στα οποία οφείλει και το όνομά του. Μια διαδρομή που για να εισχωρήσετε στην ουσία της πρέπει να τη ζήσετε και όχι απλώς να την περάσετε βιαστικά μέσα από τα τζάμια ενός τουριστικού λεωφορείου. Το πρώτο στίγμα της αίγλης του Romantische Strasse δίνεται ήδη από την εκκίνησή του, την πόλη Wurzburg (116 χλμ. νοτιοανατολικά της Φρανκφούρτης), με το μπαρόκ παλάτι Residenz του 1720, παραγγελία των πριγκίπων-αρχιεπισκόπων, με τα υπέροχα fresco του Tiepolo και την απόλυτη αίσθηση χλιδής. Σας προτείνουμε να επισκεφθείτε την πόλη τον Ιούνιο για να πάρετε μια γεύση από το Φεστιβάλ Μοzart που οργανώνεται εκεί. Στη συνέχεια της διαδρομής ξεχωρίζουν το Rothenburg ob der Tauber, το καλύτερα διατηρημένο μεσαιωνικό χωριό της Ευρώπης, όπου κάθε βήμα μας γυρίζει στο παρελθόν, και το λιγότερο τουριστικό Dinkelsbuhl, ενώ αυτή η μοναδική εμπειρία τελειώνει με τα δύο κάστρα του παράφρονα βασιλιά Λουδοβίκου Β΄ της Βαυαρίας.
Πληροφορίες: www.romantischestrasse.de
Machu Picchu - Περού
Μέσα από την πυκνή βλάστηση της ζούγκλας ξεπροβάλλει ο λόφος με την απότομη κλίση που στην κορφή του είναι φωλιασμένη η ιερή πόλη των Ίνκας. Το τελευταίο κομμάτι της διαδρομής μέσα στη ζούγκλα κατηφορίζει προς τα ερείπια των Incas Huinay Huayna (3 ώρες). Από κει παίρνουμε ένα πολύ στενό μονοπάτι για το Intipunku (2 ώρες), την «πύλη του ήλιου», απ' όπου αντικρίζουμε για πρώτη φορά την ιερή πόλη του Machu Picchu. Η εικόνα είναι μοναδική. Το δέος διαδέχεται η μαγεία καθώς η ενέργεια που εκπέμπει η μυθική πόλη μας καταλαμβάνει. Η μυστηριακή ατμόσφαιρα που αναδίδουν οι πανάρχαιοι λατρευτικοί χώροι, αφιερωμένοι σε πλανήτες και αστέρες, και το ανεπανάληπτο φυσικό τοπίο της ζούγκλας κάνουν το ταξίδι στο Machu Picchu μια μοναδική εμπειρία τόσο για τους λάτρεις της φύσης όσο και τους «εξερευνητές» των αρχαίων πολιτισμών.
Τζιμπαράν - Μπαλί
Στο Μπαλί, στην κατάλευκη παραλία με το ωραιότερο ηλιοβασίλεμα του νησιού, απλώνονται τα τρίκλινα μπανγκαλόους του βραβευμένου θερέτρου Four Seasons Jimbaran, που είναι φτιαγμένο κατ' εικόνα και καθ' ομοίωσιν ενός παραδοσιακού μπαλινέζικου χωριού. Κήποι γεμάτοι μπουκαμβίλιες και εξωτικά λουλούδια οδηγούν σε μια ιδιωτική ακτή μήκους 4 μιλίων με ψιλή λευκή άμμο και τιρκουάζ νερά. Η δροσιά και η απομόνωση της ιδιωτικής πισίνας που διαθέτει κάθε δωμάτιο δημιουργούν το ιδανικό περιβάλλον για μια θεραπεία λουλούλ. Πρόκειται για το περίφημο μασάζ κατά το οποίο Μπαλινέζες ντυμένες με παραδοσιακά σαρόν (φούστες) περιποιούνται το σώμα σας με αιθέρια έλαια, σανδαλόξυλο, μπαχαρικά και κρύο γιαούρτι. Αμέσως μετά, χαλαροί και ανανεωμένοι, περπατήστε με τον καλό ή την καλή σας στην παραλία του Jimbaran. η θέα στον ωκεανό θα σας δώσει μια πρωτόγνωρη αίσθηση ελευθερίας.
Arles - Προβηγκία Γαλλία
Φωτεινή, ατμοσφαιρική, με κτίρια άψογης αισθητικής στα λουλουδιασμένα της δρομάκια, η πόλη Arles στη Νότια Γαλλία μαγεύει τον επισκέπτη από την πρώτη στιγμή. Σε κάθε γωνιά το σύγχρονο συνοδεύει αρμονικά το παλιό δίνοντας στην πόλη τον ιδιαίτερο χαρακτήρα και την αυθεντικότητα που είναι διάχυτα σε όλη την Προβηγκία. Καθίστε για λίγο στην κεντρική πλατεία, στο cafe΄ όπου σύχναζε ο ιδιοφυής ζωγράφος Vincent Van Gogh, αλλά και άλλοι καλλιτέχνες, όπως ο Picasso και η Edith Piaf, και απολαύστε το πολύ καλό ντόπιο κρασί που σερβίρεται σε όλα τα ρεστοράν. Η Arles φημίζεται επίσης για τις ταυρομαχίες της, που διεξάγονται την 1η Μαΐου σ' ένα στάδιο του 1ου αιώνα π.Χ. Εδώ ο ταύρος δεν σκοτώνεται αλλά λατρεύεται, ενώ η προσοχή του κοινού συγκεντρώνεται στην περίτεχνα χορογραφημένη παράσταση και στη χάρη των δύο... πρωταγωνιστών. Ιδανική βάση διαμονής για να μπείτε στο κλίμα της πόλης είναι το Grand Hotel Nord-Pinus, με το εκκεντρικό ντεκόρ που είναι αφιερωμένο στη λατρεία του ταύρου, και ιδιαίτερα το δωμάτιο 10, όπου έμεναν παραδοσιακά οι ταυρομάχοι πριν τη μεγάλη παράσταση. Η Arles βρίσκεται 35 χλμ. νότια της Αβινιόν και 92 χλμ. βορειοδυτικά της Μασσαλίας.
(πηγή: athinoramatravel.gr)
Ο θησαυρός της Καμπότζης
Στην πόλη Σιέμ Ριπ θα ανακαλύψετε θαυμαστούς ναούς και φυσικές ομορφιές
Κατεβαίνοντας από το αεροπλάνο, σε συνεπαίρνει αμέσως το χρώμα της ατμόσφαιρας: ένα ζεστό πορτοκαλί (μείγμα των τροπικών ηλιαχτίδων και των ερυθρών τόνων της γης) περιχύνει τον ατελείωτο καμποτζιανό κάμπο. Η διαδρομή προς το κέντρο της Σιεμ Ριπ μπορεί να σε απογοητεύει στιγμιαία λόγω του συνονθυλεύματος υπερμεγέθων ξενοδοχείων που φυτρώνουν ανάμεσα στις εύθραυστες καλύβες των ντόπιων. Η απαράμιλλη ζωντάνια της πόλης αντανακλά ένα πολύ πρόσφατα αποκτημένο αίσθημα ελευθερίας ύστερα από περίπου τριάντα χρόνια βίαιου πολιτικού εφιάλτη.
Δύο είναι οι βασικές περίοδοι που αποτυπώνονται στην σημερινή εικόνα και ζωή της Καμπότζης. Αρχίζοντας από την πιο πρόσφατη, υπό το ολοκληρωτικό καθεστώς των Ερυθρών Χμερ (1975-1979), η Καμπότζη θρήνησε περίπου δύο εκατομμύρια κόσμο, είτε από εκτελέσεις είτε από άθλιες συνθήκες ζωής. Τα επόμενα χρόνια βρήκαν τη χώρα να απομονώνεται τελείως από τον υπόλοιπο κόσμο, όντας υπό βιετναμέζικη κατοχή έως το 1989.
Το δεύτερο αξιοσημείωτο κομμάτι της καμποτζιανής ιστορίας πρόκειται για την περίοδο του βασιλείου του Ανγκορ (9ος-14ος αι.) που εκτεινόταν από τη Βιρμανία έως το Βιετνάμ, με κέντρο τα περίχωρα της σημερινής Σιεμ Ριπ. Οι ναοί που ξεπροβάλλουν γύρω από την πόλη, χτισμένοι από τους βασιλιάδες-θεούς του Ανγκορ κατά τη διάρκεια έξι αιώνων, μαρτυρούν την παρουσία ενός μεγάλου πολιτισμού. Κάποτε, οι ναοί άστραφταν από χρυσάφι και πολύτιμους λίθους, φωτίζοντας μια πόλη ενός εκατομμυρίου υπηκόων. Τώρα, μπορεί ο χρυσός και τα ρουμπίνια να έχουν εξαφανιστεί με τα χρόνια, οι ναοί όμως αποτελούν έναν ασύγκριτο θησαυρό μιας χώρας που τον χρειάζεται όσο τίποτε άλλο και φαίνεται ήδη να τον αξιοποιεί προς όφελός της.
Η Σιεμ Ριπ (της οποίας το όνομα μεταφράζεται σε «Ηττημένο Σιαμ», όνομα που μαρτυρά την τότε εξάπλωση του βασιλείου του Ανγκορ και στο Σιαμ, τη σημερινή Ταϊλάνδη) αποτελεί τα «προπύλαια» των θαυμαστών ναών, και εν τούτοις αναπτύσσεται γοργά για να μπορέσει να ανταποκριθεί στους περισσότερους από ένα εκατομμύριο επισκέπτες τον χρόνο.
Ανάμεσα στους ναούς
Οι διαδρομές ανάμεσα στους ναούς μπορούν να γίνουν περπατώντας, με ποδήλατο, μοτοσικλέτα, αυτοκίνητο ή ακόμα καλύτερα, με τον παραδοσιακό ελέφαντα. Από τον πολυπρόσωπο ναό Μπαϊόν, με τους 54 πύργους και τα 216 σκαλισμένα πρόσωπα του Βούδα, στραμμένα στα τέσσερα σημεία του ορίζοντα, στον λιγότερα γνωστό και ερημικό Τα Νέι, που ξεπροβάλλει ντροπαλά μέσα από τη βλάστηση. Οι παρεμβάσεις της μητέρας φύσης είναι τόσο εντυπωσιακές όσο και τα περίτεχνα ανάγλυφα των «άπσαρα», των κομψών και καλοχτενισμένων χορευτριών που κοσμούν τους ακλόνητους τοίχους. Στο Τα Προχμ, όπου γυρίστηκαν σκηνές της πρώτης ταινίας «Λάρα Κροφτ: Τομπ Ράιντερ», γιγάντια δέντρα φυτρώνουν μέσα από το πάτωμα και τη σκεπή του ναού. Οι ρίζες μοιάζουν να χύνονται ανάμεσα στους σκαλιστούς τοίχους, σαν να δηλώνουν την απόλυτη κυριαρχία της φύσης.
Ο πιο γνωστός όμως από τους ναούς είναι το επιβλητικό Ανγκορ Βατ. Χτισμένο τον 12ο αι. από τον βασιλιά Σουριαβαρμάν Β’ για τον θεό Βίσνου, το Ανγκορ Βατ θεωρείται το μεγαλύτερο θρησκευτικό αρχιτεκτονικό σύμπλεγμα του κόσμου. Σε αντίθεση με άλλους ναούς, δεν αφέθηκε ποτέ στο έλεος της φύσης (επί αιώνες λειτουργούσε ως βουδιστικό μοναστήρι). Οι πέντε περήφανοι πύργοι του στολίζουν τον ορίζοντα, ρουφώντας τους πάντες πιο κοντά. Καθώς πλησιάζεις, ενώ η επιβλητικότητα παραμένει ίδια, η αξιοθαύμαστη λεπτομέρεια φτάνει στο απόγειό της, και δεν μπορείς παρά να υποκύψεις σε έναν τετραήμερο εξερευνητικό περίπατο.
Το πλεούμενο χωριό Τσονγκ Κνέας, στη λίμνη Τόνλε Σαπ. Με βάρκα και οδηγό, διασχίζει κανείς την πλεούμενη πολιτεία ανάμεσα στα νούφαρα και τα άκακα νερόφιδα. Τα παιδάκια πλησιάζουν ξαφνικά με βάρκες προσφέροντας από μπανάνες μέχρι αναψυκτικά, για λιγότερο από ένα δολάριο.
Την κεντρική αγορά τροφίμων της Σιεμ Ριπ, για μια γεύση από την καθημερινότητα της πόλης άνευ τουριστών.
Η μαγευτική κληρονομιά της Καμπότζης αξίζει ως προορισμός, είτε ως στάση προς το Βιετνάμ είτε ως γρήγορη επίσκεψη από την Ταϊλάνδη. Και η στιγμή να πάτε είναι τώρα, πριν καταφέρει ο αυξανόμενος τουρισμός να αλλοιώσει το χαρακτήρα της συμπαθητικής πόλης.
Τι πρέπει να γνωρίζετε
Πώς να πάτε και πότε: Το νέο αεροδρόμιο της πόλης δέχεται πολλές διεθνείς πτήσεις την ημέρα. Εάν έρχεστε κατευθείαν από την Ελλάδα, μια καλή στάση είναι η Μπανγκόκ, πριν πάρετε την 50λεπτη πτήση για Σιεμ Ριπ. Ειδάλλως, από την πρωτεύουσα της Καμπότζης, την Πνομ Πενχ, η απόσταση διανύεται είτε οδικώς, είτε με πλοίο. Ιδανικοί μήνες για να επισκεφθείται στην πόλη είναι ο Δεκέμβριος και ο Ιανουάριος. Αστραφτερός ήλιος και 25-30 C χωρίς υγρασία: δεν υπάρχουν καλύτερες συνθήκες για εκείνους με εξερευνητική διάθεση.
Πού να μείνετε: Οι επιλογές είναι πολλές: από τους οικογενειακούς ξενώνες μέχρι τα πιο πολυτελή ξενοδοχεία, η ιστοσελίδα www. angkorhotels. org συνιστά ένα άριστο σημείο αναφοράς.
Πού να φάτε: Οι περισσότεροι ναοί περιστοιχίζονται από μικρές καλύβες-καντίνες που σερβίρουν ντόπιο φαγητό. Για ένα πιο ελαφρύ μεσημεριανό, υπάρχει και η επιλογή των φρεσκοκομμένων φρούτων σε κάθε γωνιά των ναών. Εξαιρετικό έτοιμο φαγητό, μπορείτε να βρείτε στην καρδιά της Σιεμ Ριπ, στο Caf? de la Paix. Για το βράδυ, τα καλά ξενοδοχεία διαθέτουν άριστες επιλογές. Για ένα γνήσιο καμποτζιανό γεύμα όμως, το Khmer Kitchen Restaurant έχει να προσφέρει πολλά και καλά, σε υπερβολικά χαμηλές τιμές.
(πηγή: www.kathimerini 19/1/2008)
Άνγκορ Βατ
Ο πόνος είναι μια από τις τρεις αλήθειες της βουδιστικής σκέψης. Πόνος που συνοδεύει τη γέννηση του ανθρώπου, την αρρώστια, το γήρας, το θάνατο. Πόνος και η αγάπη με όλες τις μορφές της, πόνος και η έλλειψη κάθε τι επιθυμητού. Μυστήριο πως πετά ο νους μακριά σε συλλογισμούς ατελείωτους και φιλοσοφικούς, όταν ο άνθρωπος είναι μονάχος και έχει χρόνο για ξόδεμα άπλετο. Και τι όμορφα που νοιώθει όταν αυτή τη μοναξιά τη σπαταλά στάλα στάλα σε ενδοσκόπιση, σε ερωτήματα για την απλή αλήθεια του καθημερινού του μικρόκοσμου. Κάπως έτσι γέννησε το Θεό. Και αιώνες τώρα τον γεννά και τον υψώνει κάθε φορά που βάζει με το νου του τέτοια θαυμαστά ερωτήματα και παλεύει να το λύσει όπως και εγώ τώρα που περπατώ τυλιγμένος σε χοντρό πανωφόρι, αξημέρωτα ακόμα, παράπλευρα του δρόμου που οδηγεί στους ναούς. Πως συλλογίστηκα τον πόνο όμως; Ίσως από τα πόδια μου που από το περπάτημα αρχίζουν να γίνονται βαριά ή ίσως εξαιτίας της περιοχής που βρίσκομαι. Γιγάντια δέντρα καμπόκ, θάμνοι, ινδικές συκιές, οργιώδες πράσινο που με περιβάλει από παντού. Το τροπικό δάσος αφουγράζεται μαζί μου τους τριγμούς της νύκτας που φεύγει καθώς ο ήλιος ετοιμάζεται να ανατείλει μέσα από απειλητικά σύννεφα. Βαδίζω στο δρόμο που οδηγεί στο Άνγκορ Βατ, το μεγαλύτερο κέντρο λατρείας της Καμπότζης και αναλογίζομαι πάλι τα παλαιά. Την αγωνία και το φόβο των Ερυθρών Χμερ, τα ρημαγμένα κορμιά από τις νάρκες των δρόμων, την πείνα και εξαθλίωση για χάρη των ιδεών. Κυρίως η ύπαρξη του πόνου είναι τυπωμένη στην ανατολή του Ανγκόρ, του πόνου που είναι μια από τις τρεις Αλήθειες της βουδιστικής σκέψης καθώς έλεγα.
Ο Γάλλος Henri Mouhot έταξε σκοπό της ζωής του να ανακαλύψει τα μυστικά του νότου της Ασίας. Στα 1860 μετά από πολλά βάσανα έφτασε στο Άνγκορ Βατ στη χώρα των χρυσών οριζόντων. Εκεί αντίκρυσε τους ναούς και ρώτησε τους χωρικούς για τον κτίστη τους. Ποιός άλλος από τον γίγαντα των ουρανών του απάντησαν. Η μυθική πρωτεύουσα του βασιλείου των Χμερ στην Καμπότζη είναι ένα από τα ωραιότερα αρχαιολογικά συγκροτήματα του κόσμου με πλήθος ναούς και μνημεία χαμένα στη ζούγκλα. αμέτρητες παγόδες, απάτητες ζούγκλες και άγριες φυλές, Αν ταξιδέψετε για την Καμπότζη πάρτε μια πρωινή πτήση. Η γωνιά αυτή της Νοτιοανατολικής Ασίας προσφέρει τα πάντα. Καθώς ο ήλιος θα ανατέλλει θα βουλιάζει η ματιά σας σε πράσινες θάλασσες, σε ορίζοντες γεμάτους ρυζοχώραφα, σε απάτητες ζούγκλες στον βορρά με φυλές που δεν έχουν υποταχθεί ακόμα στην εξουσία της κεντρικής κυβέρνησης, θα δείτε άγρια ζώα να κυνηγούν στις όχθες των ποταμών ή σε απέραντες φυτείες με φοίνικες στο δέλτα των ποταμών και εξωτικές παραλίες στον ωκεανό. Η καλύτερη περίοδος για να επισκεφθεί κανείς την Καμπότζη είναι τον Ιανουάριο ή το Φεβρουάριο, όταν η υγρασία γίνεται ανεκτή και είναι μάλλον απίθανο να βρέξει. Από τον Μάρτιο αρχίζει να ζεσταίνει πολύ και ο Απρίλιος είναι ανυπόφορα ζεστός. Από τον Απρίλιο ως και τον Οκτώβριο οι βροχές είναι πολλές. Ωστόσο αυτή είναι η καλύτερη εποχή για να επισκεφθείτε το Ανγκόρ, αφού οι τάφροι είναι γεμάτες νερό και η φύση ιδιαίτερα πράσινη. Οι περισσότεροι επισκέπτες έχουν δεί φωτογραφίες ή έχουν διαβάσει περιγραφές των ναών πριν την επίσκεψή τους. Η Ανγκόρ ήταν πρωτεύουσα του βασιλείου των Χμερ που ο πολιτισμός του άκμασε από τον 9ο ως τον 15 αιώνα και καταλάμβανε όλη τη Νοτιοανατολική Ασία από τη σημερινή Μιανμάρ (Βιρμανία) βόρεια, ως τη θάλασσα της Κίνας νότια, από την Ταιλάνδη μέχρι το Βιετνάμ. Οι Σιαμέζοι κατέλαβαν τη χώρα των Χμερ στα μέσα του 15ου αιώνα και οι ναοί θάφτηκαν μέσα στη ζούγκλα ως τα τέλη του 19ου αιώνα, όταν το ενδιαφέρον της Δύσης άρχισε να τους ξεσκεπάζει. Ετσι ένα από τα πιο ωραία αρχαιολογικά συγκροτήματα του κόσμου, μια μυθική πόλη, έγινε γνωστή. Από τα γραπτά μνημεία της σώζονται μόνο σκόρπιες αινιγματικές επιγραφές σε πέτρα, ενώ οι πλούσιες βιβλιοθήκες της με χειρόγραφα σε φύλλα φοίνικα ή δέρματα ζώων χάθηκαν εδώ και αιώνες. Οι απέραντες ξύλινες πολιτείες της σάπισαν από τα νερά αφήνοντας μόνο σίγουρο σημάδι για τι θέση τους το θρύλο και τη λησμονιά. Μόνοι οι πέτρινοι ναοί επιβίωσαν λεηλατημένοι και αυτοί. Ο μεγαλύτερος από τους ναούς, ο Άνκορ Βατ έγινε βουδιστικό μοναστήρι. Χοάνη του Ινδουισμού, Βουδισμού και του ιθαγενούς πολιτισμού των Χμέρ το Άνγκορ γνωρίζει σήμερα τις επιδρομές των τουριστών μιας και δεν υπάρχει άλλο ιστορικό μνημείο στη Νοτιοανατολική Ασία που να συγκρίνεται με τη μεγαλοπρέπεια αυτού του αρχαίου συγκροτήματος, ενώ βορειότερα του Άνγκορ στην καρδιά της ζούγκλας καραδοκεί η ελονοσία και δάση με δρόμους αδιάβατους γεμάτους νάρκες, ληστές, ζώα και φυλές που δεν έχουν συναντήσει ποτέ δυτικούς ανθρώπους.
Έφυγα από την Πνομ Πενχ μετά από ένα τελευταίο περίπατο στους ομοεπαγγελματικούς δρόμους, στενά δηλαδή όπου όλα τα μαγαζιά πωλούν τα ίδια τρόφιμα, ρούχα, χειροτεχνήματα. Ακολούθησα κατεύθυνση προς βορρά με αυτοκίνητο. Ο κύριος εθνικός αυτοκινητόδρομος, με αριθμό 6 περικλείεται από δάση καουτσοκόδεντρων. Το οδόστρωμα γεμάτο λακούβες και άσφαλτο ταλαιπωρημένη από τις υγρασίες. Το σαράβαλο τζιπ που με μεταφέρει έχει ανάγκη ειδικής φροντίδας κάθε είκοσι χιλιόμετρα. Με ταλαιπωρεί η υγρασία και τα μικρά έντομα, η ζέστη και ένα αίσθημα απώλειας προσανατολισμού. Μια πράσινη θάλασσα, αδιαπέραστο τοίχος γύρω από το δρόμο, τα δέντρα. Θα μπορούσα να διαλέξω και το αεροπλάνο βέβαια. Πριν καιρό την πτήση εκτελούσε στρατιωτικό αεροπλάνο όπου ταξίδευες ανάμεσα σε αποσκευές και σε κοτόπουλα, σήμερα η πολιτική αεροπορία έχει αναλάβει το ρόλο της αφήνοντας την μαγεία της περιπέτειας μακριά. Καλύτερα οδικώς και ας κουνά το κεφάλι του όποτε με βλέπει να σφουγκίζω τον ιδρώτα μου ο οδηγός μου. Ευτυχώς που δεν έχει νάρκες πλέον πάνω στο δρόμο, παραδίπλα όμως ούτε συζήτηση. Τα χιλιόμετρα λιγοστεύουν και η μικρή πόλη Σιαμ Ρεπ, λίγα χιλιόμετρα μακριά από τους ναούς της Ανγκόρ με υποδέχετε ένα σούρωπο. Δεν πάνε πολλά χρόνια από τότε που όλη η περιοχή ελεγχόταν από τους Ερυθρούς Χμερ και οι εφημερίδες δημοσίευαν ειδήσεις για ξένους επισκέπτες που κατακρεουργήθηκαν από τους Ερυθρούς Χμερ καθώς δεν πτοούνταν στην επιθυμία τους να επισκεφθούν την Ανγκόρ. Εχει πια νυχτώσει και ο φωτισμός της πόλης είναι ανύπαρκτος όταν προχωρώ προς το ξενοδοχείο. Στην υποτυπώδη αίθουσα υποδοχής ο χωρικός ξενοδόχος με ρωτά με βλέμμα που σπίθηζε: Νίγιακ ντα; (πέτρες των προγόνων). Μπαάτ (ναι) του απαντώ και αμέσως αρχίζει ένας χείμερος ενημέρωσης για τους οδηγούς ξεναγούς που μπορεί να μου διαθέσει για να γνωρίσω τον τόπο του για μερικές δεκάδες ριέλ που στο κάτω κάτω τι αξία μπορεί να έχουν για ένα δυτικό που έρχετε από τόσο μακριά. Πάντα στην ιστορία οι δυτικοί έρχονταν και δεν έφευγαν εύκολα, όχι χωρίς άδεια χέρια τουλάχιστον. Την επομένη άγριο χάραμα φθάνω στον Ανγκόρ Βατ, έναν από τους μνημειακότερους ναούς που χτίστηκαν από τον Σουργιαβαρμάν 2ο προς τιμήν της θεότητας Βίσνου και ο οποίος έγινε τόπος συνύπαρξης θρησκειών, του ινδουισμού και κυρίως του βουδισμού. Ο ναός δεσπόζει σ΄ ένα ξέφωτο του δάσους έξι περίπου χιλιόμετρα από την πόλη Σιαμ Ρέπ. Περιμένω την ανατολή και σκέφτομαι, θυμάμαι τα λόγια μιας άλλης επισκέτριας που πριν χρόνια έγραψε γι’ αυτή την ανατολή: Όλες οι θρησκείες έχουν γεννηθεί στην ασιατική ήπειρο, στην ήπειρο απ' όπου ανατέλει ο ήλιος και όλες έχουν γεννηθεί μέσα στο χρυσάφι. Γιατί η Ανατολή είναι χρυσός. Αυτή η χρυσαφένια ανατολή ξεπροβάλλει κάθε πρωί στα θρησκευτικά καταφύγια: στο Σινά για τον χριστιανισμό, στον Γάγγη για τον ινδουισμό και στην Ανγκόρ για το βουδισμό. Και δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι η ανατολή στα μέρη αυτά είναι συνδεδεμένη με τη θρησκεία. Γιατί και η θρησκεία είναι, όπως η ανατολή, πλούτος πνευματικός, είναι χρυσός. Τρεις ανατολές, τρεις θρησκείες. Τρεις ανατολές διαφορετικές η μία από την άλλη όσο διαφορετικές είναι και οι θρησκείες μεταξύ τους. Τρεις ανατολές που δείχνουν τις αρχέγονες παιδαγωγικές της κάθε θρησκείας γιατί εκεί είναι καθαρές, μακριά από κάθε σημερινή μεταφυσική παρέμβαση και μυθολογία. Η ανατολή στην Ανγκόρ είναι απειλητική και συγχρόνως φοβισμένη, ερημική. Η ανατολή στον Γάγγη ήρεμη, χαρούμενη, υδάτινη. Η ανατολή στο Σινά φοβερή και ανελέητη, βροντώδης, υπερουράνια.
Τι ακριβώς ήταν το Άνγκορ των ναών; Σύμφωνα με ένα ιεραπόστολο του 17ου αιώνα το Άνγκορ Βατ ήταν για τους ανθρώπους της νοτιοανατολικής Ασίας ότι η Ρώμη για τους Χριστιανούς. Μια Ρώμη της Ανατολής που μεγάλωσε σιγά σιγά, ξεπήδησε από τις υγρασίες των μουσόνων, από τη δροσοσταλιά των φυλωμάτων του δάσους. Εκεί στη καρδιά της χώρας που σήμερα ονομάζουμε Καμπότζη, στις όχθες της Τόνλε Σαπ, της μεγάλης κεντρικής λίμνης, άρχισε να σχηματίζετε και να μεγαλώνει η δύναμη του νέου βασιλείου. Η λίμνη ήταν για τους Χμερ ότι ο Νείλος για τους Αιγύπτιους. Ο πληθυσμός που συγκεντρώθηκε στις όχθες της κατασκεύασε έργα. Έργα υδραυλικά για να τιθασεύσει το νερό, να αυξήσει την παραγωγή του ρυζιού που έπρεπε να φτάσει για όλους. Και ο λαός κατασκεύαζε όλο και μεγαλύτερα υδραυλικά έργα. Όλα αυτά απαιτούσαν μια ισχυρή κεντρική εξουσία, γιατί αλλοιώς μεγάλα έργα δεν φτιάχνονται. Η βελτίωση της οργάνωσης και των τεχνικών απέδωσε υψηλότερη παραγωγή και απελευθέρωσε εργατικά χέρια που ο μεγάλος απόλυτος μονάρχιος βασιλιάς – Θεός μπορούσε να διαθέσει για την ανέγερση ναών μνημείων δόξας για τον οίκο του και το βασίλειο. Γύρω από το παλάτι εκατοντάδες χιλιάδες οι κάτοικοι σε ξύλινα σπίτια που απλώνονταν όσο άπλωνε το βλέμα. Τον 12 αιώνα το Άνγκορ είχε πληθυσμό ενός εκατομυρίου όταν το Παρίσι μόνο 30.000 ψυχές. Σ’ αυτή την πρωτεύουσα της ζούγκλας ορθώθηκαν δεκάδες ναοί, κάθε μέλος της βασιλικής δυναστείας προσέθετε τον δικό του. Οι βασιλιάδες των Χμερ καθαγίαζαν την εξουσίας τους χτίζοντας ναούς, ως τμήμα ενός ευρύτερου σχεδίου που υλοποιούσαν επι πολλές γενιές. Ένα δίκτυο από κανάλια και τεχνητές λίμνες συγκέντρωνε τα νερά που κυλούσαν στους γύρω λόφους, εξασφαλίζοντας στους Χμερ πλούσια συγκομιδή ρυζιού. Οι τεχνιτές λίμνες συμβόλιζαν τους ωκεανούς του σύμπαντος. Όμως ένας ήταν ο κυρίαρχος ναός. Το Άνγκορ Βατ. Συμβουλεύομαι τις σελίδες των οδηγών και διαβάζω. Για τους αρχαίους Χμερ ήταν ναός, ιερό, μαυσωλείο, αστεροσκοπείο, ένα δημόσιο έργο πηγή υπερηφάνειας. Ήταν μια φυσική αναπαράσταση της ινδουιστικής κοσμολογίας. Οι κεντρικοί πύργοι συμβολίζουν της μυθικές κορυφές του όρους Μερού, κέντρου του σύμπαντος και κατοικία των Θεών. Το εξωτερικό τείχος αντιπροσωπεύει την άκρη του κόσμου ενώ η τάφρος τους ωκεανούς. Αφιερωμένος όλος ο ναός στο Θεό Βισνού δόξαζε τον Θεό στα μάτια του ανθρώπου. Οι ιερείς που ανέβαιναν από τον κεντρικό άξονα δεν εισέρχονταν μόνο σ’ ένα ιερό χώρο αλλά βιούσαν όλη την ιστορία του κόσμου, μια επιτομή της κοσμοθεωρίας τους από πέτρα. Όταν οι αρχαίοι Χμερ ασπάστηκαν τον Ινδουισμό επέλεξαν να συμβολίσουν με το Άνγκορ τη νέα τους πίστη. Οι λόφοι κοντά στο Άνγκορ συμβόλιζαν τα Ιμαλάια, τα νερά του Καμπόλ τον ιερό Γάγγη.
Η ατμόσφαιρα μυρίζει άρωμα λωτού και καμμένου ξύλου, βουδιστές μοναχοί με πορτοκαλιά ράσα κατηφόριζαν το μονοπάτι που με έφερε εδώ για να ζητήσουν προσφορές από το κοντινό χωριό. Μπρός μου κίονες, στοές, λιθόστρωτα, σκαλιστά θηριά, φίδια πολυκέφαλα, γυναίκες θεοί, φοβεροί δαίμονες. Το περπάτημά μου αργό για να συγχρονίζεται με τις προσευχές των πιστών του Βούδα. Η ατμόσφαιρα έντονα συγκινησιακή όσο και εξωτική. Περιδιαβάζω με τις ώρες θαυμάζοντας τα αριστουργήματα της τέχνης με τις πολλαπλές στέγες τα αμέτρητα αγάλματα του Βούδα και άλλων μικρότερων θεοτήτων. Έρχοντια πιστοί και προσεύχονται επί ώρες. Τηρώντας την παράδοση οι προσκηνυτές προσφέρουν άνθη λωτού στους βούδες των ναών και άλλοι αρωματικά κεριά. Ευχαριστώ από καρδιάς το Θεό που με αξίωσε να επισκεφθώ αυτόν τον ευλαβικό τόπο προσκυνήματος των πιστών του βουδισμού. Την πέτρα των ναών τη νιώθω σαν ένα γραπτό ντοκουμέντο, διότι από το παρελθόν της Ανγκόρ δεν σώζεται κανένα αρχείο. Η μόνη μαρτυρία της ύπαρξής της είναι τα μνημεία της, κυρίως ναοί, ανάγλυφες παραστάσεις και στήλες με επιγραφές. Και οι ναοί της δεν είναι ελεύθεροι, αλλά αιχμάλωτοι. Αιχμάλωτοι στις ρίζες της ινδικής συκιάς όπως ο Τα Προμ που οι ρίζες των αιωνόβιων δένδρων δεν ζουν στο χώμα αλλά ανάμεσα στα ερείπια του ναού. Κοντά και οι γιγάντιες ρίζες των καπόκ που τρυπούν τις πέτρες, τις σφίγκουν σε σκληρό και ατελείωτο εναγκαλισμό. Οι κορμοί των δένδρων έγιναν ένα με τις πέτρες σε σχέδια ενός φαινομενικά παράφρονα αρχιτέκτονα που τόλμησε τέτοιες μίξεις υλικών. Επισκέφθηκα πλήθος ναούς, καθένας με το δικό του σχεδιασμό, όλοι αφιερωμένοι σε θεούς, ήρωες, γκουρού, μέλη της οικογένειας των βασιλιάδων Χμερ. Επισκέφθηκα και τον ναό Preah Khan όπου ζούσαν εκείνη την εποχή χορευτές, ιερείς και δούλοι του ναού. Καθώς και τους Baphuon, Pre Rup, Preah Neak Pean, Banteay Kdei και άλλους πολλούς, τι αχόρταγο που είναι το βλέμμα και πόσο γρήγορα κοπιάζουν τα πόδια σε παρόμοιες εξερευνήσεις. Βόρεια του Άνγκορ Βατ κτίστηκε το Άνγκορ Τομ, η μεγάλη Πολιτεία, οχυρωμένη με ναούς, λίμνες και χιλιάδες κατοίκους δημιουργία του βασιλιά Τζαγιαβαρμάν 7ου, με τα ερείπια των βασιλικών ανακτόρων, τη βασιλική εξέδρα, την εξέδρα των ελεφάντων απ' όπου οι βασιλείς παρακολουθούσαν διάφορες εκδηλώσεις και την εξέδρα του Λεπρού Βασιλιά, που χρησίμευε για αποτέφρωση λεπρών. Μέσα στα ερείπια της Ανγκόρ Τομ στο κέντρο της ο επίσημος ναός του κράτους, το Μπαγιόν. Το Μπαγιόν είναι γεμάτο φιδογυριστά σοκάκια, πέτρινους κίονες που θυμίζουν δάσος. Πενήντα τέσσερις πύργοι υψώνονται από τις επάλξεις τους με τέσσερα γιγάντια ανάγλυφα πρόσωπα ο καθένας. Σε αντίθεση με το Άνγκορ Βατ, το Μπαγιόν αποτυπώνει στις γλυπτές αναπαραστάσεις του τον τρόπο ζωής των κατοίκων με χιούμορ και ζωντάνια και γλυπτά που μεταφέρουν εικόνες της καθημερινής ζωής. Πέντε μνημειακές πύλες διαθέτει ο ναός που την είσοδό τους φύλαγα δύο σειρές από γίγαντες, θεούς και δαίμονες. Κάθε πύλη φτιαγμένη από τέσσερα ανθρώπινα χαμογελαστά πρόσωπα, σε γιγάντιες διαστάσεις στραμμένα προς τα τέσσερα σημεία του ορίζοντα μπερδεμένα με πανύψηλα δένδρα. Ο ναός Μπαγιόν ήταν η αίθουσα της Συνέλευσης των Θεών όπου συγκεντρώνονταν όταν ήθελαν, ενώ ο Βράχμα πολλαπλασίαζε την εικόνα τους για να τιμήσει κάθε έναν από αυτούς.
Λένε πως όλα τα θαύματα διαρκούν λίγο. Και το θαύμα του Άνγκορ δεν κράτησε αιώνια. Μετά την εισβολή των Σιαμέζων το 1431 και την εγκατάληψή της η ζούγκλα αναδείχθηκε ο μεγάλος νικητής πνίγοντας στην πράσινη αγκαλιά της τα πέτρινα μνημεία που σταμάτισαν να χρυσίζουν όλο τον ορίζοντα και σβήνουν από τα μάτια όλα τα άλλα χρώματα όταν τους φώτιζε ο ήλιος της δύσης. Το απόγευμα της τρίτης μέρας περιήγησης μέσα στα χαλάσματα και τους μεγάλους τοίχους των ναών με βρήκε στο Σιαμ Ρεπ να ετοιμάζω το σακίδιο για την επιστροφή. Στο νου μου η ιδέα να προχωρήσω βορειότερα ζωηρεύει όμως η φωνή της λογικής επαναστατεί. Δύσκολα και αδιάβατα τα περάσματα, μόνο συμμορίες διασχίζουν τους δρόμους. Συμμορίες αρχαιοκαπήλων. Το μεγάλο άγος του Άνγκορ. Πλήθος αγάλματα και ολόκληροι τοίχοι έχουν αποσυναρμολογηθεί και πουληθεί με τις παραστάσεις και τα γλυπτά τους σε συλλέκτες του εξωτερικού. Ταλαίπωρο αυτό το μέρος. Μετά την πτώση και την λησμονιά στην πράσινη ζούγκλα ήρθε η μανιά του πολέμου. Κατά την εποχή των Ερυθρών Χμερ πολλές φορές οι ναοί στάθηκαν πεδία μάχης και σφαίρες, οβίδες και νάρκες έσκασαν τραυματίζοντας την πέτρα. Μετά τον πόλεμοι άλλες χειρότερες καταστροφές ήρθαν με την ειρήνη. Λεηλασίες. Σήμερα ελάχιστα είναι τα αγάλματα που δεν είναι αποκεφαλισμένα από αρχαιοκάπηλους. Η κυβέρνηση μετέφερε πολλά γλυπτά σε αποθήκες στο Σιαμ Ρεπ αλλά και εκεί έγιναν στόχος επιθέσεων από ένοπλες συμμορίες. Σε μια χώρα που η ειρήνη δυναμώνει μέρα με τη μέρα τα προβλήματα δε λείπουν. Κάθε αγρότης ή υπάλληλος του κράτους ξέρει πως η κεφαλή ενός γλυπτού αν πωληθεί στον αρχαιοκάπηλο θα εξασφαλίσει την τροφή της οικογένειας για πολλά χρόνια. Το δέλεαρ είναι πολύ μεγάλο ειδικά σε χρονιές που η παραγωγή ρυζιού είναι μικρή και ο κόσμος πεινά. Οι αγοραστές των αρχαίων μεταφέρουν τα καλλιτεχνήματα προς βορρά. Η δύναμη των όπλων τους δεν αρκεί μιας και η φύση είναι εχθρική, στα σύνορα με την Ταιλάνδη τα γλυπτά λαθραία αλλάζουν γρήγορα χέρια και άλλες συμμορίες τα διοχετεύουν νότια πλέον στην Μπανγκόκ. Στα παλαιοπωλεία της κεφαλές βούδα και άλλων μελών του λατρευτικού πάνθεου κτυπούν τιμές ευκαιρίας χιλιάδων δολλαρίων, στην Ευρώπη και την Αμερική οι συλλέκτες πληρώνουν περισσότερα για ένα πολιτισμό που ξεπουλιέται πέτρα πέτρα.
Τη σημασία των γλυπτών του Άνγκορ είχα εκτιμίσει χρόνια πρίν στο Μπεγκάν της Βιρμανίας, μια άλλη Ασιατική νεκρόπολη με πάνω από 2.000 τέμπλα σπαρμένα σε έναν απέραντο ορίζοντα. Πρόκειται για ένα αληθινό μνημείο της ανθρωπότητας το οποίο από πλευράς εντυπώσεων παραλληλίζεται με τις πυραμίδες της Αιγύπτου. Κυρίαρχη παγόδα στο συγκρότημα εκείνων των ναών η παγόδα Mahamuni. Ο μεγάλος θησαυρός της όμως βρίσκεται σε μια αίθουσάς όπου φυλάσσονται έξι χάλκινα αγάλματα από τους ναούς του Ανγκόρ τα οποία θεωρούνται μοναδικά αριστουργήματα. Τα αγάλματα βρέθηκαν εκεί μετά από αρπαγή τους στα 1431 από Ταϊλανδούς και κατόπιν στα 1599 από τους Βιρμανούς. Η ιστορία των αγαλμάτων ήρθε στο νου μου κατά την επιστροφή στην πρωτεύουσα Πνομ Πενχ όπου επισκέφτηκα το Εθνικό Μουσείο για να θαυμάσω μεταξύ άλλων και το άγαλμα του μεγάλου βασιλιά Τζαγιαβαρμάν του 7ου. Ηταν ο σημαντικότερος βασιλιάς των Χμερ που κυνήγησε τους Σιαμέζους και εξάπλωσε το κράτος του περισσότερο από κάθε άλλο βασιλιά της χώρας. Στην ανάμνηση εκείνου κτίστηκαν ναοί στο Άνγκορ και είναι ακόμα και σήμερα όνομα σεβαστό μεταξύ των σύγχρονων Χμερ.
Το τελευταίο απόγευμα στην Καμπότζη αφέθηκα στις μυρωδιές των λωτών και των αρωματισμένων κεριών του ιερού Wat Lang Ka. Θυμήθηκα και πάλι των ανατολή του Ανγκόρ και τις Νίγιακ ντα, τις πέτρες των προγόνων του ξενοδόχου της Σιαμ Ρεπ και χωρίς να το καταλάβω δάκρυσα, τελικά ο πόνος δεν είναι μόνο στην ανατολή αλλά σε όλη την ουσία του Ανγκόρ, ένας πόνος καθαρμού που δεν πρέπει να το αποφύγουμε, ίσως αυτή να είναι η κληρονομιά των αρχαίων Χμερ στο σύγχρονο κόσμο μας.
Ψάχνοντας για μια ηλιόλουστη γωνιά στον πλανήτη
Ζανζιβάρη
Γνωστή ως το Νησί των Μπαχαρικών, αυτός ο παράδεισος της Τανζανίας έλκει τους ταξιδιώτες εδώ και αιώνες. Πρόκειται για το πιο ερωτικό νησί στον πλανήτη. Ως πριν από λίγα χρόνια δεν υπήρχαν παρά ελάχιστα καταλύματα, σήμερα όμως δείχνει ότι αναγεννήθηκε. Τώρα πια προσφέρει κάθε είδους ανέσεις σε ολοκαίνουργια ξενοδοχεία ή σε παλιά ανακαινισμένα παλάτια στην παλιά Stone Town, από τις πιο μαγευτικές και συναρπαστικές πόλεις της Ανατολικής Ακτής. Οι δρόμοι είναι δαιδαλώδεις και δημιουργούν έναν χαοτικό λαβύρινθο, ο οποίος ενώνει τα πέτρινα σπίτια με τα υπέροχα χαρακτικά στις πόρτες. Ο Ιανουάριος είναι η καλύτερη εποχή για μια εκδρομή στη Ζανζιβάρη.
Πούκετ-Μπαλί
Το Πούκετ έγινε διάσημο τα τελευταία χρόνια σαν το Μαργαριτάρι του Νότου. Οι παλιές ημέρες, όταν το μεγαλύτερο νησί της Ταϊλάνδης θύμιζε τον παράδεισο, έχουν παρέλθει. Σήμερα τεράστια υπερπολυτελή ξενοδοχεία συναγωνίζονται σε έκταση τα εμπορικά κέντρα, τα εκατοντάδες εστιατόρια και τα γήπεδα του γκολφ. Στο αεροδρόμιο προσγειώνονται καθημερινά τεράστια τζάμπο και ένα μεγάλο τμήμα του νησιού είναι ήδη καταστραφεί. Ωστόσο οι παραλίες παραμένουν απέραντες και ζεστές. Οσοι δεν βαριούνται την περιπέτεια μπορούν με τη βοήθεια κάποιου ντόπιου οδηγού να ανακαλύψουν παρθένες ακόμη περιοχές του Πούκετ αλλά και της απέναντι ηπειρωτικής χώρας, η οποία ενώνεται με το νησί με μια γέφυρα. Αν είναι πάντως να προτείνουμε ένα ξενοδοχείο αυτό θα ήταν σίγουρα το «Meridien», το οποίο συνδυάζει την πολυτέλεια με την παραδοσιακή αρχιτεκτονική.
Ενας άλλος προσφιλής προορισμός της Νοτιοανατολικής Ασίας είναι το Μπαλί. Αν εξαιρέσουμε το θέρετρο της Κούτα, το υπόλοιπο νησί μοιάζει να βγήκε από πίνακα ζωγραφικής: χωράφια με ρύζι, χωρικοί ντυμένοι με την παραδοσιακή τους ενδυμασία, άγρια φύση και μικρά παραδοσιακά χωριά. Τα νερά είναι ιδιαιτέρως ζεστά, ίσως όμως το κύμα να σας δυσκολέψει στο κολύμπι. Οι σέρφερ πάντως θα ικανοποιηθούν πλήρως στην παραλία της Κούτα.
Νησιά του Ειρηνικού
Από τους πιο όμορφους και πιο θερμούς τόπους του κόσμου είναι τα νησιά της Μελανησίας. Δυστυχώς όμως απέχουν από την Ελλάδα κάτι λιγότερο από ένα εικοσιτετράωρο. Το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο στα Νησιά του Σολομώντα (992 μικρά νησιά) είναι οι πολιτισμικές διαφορές. Μελανήσιοι, Πολυνήσιοι, Ασιάτες, Μικρονήσιοι και Δυτικοευρωπαίοι αποκαλούν τα νησιά σπίτι τους και εμπλουτίζουν τη ζωή και τα έθιμα του τόπου με ποικίλες παραδόσεις. Στα χωριά μετέρχονται ήθη και συνήθειες των αρχαίων ακόμη ετών, γεγονός που αποτελεί πραγματικό δώρο για τους επισκέπτες. Οπως δώρο αποτελούν και τα απέραντα χιλιόμετρα τροπικών παραλιών. Η καλύτερη εποχή είναι από τον Ιανουάριο ως τον Απρίλιο.
Στην Παπούα Νέα Γουινέα ίσως να συναντήσετε κάποιες βροχές αυτή την εποχή, όπως και να έχει πάντως θα είναι και αυτό μια εμπειρία. Στα τροπικά δάση με τα 9.000 είδη φυτών επιβιώνουν 250 είδη θηλαστικών και 700 είδη πουλιών.
Στα νησιά Βανουάτου νομίζεις ότι οι παραλίες τού ενός νησιού είναι οι καλύτερες στον πλανήτη, ώσπου να επισκεφθείς το επόμενο. Διάφανα μπλε νερά, πολύχρωμος βυθός, πολυτελή καταλύματα.
Βιετνάμ - Καμπότζη
Ο,τι ήταν η Ινδία πριν από μία δεκαετία είναι σήμερα το Βιετνάμ. Από τους πιο προσφιλείς προορισμούς των σοφιστικέ Δυτικών, το Βιετνάμ ικανοποιεί και τους πιο απαιτητικούς ταξιδιώτες συνδυάζοντας άψογα τον αρχαίο και τον μοντέρνο πολιτισμό, συνταιριάζοντας τη θρησκεία με τη νυχτερινή ζωή. Το Βιετνάμ διαθέτει έναν μοναδικό πολιτισμό και ιδιαιτέρως καλλιεργημένους κατοίκους. Εν τούτοις οι περισσότεροι ταξιδιώτες μαγεύονται από την άγρια φύση: το δέλτα του Κόκκινου Ποταμού στον Βορρά, το δέλτα του Μεκόνγκ στον Νότο, αλλά και όλα τα παράλια που μοιάζουν να αποτελούνται από χιλιάδες μπαλώματα πράσινων ορυζώνων, τα οποία καλλιεργούν γυναίκες με τριγωνικά καπέλα.
Το Βιετνάμ προσφέρει μια σπάνια ευκαιρία για τους Δυτικούς να ζήσουν για λίγο σε μια χώρα μαγευτική και ελκυστική, η οποία μόλις τώρα κάνει τα πρώτα της δειλά βήματα στον μοντέρνο κόσμο. Οι παραλίες είναι υπέροχες και ανεκμετάλλευτες. Δύο εβδομάδες αρκούν για να γυρίσετε τουλάχιστον τις κυριότερες πόλεις ¬ Ανόι, Σαϊγκόν, Hue, Danang, καθώς και το ψαράδικο χωριό Hoi An. Δεν υπάρχει καλή ή κακή εποχή για να επισκεφθεί κανείς το Βιετνάμ.
Το τοπίο της Καμπότζης έχει αρκετές ομοιότητες με του Βιετνάμ. Ανάμεσα στα επιτεύγματα του πολιτισμού των Χμερ είναι η αρχαία πρωτεύουσα Ανγκόρ με τους υπέροχους ναούς. Δεν υπάρχει άλλο ιστορικό μνημείο στη Νοτιοανατολική Ασία που να συγκρίνεται με τη μεγαλοπρέπεια αυτού του αρχαίου συγκροτήματος.
Η καλύτερη περίοδος για να επισκεφθεί κανείς την Καμπότζη είναι τον Ιανουάριο ή τον Φεβρουάριο, όταν η υγρασία γίνεται ανεκτή και είναι μάλλον απίθανο να βρέξει. Από τον Μάρτιο αρχίζει να ζεσταίνει πολύ και ο Απρίλιος είναι ανυπόφορα ζεστός. Από τον Απρίλιο ως και τον Οκτώβριο οι βροχές είναι πολλές. Ωστόσο αυτή είναι η καλύτερη εποχή για να επισκεφθείτε την Ανγκόρ, αφού οι τάφροι είναι γεμάτες νερό και η φύση ιδιαιτέρως πράσινη.
(πηγή: BHMA)
Travel on the Mekong river
It is possible to travel by boat on the Mekong river from Vientiane to Phnom Penh?
Just a quick note, I was in Cambodia earlier this year and attempted the Mekong River border between Cambodia and Laos. At the immigration office in Stung Treng (the closest town to the border) we had to pay US$15 for an exit permit and then at the border we were required to pay US$1 for an exit stamp. Once over the border we all had valid visas but for the entry stamp we were required to pay US$5. The crossing is therefore possible but it will cost a few dollars in bribes...
We are an operator specialising in trips to Asia and Latin America. I am the South East Asia Programme Manager and we have been operating in Indochina for many years now so know the area very well.
In answer to your question about travel down the Mekong from Vientiane to Phnom Penh: it is not possible to cross the land border between Laos and Cambodia. It has not been yet declared an official land transit point. Therefore surface travel along the length of the Mekong is not possible between these two cities. However, there are many stretches of the Mekong that are safe and pleasant to travel along.
One such stretch is the section from the Lao/Thai border at Huay Xai and Luang Prabang in northern Laos. We use slow river boats which leave time to take in the scennery and visit some villages. There are also several sections in Cambodia and Vietnam along which travel is safe and interesting.
I hope this is of help.
Chris Orme
Audley Travel Ltd
01869 276200
www.audleytravel.com
I went from Siam Reap in Cambodia (home of the amazing Angkor Wat) down the Tonle Sap river and lake to Phnom Pehn and can recommend the experience. Although I know the Cambodia/Laos land border is not open, you can enter Cambodia from Thailand at Poipet. Maybe you can cruise down the Mekong on the Thai side from Nong Khai (directly across the river from Vientiane) to a point on the Thai/Cambodia border and then pick up the river again at Siam Reap. Unfortunately, the roads in Cambodia are not conducive to comfortable travel, but that's part of the experience!
The overland border is technically closed between Laos and Cambodia. It is doable, but you will have some hard slow going for a few days. Here is how: go to Don Det island, (south from Don Khong) then to the Friendship cafe (or something else like that). At the boat landing you can organize a boat to the road then a truck down to the Laos border. At the boarder you must pay $5 (or kip equivalent) to get stamped out of Laos. Onwards, the speedboat to Stung Treng is $10 per person. At the Cambodian border, pay about $10-20 (bargain - don't overdo it). All this may change as the route gets more popular and more and more travellers give it a go.
This information was good in January 2002.
(πηγή: www.telegraph.co.uk)
Εντομοφαγία
Αποτελούν τον πιο σημαντικό παράγοντα στον πλανήτη αφού έχει υπολογιστεί ότι ο συνολικός αριθμός των εντόμων ανά πάσα στιγμή είναι 10.000.000.000.000.000.000 και αποτελούν τη μεγαλύτερη ζωοβιομάζα. Αν εκλείψουν τα έντομα και τα ασπόνδυλα γενικότερα, θα εκλείψει το ανθρώπινο είδος μέσα σε λίγους μήνες μαζί με τα ψάρια, τα αμφίβια, τα πουλιά και τα υπόλοιπα θηλαστικά.
Δεν είναι περίεργο λοιπόν που η εντομοφαγία στους ανθρώπους έχει ιστορία που χάνεται στους αιώνες σε όλες τις γωνιές του πλανήτη. Αλλού διατηρείται, αλλού φθίνει, αλλού αναβιώνει ενώ στις δυτικές κοινωνίες όλο και περισσότερο αναγνωρίζεται ως το φαγητό του μέλλοντος και ως εναλλακτική κουζίνα αλλά και ως η οικονομική και οικολογική λύτρωση των αναπτυσσόμενων χωρών. Από τη μία, ποσοστιαία τα έντομα έχουν την ίδια περιεκτικότητα πρωτεϊνών, βιταμινών και μετάλλων που έχει και η σάρκα των θηλαστικών και των πτηνών. Από την άλλη χρειάζεται δέκα φορές λιγότερη ενέργεια για να παραχθεί 1 λίβρα κάμπιας (που καλύπτει διατροφικές ανάγκες πολλών ημερών) από το να παραχθεί 1 λίβρα αγελαδινού κρέατος. Θα μπορούσε να αυξηθεί η παραγωγή τροφής πλούσιας σε θρεπτικά στοιχεία με παράλληλη αύξηση του εισοδήματος, ενώ θα μειωνόταν η πίεση για εντατικοποίηση αγροτικών εκτάσεων, αποψίλωσης, χρήσης λιπασμάτων κτλ.
Αυστραλία: Αρκετοί Αβορίγηνες της Αυστραλίας αναπολούν το παρελθόν όταν για χιλιάδες χρόνια τρέφονταν με witchetty grubs (μια σκωληκοειδή προνύμφη κολεοπτέρων), honey ants (μυρμήγκια Melophorus bagoti) και goannas (σαύρες). Από την εμφάνιση των λευκών και έπειτα έπαψαν να τα αναζητούν σκάβοντας ή κυνηγώντας. Ειδικά σήμερα, μια επίσκεψη στο σουπερμάρκετ είναι πολύ πιο εύκολη υπόθεση από μια πολύωρη εξερεύνηση της υπαίθρου για ρίζες θάμνων που να έχουν κατακλυστεί από τα νόστιμα έντομα. Οποιος όμως το επιδιώξει και καψαλίσει στη φωτιά προνύμφες κολεοπτέρων, θα αξιωθεί με μια μοναδική γεύση: η επιδερμίδα είναι τραγανή και αιθέρια, η σάρκα κρεμώδης και αφράτη και η εμπειρία θυμίζει καπνιστή, αρωματισμένη με αμύγδαλο, ομελέτα με μοτσαρέλα, τυλιγμένη σε φύλλο σφολιάτας.
Ιαπωνία: Η μοίρα των περισσότερων φαγώσιμων εντόμων της Ιαπωνίας είναι η κονσερβοποίηση αφού βραστούν και μαγειρευτούν για λίγο σε σάλτσα σόγιας και ζάχαρη. Το αποτέλεσμα είναι τα άψογα σερβιρισμένα βρέφη μελισσών, οι νύμφες μεταξοσκώληκα, οι ακρίδες, τα zaza-mushi (κάμπιες προνύμφες ποταμίσιου τριχόπτερου) κτλ. να έχουν την ίδια νερόβραστη γεύση και το ίδιο καφέ χρώμα. Καθόλου περίεργο σε μια χώρα όπου οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν χάσει την επαφή τους με τις παραδοσιακές τροφές του παρελθόντος τους και αντιδρούν στην εντομοφαγία με την απέχθεια των Δυτικών. Μόνο στην περιοχή του Ναγκάνο και σε λίγα trendy εστιατόρια του Τόκιο βρίσκει κανείς με σχετική ευκολία ποικιλία των εδεσμάτων αυτών, τα οποία παρεμπιπτόντως σερβίρονται κρύα κατευθείαν από την κονσέρβα.
Νότια Αφρική: Το πιο αγαπητό έντομο εδώ είναι οι κάμπιες mopane (της πεταλούδας Imbrasia belina, που τρέφονται από το ομώνυμο δέντρο). Αποξηραμένα, τα έντομα αυτά έχουν τρεις φορές μεγαλύτερη περιεκτικότητα σε πρωτεΐνες ανά μονάδα βάρους σε σχέση με το μοσχαρίσιο κρέας και διατηρούνται για πολλούς μήνες. Η συγκομιδή είναι πολύ εντατική και ο μόνος λόγος που το είδος δεν έχει εκλείψει είναι η, συγκριτικά με τα μεγαλύτερα έντομα, άσχημη γεύση των μικρότερων που αποθαρρύνει τη συλλογή τους. Ετσι μένουν και κάποια για την αβέβαιη διαιώνιση του είδους.
Κίνα: Οι Καντονέζοι αναγνωρίζονται από τους υπόλοιπους Κινέζους ως περιπετειώδεις φαγοπότες. Πράγματι η ποικιλία των φαγώσιμων εντόμων και των συνταγών είναι εντυπωσιακή: stir fry νύμφες μεταξοσκώληκα με τζίντζερ, σκόρδο και κρασί ρυζιού, ορεκτικό με ζωντανό σκορπιό βουτηγμένο σε κρασί ρυζιού ώστε να ζαλιστεί και να καταστεί ακίνδυνο (αφού για σιγουριά του κοπεί η δαγκάνα) ή σούπα με σκορπιό ή τηγανητοί σκορπιοί σερβιρισμένοι με noodles ρυζιού, γιουβέτσι μυρμήγκια και κοτόπουλο κλπ. Είναι τόσο έντονη η ζήτηση σε όλη την Κίνα (και για φαρμακευτικούς λόγους) που πολλά είδη εντόμων που χρησιμοποιούνται είναι υπό εξαφάνιση και μεγάλες επιχειρήσεις στηρίζονται στην εκτροφή μυρμηγκιών, σκορπιών κλπ.
Καμπότζη: Στη χώρα αυτή, με πολύ εμφανή ακόμη τα συμπτώματα από τις πληγές της πρόσφατης ιστορίας της, τα τηγανητά έντομα είναι πολύ κοινή τροφή (τζιτζίκια, ακρίδες, κτλ.), από την αγοραπωλησία της οποίας εξαρτάται ένα σεβαστό ποσοστό του πληθυσμού, αφού εξάγει και στην Ταϊλάνδη. Εδώ κατά μήκος του δρόμου πωλούνται για 20 αμερικανικά σεντς 2 τηγανισμένες ταραντούλες περασμένες σε καλαμάκι. Οι πιο φανατικοί αγοραστές είναι οι άνδρες, αφού πιστεύεται ότι οι ταραντούλες ενισχύουν τη σεξουαλική τους απόδοση.
Ταϊλάνδη: Οι πρώτες βροχές σηματοδοτούν την ώρα για maeng man (θηλυκά κόκκινα μυρμήγκια γίγαντες) stir fry! Είναι η εποχή που τα μυρμήγκια αυτά βγάζουν φτερά για να πετάξουν μακριά και να δημιουργήσουν νέες οικογένειες. Οι Ταϊλανδοί όμως καραδοκούν έξω από τις φωλιές τους και αφού πιάσουν μια τηγανιά προσθέτουν ένα ακόμη τραγανιστό πιάτο στο μενού της ημέρας με γεύση μπέικον. Αλλες νοστιμιές, σερβιρισμένες ζεστές από το wok, είναι οι κάμπιες μιας πεταλούδας που συλλέγεται μέσα από το μπαμπού και των οποίων η νοστιμιά είναι συγκρίσιμη με τραγανιστές αλμυρές μπουκιές με γεύση γαρίδας. Αλλο συνοδευτικό του ρυζιού και των λαχανικών είναι οι φρεσκοτηγανισμένοι σκαραβαίοι Anomala antigua, των οποίων, αφού ξεριζώσουν τα πόδια και φτερά, ρουφούν από το κέλυφος το λαχταριστό λευκό περιεχόμενο.
Ινδονησία: Στο Μπαλί παλαιότερα τρέφονταν κυνηγώντας σαλταμπίκους τους οποίους στη συνέχεια τηγάνιζαν σε λάδι από καρύδα. Η τηλεόραση όμως και το φτηνό κοτόπουλο περιόρισαν πολύ το φαινόμενο. Τα παιδιά προτιμούν να περνούν ατελείωτες ώρες μπροστά στην τηλεόραση παρά να επιδίδονται στο κουραστικό κυνήγι των ιπτάμενων αυτών εδεσμάτων. Αγαπητό αλλά ακριβό πιάτο είναι και η λάρβη μελισσών, που μαγειρεύεται με λάδι καρύδας, σκόρδο, κρεμμύδι, λεμόνι, ψάρι, ψιλοκομμένη παπάγια, φασολάκια και άλλα λαχανικά.
Ηνωμένες Πολιτείες: Πολλές ομάδες Ινδιάνων της Βόρειας Αμερικής επί πολλούς αιώνες τρέφονταν με έντομα που κάπνιζαν μέσα από τα δέντρα συλλέγοντας και μαγειρεύοντάς τα έτσι συγχρόνως. Ακόμη και οι θεομηνίες (σμήνη ακρίδων) γίνονταν πηγή αποξηραμένης στον ήλιο τροφής που κρατούσε κιόλας για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα. Για τον σύγχρονο μέσο Αμερικανό, ο οποίος είναι αποδεδειγμένα πολύ διστακτικός να αποδεχθεί νέες μορφές τροφής (πέρασαν δέκα χρόνια για να βρει μια θέση στο πιάτο του το sushi), η εντομοφαγία είναι μάλλον κάτι πολύ μακρινό ακόμη. Από την άλλη όμως, εκεί (στην Καλιφόρνια, πού αλλού!) παράγονται και πωλούνται σε όλο τον κόσμο τα περίφημα γλειφιτζούρια με γεύση τεκίλα, που φυσικά περιέχουν και το σκουληκάκι τους, γλειφιτζούρια creme de menthe με γρύλους, σκορπιοί με επικάλυψη σοκολάτας κτλ..
Παρ' όλο που πολλά έντομα είναι φαγώσιμα, η εντομοφαγία κρύβει και πολλούς κινδύνους. Ατομα αλλεργικά σε γαρίδες, οστρακοειδή, σκόνη ή σοκολάτα, δεν πρέπει ποτέ να φάνε έντομο. Αλλά και όσοι δεν εκδηλώνουν αλλεργικές αντιδράσεις δεν πρέπει ποτέ να φάνε ωμό έντομο. Πρέπει κανείς να είναι τόσο επιφυλακτικός όσο και με τα μανιτάρια!
Μεξικό: Εξήντα μίλια νοτιοδυτικά από την πόλη του Μεξικού στην πόλη του Τάξκο εορτάζεται η Μέρα του Jumil, κατά τη διάρκεια της οποίας γίνεται τελετουργικά η συγκομιδή και το φάγωμα των jumiles (τύπος βρωμούσας). Η εντομοφαγία στη χώρα αυτή, περιέργως, δεν έχει να κάνει με την απόγνωση των φτωχών να τραφούν αλλά με εκλεκτές λιχουδιές που προσφέρονται σε τιμώμενα άτομα. Η βρώση των ακρίδων, chapulines, είναι ευρύτατη σε όλη τη χώρα αλλά ειδικότερα στην Οαχάκα, όπου σερβίρονται τηγανητές ή ψητές με σάλτσα από αβοκάντο πάνω σε πίτα από καλαμπόκι. Στις περιοχές που παρασκευάζεται τεκίλα, τα σκουλήκια (λάρβη του Aegiale hesperiaris) που περισσεύουν (δηλαδή δεν καταλήγουν μέσα στο μπουκάλι ως επιβεβαίωση της προέλευσης και της ποιότητας του ποτού) καταλήγουν τηγανισμένα στο πιάτο του κυρίου γεύματος της ημέρας συνοδευόμενα από φασόλια, τριμμένο τυρί, ξινή κρέμα και αβοκάντο.
(πηγή: ΒΗΜΑ)
