Εθνικό Πάρκο χαρακτηρίζεται η ευρύτερη περιοχή στα Τζουμέρκα

Στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας προωθείται το ΠΔ με το οποίο η ευρύτερη περιοχή των Τζουμέρκων, μεταξύ των Νομών Ιωαννίνων, Άρτας και Τρικάλων, μεγάλο τμήμα της οποίας ανήκει στο ευρωπαϊκό οικολογικό δίκτυο «Natura 2000», χαρακτηρίζεται ως Εθνικό Πάρκο.

Στην περιοχή οριοθετούνται τέσσερις ζώνες προστασίας με διαφορετικές χρήσεις γης, όρους και περιορισμούς δόμησης.

* Η περιοχή Προστασίας της Φύσης (Ζώνη Ι) εντός των ορίων της οποίας επιτρέπονται μεταξύ άλλων: η επιστημονική έρευνα των φυσικών οικοσυστημάτων, δραστηριότητες καγιάκ και ράφτινγκ, τα έργα συντήρησης των υφιστάμενων οδών, η ελεύθερη βόσκηση, η γεωργία, η μελισσοκομία, η αποκατάσταση ερειπωμένων κτισμάτων με παραδοσιακά υλικά.

* Η περιοχή διατήρησης Τοπίου, Οικοτόπων και Ειδών (Ζώνη ΙΙ), εντός των ορίων της οποίας επιτρέπονται, μεταξύ άλλων: οι δραστηριότητες καγιάκ και ράφτινγκ, η εκτέλεση έργων ανάδειξης των αρχαιολογικών χώρων και μνημείων, τα έργα συντήρησης του υφιστάμενου οδικού δικτύου, η κτηνοτροφία, η επεξεργασία γάλακτος, η γεωργία, η μελισσοκομία, το κυνήγι, η κατασκευή μικρών ορειβατικών καταφυγίων, οι επεκτάσεις οικισμών περιορισμένης κλίμακας, κ.ά.

* Η περιοχή του Εθνικού Πάρκου (Ζώνη ΙΙΙ) η οποία βρίσκεται μεταξύ των Ζωνών I και II, εντός των ορίων της οποίας επιτρέπονται, μεταξύ άλλων, η κτηνοτροφία, η γεωργία, η μελισσοκομία και το κυνήγι, η ίδρυση και λειτουργία μικρών εργαστηρίων και μεταποιητικών μονάδων τοπικών προϊόντων, συνολικής επιφάνειας 600 m2, η ανέγερση μικρών τουριστικών καταλυμάτων δυναμικότητας έως πενήντα κλινών, τα έργα βελτίωσης και επέκτασης του υφιστάμενου οδικού δικτύου.

* Η περιφερειακή Ζώνη του Εθνικού Πάρκου Τζουμέρκων - Περιστερίου - χαράδρας Αράχθου (Ζώνη IV) στην οποία επιτρέπονται όλα τα προαναφερόμενα στις άλλες Ζώνες και δεν επιτρέπεται η χωροθέτηση και λειτουργία Βιομηχανικών Περιοχών και η εγκατάσταση βιομηχανιών υψηλής όχλησης, η εγκατάσταση πτηνοτροφικών και κτηνοτροφικών μονάδων εντατικής εκτροφής με δυναμικότητα μεγαλύτερη των 100 ισοδύναμων ζώων, η κατασκευή υδροηλεκτρικών έργων δυναμικότητας μεγαλύτερης από 10 MW, η κατασκευή μεγάλων τουριστικών εγκαταστάσεων, και η εγκατάσταση ΧΥΤΑ.

Σε όλες τις Ζώνες τίθενται επίσης γενικοί όροι και περιορισμοί δόμησης.

(πηγή: www.in.gr, 23/12/2008)

Kάτω από τα Τζουμέρκα

Ολα τα χωριά που βρίσκονται στον «ίσκιο» των Tζουμέρκων λέγονται Tζουμερκοχώρια και μοιράζονται μεταξύ νομού Αρτας και νομού Ιωαννίνων. Στο σύνολο τους είναι 47 χωριά που κτίστηκαν μεταξύ 14ου και 15ου αιώνα, στα πρώτα χρόνια της Tουρκοκρατίας, μάλλον για λόγους άμυνας. Kάποτε γνώρισαν οικονομική άνθηση σαν κέντρα κτηνοτροφίας, σήμερα όμως τα πράγματα είναι τελείως διαφορετικά και γίνεται προσπάθεια να αξιοποιηθούν τουριστικά.

H περιοχή έχει ιστορία από την αρχαιότητα. Στη νεότερη ιστορία, το Bουργαρέλι ήταν το στρατηγείο του EΔEΣ και η ευρύτερη περιοχή ήταν τόπος σκληρών μαχών μεταξύ EAM και EΔEΣ, μεσούσης της γερμανικής κατοχής. Oταν έμπαιναν και οι Γερμανοί στη μέση, τότε ήταν όλοι εναντίον όλων!

Ανθρώπινος πλούτος
Εκεί, λοιπόν, θα βρείτε μια Eλλάδα ξεχασμένη. Την επισκέφθηκα για πρώτη φορά πριν από αρκετά χρόνια επειδή είχα διαβάσει αυτή (την παρακάτω) παράγραφο: «...σήμερα είναι από τους τόπους που καταδικάστηκαν να φτωχαίνει χρόνο με χρόνο σε ανθρώπινο πλούτο. Tα χωριά, όπως τα βλέπουμε σήμερα, ζούνε την παρακμή τους. Tο αυτοκίνητο πήρε το “ψωμί” από τους κιρατζήδες. H συστηματικότερη καλλιέργεια της γης στα πεδινά, με τα σύγχρονα μέσα, περιόρισε τις χειμερινές βοσκές και χτύπησε την κτηνοτροφία. H τεχνολογική εξέλιξη έθεσε στο περιθώριο πολλά επαγγέλματα και δημιούργησε νέα. Oι άνθρωποι υποχρεώθηκαν να προσαρμοστούν στη νέα κατάσταση. Tους παραπλάνησε η επιστήμη, το εμπόριο, η βιοτεχνία και τους έδεσε στις μεγαλουπόλεις και στον κάμπο.» (Στέφανος Φίλος, «Tα Tζουμερκοχώρια»)

Το πιο γνωστό από τα Τζουμερκοχώρια της Αρτας είναι το Βουργαρέλι που ουδεμία σχέση έχει με τη φίλη και γείτονα χώρα. Aπλά υπήρχε κάποτε κάποιος μεγαλονοικοκύρης ονόματι Bουργαρέλης στην περιοχή και το χωριό ονομάστηκε έτσι. Tο χωριό έχει κτιστεί αμφιθεατρικά σε υψόμετρο 800μ., ακριβώς κάτω από τις κορυφές των Tζουμέρκων. Eίναι η έδρα του Δήμου Aθαμανίας κι έχει περίπου 1.000 κατοίκους. Λόγω του ορεινού εδάφους οι κάτοικοι ασχολούνται κυρίως με την κτηνοτροφία. O τουρισμός είναι μάλλον υποτυπώδης και η τουριστική περίοδος είναι κυρίως το καλοκαίρι. Παρόλα αυτά, είναι το χωριό με τη μεγαλύτερη τουριστική υποδομή στην περιοχή. Δηλαδή για να εξηγούμαι: Εχει τρεις συμπαθέστατους ξενώνες, κάποια καφενεία και ταβέρνες. Εχει επίσης πολλές βρύσες που αναβλύζουν άφθονο νερό, μια υπέροχη κεντρική πλατεία και όλο το χωριό είναι πνιγμένο στο πράσινο. Tο Bουργαρέλι είναι ένα μέρος όπου μπορείτε να απολαύσετε τη φύση και την ησυχία! Eνα μέρος για να χαλαρώσετε με τον καθαρό αέρα του βουνού και να απολαύσετε κοντοσούβλι με προβατίνα και γνήσια φέτα, όπου το γάλα δεν έχει αποβουτυρωθεί!

Αξίζει να δείτε
- Το χωριό Kαταρράκτη και να θαυμάσετε τον μεγαλύτερο καταρράκτη (ο ψηλότερος στην Eλλάδα με 110 μ. ύψος) που βρίσκεται στο «φόρτε» του την άνοιξη που λιώνουν τα χιόνια. Μεγάλη πλατεία όπου λειτουργεί συμπαθέστατος ξενώνας κι ένα δασικό χωριό στα 4 χλμ. από την πλατεία.
- Το Σελιό, έναν μισοεγκαταλελειμμένο οικισμό με παλιά σπίτια έξω από το Bουργαρέλι. H τοποθεσία είναι μαγευτική. Tο Σελιό κτίστηκε από Σουλιώτες πρόσφυγες και το ονόμασαν έτσι για να μπερδεύουν τους Tούρκους.
- Την Kόκκινη Εκκλησιά, 2 χλμ. από το Bουργαρέλι. Kτίστηκε το 1281 και είναι ναός σταυρεπίστεγος χωρίς τρούλο. Eίναι εξαιρετικό δείγμα βυζαντινής αρχιτεκτονικής. O ναός ήταν μολυβδοσκέπαστος, αλλά το μολύβι χρειάστηκε για τις ανάγκες της Eπανάστασης του ’21.
- Τη Mονή Aγίου Γεωργίου στο Bουργαρέλι για τις υπέροχες τοιχογραφίες της.
- Το Λαογραφικό Mουσείο «Π. Kαραλής» στο κοντινό χωριό Kυψέλη.
- Την Kάτω Kαλεντίνη για να δείτε τη λίμνη Πουρναρίου που σχηματίζει ο Αραχθος ποταμός.
- Τη Γέφυρα της Πλάκας, ένα πανέμορφο κι εντυπωσιακό μονότοξο πέτρινο γεφύρι πάνω στον Αραχθο που κτίστηκε το 1866. Eκεί υπογράφηκε το «Πρωτόκολλο της Πλάκας» τον Φεβρουάριο του 1944 για την παύση των εχθροπραξιών μεταξύ EΛAΣ κι EΔEΣ.

Tι πρέπει να γνωρίζετε
Πώς να πάτε: Aποκλειστικά οδικώς με I.X. Tο Bουργαρέλι απέχει 445 χλμ. από Aθήνα μέσω Pίου - Aγρινίου - Aρτας και 420 χλμ. μέσω Tρικάλων - Πύλης - Mεσοχώρας. Η διαδρομή μέσω Αρτας λόγω αυτοκινητοδρόμου είναι πιο γρήγορη, αλλά μέσω Tρικάλων - Στουρναρέικων - Μεσοχώρας είναι γραφικότατη. Aρκετές οι στροφές, αλλά από την Πύλη Tρικάλων και μετά όλη η διαδρομή γίνεται σε κατάφυτες κοιλάδες του Aχελώου και των παραποτάμων του.
Πού να φάτε:Στο Bουργαρέλι, Eιρήνη Tάσιου για πολύ καλά μαγειρευτά, πίτες - σπεσιαλιτε της περιοχής και κρεατικά της ώρας. Kώστας Πλούμπης και Θωμάς Πλεύρης για σουβλιστά και της ώρας. Kαταφύγι στον Kαταρράκτη, πάρα πολύ καλή σπιτική κουζίνα
Πού να μείνετε: Aρχοντικό Bίλα Σοφία, Bουργαρέλι, τηλ. 26850- 22713/ 22735. Mικρός κουκλίστικος ξενώνας, καλαίσθητα διακοσμημένος. Πάνθωρον, Bουργαρέλι, τηλ. 26850-22111/ 22251. Kαλόγουστο συγκρότημα ενοικιαζομένων studios και διαμερισμάτων εξοπλισμένων με όλα τα κομφόρ. Γαλήνη, Bουργαρέλι, τηλ.26850-22135/ 22380. Kαλό και συμπαθητικό ξενοδοχείο στα ψηλά ψηλά του χωριού.

(πηγή: www.kathimerini.gr, 25/4/2008)

Τζουμέρκα

Νομός
Τα Τζουμέρκα ή Αθαμανικά Όρη, δεσπόζουν στα βορινά του νομού της Άρτας. Η ψηλότερη κορυφή του κύριου όγκου των Τζουμέρκων είναι το Καταφίδι ή Πυραμίδα με υψόμετρο 2393 μ. και η γνωστή στους ορειβάτες Στρογγούλα, στα 2107 μ. Η περιοχή περιλαμβάνει αρκετά χωριά και διοικητικά ορίζεται από το Δήμο Κατσανοχωρίων με έδρα το Καλέντζι, το Δήμο Πραμάντων με έδρα τα Πράμαντα, το Δήμο ΤΖουμέρκων με έδρα τούς Χουλιαράδες, και τις Κοινότητες Καλαρρυτών, Ματσουκίου και Συρράκου. Τα 23 χωριά της περιοχής απλώνονται σε έκταση 362 τ. χλμ. και έχουν πληθυσμό 7000 κατοίκους.

Γεύσεις
Τα Τζουμέρκα, όπως και ολόκληρος ο νομός, φημίζεται για τα υπέροχα κρέατα και τις παραδοσιακές γεύσεις, όπως κατσικάκι στη γάστρα και προβατίνα στα κάρβουνα. Δοκιμάστε επίσης πέστροφα στα κάρβουνα, τυριά και ηπειρώτικες πίτες. Ζητήστε επίσης να φάτε τσαλαφούτι που μοιάζει με στραγγιστό γιαούρτι αλλά πήζει μόνο του σε υγρό μέρος επειδή το γάλα έχει πολλά λιπαρά. Συνοδέψτε το φαγητό σας με ντόπιο κρασί ή το τσίπουρο της περιοχής.

Απόσταση
Η Άρτα, απέχει 370 χλμ. από την Αθήνα (μέσω Ρίου Αντιρίου).
Η Άρτα, απέχει 440 χλμ. από τη Θεσσαλονίκη.
Η Αγνάντα, απέχει 87 χλμ. από την Άρτα
Το Βουλγαρέλι, απέχει 60 χλμ. από την Άρτα.
Η Κυψέλη, απέχει 65 χλμ. από την Άρτα
Ο Καταρράκτης, απέχει 80 χλμ. από την Άρτα.
Τα Θεοδωριανά, απέχουν 80 χλμ. από την Άρτα
Οι Μελισσουργοί, απέχουν 100 χλμ. από την Άρτα.

Η Περιοχή
Αγνάντα
Έδρα του Δήμου Αγνάντων, στους πρόποδες της Στρουγγούλας σε υψόμετρο περίπου 750 μ., στο κέντρο της ευρύτερης περιοχής των Τζουμέρκων με πολλά νερά, βρύσες, νερόμυλους, πλατάνια, γενικά πολύ βλάστηση. Όμορφο χωριό κυριολεκτικά μέσα στο πράσινο, με σπίτια συνηθισμένα όμως, χωρίς το ιδιαίτερο ηπειρώτικο στοιχείο. Ένα ωραίο γεφύρι ενώνει τις όχθες του Καλαρύτικου ποταμού, παραπόταμου του Αράχθου. Βρίσκεται στο δρόμο για Αγναντα λίγο μετά από τη γέφυρα που χρησιμοποιούν τα οχήματα για τη διέλευσή τους. Κτίστηκε το 1866 από τον πρωτομάστορα Κωνσταντίνο Μπέκα μετά από παραγγελία Μελισσουργών, Πραμάντων και Αγνάντων. Έχει μήκος 40 μ. και ανώτατο ύψος 20 μ. Είναι μονότοξο με εντυπωσιακή συμμετρία. Ήταν το σύνορο του Ελληνικού και Τουρκικού κράτους από το 1881 ως το 1913 και σε αυτό το σημείο το 1944 υπογράφηκε συμφωνία για κατάπαυση του εμφυλίου μεταξύ των ΕΔΕΣ και ΕΛΑΣ. Σήμερα είναι και αφετηρία για καγιάκ ή ράφτιν σε μία διαδρομή στον Αραχθο που φτάνει μέχρι το χωριό Σκούπα. Το χωριό ήταν σημαντικό βιοτεχνικό κέντρο υφαντικής κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας. Σε κατάφυτη με πεύκα και έλατα περιοχή θα βρείτε νερόμυλους (και νεροτριβές) από τους οποίους ένας λειτουργεί ακόμα και σήμερα.
Καταρράκτης
Πάνω από το χωριό είναι ο καταρράκτης, που δίνει και το όνομα στο χωριό. Σε μικρή απόσταση υπάρχει το όμορφο πέτρινο τουριστικό περίπτερο από όπου ξεκινάει το καλντερίμι, που οδηγεί στο ρέμα και στον καταρράκτη, κι από κει στο χωριό, και απέναντι στο δασικό χωριό. Δείτε την Μονή Κηπίνας, ένα μοναστήρι κρεμασμένο κυριολεκτικά στο βράχο κτισμένο τον 12ο αιώνα Κατά την περίοδο της εθνικής αντίστασης κρύβονταν στη Μονή αντιστασιακοί, σε ειδικές κρύπτες. Σήμερα δεν έχει μοναχούς και τα κλειδιά τα έχει ο παπάς στους Χριστούς.
Καλαρρύτες
Ένα πέτρινο εντυπωσιακό χωριό, με καλντερίμια κοντά στα Αγνάντα σε υψόμετρο 800 μ. με πολλά πηγαία νερά που δικαιολογούν το όνομά του. Γνωστό και για το περίφημο μοναστήρι της Αγ. Αικατερίνης κοντά στον οικισμό το καθολικό της οποίας είναι κτισμένο το 1827 στον τύπο της τρίκλιτης Βασιλικής.
Κτιστάδες
Στο δρόμο για τα Πράμαντα, αφού περάσουμε τα Αγνάντα. Οι Κτιστάδες είναι η παλιά Κουσοβίστα και προσφέρουν εξαιρετική θέα των Τζουμέρκων. Με θέα την κορυφή Στρογγούλα το χωριό πήρε το όνομά του από τους από τους πολλούς μαστόρους – πετράδες, όνομα που αντικατέστησε το σλαβικό Κουσοβίστα
Κουκούλια
Το χωριό λεγόταν παλαιότερα Kουκούλι και Κουκουλίστα.
Συρράκο
Ένα επίσης εντυπωσιακό χωριό, με ανακαινισμένα σχεδόν όλα τα σπίτια, με καινούργια καλντερίμια, πανέμορφα πέτρινα κτίρια με πέτρινες σκεπές, έξι εκκλησιές, βρύσες και πολλά νερά, τεράστια πλατάνια και λουλούδια. Είναι η πατρίδα των ποιητών Κώστα Κρυστάλλη και Γιώργου Ζαλοκώστα αλλά και του πρωθυπουργού Ι. Κωλέττη, που τα αγάλματά τους κοσμούν την είσοδο του Λαογραφικού Μουσείου και της Βιβλιοθήκης του χωριού.
Γούριανα
Λίγο έξω από τα Γουριανά βρίσκεται το μοναστήρι της Παναγίας με την προσωνυμία Χρυσοσπηλιώτισσα γιατί, σύμφωνα με την παράδοση, σε κοντινή σπηλιά βρέθηκε χρυσή εικόνα της Παναγίας. Η εκκλησία ανακαινίσθηκε το 1663 σύμφωνα με επιγραφή και το καθολικό είναι κτισμένο στον αθωνίτικο τύπο στον οποίο αργότερα προστέθηκε ο νάρθηκας. Υπάρχουν τοιχογραφίες του 1801 και ξυλόγλυπτο τέμπλο με εικόνες του 19ου αιώνα.
Θεοδωριανά
Πανέμορφο χωριό, τόπος στάσης ορειβατών και φυσιολατρών.
Μελισσουργοί
Σε υψόμετρο 860 μ. το χωριό είναι σημείο συνάντισης των φίλων της Ορειβασίας μιας κοντά είναι η κορυφή Στρογγούλα.
Μεσούντα
Καταπράσινο χωριό με μικρά σπιτάκια, διάσπαρτα στην πλαγιά του βουνού ανάμεσα στα έλατα, με κόκκινα κεραμίδια. Ο ποταμός είναι στην άκρη του χωριού.
Κυψέλη
Χωριό παραδοσιακών κτισμάτων με νερόμυλους και το Μοναστήρι της Ευαγγελιστρίας με τις σπάνιες τοιχογραφίες του. Αξίζει να επισκεφτείτε το λαογραφικό μουσείο Π. Καραλής.
Βουλγαρέλι
Κτισμένο στους πρόποδες των Τζουμέρκων γνωρίζει τουριστική ανάπτυξη ως ορμητήριο για εξερεύνηση της γύρω περιοχής. Δείτε λίγο πριν το Βουργαρέλι, στο δρόμο από Αρτα, την Κόκκινη Εκκλησία, βυζαντινό μνημείου του 13ου αιώνα. Ανήκει στον τύπο του δικιόνου σταυροειδούς, εγγεγραμμένου ναού με τρούλο.

Υγεία
Γενικό Νοσοκομείο Άρτας, 26810-22222
Κέντρο Υγείας Αγνάντας, 26850-31221
Κέντρο Υγείας Βουλγαρέλι, 26850-22224
Αγροτικό Ιατρείο Κυψέλης, 26850-71347
Αγροτικό Ιατρείο Θεοδωριανών, 26850-22485
Αγροτικό Ιατρείο στον Καταρράκτη, 26850-51662

Οδική σύνδεση
Φυσικά μπορείτε να φτάσετε στα Τζουμέρκα με το αυτοκίνητό σας, μέσω Άρτας αφού περάσετε το Ρίο. Μπορείτε επίσης να φτάσετε από την Πρέβεζα και από τα Ιωάννινα
ΚΤΕΛ Άρτας, 26810-27348
ΚΤΕΛ Ιωαννίνων, 26510-26286.

Χρήσιμα Τηλέφωνα
Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Άρτας, 26810-21580.
Δήμος Αγνάντας, 26850-31700
Αστυνομία Αγνάντας, 26850-31208
ΕΛΤΑ Αγνάντας, 26850-31284
Δήμος Αθαμανίας, 26850-22222
Αστυνομία Βουλγαρέλι, 26850-22288
ΟΤΕ Βουλγαρέλι, 26850-22212
ΕΛΤΑ Βουλγαρέλι, 26850-22216
Κοινότητα Μελισσουργών, 26590-26412
Κοινότητα Θεοδωριανών, 26850-22447
Αστυνομία στον Καταρράκτη, 26850-51320
Κέντρο Ενημέρωσης Άραχθου, 26810-69583 (στο χωριό Κόπραινα)

Αθλητισμός
Σε καμία περίπτωση μη φύγετε από τα Τζουμέρκα χωρίς να κάνετε κατάβαση με raft ή kayak στον Άραχθο, πρόκειται για μια απίθανη εμπειρία! Επίσης ένας παράδεισος περιμένει τους λάτρεις του mountain bike με απίθανα τοπία που δημιουργούν μοναδικές διαδρομές. Για τους φίλους της ορειβασίας πλήθος οι επιλογές, ρωτήστε στον Ορειβατικό Σύλλογο Αρτας (ΕΟΣ), 26810-28030. Επίσης υπάρχουν δυνατότητες για ιππασία, πεζοπορία και ψάρεμα στον Άραχθο.

Διαμονή Ξενοδοχεία
Υπάρχουν αρκετές προτάσεις διαμονής, στο σύνολο σχεδόν των χωριών θα βρείτε μικρούς παραδοσιακούς ξενώνες. Ρωτήστε στην κεντρική πλατεία κάθε χωριού, στις έδρες των Δήμων ή στην Αστυνομία.
Εναλλακτικά στο Internet: www.clickhere.gr/hotels-greece/catlocgr.asp?Type=2-TZOUMERKA

Έθιμα – Εκδηλώσεις
Τα Κατσαντώνεια που διοργανώνονται κάθε χρόνο στις 26 και 27 Ιουλίου στο χωριό Πετροβούνι, τόπο καταγωγής του ήρωα Κατσαντώνη. Πρόκειται για σημαντικές εκδηλώσεις που περιλαμβάνουν ομαδικά παιχνίδια, διάφορες αθλητικές δραστηριότητες, παραδοσιακούς χορούς και τραγούδια.
Κάθε χρόνο την πρώτη Κυριακή του Αυγούστου οι κάτοικοι από όλα τα χωριά των Τζουμέρκων συγκεντρώνονται στην κορυφή Λάπατα. Σκοπός της συνάντησης αυτής είναι να δυναμώσουν τις σχέσεις τους και να θυμηθούν τη σπουδαιότητα της επαφής τους με τη φύση. Η συνάντηση συνοδεύεται από παραδοσιακούς χορούς και φαγοπότι.
15 Αυγούστου. Ο Ναός της Φανερωμένης στο Φορτόσι
29 Αυγούστου. Η μονή του Αγίου Ιωάννου στο χωριό Πλαίσια. Κάθε χρόνο διοργανώνεται στον εξωτερικό χώρο του μοναστηριού μεγάλο πανηγύρι που συνοδεύεται από παραδοσιακούς χορούς, φαγοπότι και τραγούδι και κρατάει από μία έως τρεις μέρες όπως και τα περισσότερα πανηγύρια στην περιοχή.
8 Σεπτεμβρίου. Γιορτάζουν δύο από τα σημαντικότερα μοναστήρια των Τζουμέρκων. Μεγαλόπρεπα πανηγύρια διοργανώνονται τόσο στη μονή Μουχουστίου που βρίσκεται στην Πλάκα Ραφταναίων όσο και στη μονή Τσούκας που βρίσκεται στο χωριό Ελληνικό.
Καγκελάρι ή Γκύκλες. Σε πολλά από τα χωριά χορεύουν ακόμα και σήμερα το Καγκελάρι ή Γκύκλες. Πρόκειται για έναν ομαδικό αργόσυρτο χορό που έχει τις ρίζες του στην εποχή της Τουρκοκρατίας. Χορεύεται σε διάφορες γιορτές με τη συμμετοχή ολόκληρου του χωριού. Ο γεροντότερος σέρνει το χορό και οι υπόλοιποι ακολουθούν. Ο χορός αυτός αποτελούσε παλιότερα τέχνασμα των κατοίκων, οι οποίοι μπορούσαν μ' αυτόν τον τρόπο να ανταλλάξουν πληροφορίες μπροστά στον εχθρό χωρίς να κινήσουν υποψίες.

Internet
Όλα τα χωριά των Τζουμέρκων, www.artino.gr/arta/d-agnanton.htm
Δήμος Πραμάντων, www.pramanta.gr
Πληροφορίες, www.e-city.gr/ioannina/home/view/3000.php
Αρκετά στοιχεία για την περιοχή, www.about-ioannina.gr/Tzoumerka_gr/tzoumerka.htm
Φωτογραφίες, www.vourgarelinet.gr/axioth/tzoymerka.htm
Αγνάντα, www.agnanta.com.gr
Το Βουλγαρέλη, www.vourgarelinet.gr
Οι Μελισσουργοί, www.melissourgoi.gr
Κτιστάδες, www.ktistades.gr
Κουκούλια, www.koukoulia.com
Τζουμέρκα και χωριά, www.geocities.com/oreinoi

Αυτό το κείμενό μου δημοσιεύτηκε στο ταξιδιωτικό έντυπο ΠΕΡΙΗΓΗΣΕΙΣ - Εφημερίδα Ημερησία, τ. 60 2004-2005

Άρτα

Περιοχή
Μέσα από τις φυλλωσιές της λεμονιάς και της πορτοκαλιάς και μια αψίδα που δημιουργούν οι πανύψηλες λεύκες φαίνεται η πόλη της Άρτας καθώς ο επισκέπτης την προσεγγίζει από την εθνική οδό. Η πόλη είναι χτισμένη σε επτά λόφους, στη θέση της Αρχαίας Αμβρακίας, με πολυκύμαντη ιστορία. Ο νομός έχει πληθυσμό περίπου 80.000 κατοίκους και η πρωτεύουσα, η πόλη της Άρτας, περίπου 22.000 κατοίκους. Από τις πλέον όμορφες περιοχές της Ελλάδας η Άρτα είναι ένας από τους τέσσερις νομούς της Ηπείρου. Οριοθετείται από την οροσειρά των Αθαμανικών Ορέων (Τζουμέρκα) και τον Αμβρακικό κόλπο. Το τοπίο της ποικίλο συνδυάζει την ομορφιά και την αγριάδα των ελληνικών βουνών μαζί με τις ήπιες και αβαθείς παραλίες του Αμβρακικού κόλπου και την εύφορη κοιλάδα του Αράχθου που τη διασχίζει.

Αγορές
Θα αγοράσετε ψάρια και θαλασσινά (χέλια και γαρίδες του Αμβρακικού), επίσης παραδοσιακά γλυκά κουταλιού, τσίπουρο (αναζητήστε την τοπική ποικιλία Ζαμπέλα), ελιές, κάστανα, καρίδια, γαλακτοκομικά και λικέρ.

Απόσταση
Η Άρτα απέχει 370 χλμ. από την Αθήνα (μέσω Ρίου Αντιρρίου)
Η Άρτα απέχει 444 χλμ. από τη Θεσσαλονίκη
Η Άρτα απέχει μόλις 17 χλμ. από τη θάλασσα, τον Αμβρακικό Κόλπο, με τα πλούσια ιχθυοτροφεία.

Ξενάγηση
H Άρτα είναι η δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της Ηπείρου με πλούσια ιστορία κτισμένη στη θέση της αρχαίας Αμβρακίας. Οι πρώτοι κάτοικοι της αρχαίας πόλης φέρονται να είναι οι Δρύονες, ενώ αργότερα αποικήθηκε από τους κορίνθιους. Έλαβε μέρος τόσο στους περσικούς πόλεμους όσο και στον πελοποννησιακό, με το μέρος της Σπάρτης. Το 295 π.Χ. γίνετε από τον βασιλιά Πύρρο, πρωτεύουσα του Βασιλείου του. Η πόλη γίνετε μέλος της Αιτωλικής συμμαχίας και καταστρέφετε, το 168 π.Χ. από τους Ρωμαίους. Φαίνετε ότι κάποιος οικισμός παρέμεινε στην αρχαία πόλη, για να γίνει αργότερα, ο αρχικός πυρήνας της πόλης. Το όνομα ΑΡΤΑ το συναντάμε πρώτη φορά τον 11ο. αιώνα, ενώ αργότερα, η πόλη συναντάτε για ένα διάστημα με το όνομα Ακαρνανία. Το 1205 γίνετε πρωτεύουσα του Δεσποτάτου της Ηπείρου από τον Μιχάηλ Άγγελο το Β΄ και στη θέση του οχυρού της αρχαίας πόλης κτίζετε το κάστρο. Ταυτόχρονα αρχίζουν να κτίζονται και οι περίφημες εκκλησίες της, που κοσμούν ακόμα τη πόλη, ενώ από πολλούς υποστηρίζετε ότι τότε είναι η εποχή που κτίζετε και το θρυλικό γεφύρι. Το 1360 η Άρτα καταστρέφετε από μια μεγάλη πυρκαγιά, ενώ είναι είδη υπό την κυριαρχία των Σέρβων. Το 1449,τη πόλη θα καταλάβουν οι τούρκοι, αφού προηγουμένως έχει έρθει υπό την κατοχή μιας σειράς ηγεμόνων, με τελευταίο τον ηγεμόνα Λευκάδος Κάρολο Τόκκο τον Α’. Αξιοσημείωτο είναι ότι το 1585 καταλαμβάνετε, για μικρό χρονικό διάστημα, από Ηπειρώτες αρματολούς, ενώ το 1688 περνάει στη κυριαρχία των Βένετων. Το 1696 θα λεηλατηθεί από τον Μπέη της Μάνης Λυμπεράκη Γερακάρη, που ενεργεί για λογαριασμό των Τούρκων, στην κυριαρχία των οποίων θα ξανά περάσει το 1715 και το 1796 θα καταληφθεί από τον Αλή Πασά. Το 1881 και ύστερα από μακροχρόνιους αγώνες, η Άρτα, απελευθερώνετε από τον Ελληνικό στρατό.
Η 'Αρτα έχει πολλές φυσικές καλλονές. Ο ποταμός Άραχθος με το θρυλικό γεφύρι την αγκαλιάζει. Στον ορίζοντα διακρίνονται τα βουνά του Ζαλόγγου, του Σουνίου, το Γρίμποβο, τα Τζουμέρκα.
Στην Άρτα θα συναντήσετε πολλούς ναούς της Βυζαντινής περιόδου.
Πανάγια Παρηγορητισσα Πρόκειται για μεγαλοπρεπή ναό, ένα από τα σημαντικότερα μνημεία της Ηπείρου. Ο ναός τιμά τη μνήμη του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου. Ήταν το καθολικό σταυροπηγιακής μονής, γυναικείας, κατά τον 16ο αιώνα. Κτίστηκε μεταξύ των ετών 1283 και 1296 από τον δεσπότη της Ηπείρου Νικηφόρο Α' Κομνηνό Άγγελο Δούκα. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν η εξωτερική μορφή του ναού, το σύστημα στήριξης του κεντρικού τρούλου, η γλυπτική και ψηφιδωτή διακόσμηση, οι τοιχογραφίες, οι επιγραφές και τα ελάχιστα τμήματα του αρχικού μαρμάρινου τέμπλου. Ανατολικά του ναού σώζονται 16 κελιά και νότια η τράπεζα ή εστιατόριο, που αναστηλώθηκε και στεγάζει μικρό μουσείο ευρημάτων, κυρίως από την Αρχαία Αμβρακία.
Αγια Θεοδώρα Ο Ναός κτίσθηκε κατά το πρώτο ήμισυ του 13ου αιώνα, από την Θεοδώρα, σύζυγο του Δεσπότη της Ηπείρου Μιχαήλ Β' Κομνηνό Άγγελο Δούκα. Αρχικά αποτελούσε το καθολικό γυναικείας μονής (μονή Αγίου Γεωργίου). Μετά το θάνατο του συζύγου της, η Θεοδώρα μόνασε στο μοναστήρι αυτό. Εκεί πέθανε και ετάφη. Επειδή σ' όλη τη ζωή της η Θεοδώρα ανέπτυξε μεγάλη κοινωνική και φιλανθρωπική δράση, μετά το θάνατό της οι κάτοικοι την ανεγνώρισαν ως αγία και πολιούχο της Άρτας, μετονόμασαν δε το ναό σε ναό Αγίας Θεοδώρας. Η μνήμη της γιορτάζεται στις 11 Μαρτίου από τους κατοίκους της Άρτας και των γύρω περιοχών. Ο αρχικός ναός είχε τον τύπο τρίκλητης βασιλικής με πολλά ελληνιστικά στοιχεία. Τα κιονόκρανα του καθολικού, προερχόμενα από αρχαίο ή παλαιοχριστιανικό ναό παρουσιάζουν ενδιαφέρον όπως και ο μαρμάρινος διάκοσμος του κυρίως ναού.
Άγιος Βασίλειος Κομψός βυζαντινός ναός, μορφής μονόκλιτης βασιλικής. Αργότερα προστέθηκαν δύο χαμηλότερες πτέρυγες. Ο ναός έχει πλούσια εξωτερική κεραμοπλαστική διακόσμηση, που δίνει χάρη και γραφικότητα στο μνημείο. Τα εφυαλωμένα αβακίδια και δύο εφυαλωμένοι πίνακες ( των Τριών Ιεραρχών και της Σταυρώσεως ) της ανατολικής πλευράς τους ναού αποσπούν την προσοχή του επισκέπτη. Ο ναός θεωρείται νεότερος της Παρηγορήτισσας, ίσως των αρχών του 14ου αιώνα.
Ι.Μ. Κάτω Παναγιάς Το καθολικό της μονής είναι κτίσμα των μέσων του 13ου αιώνα μ.Χ. Τα άλλα κτίσματα ανανεώθηκαν αρκετές φορές. Τα τελευταία χρόνια έγινε μεγάλη προσπάθεια συντήρησής τους. Οι εξωτερικές επιφάνειες των τοίχων του καθολικού παρουσιάζουν πλούσια διακόσμηση με πλίνθινα κοσμήματα. Οι τοιχογραφίες είναι του 18ου μ.Χ. αιώνα, πλην μερικών στο διακονικό, που είναι σύγχρονες με την κατασκευή του ναού (13ος αιώνας). Σήμερα στη μονή (είναι γυναικεία) λειτουργεί εργαστήριο υφαντικής, με σημαντική παραγωγή ταπήτων κλπ. Η μονή βρίσκεται στα ΝΔ της Άρτας.
Άγιος Μάρκος Μικρός αξιόλογος ναός του 17ου ή 18ου αιώνα μ.Χ. Είναι μονόκλιτη ξυλόστεγη βασιλική, με καλής τέχνης τοιχογραφίες και ενδιαφέρουσα γραπτή επιγραφή πάνω από τη θύρα της εισόδου. Το δάπεδο αποτελείται από μεγάλες πέτρες, προερχόμενες ίσως από το εκεί κοντά τοίχος της Αρχαίας Αμβρακίας.
Παναγια Κασσοπιτρα Μικρός ναός στην πλατεία Μονοπωλείου. Είναι ξυλόστεγος, μονόκλιτος (βασιλική). Στη δυτική πλευρά του είναι εντοιχισμένο μαρμάρινο θωράκιο με ανάγλυφο σταυρό και κόμβους. Χτίστηκε στα μέσα του 18ου μ.Χ. αιώνα, αλλά το 1818 καταστράφηκε από το μεγάλο κυπαρίσσι που έπεσε πάνω του και ανοικοδομήθηκε μετά την απελευθέρωση της Άρτας. Σ' αυτόν το ναό, πριν καταστραφεί, διδάχτηκε τα πρώτα γράμματα ο Νικόλαος Σκουφάς.
Άγιος Μερκούριος – Εισόδια Θεοτόκου Ναός δίπλα στο Μητροπολιτικό κτίριο. Είναι βασιλική ξυλόστεγη που εσωτερικά χωρίζεται με κίονες σε τρία κλίτη. Ο άμβωνας και το δεσποτικό έχουν εντοιχισμένα μαρμάρινα γλυπτά. Ο ναός χτίστηκε το 1800, ίσως επί παλαιότερου ναού που καταστράφηκε, σε λοφίσκο με εξαίρετη θέα, στο βορειότερο σημείο της πόλης, όπου και η καμπή του ποταμού Αράχθου. Αποτέλεσε τη Μητρόπολη της Άρτας για μεγάλο χρονικό διάστημα. Το Μητροπολιτικό κτίριο χτίστηκε το 1726. Ναός και Μητροπολιτικό γραφείο περιβάλλονται από μεγάλο κήπο και αυλή. Αξιόλογο είναι και το πρόπυλο, κιονοστήρικτο με ξύλινη στέγη.
Ι.Μ. Φανερωμένης (Πανάγιου Πνεύματος και Θεοτόκου) Βρίσκεται στο ΝΑ τμήμα της Άρτας, πάνω στο λόφο Περάνθη. Πρωτοχτίστηκε τον 14ο αιώνα μ.Χ. αλλά καταστράφηκε πολλές φορές. Τη σημερινή της μορφή έχει από το 1836, με επισκευές και βελτιώσεις κατά το 1856. Μεταπολεμικά επεκτάθηκε και σήμερα λειτουργεί γηροκομείο και οικοτροφείο. Τμήμα της μονής είναι χτισμένο πάνω στο τοίχος της Αμβρακίας.
Πολύ γνωστό και σημαντικό το γεφύρι της πόλης. Το γεφύρι της Άρτας, μπορεί να μην είναι το μεγαλύτερο ή το πιο όμορφο από τα πέτρινα γεφύρια της Ηπείρου, αλλά σίγουρα είναι το πιο γνωστό και για την αρχιτεκτονική του μορφή, αλλά κυρίως για την παράδοση που το συνδέει με το υπερφυσικό και τον μύθο. Οι ιστορίες γύρω από το γεφύρι πολλές. Πως ο έμπορος Γιάννης Θειακογιάννης βρήκε σε κιούπια με λάδι που αγόρασε από Αγαρηνούς πειρατές χρυσάφι και με αυτό αποφάσισε να χτίσει γιοφύρι, τάμα πολυέξοδο και πολυσήμαντο για τους Ηπειρώτες ευεργέτες, πως ο Πρωτομάστορας στέριωσε την γυναίκα του στα θεμέλια του γιοφυριού, πως οι βιολιτζήδες και οι νταουλιέρηδες σταματούσαν τους χαρούμενους ρυθμούς όταν περνούσαν τις καμάρες του, από τον φόβο μην οργιστεί η στοιχειωμένη και ρίξει το γιοφύρι. Το γιοφύρι κινδύνεψε πριν μια εικοσαετία να πέσει, αλλά το πρόβλημα αντιμετωπίστηκε εγκαίρως.
Από την αρχαία περίοδο θα δείτε το ναό του Απόλλωνα. Βρίσκεται στο κέντρο της σύγχρονης πόλης. Πρόκειται για περίπτερο ναό δωρικού ρυθμού, με πρόναο και επιμήκη σηκό Στο βάθος του σηκού υπάρχει η θεμελίωση του βάθρου για το άγαλμα ή το σύμβολο της λατρευόμενης θεότητας. Ο ναός σώζεται ως την ευθυντηρία, αφού ήδη από τους πρώιμους χριστιανικούς χρόνους χρησίμευε ως λατομείο. Είναι το σημαντικότερο ιερό της αρχαίας Αμβρακίας αφιερωμένο στον Απόλλωνα Πύθιο Σωτήρα.
Επίσης το τείχος της αρχαίας Αμβρακίας. Λίγα μόνο τμήματα από το τείχος που περιέβαλε την πόλη της αρχαίας Αμβρακίας ακολουθώντας σε μεγάλο τμήμα τον ρου του ποταμού Αράχθου, είναι σήμερα ορατά. Το τείχος αποτελείται από δύο παρειές με γέμισμα ανάμεσά τους. Η εξωτερική παρειά είναι ιδιαίτερα επιμελημένης κατασκευής με εντυπωσιακό μέγεθος λαξευτών λίθων έως ύψους 1,5 μ. Η ανωδομή ήταν κατασκευασμένη από ωμές πλίθρες. Δεν είναι γνωστό πότε άρχισε η κατασκευή του τείχους της Αμβρακίας και οι απόψεις των διαφόρων μελετητών σχετικά με αυτό διίστανται. Είναι πιθανόν η Αμβρακία να διέθετε έναν απλό σε σχέδιο και κατασκευή περίβολο κατά τον 6ο π.Χ. αι., ενώ στα μέσα του 4ου π.Χ. αι. θα πρέπει να χτίστηκε νέος οχυρωματικός περίβολος μνημειακής κατασκευής. Αρκετά τμήματα του τείχους έχουν αποκαλυφθεί κατά καιρούς σε σωστικές ανασκαφές που διενεργεί η ΙΒ΄ Εφορεία στο χώρο της αρχαίας Αμβρακίας από τη δεκαετία του '60.
Τέλος το μικρό θέατρο της αρχαίας πόλης, βρίσκεται στο κέντρο της αρχαίας Αμβρακίας σε μικρή απόσταση από τον υστεροαρχαϊκό ναό του Απόλλωνα. Το θέατρο δεν στηρίζεται σε φυσικό ύψωμα αλλά σε επιχωματωμένο πρανές. Έχουν αποκαλυφθεί η ορχήστρα, μέρος του κοίλου και των παρόδων καθώς και το δυτικό τμήμα του στυλοβάτη του προσκηνίου. Το κοίλο διαιρείται σε τρεις κερκίδες και είχε λίθινα εδώλια. Η ορχήστρα είναι τέλειος κύκλος διαμέτρου 6,70 μ. Το θέατρο χρονολογείται στα τέλη 4ου π.Χ. αρχές 3ου π.Χ. αι.

Υγεία
Γενικό Νοσοκομείο Άρτας, 26810-22222

Ιαματικές Πηγές
Η πηγή του Χαγιόπουλου, υδροθειοχλωριονατριούχος πηγή με θερμοκρασία 17 βαθμούς κατάλληλη για αρθριτικές, δερματικές και γυναικολογικές παθήσεις. 26810-85197

Οδική σύνδεση
ΚΤΕΛ Αθηνών, 210-5133139
ΚΤΕΛ Θεσσαλονίκης, 2310-510110
ΚΤΕΛ Άρτας, 26810-27384 και 26810-27357

Χρήσιμα Τηλέφωνα
Δήμος Άρτας, 26810-74444
Γραφείο Τουριστικών Πληροφοριών Δήμου Άρτας, 26810-77010
Δημοτική Επιχείρηση Προβολής και Δημοσιότητας Aρτας, 26810-77333
Δημοτική Επιχείρηση Ανάπτυξης Δήμου Άρταίων, 26810-78840
Αστυνομία, 26810-71111
Τροχαία, 26810-28330
ΟΤΕ, 26810-27399
ΕΛΤΑ, 26810-27278
Αστικά Λεωφορεία Άρτας, 26810-26374

Φαγητό
Όλη η περιοχή της Άρτας είναι παράδεισος για τους κρεατοφάγους. Παραδοσιακή πρατίνα (προβατίνα) στη σούβλα, κοντοσούβλι, κοκορέτσι, σπληνάντερο, κοτόπουλα καθώς και ψαρικά όπως γαρίδες ψητές, τσιπούρες, σαρδέλες και κέφαλους.

Διαμονή Ξενοδοχεία
Αμβρακία, 26810-28311, 110 κλίνες, εστιατόριο, δεκτά κατοικίδια
Κρόνος, 26810-22211, 100 κλίνες
Βυζαντινό, 26810-52205, 130 κλίνες, τηλεόραση, πισίνα, εστιατόριο, αίθουσα συνεδρίων, θέσεις στάθμευσης, υποδομή για άτομα με ειδικές ανάγκες.

Αθλητισμός
Στην ευρείτερη περιοχή μπορείτε να κάνετε αλεξίπτωτο πλαγιάς (Parapente), ορεινή ποδηλασία, ράφτινγκ και καγιάκ στον Άραχθο και τον Αχελώο καθώς και ορειβασία στα Αθαμανικά όρη (Τζουμέρκα) και στο όρος Γάβρογο. Στο Γάβρογο υπάρχει καταφύγιο στη θέση Κανάλια σε υψόμετρο 1400 μέτρα, χωρητικότητας 11 ατόμων (26810-76788), στα Αθαμανικά όρη (Τζουμέρκα) το καταφύγιο βρίσκετε στη θέση Λάκκος και είναι χωρητικότητας 44 ατόμων (26850-22447).

Τράπεζες
Αγροτική, Alpha Bank, Γενική, Eurobank, Εθνική, Εμπορική, Πειραιώς, Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο

Έθιμα - Εκδηλώσεις
11 Μαρτίου, εορτασμός της πολιούχου της πόλης, Αγίας Θεοδώρας.
Κάθε χρόνο, τις Απόκριες, γίνεται το Καρναβάλι Γυναικών. Είναι μία εκδήλωση που οργανώνεται από ομάδες γυναικών (αποκλειστικά). Κάθε Τετάρτη πριν από τις Απόκριες κάνουν παρέλαση στον κεντρικό δρόμο της πόλης (οδός Σκουφά) ντυμένες με Αποκριάτικές στολές για να καταλήξουν σε κάποιο από τα κέντρα της πόλης για ξεφάντωμα.
Τον Ιούνιο εορταστικές εκδηλώσεις στην επέτειο της απελευθέρωσης της πόλης.
Καλοκαίρι, σε όλη τη διάρκεια του θέρους οργανώνονται πλήθος πολιτιστικές εκδηλώσεις, θεατρικές παραστάσεις, εκθέσεις, χορευτικές εκδηλώσεις, κ.ά.
Τέλος Σεπτεμβρίου, Εμπορική Έκθεση

Internet
Ο Νομός Άρτας, nomosartas.gr
Τα νέα της Ηπείρου, www.epirusnews.gr
Το ΤΕΙ Ηπείρου, www.teiep.gr/teiep.php
Αναζητήστε ξενοδοχεία στο νομό, www.in.gr/directory/default.asp?lngInfoChannel=2810
Φωτογραφίες και υλικό για το γνωστό γεφύρι της Άρτας, www.artinoi.gr/pics/photos/stigmes3.html
Περιφέρεια Ηπείρου, www.roe.gr
Νέα και πληροφορίες για την πόλη, artanet.gr
Τα μνημεία της περιοχής από του Υπουργείο Πολιτισμού www.culture.gr/maps/ipiros/arta/arta_gr.html
Ο Ναός της Παρηγορήτισσας, www.culture.gr/2/21/212/21208n/g212hn03.html

Αυτό το κείμενό μου δημοσιεύτηκε στο ταξιδιωτικό έντυπο ΠΕΡΙΗΓΗΣΕΙΣ - Εφημερίδα Ημερησία, τ. 54 2004-2005

Η Αρτα και τα Τζουμέρκα

Η άνοιξη είναι η καλύτερη εποχή για να απολαύσετε την υπέροχη φύση και τα γραφικά χωριά αυτής της πλευράς της Πίνδου. Μια περιοχή λιγότερο διάσημη από το Πήλιο ή τα Ζαγοροχώρια, αλλά εξίσου όμορφη και ενδιαφέρουσα.

Γνωριμία με την πόλη
Πριν ανηφορίσετε στα χωριά επάνω στα Τζουμέρκα, γνωρίστε την ενδιαφέρουσα πόλη της Αρτας. Χτισμένη επάνω στην αρχαία πόλη Αμβρακία, που ήταν πρωτεύουσα του βασιλείου του Πύρρου, η Αρτα είναι μία σύγχρονη πόλη με ιστορία, σημάδια της οποίας είναι αποτυπωμένα παντού: αρχαιολογικά ευρήματα, βυζαντινά μνημεία και, φυσικά, το ιστορικό γεφύρι. Είναι το πρώτο πράγμα που έρχεται στο νου όταν μιλάμε γι' αυτήν, αλλά και το πρώτο που θα συναντήσετε, αφού βρίσκεται στην είσοδο της πόλης, στην Εθνική Οδό. Το γεφύρι σύμφωνα με το θρύλο, χτίστηκε πάνω στο θαμμένο σώμα της γυναίκας του πρωτομάστορα υπολογίζεται ότι θεμελιώθηκε κατά τους ελληνιστικούς - μακεδονικούς χρόνους, ενώ διάφορες προσθήκες έγιναν και επί Τουρκοκρατίας. Δίπλα του στέκεται αγέρωχος ο θρυλικός πλάτανος απ' όπου λέγεται ότι ο Αλή Πασάς κρέμαγε τους ασυμμόρφωτους Έλληνες.

Μεγαλόπρεποι ναοί
Το γεφύρι μπορεί να είναι το σύμβολο της πόλης, όχι όμως και το μοναδικό της αξιοθέατο. Στο κέντρο της Αρτας σάς υποδέχονται δύο μεγαλοπρεπείς ναοί που μεταφέρουν την αισθητική αντίληψη του Δεσποτάτου της Ηπείρου. Ο ναός της Παρηγορήτισσας, η αρχιτεκτονική του οποίου θυμίζει μέγαρα της πρώιμης ιταλικής αναγέννησης. Οι πέντε πλίνθινοι τρούλοι στην οροφή, ο κιονοστήρικτος ουρανίσκος ?δίνει την εντύπωση ότι αιωρείται? και ο γλυπτός διάκοσμος με τα κορινθιακά κιονόκρανα στο εσωτερικό του συνθέτουν ένα μεγαλειώδες κτίσμα. Ο δεύτερος είναι ο ναός της πολιούχου Αγίας Θεοδώρας, που χτίστηκε το 13ο αιώνα. Αριστερά της νότιας εισόδου βρίσκεται ο τάφος της αγίας.
Στην καρδιά της κάτω πόλης δεσπόζει ένας ακόμη επιβλητικός ναός: του Αγίου Βασιλείου, με το θαυμαστό κεραμοπλαστικό διάκοσμο και τις εντυπωσιακές πήλινες εικόνες της Σταύρωσης και των Τριών Ιεραρχών.
Συνεχίζοντας τη βόλτα σας, θα συναντήσετε ερείπια από την αρχαία Αμβρακία, όπως το αρχαίο θέατρο και την Ιερά Οδό, με τη σπάνια αρχαϊκή επιγραφή του 6ου αιώνα, που πιστοποιεί το όνομα της αρχαίας πόλης. Στο Λαογραφικό Μουσείο, ένα διώροφο νεοκλασικό κτίριο δίπλα στο γεφύρι, θα βρείτε υλικό σχετικά με το γεφύρι καθώς και παλαιά αντικείμενα της καθημερινής ζωής. Στο υψηλότερο σημείο της πόλης, δίπλα στον ποταμό Αραχθο, σε ένα γραφικό λοφίσκο θα συναντήσετε το κάστρο της Αρτας με το επιβλητικό ρολόι στην είσοδό του, όπου στεγάζεται και το Δημοτικό Θέατρο. Συνεχίστε για τα Βλαχερνά όπου θα δείτε την Παναγία των Βλαχερνών, που πήρε το όνομά της από την ξακουστή εκκλησία της Κωνσταντινούπολης. Μπείτε μέσα στο ναό για να δείτε τους δύο κιβωτιόσχημους τάφους που λέγεται ότι ανήκουν στο δεσπότη Μιχαήλ Β΄ Δούκα Κομνηνό και στους γιους του. Στο χωριό Πλησίοι θα δείτε το αρχαιότερο μνημείο της βυζαντινής Αρτας, τον Αγιο Δημήτριο τον Κατσούρη, ενώ ανατολικά του Αράχθου, στους πρόποδες του λόφου της Περάνθης, μπορείτε να επισκεφτείτε το γυναικείο μοναστήρι της Κάτω Παναγιάς.

Γραφικά χωριά
Όμως, ήρθε η ώρα να απολαύσετε την ομορφιά της ορεινής Αρτας ακολουθώντας τις κορυφογραμμές της επιβλητικής οροσειράς της Πίνδου, τα Τζουμέρκα, και να περιπλανηθείτε σε καταπράσινες βουνοπλαγιές, χιονισμένες βουνοκορφές, ποτάμια και φαράγγια. Οδεύοντας προς τα Τζουμέρκα ή Αθαμανικά Όρη, θα περάσετε από το λόφο του Πέτα, όπου έγινε η μάχη με τους Τούρκους, και θα συναντήσετε πανέμορφα γραφικά χωριά, όπως το καταπράσινο Βουλγαρέλι ή Δροσοπηγή με την εκκεντρική κόκκινη εκκλησία, τα Θεοδωριανά, που θεωρείται το χωριό με τα πιο πολλά νερά στην Ελλάδα, και την Κυψέλη, όπου θα θαυμάσετε τις αγιογραφίες της Μονής Ευαγγελιστρίας καθώς και τη λαογραφική συλλογή του Παντελή Κάραλη.
Πηγαίνετε στον Καταρράκτη για να δείτε τους δύο επιβλητικούς καταρράκτες, περάστε από τους Μελισσουργούς, κατευθυνθείτε στην Πλάκα με το μονότοξο γεφύρι και απολαύστε τον ποταμό Αραχθο που το διασχίζει. Κέντρο της περιοχής είναι τα Πράμαντα με τα παραδοσιακά ηπειρώτικα σπίτια, το σπήλαιο των Κήπων και την εκκλησία της Αγίας Παρασκευής. Περάστε από τα γραφικά χωριά Συρράκο και Καλαρρύτες, όπου η ομορφιά της φύσης θα σας ανταμείψει. Όσο για τους λάτρεις των σπορ, έχετε τη δυνατότητα να κάνετε καγιάκ, ράφτινγκ και ορειβασία.

Πληροφορίες
* Μετάβαση: Η Αρτα απέχει 370 χλμ. από την Αθήνα μέσω Ρίου - Αντιρρίου και 444 χλμ. από τη Θεσσαλονίκη. Καλύτερα να πάτε με το ΙΧ σας. Υπάρχει και η λύση του ΚΤΕΛ (τηλ. Αθήνας: 210-5133139, τηλ. Θεσσαλονίκης: 2310-510110). Από την Αρτα προς τα χωριά μπορείτε να μετακινηθείτε με τοπικό λεωφορείο (ΚΤΕΛ Αρτας τηλ.: 27348 και 27357).
* Χρήσιμα: Αρτα: Αυτόματο 26810, Δήμος 74444 Βουλγαρέλι: Αυτόματο 26850, Κοινότητα 22222 Καταρράκτης: Αυτόματο 26850, Κοινότητα 31700 Πράμαντα: Αυτόματο 26590, Δήμος: 61461

Φαγητό - Αγορές
* Στην Αρτα καθίστε στις ταβέρνες Σφήκας και Κονάκι. Στο Βουλγαρέλι θα βρείτε ταβέρνες, ψησταριές και μια πιτσαρία. Θαυμάσια ψητά σας περιμένουν στην Κυψέλη, ενώ στους Μελισσουργούς καθίστε στην ψησταριά του Σαμέτη. Στα Πράμαντα επισκεφτείτε το εστιατόριο του ξενοδοχείου Τζουμέρκα για βραστή γίδα, σπιτικές πίτες και... γαλακτομπούρεκο! Θα βρείτε ακόμη τις ταβέρνες-ψησταριές του Τσαμπούλα, του Αρλέτου και του Σαπλαούρα για νόστιμο κοκορέτσι και σπληνάντερο.
* Στην περιοχή παράγονται και πωλούνται εσπεριδοειδή πολύ καλής ποιότητας. Στο μοναστήρι της Κάτω Παναγιάς θα βρείτε παραδοσιακά υφαντά, στην Κυψέλη καρύδια και τυρί φέτα και στο συνεταιρισμό του Πέτα νόστιμες ελιές.

(πηγή: www.7merestv.gr)