Νοσταλγώντας την καινούργια Αθήνα

Ξανά, η Αθήνα. Οχι το φωταγωγημένο Σύνταγμα, καθόλου το χαρούμενο Γκάζι, ούτε το αιώνιο Κολωνάκι. Αλλά η Κυψέλη, τα Πατήσια, τα Εξάρχεια, το Παγκράτι, η βαθιά Αθήνα. Εκεί που η πόλη έγινε πόλη, το καλό και το κακό, η ευχή και η κατάρα, η γλύκα και η πίκρα, όλα μαζί, πιο Αθήνα κι από Αθήνα. Ενας κόσμος που μεταμορφώθηκε δύο φορές: μία φορά στα τέλη του ’70, όταν οι μεσοαστοί του κέντρου κυνήγησαν το όνειρο των προαστίων, αφήνοντας πίσω τους σκοτεινιασμένα διαμερίσματα· δεύτερη φορά, στις αρχές της δεκαετίας του ’90, με τα καραβάνια των μεταναστών να παίρνουν τη θέση τους. Στην αρχή πήραν τη θέση τους μεταφορικά, στα ημιυπόγεια και στα ισόγεια· τώρα, και κυριολεκτικά, ψηλά, στους ορόφους, στα ίδια δωμάτια που κάποτε οι σημερινοί ηλικιωμένοι του Αμαρουσίου και των Βριλησίων έκαναν έρωτα για πρώτη φορά.

Να όμως που η πόλη δεν μένει ποτέ ίδια, όλα αλλάζουν, και οι παλιές συνοικίες, αυτές που βιαστήκαμε να ξεγράψουμε, δεν μας αφήνουν να τις ξεχάσουμε. Αλλιώτικες και ίδιες, γοητευτικές και ξεχαρβαλωμένες, πάντως γεμάτες ζωή, 24 ώρες ανοιχτές, είναι το καθημερινό σκηνικό για εκατοντάδες χιλιάδες Αθηναίους, γηγενείς και καινούργιους. Καθόλου τυχαία πολλοί εικοσάρηδες και τριαντάρηδες επιλέγουν αυτά τα μέρη, το «παλιό» κέντρο, για να ξεκινήσουν την ενήλικη ζωή τους. Οχι μόνο από ανάγκη (φθηνότερη στέγη) αλλά γιατί ξέρουν ότι εδώ ρέει αίμα στις φλέβες. Αλλοτε για καλό κι άλλοτε για κακό. Τι σημασία έχει; Μερικές φορές αρκεί να αναπνέεις.

Σήμερα η «Καθημερινή» ζήτησε από έξι ανθρώπους των γραμμάτων, του λόγου, της ποίησης, της μουσικής, που ζουν στη «βαθιά» Αθήνα, να μιλήσουν για τις δικές τους γειτονιές. Η επιλογή δεν είναι τυχαία: Στο έργο τους, σ’ αυτά που φτιάχνουν, η πόλη πρωταγωνιστεί.

Μένης Κουμανταρέας / Κυψέλη

Ακόμα, χώρος ζωντανός με ανθρώπινα πρόσωπα

Μην περιμενετε να κινδυνολογήσω για την κατάσταση στην Κυψέλη. Είναι της μόδας να δηλώνουμε ότι η τάδε περιοχή είναι γκέτο και επομένως επικίνδυνη. Τελευταίο της θύμα η Βικτώρια σ’ ένα ρεπορτάζ αθηναϊκής εφημερίδας. Είναι να γελάει κανείς, μια καθαρά αστική περιοχή που συγκεντρώνει ένα συμπαθή πληθυσμό από ξένους μετανάστες, να ανακηρύσσεται σε μέρος που οι έντιμοι πολίτες πρέπει να αποφεύγουν. Μιλάω για τη Βικτώρια, επειδή είναι η γειτονιά που μεγάλωσα και πονώ ακόμα, κάτι γνωστό άλλωστε από τα βιβλία μου. Σε ό,τι αφορά την Κυψέλη θα μπορούσα να σας απαριθμήσω πολλά μειονεκτήματα και σκοτεινές πλευρές της. Να πω πρώτα για τα σκουπίδια της αγοράς και γενικότερα των δρόμων. Ο δήμαρχος μου είπε κάποτε προσωπικά: «Αλίμονο αν λύσουμε αυτό το πρόβλημα μόνο, θα θεωρήσω ότι έχω αποτύχει». Ο συμπαθέστατος κατά τ’ άλλα κ. Κακλαμάνης υποσχέθηκε ακόμα να λύσει και το πρόβλημα του κτίσματος και της λειτουργίας της Αγοράς, μετατρέποντάς το σε χώρο πολιτιστικό με καφέ και ωραία μαγαζιά. Ούτε αυτό το έκανε. Βέβαια πρέπει να πω, ότι ο χώρος της Αγοράς λειτουργεί, για την ώρα, από έναν φορέα, που αν δεν κάνω λάθος πρόσκειται στον ΣΥΡΙΖΑ. Εχει ζωντάνια και ποικίλες εκδηλώσεις. Οι περίοικοι μου παρουσίασαν μια επιστολή - καταγγελία γι’ αυτήν την κατάσταση του «θορύβου και της αναρχίας», όπως θεωρούν και μου είπαν να υπογράψω. Αρνήθηκα.

Η Κυψέλη μπορεί να υποφέρει από πολλά, αλλά είναι ακόμα χώρος ζωντανός, ιδίως η Φωκίωνος. Οι καφετέριές της δεν είναι όλες καλές. Πηγαίνω στην επαρχία και βλέπω κάτι καφετέριες κούκλες. Εδώ στην Φωκίωνος το κακό γούστο περισσεύει. Περισσεύουν και οι μαύροι με τα cd, αλλά δεν βλάπτουν κανέναν. Ακούω ότι μεταξύ τους έχουν κόντρες. Μήπως όμως κι εμείς δεν έχουμε κόντρες μεταξύ μας, κάτι παραδοσιακά ελληνικό; Υπάρχει ακόμα βρωμιά στην Κυψέλη – οι πολίτες δεν αγαπούν την πόλη. Το οδόστρωμα στα στενά και στις κεντρικές αρτηρίες, όπως η Παξών, λόγου χάρη, μόνο κατ’ ευφημισμόν φέρει αυτό το όνομα. Δεν υπάρχει ακόμα χώρος για πάρκινγκ. Και πού υπάρχει στην Αθήνα; Προσωπικά δεν μ’ ενδιαφέρει γιατί δεν έχω αυτοκίνητο. Ως πολίτης όμως αισθάνομαι ότι κάτι πρέπει να γίνει.

Υπάρχουν πολλά στην Κυψέλη που μ’ ενοχλούν αλλά, όταν κατεβαίνω από τα βόρεια προάστια, που η ελεεινή θερινή ζέστη των κλιματιστικών και του μπετόν με εξορίζει τους θερινούς μήνες, ανασαίνω. Βλέπω επιτέλους ανθρώπινα πρόσωπα, κι αν όλα τα ντυσίματα δεν είναι καλόγουστα, τουλάχιστον δεν προορίζονται για την πασαρέλα.

Πολλά περίεργα συμβαίνουν στην Κυψέλη. Τα παλιά διώροφα νεοκλασικά –και υπάρχουν ωραιότατα– έχουν καταντήσει παραφωνία ζωσμένα από τις πολυκατοικίες των εργολάβων, οι οποίοι από τα θεμέλια του ΚΚΕ μετακόμισαν στα ρετιρέ της Νέας Δημοκρατίας. Αν κάτι λυπάμαι για την Κυψέλη, την ίδια λύπη νιώθω για πολλές συνοικίες της Αθηνας. Κι αν χαίρομαι για κάτι, είναι ότι υπάρχει ζωή και ενέργεια σ’ αυτήν τη συνοικία, όπως σχεδόν σ’ όλη την πόλη. Να πω για τους μετανάστες της Κυψέλης; Ή μήπως να πω για κάποιους βουλευτές του ΛΑΟΣ στην τηλεόραση που φωνασκούν: «Να τους αδειάσουμε»; Και γιατί να μην αδειάσουμε το ΛΑΟΣ από τη Βουλή; Το έχω πει πολλές φορές, πόσο χαίρομαι που η ελληνική γλώσσα ύστερα από συρρίκνωση χρόνων έχει εξαπλωθεί σε όλη την Ανατολική Ευρώπη και μέρος της Ανατολής. Τώρα αν οι νόμοι για τη μετανάστευση είναι κουτσοί, κι αν κάποιοι από αυτούς τους ξένους μας είναι παραβατικοί, τι μπορώ να πω εγώ; Μήπως κι εγώ που γράφω, συγκρινόμενος με το όλο σύστημα, παραβατικός δεν είμαι;

* Ο Μένης Κουμανταρέας είναι συγγραφέας.

Χριστόφορος Λιοντάκης / Εξάρχεια

Η πολυφωνία θέλει φαντασία

Εξάρχεια: το μήλον της Εριδος των ΜΜΕ και ιδιαίτερα των καναλιών. «Τα Εξάρχεια φλέγονται» ο προσφιλής τίτλος τους. Το θέμα πουλά και προσφέρεται για εντυπωσιασμό και παραπλάνηση.

Εξάρχεια, το πιο ετερόκλητο ψηφιδωτό στο κέντρο της Αθήνας: φοιτητές, πρεζόνια, βαποράκια, μετανάστες, αρνητές της εξουσίας και νομοταγείς πολίτες. Ενα ετερόκλητο πλήθος που συγχωνεύεται με θαυμαστό τρόπο στη λαϊκή της Καλλιδρομίου τα Σάββατα.

Η ανθρωπογεωγραφία της περιοχής άλλαξε άρδην όταν οι ιδιοκτήτες των νεοκλασικών τα εγκατέλειψαν για να εγκατασταθούν στα βόρεια και τα παραλιακά προάστια. Τα περισσότερα νεοκλασικά δόθηκαν αντιπαροχή και κατεδαφίστηκαν. Κατεδαφίζονται μέχρι και σήμερα με τις ευλογίες του Κεντρικού Συμβουλίου Νεωτέρων Μνημείων. Οσα απέμειναν μετατράπηκαν σε κέντρα διασκέδασης, που κάνουν δύσκολη τη ζωή των κατοίκων, καθώς οι καταστηματάρχες ενδιαφέρονται μόνο για τα κέρδη τους. Μια ιστορική αθηναϊκή συνοικία που σφύζει από ζωή και ασφυκτιά από έλλειψη υποδομών. Δρόμοι λεροί. Πεζοδρόμια που χρειάζονται γνώσεις μπαλέτου για να τα περπατήσεις. Πεζόδρομοι - πάρκινγκ, γεμάτοι τραπέζια, καρέκλες και εποχούμενους. Γκράφιτι και συνθήματα στους τοίχους που εντυπωσιάζουν με την ευρηματικότητά τους, προκαλώντας επιδοκιμασίες ή αποδοκιμασίες. Καυσαέρια, δακρυγόνα και νεραντζιές που όταν ανθίζουν την άνοιξη τα κατατροπώνουν με το άρωμά τους. Μια περίεργη γοητεία παντού.

Ο Λόφος του Στρέφη και η πλατεία που ο δήμος και οι αρμόδιοι φορείς δεν κατάφεραν ποτέ να αξιοποιήσουν. Πολλά στοιχειώνουν τα Εξάρχεια: το Πολυτεχνείο, η Μπουμπουλίνας, η μπλε πολυκατοικία, τα παλιά θερινά σινεμά, το νεοκλασικό του Λόγγου, γωνία Μπενάκη και Αραχώβης, παλιά ζαχαροπλαστεία, ταβερνάκια, στέκια. Μνήμες παλιές και πρόσφατες: Λαπαθιώτης, Γιώργος Ιωάννου, Ξαρχάκος, Κούνδουρος, Νίκος Μπαλής, Νικόλας Ασιμος, Αγγελος Ελεφάντης.

Τυπογραφεία, θέατρα, βιβλιοπωλεία, φροντιστήρια, κέντρα απεξάρτησης, αναψυχής και διασκέδασης, πολυκατοικίες και ελάχιστα νεοκλασικά, που κατοικούνται ακόμα.

Μια πολυφωνία που θα μπορούσε να είναι αρμονική αν υπήρχε φαντασία, όχι μόνο στην εξουσία αλλά και στους πολίτες.

* Ο Χριστόφορος Λιοντάκης είναι ποιητής.

Γιάννης Βαρβέρης / Βικτώρια

«Μη γυρίσω, να μη διω...»

Εζησα περί την πλατεία Βικτωρίας από το 1968 έως το 1991. Δεν είναι στην πρόθεσή μου να αναπτύξω χωροταξία ή ωραιοποίηση της εποχής και της περιοχής. Διαλέγω λοιπόν νησίδες που έπαιξαν τότε ρόλο στο κλίμα του γύρω χώρου: τα θέατρα «Μινώα» και Θερινό του Κουν στην Ιουλιανού, τα σινεμά τέχνης «Αλκυονίς» και «Στούντιο», το «Θεατρικό εργαστήρι» του Δημήτρη Κωνσταντινίδη, το «Γκριν Παρκ» του Ομηρου Αθηναίου. Ακόμα, το ζαχαροπλαστείο «Διεθνές» για τους μεσοαστούς και άνω, το μακαρονάδικο «Νάπολι» για προκαταρκτικές συναντήσεις με το κύριο θέμα τους στο ξενοδοχείο «Μπραζίλ» της οδού Φυλής, ο παλιός αριστοκρατικός «Φλόκας» και το «Περφέκτ», το επιζών «Πετέκ» με εκλεκτά παγωτά στο χέρι, το αδιάφορο για μένα καφενείο Δομάζου, η παραδοσιακή, αποβιώσασα ταβέρνα «Τα τρία αδέλφια» επί της οδού Ελπίδος, το «Ροντέο» της αγνής περιόδου του Σαββόπουλου, καφενεία - λέσχες σε πολλές γωνίες, το προώρως εκδημήσαν ζαχαροπλαστείο «Φιρέντσε», το θρυλικό μπαρ λογοτεχνών και λογοτεχνιζόντων «Ιν τάιμ» της οδού Φερών, το μέγεθος έχον (σε πελάτες) ιπποδρομιακό στοίχημα - λαχεία της οδού Χέυδεν, και λίγο πιο κάτω, στην Αχαρνών, το δοξασμένο λαϊκό κέντρο «Βεντέτα» και μετά «Πανόραμα», απ’ όπου πέρασαν ο Γαβαλάς με την Κούρτη, η Δούκισσα, η Πόλυ Πάνου, η Χαρούλα Λαμπράκη, ο Λευτέρης Ψιλόπουλος, η Καίτη Ντάλλη, ο Σαλαμπάσης, ο Καφάσης, ο Μοναχός και πλείστοι άριστοι άλλοι.

Ανθεκτικό στους καιρούς το θρυλικό παλαιοβιβλιοπωλείο του Κώστα Νικολάκη στην 3ης Σεπτεμβρίου, μάζευε κι ακόμα μαζεύει εραστές του πνεύματος και του οινοπνεύματος. Την πλατεία τίμησαν, πρώτος, μεταξύ ίσων, ο Μένης Κουμανταρέας, σε προχωρημένη ηλικία καθήμενη στα παγκάκι η Ελένη Χαλκούση, ο ευφυέστατος δημοσιογράφος και επιθεωρησιογράφος Δ. Κ. Ευαγγελίδης, ο αυτάδελφός μου ποιητής Γιώργος Μαρκόπουλος, ο ποιητής Γ.Κ. Καραβασίλης που ανήλθε γρήγορα προς τις μούσες, οι ηθοποιοί Δήμος και Νίνα Σταρένιου, Ρίτα Μουσούρη, Φραγκίσκος Μανέλλης, Νίκος Ξανθόπουλος, Ανέστης Βλάχος, Νίκος Χατζίσκος και Τιτίκα Νικηφοράκη (ακμάζουν ακόμα οι ελπίδες της στην οδό Ελπίδος) και ο ζωγράφος Σπύρος Κούκος.

Θέλω, λοιπόν, «να μη διώ...», επειδή, όχι, δεν θα φρίξω, αλλά θα δω μιαν άλλη, άγνωστή μου πλατεία, και, μοιραία αλλά μελαγχολικά, θα προσπεράσω.

* Ο Γιάννης Βαρβέρης είναι ποιητής και κριτικός θεάτρου.

Γιώργος Χρονάς / Πρώτο Νεκροταφείο

Μια γειτονιά που σφύζει από ζωή

Κάθε φορά που αναφέρω στον ταξιτζή –πάλι έχασα το τελευταίο λεωφορείο– το τέλος της διαδρομής μας –Πρώτο Νεκροταφείο– βλέπω πώς αντιλαμβάνεται την γειτονιά των νεκρών. Φυσικά και υπάρχουν ζωντανοί στις τέσσερις πλευρές του. Σφύζει κι εδώ από ζωή που οδεύει –άγνωστη ώρα– στο θάνατο. Η πλευρά της Μάρκου Μουσούρη δεν παίζεται. Οι τιμές των κατοικιών συναγωνίζονται αυτές των τάφων. Στα ύψη. Εννοείται πως ακόμα και οι πρώτοι όροφοι βλέπουν μέχρι την Αίγινα. Πάνω από τους τάφους, τα μνήματα, το χάος. Η πλευρά της Υμηττού έχει μπροστά της τον Λυκαβηττό, την Ακρόπολη, το Μνημείο του Φιλοπάππου. Κάτι μοναδικό. Είτε βρέχει. Είτε χιονίζει. Η πλευρά της Ηλιουπόλεως, τη λεωφόρο που δεν ησυχάζει ποτέ. Κι εδώ οι μοτοσικλέτες τρέχουν με ιλιγγιώδη ταχύτητα. Κάποιες πέφτουν πάνω στα κάγκελα. Τα άνθη που βλέπετε, κρεμασμένα πάνω τους, για τα σώματα που πέταξαν σαν αστραπή στην άσφαλτο, είναι. Κάποια μάνα υπάρχει. Πάντα. Κάποια αρραβωνιαστικιά. Που περιμένει. Η τέταρτη πλευρά είναι μπροστά στο νεκροταφείο κι έχει κορυφή την οδό όπου καταλήγουν οι νεκροί. Την οδό Αναπαύσεως. Καφενεία, μαρμάρινοι σταυροί. Προτομές. Και αγάλματα αγγέλων. Φωτογραφίες πορσελάνης. Σε υποδέχονται. Η οδός αυτή γεμίζει από πλήθη κάθε Μεγάλη Παρασκευή. Το αδιαχώρητο. Ολοι αναζητούν ανάμεσα στους τάφους το μυστικό του Χριστού. Που σταυρώθηκε.

Ηρθα σ’ αυτή την γειτονιά –από την οδό Πανός 17, κάτω από την Ακρόπολη, πριν έμενα στη Λεύκα, στον Πειραιά– την ημέρα που κηδευόταν ο Αλέκος Παναγούλης. 1.000.000 άνθρωποι. Τον συνόδευαν. Από τότε πολλοί διάσημοι, πλούσιοι, ήρθαν στο Πρώτο Κοιμητήριο της χώρας. Οι ριπές των όπλων, πάλι, που συνοδεύουν την ταφή των στρατιωτικών, κατά το έθιμο, μόνο τα πουλιά που κουρνιάζουν στα φυλλώματα τρομάζουν.

Και τους σκύλους στα μπαλκόνια. Που γαυγίζουν.

* Ο Γιώργος Χρονάς είναι ποιητής και εκδότης του περιοδικού «Οδός Πανός».

Φοίβος Δεληβοριάς / Παγκράτι - Καλλιθέα

Το ποτάμι, το κέντρο και τα προάστια

Πολύ κοντά στο σπίτι που μεγάλωσα, στην Καλλιθέα, κυλούσε ακόμα ώς τα 10 μου ο Ιλισσός. Κυλούσε, βέβαια, τρόπος του λέγειν. Λίγο γκρίζο βρωμόνερο με μυρωδιά αποχέτευσης ταξίδευε στην αγκαλιά του αρχαίου ποταμού σακούλες σκουπιδιών, καθίσματα αυτοκινήτων και αποκεφαλισμένες κούκλες της El Greco και τα πήγαινε –ποιος ξέρει με τι απατηλές υποσχέσεις– στην εξίσου αρχαία θάλασσα του Φαλήρου, όπου και τα εγκατέλειπε για πάντα.

Εμείς εκεί δίπλα παίζαμε, βρίσκαμε εν είδει θησαυρού κομματάκια από κινηματογραφικά φιλμ μέσα στο χώμα, κατασκηνώναμε οικογενειακώς τις μέρες του σεισμού του ’81 και λίγο αργότερα κάναμε κοπάνες και χαράζαμε ονόματα χεβιμεταλλάδικων συγκροτημάτων στα παγκάκια, λίγο πριν εγκαταλειφθούμε κι εμείς για πάντα στην αρχαία θάλασσα του πρώτου μας φιλιού.

Για κάποιο λόγο, όταν ξανασκέφτομαι την Καλλιθέα μού έρχεται στο νου κυρίως το ποτάμι. Ζούσαμε κι εμείς, όπως αυτό, με ένα παρελθόν που μύριζε όπως οι γονείς μας και οι παππούδες μας, παστρικό και νοικοκυρεμένο λίγο μετά απ’ τα χρόνια των πολέμων και διανύαμε ένα παρόν ειρηνικό και επιτηδευμένα αθώο, με φιλοδοξίες που έφταναν ώς τις πανελλήνιες και με τα προϊόντα που διαφημίζονταν στις τηλεοράσεις μας να μαζεύονται σε κούτες από «ΝΟΥΝΟΥ» στις αποθήκες μας, τα recycle bin του παλιού κόσμου.

Το ’97 έφυγα από την Καλλιθέα και πήγα να μείνω στο Κολωνάκι, σαν μια παρωδία του Μαστρογιάνι που ξεφεύγει από τους «Βιτελόνι» και το Ρίμινι και καταπίνεται από τη Ρωμαϊκή «Ντόλτσε Βίτα». Λέω παρωδία, όχι μόνο γιατί η Καλλιθέα δεν απέχει ούτε 10 χιλιόμετρα από το κέντρο, αλλά και γιατί το επαρχιώτικο lifestyle που περιέφερε επιδεικτικά τον εαυτό του στην αθηναϊκή ζωή των ’90ς είχε τόση σχέση με την άσωτη «γλυκιά ζωή» όση και το «Bravo Roula» με το φελινικό τσίρκο.

Δεν άργησα, λοιπόν, να βρω το Παγκράτι. Συγκεκριμένα την πλατεία Βαρνάβα. Που συνεχίζει –δυο βήματα μόλις απ’ το κέντρο– να σκηνοθετεί τον εαυτό της σαν Προάστιο. Με περιπτεράδες, ψιλικατζήδες, φούρνους, παιδάκια που ακούγονται πεντακάθαρα και συμπαθητικά έφηβα μοσχάρια που βρίζονται ολονυχτίς με τους γέρους στα μπαλκόνια. Και πάνω απ’ όλα με κορίτσια και αγόρια από 16 ώς 40 που ονειρεύονται ένα «άστυ» κάπου αλλού και που βάζουν τα δυνατά τους δημιουργώντας να το φτάσουν.

Υπάρχει αυτό το διάσημο τραγούδι του Σπρίνγκστιν που μιλάει για το «Ποτάμι». «We go down to the river – though we know that the river is dry». Το τραγούδι αυτό μιλάει μεταξύ άλλων για την παιδική μου Καλλιθέα. Αλλά και για την ενήλικη ανάγκη μου να σκηνοθετώ τον εαυτό μου σαν τον αιώνιο κάτοικο ενός προαστίου – ενός μέρους υπαρκτού που κοιτάζει από απόσταση το κέντρο, χωρίς να είναι σίγουρο αν και κείνο υπάρχει…

* Ο Φοίβος Δεληβοριάς είναι τραγουδοποιός.

Στέφανος Ροζάνης / Οδός Πατησίων

Η ψευδαίσθηση της ευθείας

H πόλη είναι οι δρόμοι της. Οι δρόμοι είναι η ιστορία τους. Η ιστορία των δρόμων είναι η ιστορία της πόλης. Μέσα από αυτές τις ταυτολογικές διατυπώσεις αναδύεται η άνοδος και η πτώση μιας καθημερινότητας που συγκροτεί την ανθρώπινη προσωπική αλλά και κοινωνική οδοιπορία. Ο Ιταλο Καλβίνο μιλούσε για μια στιγμή όπου τα σπίτια φαίνονται σαν να κοιτάζεις τις στέγες από ψηλά.

Ετσι κοιτάζω κι εγώ τα σπίτια της οδού Πατησίων, στην οποία έζησα τριάντα χρόνια και εξακολουθώ να ζω. Γιατί την οδό Πατησίων αξίζει πράγματι να την κοιτάς από ψηλά. Να βλέπεις την ευθεία της σαν μια ψευδαίσθηση που μέσα της κρύβονται τα σπίτια, οι στέγες και οι πλατείες. Αυτή η ψευδαίσθηση είναι η ουσία του δρόμου και της γειτονιάς που κάποτε αυτός ο δρόμος ήταν. Αν τώρα η γειτονιά χάθηκε, βυθισμένη στην πολυχρωμία και την αδιαφορία των ανθρώπων της, παραμένει, ωστόσο, ο δρόμος που τον σημαδεύει η ξεροκέφαλη μονιμότητα ενός μπαρ, του Au Revoir, μιας πλατείας, της πλατείας Αγάμων, που άλλαξε όνομα και έγινε πλατεία Αμερικής, και μιας άλλης πλατείας, της πλατείας Κολιάτσου.

Ανάμεσα στο μπαρ και στις πλατείες, τα σπίτια της οδού Πατησίων (όπως και όλα τα σπίτια) αφηγούνται την ιστορία των ανθρώπων τους (κυρίως αυτών που χάθηκαν) και γι’ αυτό αξίζει να τα κοιτάς από ψηλά, να βλέπεις τις στέγες τους και να «καταλαμβάνεσαι εξ απροόπτου» μέσα στον κόσμο σου. Πολλές φορές, όταν ακολουθείς βαδίζοντας την ευθεία του δρόμου, σού λείπει ασφαλώς το εξ απροόπτου. Νιώθεις σαν κινείσαι μέσα σε μια κοινοτοπία. Ομως δεν είναι έτσι. Το «σχήμα του κόσμου» γι’ αυτόν ορίζεται πράγματι από την ψευδαίσθηση της ευθείας της οδού Πατησίων.

Μια πάροδος, η οδός Μηθύμνης. Εκεί η Πατησίων έπαιρνε το σχήμα των συνομιλιών μας με τον Μίλτο Σαχτούρη. Πιο πάνω, η Πατησίων έτρεχε μέσα στα λόγια μας με τον Πάνο Καραβία και τη Μαργαρίτα Δαλμάτη (να μην ξεχάσω τη μουσική της). Αλλά πάνω απ’ όλα, η Πατησίων ήταν και εξακολουθεί να είναι η νύχτα στο Au Revoir, όταν τα σπίτια της χάνουν τον όγκο τους και διακρίνονται ευκρινώς μόνον οι στέγες του. Ακριβώς σα να τα κοίταγες από ψηλά. Από την πλατεία Κολιάτσου μέχρι το Πολυτεχνείο, η ευθεία της οδού Πατησίων έχει πολλές παρεκβάσεις και πολλές κυρτότητες.

* Ο Στέφανος Ροζάνης είναι μελετητής - δοκιμιογράφος. Διδάσκει στο Πάντειο Πανεπιστήμιο.

(πηγή: www.kathimerini.gr, 28/9/2008)

Τουριστικά λεωφορεία στην Αθήνα

Πολιτιστικές... βόλτες με τουριστικά λεωφορεία προβλέπει κοινή υπουργική απόφαση
Τη λειτουργία ειδικών τουριστικών λεωφορείων, δημόσιας χρήσης, ανοικτού τύπου, τα οποία θα περιηγούνται στις πόλεις, δίνοντας τη δυνατότητα στους επιβάτες να βλέπουν καθ' οδόν τα κυριότερα μνημεία, ακούγοντας παράλληλα σχετική ξενάγηση, προωθούν το υπ.Τουριστικής Ανάπτυξης και το υπ.Μεταφορών.

Πιο συγκεκριμένα, το υπουργείο Τουριστικής Ανάπτυξης σε συνεργασία με το συναρμόδιο υπουργείο Μεταφορών προωθεί κοινή υπουργική απόφαση με την οποία καθορίζονται οι προϋποθέσεις θέσης σε κυκλοφορία και οι όροι λειτουργίας των ειδικών αυτών λεωφορείων, των οποίων το μεταφορικό έργο συνίσταται στην λειτουργία ειδικών τακτικών γραμμών σε προκαθορισμένη κυκλική διαδρομή και με προκαθορισμένη συχνότητα και στάσεις.

Τα συγκεκριμένα λεωφορεία είναι σχεδιασμένα κατά το πρότυπο πρωτευουσών και μεγάλων πόλεων διαφόρων χωρών της Κεντρικής και Δυτικής Ευρώπης, που αποτελούν κορυφαίους τουριστικούς προορισμούς.

Με την απόφαση των συναρμόδιων υπουργείων εξειδικεύεται το έργο των λεωφορείων αυτών, η διαδικασία της έγκρισης της ειδικής διαδρομής που θα ακολουθούν και η θέση κυκλοφορίας τους, καθώς επίσης και η διαδικασία για την έκδοση του τύπου και η ταξινόμησή τους.

Τα εν λόγω λεωφορεία δίνουν τη δυνατότητα στους επισκέπτες να αποκομίσουν μια πανοραμική εικόνα της πόλης και να δουν από διαφορετική οπτική τα κυριότερα μνημεία της, ακούγοντας παράλληλα σχετική ξενάγηση σε τέσσερις τουλάχιστον διαφορετικές γλώσσες.

Ακόμη, οι επισκέπτες θα έχουν τη δυνατότητα, χάριν των προγραμματισμένων στάσεων, να κατεβούν και να περιηγηθούν στα ομορφότερα σημεία της πόλης.

(πηγή: www.in.gr, 7/8/2008)

H νέα πολύχρωμη αγορά της Αθήνας

Ομόνοια, Μεταξουργείο, Αγιος Παντελεήμονας, Πλατεία Βικτωρίας, Κολωνός, είναι μερικές από τις περιοχές του κέντρου της πρωτεύουσας με πληθώρα καταστημάτων τα οποία ανήκουν σε αλλοδαπούς που πωλούν συνήθως σε συμπατριώτες τους «δικά τους» προϊόντα ή υπηρεσίες... Στα δρομάκια γύρω από την Ομόνοια, μια γειτονιά με την υψηλότερη συγκέντρωση μεταναστών από δεκάδες γωνιές του πλανήτη, πολυάριθμα είναι τα καταστήματα αλλοδαπών – κινέζικα ρούχα, ρωσικά παντοπωλεία, αφρικανικά, ινδικά και πακιστανικά μικρομάγαζα, βιντεοκλάμπ ινδικού κινηματογράφου, εστιατόρια, call-centers, φωτογραφεία, κουρεία, μπακάλικα, τυροπιτάδικα... Σταματάμε σε ένα μαγαζί με ινδικά παραδοσιακά φαρδιά ρούχα από ελαφριά υφάσματα. «Τα αγοράζουν κυρίως Ελληνίδες, συνήθως παίρνουν πάνω από πέντε, τους αρέσει, ταιριάζει στο ελληνικό γούστο και κλίμα», μας λέει η Ιρίνα, μια Ουκρανή που εργάζεται σε κατάστημα Ινδού. «Το αφεντικό έχει ξεμείνει στην Ινδία και δεν μπορεί να έρθει στην Ελλάδα γιατί έχει κάποιο πρόβλημα με τα χαρτιά του», λέει, προσθέτοντας πως, αν δεν πάρει σύντομα το μηνιάτικό της, θα παραιτηθεί. Οπως προκύπτει από τα μητρώα του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Αθηνών (ΕΒΕΑ), οι περισσότεροι αλλοδαποί επιχειρηματίες στην Ελλάδα ασχολούνται με το εμπόριο και τις κατασκευές. Από τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην Αθήνα οι περισσότερες (763) ανήκουν σε Αλβανούς. Ακολουθούν οι Τούρκοι και οι Κινέζοι με 462 και 247 επιχειρήσεις αντίστοιχα. Σε Σύρους ανήκουν 195 και 160 σε Αιγύπτιους. Στην πρωτεύουσα λειτουργούν 115 πολωνικές και 103 πακιστανικές επιχειρήσεις. Ακολουθούν οι επιχειρηματίες από: Βουλγαρία (94), Ρουμανία (85), Νιγηρία, (67), Μπανγκλαντές (62), Ουκρανία (60), Ρωσία (57), Λίβανο (55).

Πολλοί Ελληνες μαγαζάτορες των περιοχών του κέντρου δηλώνουν ότι έχουν ζημιωθεί από τα μαγαζιά των ξένων. «Οι περισσότεροι Ελληνες που είχαν μαγαζιά έχουν αποτραβηχτεί», δηλώνει ένας καταστηματάρχης που τοποθετεί δορυφορικές κεραίες, είδος με μεγάλη πέραση στους μετανάστες, «έχουν τους δικούς τους ανθρώπους, τους συμπατριώτες τους. Εχουν και τη στήριξη των πρεσβειών τους», προσθέτει. Ακόμα και καταστήματα που πωλούν ρούχα φθηνότερα από τα κινέζικα δηλώνουν ότι δύσκολα μπορούν να τους ανταγωνιστούν. «Εχουν ρούχα σε πολύ χαμηλές τιμές, χαμηλής ποιότητας», αναφέρει μια γυναίκα που διατηρεί κατάστημα στον Κολωνό.

Στον αντίποδα, ορισμένοι ντόπιοι, αντιλαμβανόμενοι την συνεχώς αυξανόμενη αγοραστική δύναμη των μεταναστών, ανοίγουν καταστήματα με ξένα προϊόντα και αλλοδαπούς πωλητές. «Βάλαμε λίγα πράγματα στην αρχή, και σιγά - σιγά, όταν είδαμε ότι έχουν μεγάλη πέραση φτάσαμε να πουλάμε αποκλειστικά για τους ξένους. Προσλάβαμε και πωλητές από χώρες καταγωγής των πελατών μας», αναφέρει καταστηματάρχης της περιοχής Αγίου Παντελεήμονα που πουλάει ποτά και τρόφιμα από Ρουμανία, Μολδαβία κ.α. (Φωτογραφίες Ι. Μπαρδόπουλος)

5 ευρώ το αντρικό κούρεμα

Ο Αμπντούλ Γκοφούρ κατάγεται από την Αίγυπτο και διατηρεί κουρείο επί της οδού Βούλγαρη, κάτω από την Ομόνοια, στην Πειραιώς. «Ηρθα στην Ελλάδα το 1996. Δούλευα υπάλληλος αρκετά χρόνια, σε μια εταιρεία στον Ασπρόπυργο, και μάζεψα κάποια χρήματα. Με τη βοήθεια των τριών αδερφών μου μαζέψαμε περίπου 10.000 ευρώ και ανοίξαμε το κουρείο, πριν από ενάμιση χρόνο», λέει ο ίδιος. Πρόσφατα, μάλιστα, παντρεύτηκε μια κοπέλα ρωσικής καταγωγής. Χρεώνει πέντε ευρώ το αντρικό κούρεμα. «Οι πελάτες μου είναι κυρίως ξένοι, συμπατριώτες μου. Επίσης έρχονται καμιά φορά Αλβανοί αλλά και Ελληνες που μένουν ή δουλεύουν εδώ κοντά. Σιγά σιγά μας μαθαίνει ο κόσμος», αναφέρει.

Το Σάββατο, το κουρείο γεμίζει από κόσμο. Περιμένουν ουρά. Τις καθημερινές το μαγαζί γίνεται... στέκι (μπορεί δηλαδή να έρθει ένας για κούρεμα και άλλοι τέσσερις για «συμπαράσταση») και η κουβεντούλα ανάβει...

Με προϊόντα από τη Ρωσία

Στο «ρωσικό» παντοπωλείο του Νίκου και της Ζωής Μιχαηλίδη, επί της οδού Δεριγνύ μπορεί κανείς να βρει από γνήσια ρώσικη βότκα μέχρι χαβιάρι. «Δούλεψα μαζί με τον γιο μου τέσσερα χρόνια στη Γερμανία για να μαζέψω χρήματα και να ανοίξω αυτό το παντοπωλείο για ρωσόφωνους», αναφέρει ο κ. Νίκος και προσθέτει: «Είμαι Πόντιος αλλά έζησα τα περισσότερα χρόνια στη Γεωργία και ξέρω τη γλώσσα, τα ήθη και τις ανάγκες αυτών των ανθρώπων». Τα πρωινά το μαγαζί του γεμίζει με γυναίκες από Μολδαβία, Γεωργία, Ουκρανία, Ρωσία... Αρκετά από τα προϊόντα έρχονται κατευθείαν από τη Ρωσία «όπως για παράδειγμα η γνωστή βότκα με το όνομα του απερχόμενου Ρώσου προέδρου. Τώρα φέραμε και παραδοσιακές πασχαλιάτικες κουλούρες και έγιναν ανάρπαστες», αναφέρει η γυναίκα του. «Αν και θεωρητικά εγώ είμαι το αφεντικό, η γυναίκα μου κάνει κουμάντο», λέει γελώντας ο κ. Νίκος, πριν απορροφηθεί ξανά στη λύση ενός σταυρόλεξου στα ρωσικά.

Το μαγαζί γεμίζει

«Αγοράζουν από μας γιατί πουλάμε φθηνά, μπορείτε να βρείτε κάτι από 3 μέχρι 15 ευρώ», λέει η Ζι Γου Ζου, ιδιοκτήτρια του κινέζικου μαγαζιού με ρούχα, στην οδό Αριστοτέλους. Καμία δεκαριά πελάτες, όλοι τους ξένοι, ψάχνουν ανάμεσα στους φορτωμένους με ρούχα διαδρόμους. «Στην περιοχή μας δεν υπάρχουν πολλοί Ελληνες, οπότε και οι περισσότεροι πελάτες μας είναι ξένοι. Συνήθως έρχονται γυναίκες από την Πολωνία, την Αλβανία, τη Ρωσία, όχι τόσο πολύ από τις ασιατικές χώρες, γιατί έχουν δικά τους καταστήματα», μας λέει η Ζι Γου Ζου. «Ηρθα από την Κίνα πριν από επτά χρόνια. Μαζί με τον σύζυγό μου ανοίξαμε το μαγαζί τον Σεπτέμβριο του 2005. Πάμε καλά, το μαγαζί ιδίως στις γιορτές, γεμίζει. Αν και τελευταία βλέπουμε ότι ο κόσμος δεν αγοράζει, όπως άλλοτε. Πολλές γυναίκες μπαίνουν, κοιτάζουν, αλλά παίρνουν κάτι μικρό και φθηνό ή και τίποτα. Εχω δύο παιδιά στην Κίνα, ελπίζω κάποτε να μπορέσω να τα έχω κοντά μου», μας λέει.

Καφετέρια για Γεωργιανούς

«Στην περιοχή δεν ζουν πολλοί Γεωργιανοί όμως υπάρχουν πολλά τουριστικά γραφεία που οργανώνουν ταξίδια για τη Γεωργία και ο κόσμος που μαζεύεται περιμένοντας να φύγει για την πατρίδα, περνάει καμιά φορά και από εδώ», περιγράφει η Καίτη Γκογκιτσαϊσβίλι, από τη Γεωργία, που έχει δικό της καφέ επί της οδού Αγίου Κωνσταντίνου. Ανοιξε το κατάστημα για να έχει σταθερό εισόδημα αλλά και για να μπορέσει να σπουδάσει την κόρη της. «Πάντα μου άρεσε να φτιάχνω γλυκίσματα, να δέχομαι κόσμο στο σπίτι, να κερνάω. Αυτό έπαιξε ρόλο στο να αποφασίσω να ανοίξω το μαγαζί. Είχαμε μερικά λεφτά στην άκρη, μαζέψαμε και μερικά ακόμα από δανεικά συγγενών και φίλων και πριν από λίγους μήνες ανοίξαμε αυτή την καφετέρια. Ελληνες δεν έρχονται σχεδόν καθόλου στο μαγαζί, αλλά αυτό, πιστεύω, έχει να κάνει με το γεγονός ότι έχουμε λίγους μήνες λειτουργίας και δεν μας ξέρουν ακόμα», καταλήγει.

Τηλεφωνείο - φωτογραφείο

Στη Βούλγαρη, το δρόμο με τα περισσότερα καταστήματα Πακιστανών, ο Μοχάμεντ Ιμτιάς άνοιξε ένα φωτογραφείο, που λειτουργεί επίσης και ως κατάστημα τηλεφωνίας. Ανοιξε το μαγαζί τον περασμένο Νοέμβριο («δούλευα 10 χρόνια σε εργοστάσιο για να μαζέψω τα χρήματα»), και το δουλεύει τώρα με τα τέσσερα αδέλφια του. «Ηταν μια επαγγελματική λύση για όλους μας», περιγράφει ο Μοχάμεντ. «Κυκλοφορούν πολλοί ξένοι στην περιοχή που θέλουν να βγάλουν φωτογραφίες για άδειες παραμονής ή άλλα έγγραφα. Μετά σκέφτονται ότι είναι ευκαιρία να βγάλουν και μια φωτογραφία με τα καλά τους, να τη στείλουν στην πατρίδα». Η βιτρίνα του μαγαζιού, στολισμένη ολόκληρη με χρωματιστές φωτογραφίες, θυμίζει ινδικό σινεμά: «Μπορεί να σας φαίνεται αστείο, αλλά για τους συγγενείς, χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά, αυτή η φωτογραφία στο πορτοφόλι τους, από τον άνθρωπό τους στα ξένα, έχει μεγάλη αξία», λέει.

Μπακάλικο για όλους

Τις νύχτες πηγαίνει στην κεντρική λαχαναγορά του Ρέντη για να προμηθευτεί τα φρούτα και λαχανικά για το μίνι μάρκετ που διατηρεί μαζί με τον ξάδερφό του, στον Αγιο Παντελεήμονα, σε μια περιοχή μωσαϊκό εθνοτήτων. Ο Σαχαντάντ Μπουγιέν κατάγεται από το Μπανγκλαντές και άνοιξε το κατάστημα πριν από πέντε χρόνια. «Οι περισσότεροι πελάτες μας είναι ξένοι αλλά δεν γνωρίζω την καταγωγή τους, δεν μπορώ να τους ξεχωρίζω από το πρόσωπο, όπως άλλοι με ξεχωρίζουν από το χρώμα. Εχουμε και σταθερούς Ελληνες πελάτες», περιγράφει ο Σαχαντάντ. «Στην αρχή, η δουλειά ανέβαινε, τώρα όμως έχει αρχίσει και πέφτει. Πιστεύω ότι ο κόσμος δεν έχει χρήματα. Πολλοί κάνουν οικονομία ακόμη και στο φαγητό, για να πάνε στις πατρίδες τους να δούνε τους συγγενείς ή να πληρώσουν τα έξοξα και να τους φέρουν εδώ», αναφέρει ο ίδιος, συμπληρώνοντας με παράπονο: «Χρόνια προσπαθώ να φέρω τη γυναίκα μου· δεν τα κατάφερα».

Ιντερνετ με 1 ευρώ την ώρα

Τη δυνατότητα να επικοινωνούν με τους δικούς τους στην άλλη άκρη του κόσμου, μέσω Ιντερνετ, και με ένα μόλις ευρώ την ώρα παρέχει το κατάστημα όπου εργάζεται ο Ανις Χουσεΐν, στην πλατεία Βικτωρίας. «Το μαγαζί ανήκει σε ξάδερφό μου, εγώ είμαι απλός υπάλληλος. Παίρνω περίπου 700 ευρώ μισθό το μήνα», λέει με χαμόγελο. «Η βιτρίνα είναι γεμάτη ρολόγια και διάφορες μικροσυσκευές, αλλά από αυτά δεν πουλάμε παρά ένα-δύο το μήνα. Το κατάστημα στηρίζεται στο Ιντερνετ. Εχουμε μια σειρά από υπολογιστές, μέσω τον οποίων οι αλλοδαποί μπορούν να μιλάνε, με τη βοήθεια μικροφώνου και κάμερας, με τους δικούς τους. Ακόμη, επειδή είμαστε απέναντι από τα ΚΕΠ, την ημέρα βγάζουμε και κάποια χρήματα από τις φωτοτυπίες». Πάντως, σύμφωνα με τον Ανίς, οι δουλειές δεν πάνε και τόσο καλά, και τα έξοδα βγαίνουν ίσα ίσα.

Πιροσκί από την Ουκρανία

Με μια παλιά συνταγή της γιαγιάς της, μέσα σε λίγους μήνες, η Λαρίσα Κουνίτσκα απέκτησε φανατικούς λάτρεις των πιροσκί που φτιάχνει και πουλάει στο μικρό κατάστημα που διατηρεί επί της οδού Αχαρνών. «Κατάγομαι από την “πόλη των λιονταριών”, το Λβοφ της Ουκρανίας και βρίσκομαι στην Ελλάδα τα τελευταία 13 χρόνια. Για αρκετό καιρό δούλευα σε καφετέριες και καφενεία, τα καλοκαίρια στα νησιά, αργότερα άνοιξα ένα μικρό καφενείο έξω από την Αθήνα, το πούλησα και με τα λεφτά αυτά έφτιαξα το πιροσκάδικο που βλέπετε», περιγράφει. «Χρησιμοποιώ μια παλιά οικογενειακή συνταγή, με την οποία έφτιαχνα πιροσκί για τα παιδιά μου. Φαίνεται ότι αρέσει στον κόσμο... Τώρα έχω μόνιμους πελάτες, πολλούς ξένους, λόγω περιοχής, αλλά και Ελληνες. Τα ξημερώματα έρχονται πολλοί οδηγοί ταξί, κάθονται έξω και τρώνε τα πιροσκί μου», περιγράφει.

Γνήσια ινδικά φαγητά

«Παλιά ήταν πολύ καλύτερα τα πράγματα στην Ελλάδα απ’ ό,τι σήμερα», λέει ο Φαζάν Χας, ο οποίος ήρθε από την Ινδία πριν από 39 ολόκληρα χρόνια. «Δούλευα σε εταιρεία και για πολλά χρόνια ήμουν μεταξύ Ελλάδας και Ινδίας. Παντρεύτηκα με Ελληνίδα και έμεινα εδώ. Σήμερα έχω το “Γκάντι”, όπου προσφέρω γνήσια ινδικά φαγητά, κυρίως για Ελληνες αλλά και για τουρίστες. Για να πω την αλήθεια, όταν μαγειρεύω για Ελληνες κάνω πιο “μαλακά” τα φαγητά, αφού πολλοί δεν αντέχουν το πικάντικο». Ο Φαζάν ισχυρίζεται πως είναι ο μόνος στο κέντρο της πόλης που μαγειρεύει με βάση γνήσιες ινδικές συνταγές. «Είχα παλιά μαγαζί στην Θεσσαλονίκη που ήταν γνωστό ως “Το σπίτι του Ινδού”, όπου επίσης έφτιαχνα παραδοσιακά φαγητά της Ινδίας και ο κόσμος το αγαπούσε πολύ. Εζησα καλή ζωή στην Ελλάδα και την αγαπώ. Πιστεύω πως και αυτή με αγαπά επίσης».

(πηγή: www.kathimerini.gr, 5/4/2008)

Εμπρός στο δρόμο που χάραξε ο αΐλανθος...

Τον ξέρουμε τον αΐλανθο. Τον έχουμε ποδοπατήσει αμέτρητες φορές. Στα χωριά τον λένε και «βρωμούσα». Είναι (και) αυτό που –αδίστακτα– ονομάζουμε «παράσιτο». Εισβάλλει παντού, στα πρανή, στους κήπους, στα οικόπεδα ή στα χωράφια. Διώχνει γρήγορα όλα τα άλλα φυτά και επικρατεί. Κανείς δεν τον θέλει στα πόδια του. Κι όμως, ο αΐλανθος έχει μια μοναδική ιδιότητα: δεσμεύει 100 φορές μεγαλύτερες ποσότητες διοξειδίου του άνθρακα απ’ όσες δεσμεύουν τα φυτά που διώχνει.

Θα ήταν λοιπόν μια πρόταση, τώρα με την ιστορία («υστερία»;) για τις πράσινες στέγες, να γεμίσουμε τις αθηναϊκές πολυκατοικίες με «βρωμούσα»; Θα εκατονταπλασιάζαμε τις απορροφούμενες ποσότητες διοξειδίου του άνθρακα και θα πατεντάραμε μια ελληνική πρόταση για το φαινόμενο του θερμοκηπίου.

Ας ελπίσουμε πως όχι. Στη χώρα του λιγνίτη ο αΐλανθος δεν θα είναι παρά μία έκπτωση, ένα ακόμη ατόπημα της (νέας) αντίληψης περί οικολογίας. Οπως και οι «πράσινες στέγες». Οχι επειδή δεν θα βοηθήσουν. Αλλά επειδή στην πόλη που έχασε την Πάρνηθα και αποδέχεται την εγκατάλειψη του Πεδίου του Αρεως και του λόφου του Στρέφη, ο κύριος στόχος δεν μπορεί να είναι η πράσινη ταράτσα. (Ισως μόνον ως επικοινωνιακή διαφυγή μπροστά στην αδυναμία να διεκδικηθούν και να αναδειχθούν οι μεγάλες ελεύθερες εκτάσεις της πόλης) .

Αλλωστε, η σχετική πρόταση έγινε περίπου όπως όλες: Χωρίς καμιά προετοιμασία για τα υπέρ και τα κατά. Ακόμη και το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο –με ιδιαίτερα ανεπτυγμένη τεχνογνωσία και πρακτική εμπειρία πάνω στο ζήτημα– αγνοήθηκε, αν και προσφέρθηκε! Μόνο σε κάποιες ταρατσούλες κτιρίων του δήμου Αθηναίων «τρέχουν» πιλοτικά προγράμματα σε συνεργασία αποκλειστικά με ιδιωτικές εταιρείες.

Περί μικροκλίματος

Το πρόβλημα της Αθήνας είναι διπλό: Η ατμοσφαιρική ρύπανση και η ανάγκη πολιτικής λύσης.

Μέσα σε περίπου 30 χρόνια, η ατμοσφαιρική ρύπανση επειδεινώθηκε αν και τα μέτρα που κατά καιρούς υιοθετήθηκαν κόστισαν όσο δέκα ολυμπιάδες. Εκτός όμως από τις τιμές των ρυπαντών άλλαξαν κι άλλα πράγματα. Για παράδειγμα, μετατοπίστηκε το ενδιαφέρον από την (επιστημονική αλλά και πολιτική) οικολογική σκέψη προς έναν περιβαλλοντικό ακτιβισμό – ενίοτε «προσκοπικής» αντίληψης. Οπως τεμαχίστηκε η Αθήνα δυσκολεύοντας κάθε προσπάθεια συνολικής ανάγνωσης των προβλημάτων της, έτσι τεμαχίστηκε και η αναζήτηση λύσεων στο μείζον ζήτημα. Μικρές εργολαβίες στη θέση μεγάλων έργων.

Οι πράσινες ταράτσες –διαμηνύεται από πολλές πλευρές– εφαρμόζονται σε πολλές χώρες με ιδιαίτερα αποτελέσματα. Μόνο που οι χώρες αυτές έχουν άλλο κλίμα (με βροχοπτώσεις και μεγάλη σχετική υγρασία) και άλλα προβλήματα, όχι πάντως φωτοχημικό νέφος.

Υποστηρίζεται, επίσης, πως οι πράσινες ταράτσες θα συμβάλουν στην αλλαγή του μικροκλίματος σε μία περιοχή (μερικών δεκάδων οικοδομικών τετραγώνων). Τι σημαίνει στην πράξη αυτό; Οτι θα βελτιώσουν τις ακραίες τιμές της θερμοκρασίας (ιδίως το καλοκαίρι).

Πόσο; Και πόσες ταράτσες χρειάζεται να πρασινίσουν;

Η Μαρία Παπαφωτίου (λέκτορας στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο) εξηγεί ότι απαιτείται περίπου μια έκταση 10 - 20 στρεμμάτων, ήτοι όλες οι ταράτσες 200 πολυκατοικιών (που συνορεύουν μεταξύ τους). Η ίδια θα σημειώσει πως –στη συγκεκριμένη περιοχή– θα λειτουργήσουν και εναντίον του θορύβου αλλά και στη μείωση της ορμής των έντονων βροχοπτώσεων (κυρίως αυτός είναι ο λόγος υιοθέτησης του μέτρου στον Καναδά και στη Γερμανία).

Ο Παναγιώτης Νεκτάριος (καθηγητής στο Γεωπονικό) εξηγεί ότι το ελληνικό πείραμα, αν γίνει, χρειάζεται μεγάλη προετοιμασία: «Πρώτο πρόβλημα είναι το νερό. Σε μια πόλη όπου όλα δείχνουν ένα άνυδρο μέλλον θα χρειαστούν ειδικές λύσεις. Είχαμε προτείνει να χρησιμοποιηθούν τα νερά από την Ψυττάλεια αλλά μας είπαν ότι είναι ανέφικτη η δημιουργία δικτύου. Χρειάζεται επίσης προσοχή στην επιλογή των φυτών, ώστε να μην απαιτείται ούτε μεγάλη ποσότητα νερού ούτε βέβαια η χρήση λιπασμάτων και χημικών που θα επιβαρύνουν το αστικό και το θαλάσσιο περιβάλλον. Υπάρχουν τέτοια φυτά, στη Γεωπονική έχουμε έτοιμες προτάσεις και εναλλακτικές λύσεις από την ελληνική χλωρίδα».

Ποια είναι τα δύσκολα;

Οι ταρατσόκηποι είναι συνήθως τριών ειδών. Οι εκτατικοί, οι ημιεκτατικοί και οι εντατικοί. Οι τελευταίοι είναι και οι πιο αποτελεσματικοί αφού μπορούν να «σηκώσουν» ολόκληρα δέντρα. Ωστόσο, είναι απαγορευτικοί από πλευράς υποδομών. Το χώμα πρέπει να έχει βάθος μεγαλύτερο των 60 - 80 εκατοστών και πολλές πολυκατοικίες της Αθήνας δεν είναι στατικά έτοιμες για ένα τέτοιο βάρος. Αντίθετα, οι εκτατικοί μπορούν να φιλοξενηθούν πιο εύκολα αρκεί να καλυφθούν με γκαζόν ή μικρά αρωματικά φυτά. Ωστόσο, το πρόβλημα εδώ εντοπίζεται στο ότι τα περισσότερα από τα συγκεκριμένα είδη είναι μονοετή –αν και από το Γεωπονικό λένε πως υπάρχουν λύσεις.

Ωστόσο, δύσκολα θα βρεθεί ειδικός για την αντιμετώπιση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης που θα στηριχθεί στους ταρατσόκηπους. Οπως σημειώνεται από πολλές πλευρές –και επί σειρά ετών– το πρόβλημα δημιουργείται από τα Ι.Χ. και την έλλειψη χώρων πάρκινγκ και η λύση του μόνον εκεί μπορεί να αναζητηθεί.

Γιατί, λοιπόν, όλο και πιο συχνά στα προβλήματα της πόλης επιλέγεται το «στρίβειν διά του αρραβώνος»;

Ο Λεωνίδας Λουλούδης (αντιπρύτανης στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο) είναι από τους πρώτους που στην Ελλάδα ασχολήθηκαν με την πολιτική οικολογία. Παρατηρεί όλο και πιο συχνά πως προκρίνονται πλέον για τα οικολογικά προβλήματα «εξατομικευμένες λύσεις που λειτουργούν ως καταφύγιο στην απουσία κεντρικών επιλογών και συνολικών λύσεων».

Η πολιτική οικολογία αναδείκνυε πάντα την αντιμετώπιση των περιβαλλοντικών ζητημάτων στο πλαίσιο της κινητοποίησης μιας κοινωνίας. Κάθε πρόβλημα δεν είχε μόνο τους χαμένους αλλά και τους κερδισμένους. Η ρύπανση είναι και οικονομικό κέρδος για πολλούς. Και, επομένως, οι λύσεις δεν μπορούν να αναζητηθούν ούτε σε παραδοσιακούς φυσιολατρισμούς ούτε, όπως λέει ο Λεωνίδας Λουλούδης, σε «μία light περιβαλλοντολογία. Το (σύμφωνα με την πολιτική οικολογία) ατομικό κόστος όλο και πιο συχνά αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως ελέυθερη προσωπική επιλογή». Κάτι σαν φιλανθρωπία στην (μετα)εποχή του Κράτους Πρόνοιας.

Ευκολα, λοιπόν, μπορούμε να απεραντολογούμε για κίνητρα αναδάσωσης της ταράτασας μας αλλά η συζήτηση π.χ. για τα διόδια στο κέντρο της πόλης ή για τη διαφορετική φορολογική αντιμετώπιση των αυτοκινήτων μεγάλου κυβισμού ολοκληρώνεται πάντα πριν από το «διά ταύτα».

«Είναι καλή εικόνα, λέει ο Λ. Λουλούδης, μερικές πράσινες στέγες στα Πατήσια. Διότι θα είναι μία μορφή μόνιμης διαμαρτυρίας, μία ένσταση στην έλλειψη ενός νέου σχεδιασμού της πόλης που έχει ήδη τσιμεντοποιήσει τα Μεσόγεια. Αλλά δεν θα είναι τίποτε περισσότερο».

Η Αθήνα έχει την ικανότητα (που την κάνει θνησιγενή ως πόλη –όχι ως σύνολο ατόμων και οικοδομών– να αμφισβητεί τη μνήμη της. Αντί να θεραπεύσουμε αυτό που ζήσαμε το καλοκαίρι, ονερευόμαστε μικρές –γιατί όχι και «βιολογικές»– Πάρνηθες στις ταράτσες μας. Ξεχάσαμε το κοινό δημόσιο περιαστικό πράσινο. Ζήτω στα (μικροϊδιόκτητα) τετραγωνικά πάνω από το κεφάλι μας.

Ιnfo

-Alfred W. Crosby «Η βιολογική επέκταση της Ευρώπης» Αθήνα 1997, ΚΩΣΤΑΡΑΚΗΣ

-Η. Ευθμιόπουλου, Μ. Μοδινού (επιμ.) «Παγκοσμιοποίηση και περιβάλλον» Αθήνα 2002, ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ

-«Ελληνικός Αστικός Χώρος» από την Εταιρεία Σπουδών Νεοελληνικού Πολιτισμού και Γενικής Παιδείας

-Σταύρου Σταυρίδη (επιμ.) «Μνήμη και Εμπειρία του Χώρου», Αθήνα 2006, ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ

(πηγή: www.kathimerini.gr, 10/2/2008)

Τα αθηναϊκά στέκια του χθες και του σήμερα

«Και χωρίς σπίτι απεδείχθη ότι μπορεί να μείνωμεν ημείς οι Αθηναίοι. Πόσοι άστεγοι τα καταφέρουν όπως όπως. Αλλά χωρίς καφενείον;», έγραφε ο «Αττικός» στην εφημερίδα «Πρωτεύουσα» το 1922. Το ερώτημα, ρητορικό, έχει ήδη απαντηθεί από τη στιγμή που τέθηκε. Οταν όμως αλλάζει συντριπτικά το περιβάλλον, μπορεί η συνήθεια να παραμείνει αλώβητη;

Πριν από οκτώ χρόνια ο Αμερικανός σκηνοθέτης Τζόναθαν Νόσιτερ γύριζε στην Αθήνα την ταινία του «Σημάδια και θαύματα», η οποία μπορεί να μην ευτύχησε στις αίθουσες, παραμένει όμως πάντα ενδιαφέρουσα για τη σκηνοθετική ματιά της στην πόλη. Ο Νόσιτερ είχε διαλέξει του «Ζόναρ’ς» για μια σκηνή και εκείνη τη μέρα το συνεργείο είχε –διακριτικά– εγκατασταθεί στο εσωτερικό, ενώ στους δερμάτινους καναπέδες γευμάτιζαν η Σαρλότ Ράμπλινγκ και ο Στέλαν Σκάρσγκαρντ. «Υπάρχουν κοσμήματα αισθητικής στην πόλη. Του “Ζόναρ’ς”, για παράδειγμα, είναι ένα από τα ωραιότερα ζαχαροπλαστεία στον κόσμο», σχολίασε ο Νόσιτερ. «Στο σενάριο, γράψαμε σκηνές ειδικά γι’ αυτό. Εδώ και μερικούς μήνες που βρίσκομαι στην Αθήνα έχω πάει πάνω από 50 φορές εκεί. Κάθε φορά μαθαίνω κάτι καινούργιο για το μέρος. Είναι σα να συναντώ έναν εξαιρετικά ευφυή ηλικιωμένο κύριο. Εχει τη δική του ιστορία την οποία σου παραχωρεί κομματάκι κομματάκι…».

Μάλλον έκπληκτος θα έμενε ο, 46χρονος σήμερα, δημιουργός αν έβλεπε την εικόνα του ανακατασκευασμένου «Ζόναρ’ ς». Και απορημένος. Δεν θα μπορούσε να καταλάβει γιατί αυτό που εκείνος, ο κοσμογυρισμένος σημειωτέον, θεωρούσε «κόσμημα» το επιχειρηματικό δαιμόνιο θέλησε να μετατρέψει σε άχρωμο και απρόσωπο πέρασμα εξουδετερώνοντας, ουσιαστικά, ένα ζωντανό και ιστορικό σημείο συνάντησης της αθηναϊκής κοινωνίας. Βέβαια δεν είναι το μόνο. Δημοφιλή στέκια έκλεισαν ή «μεταφέρθηκαν» (όπως το «Μπραζίλιαν»), οι αλλαγές συντελέστηκαν και συντελούνται καθημερινά. Αλλά και οι θαμώνες τους. Κάποιοι απεβίωσαν, οι υπόλοιποι μετακόμισαν σε άλλα «καφέ» όπου αναμειγνύονται με νέους, σταθερούς ή διερχόμενους πελάτες. Προστέθηκαν και οι μετανάστες με τα δικά τους στέκια (περισσότερο συνοικιακά), πολυκαταστήματα και μεγάλα βιβλιοπωλεία, στρέφουν, μετατοπίζουν, ανάλογα με τις καταναλωτικές ανάγκες και τη μόδα, το κέντρο της πόλης ή δημιουργούν πολλά παράλληλα ή επάλληλα κέντρα. Από αυτήν την άποψη, οι συνήθειες δεν είναι ανεξάρτητες από τις πολεοδομικές αποφάσεις, τις επιχειρηματικές χρήσεις, τις διαφημιστικές τάσεις, τις κοινωνικές ζυμώσεις, ενώ πού και πού προβάλλουν και μικρές εστίες «αντίστασης». Παρέες που εμμένουν στο «Φίλιον» ή στο «Desire», στο «Παρασκήνιο» ή στους «Χάρτες» ανεξαρτήτως από τις επιταγές των καιρών.

«Ανεπίσημη σχολή»
Πόσο όμοιες ή εντελώς διαφορετικές είναι οι ημερήσιες αυτές συναθροίσεις, με τα ραντεβού στο Πατάρι του Λουμίδη, στου Απότσου ή στο Βυζάντιον; Ο Οδυσσέας Ελύτης γράφει στ’ «Ανοιχτά χαρτιά» ότι το δεύτερο, μετά το «Ηραίον» στέκι της φιλολογικής συντροφιάς του ήταν το Πατάρι του Λουμίδη. «Αλλος λιγότερο, άλλος περισσότερο», σημειώνει ο Ελύτης, «εκείνοι που έχουμε σήμερα ένα όνομα και οι άλλοι, που οι βιοτικές συνθήκες παρασύρανε μακριά, έκαναν τη θητεία τους σε αυτήν την ανεπίσημη σχολή». Ελύτης, Γκάτσος, Βαλαωρίτης, Σαχτούρης, Χριστοδούλου, Καρούζος, Σινόπουλος, Μαυροΐδης, Χατζιδάκις, Αργυρίου, ο βασικός πυρήνας της «σχολής». Κάποιοι από τους θαμώνες αυτούς για ένα διάστημα μοίραζαν τον χρόνο τους ανάμεσα στο Πατάρι και το βιβλιοπωλείο του «Ικαρου» που βρισκόταν τότε στην οδό Σταδίου. «Είχε γίνει μια συνήθεια», γράφει ο Νίκος Καρύδης «να δίνουν “παρών” το μεσημέρι στον “Ικαρο” έτσι σαν σημάδι ζωής».

Στο Παρίσι, στη Σεν Ζερμέν ντε Πρε ανάμεσα στο Deux Magots (από τον 19ο αι. στη θέση αυτή) και στο Cafe de Flore ήκμασαν ο σουρεαλισμός και ο υπαρξισμός. Με την Σιμόν ντε Μπωβουάρ και τον Ζαν Πολ Σαρτρ να δίνουν τον τόνο, η αφρόκρεμα των γαλλικών γραμμάτων και τεχνών «υπέγραψε», ανάμεσα σε αναρίθμητους καφέδες, ιδρυτικές πράξεις κινημάτων, εμπνεύστηκε έργα, κράτησε σημειώσεις που δεν είδαν το φως της δημοσιότητας, αφιέρωσε άπειρο χρόνο σε ατέρμονες και αδιέξοδες συζητήσεις. Ο σκηνοθέτης Ζαν Εστάς γύρισε την ταινία του «La maman et la putain» στο Cafe de Flore, με πρωταγωνιστή τον Ζαν Πιερ Λεό να αναπαράγει την ατμόσφαιρα της δεκαετίας του ’70 με διαλόγους, μονολόγους και τσιγάρα.

Κοινωνική διαστρωμάτωση
Μήπως τα ιστορικά καφέ ανήκουν σε ιστορικές εποχές; «Οχι», επιμένει ο συγγραφέας Δημήτρης Νόλλας. «Και σήμερα σε πολλά σημεία της πόλης, όχι υποχρεωτικά “επώνυμα” γίνονται ζυμώσεις και ανταλλάσσονται απόψεις». «Μα, υπάρχει χρόνος;», αναρωτιόμαστε. «Ισως δεν υπάρχει χρόνος αλλά δημιουργούνται οάσεις από ανθρώπους που κλέβουν χρόνο», μας απαντά. Αλλος συνομιλητής, σταθερός θαμώνας του «Φίλιον» αυτός, που επιθυμεί να κρατήσει την ανωνυμία του, επιμένει ότι «αστοί, νεόπλουτοι και κουλτουριάδηδες» διατηρούν ισχυρούς δεσμούς με τα καφέ του Κολωνακίου. «Εμείς, είμαστε μια ομάδα φίλων από το Παρίσι που συνεχίζουμε να συναντιόμαστε εκεί. Η αδράνεια της συνήθειας», λέει.

Μέσα από τηλεφωνήματα και «επιτόπια έρευνα», εύκολα διαπιστώνει κανείς την κοινωνική διαστρωμάτωση: Οι άνθρωποι των μίντια και της διαφήμισης επιλέγουν για καφέ την περιοχή Βουκουρεστίου - Βαλαωρίτου. Οι μποέμ και πολιτικοποιημένοι συχνάζουν στα Εξάρχεια. Νέοι καλλιτέχνες και ψαγμένοι νεολαίοι στρέφονται στην αναβαθμισμένη Αιόλου. Γκάζι, Μεταξουργείο, Κεραμεικός είναι περισσότερο multi culti.

Καφές, laptop και τσιγάρο
Η 28χρονη Κωνσταντίνα Βούλγαρη γύρισε το «Valse Sentimentale», που προβλήθηκε στο πρόσφατο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, στα Εξάρχεια όπου ζει και έχει περάσει μεγάλα διαστήματα της ζωής της. Τοποθέτησε την άβολη και ιδιότυπη σχέση ενός ζευγαριού μεταξύ Τσαμαδού, Θεμιστοκλέους και Κωλέττη, κινηματογραφώντας στέκια της περιοχής. Στα Εξάρχεια υπάρχει μια συνεχής «ροή». Σε ηλικίες, ενδιαφέροντα, προτιμήσεις. Μέρη όπου οι νέοι συναντιούνται για να συζητήσουν, να πολιτικολογήσουν, να ακούσουν μουσική. Ο χρόνος μοιάζει να μετράει αλλιώς. Είναι περισσότερο συνοικιακός. Απλώνει. Δεν έχει την πίεση και τους περιορισμούς των επαγγελματικών ή ημιεπαγγελματικών ραντεβού, όπου οι ανταλλαγές πληροφοριών και ειδήσεων συνθέτουν μια ωφέλιμη έξοδο. Μνήμες άλλων εποχών έχουν απομείνει στα «περάσματα» από τα βιβλιοπωλεία. Από το πάντα ανοιχτό και φιλόξενο γραφείο της κ. Μάνιας στην «Εστία», από το ανοιχτό σαββατιάτικο τραπέζι των εκδόσεων Γαβριηλίδη στη Μαυρομιχάλη. Πόσο κοντά είναι όμως και αυτή η συνήθεια στην «ανεπίσημη σχολή» του Ελύτη ή στο «παρών σαν σημάδι ζωής» του Νίκου Καρύδη;

Κι αν τα σύγχρονα στέκια είναι τα διαδικτυακά καφενεία; Μήπως το facebook είναι ο νέος τρόπος διαδικτυακής επικοινωνίας; Καφές, laptop και τσιγάρο. Οχι. Το στέκι προϋποθέτει συνάντηση, ζωντανούς οργανισμούς, επαφή, χνώτα, βλέμματα, αντιδράσεις, σιωπές. Οπως είπε και ο ποιητής τα σπίτια έχουν τη φυλή τους και ανάλογα με τους ενοίκους «αλλάζουν, ζαρώνουν ή χαμογελούν ή ακόμα πεισματώνουν». Το ίδιο και τα στέκια.

* Στοιχεία αντλήθηκαν από την έκδοση «Φιλολογικά σαλόνια και καφενεία της Αθήνας» του Γιάννη Παπακώστα (εκδ. Πατάκη)

(πηγή: www.kathimerini.gr, 13/1/2008)

Διάσημες πλατείες της Ευρώπης (2)

Η πλατεία Συντάγματος, η Αριστοτέλους, αυτές του Ναυπλίου, της Ρόδου, της Κέρκυρας, της Δράμας, της Πορταριάς και της Μακρινίτσας έχουν πλέον ένα κοινό γνώρισμα: είναι οι οκτώ απο τις εξήντα διάσημες πλατείες της Ευρώπης. Την εξέλιξή τους μέσα στην πορεία της Γηραιάς Ηπείρου, ως στοιχείο της ευρωπαϊκής κουλτούρας, νευραλγικό σημείο της αστικής ζωής και ταυτότητας, αναδεικνύει το ερευνητικό ευρωπαϊκό πρόγραμμα «Η πλατεία, ευρωπαϊκή πολιτισμική κληρονομιά - culture 2000».

Εξήντα συνολικά διάσημες πλατείες (Ντελ Κάμπο της Σιένα, Ρεάλ της Βαρκελώνης, Φερέτο της Μέστρε Ιταλίας κ.ά.) μπήκαν στο μικροσκόπιο ερευνητών που παρακολούθησαν τον σύνθετο χαρακτήρα τους για να διαφυλάξουν τη σημασία τους στο παρόν και στο μέλλον.

Πέντε ομάδες από ισάριθμα πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα (IUAV – Βενετία, ETSAΒ - Βαρκελώνη, Maison des Sciences de l’ Homme - Παρίσι, Jagiellonian University - Κρακοβία, Σύνδεσμος Ιταλικών Πόλεων για την Tέχνη και τον Πολιτισμό - Ρώμη κ.ά.) με συντονιστή του προγράμματος το τμήμα Αρχιτεκτόνων και το Μεταπτυχιακό Αρχιτεκτονικής Τοπίου του ΑΠΘ ασχολήθηκαν αφενός με τις πλατείες της χώρας τους, αφετέρου με πλατείες της Ευρώπης συνολικά και συγκριτικά. Το πολύτιμο υλικό που προέκυψε παρουσιάστηκε στη Βενετία σε μια έκθεση που μεταφέρθηκε στη Θεσσαλονίκη και εγκαινιάζεται αύριο στο αίθριο του Βυζαντινού Μουσείου.

Η ελληνική ομάδα με επικεφαλής την καθηγήτρια Αρχιτεκτονικής κ. Μαίρη Ανανιάδου-Τζημοπούλου αναζήτησε τις πιο ολοκληρωμένες εκφράσεις της ελληνικής πλατείας, ενώ ταυτόχρονα ερεύνησε τρεις πλατείες άλλων χωρών: Μπέρμιγχαμ, Βελιγράδι και Οδησσό – την πλατεία με την περίφημη σκάλα της Οδησσού γνωστή από το φιλμ του Αϊζενστάιν «Θωρηκτό Ποτέμκιν». «Η πλατεία ως χώρος συνάθροισης αρχικά, πολιτικού και εμπορικού χαρακτήρα στη συνέχεια, ως ελεύθερος χώρος ψυχαγωγίας αργότερα, εξελίσσεται μέσα στην ιστορία ρωμαϊκή, μεσαιωνική και νεότερη σ’ όλες τις χώρες της Ευρώπης. Πολιτικό κέντρο κάθε πόλης -οι ωραιότερες βρίσκονται στους ιστορικούς πυρήνες του πολεοδομικού ιστού- εξασφαλίζουν μια συνέχεια στον χαρακτήρα του ευρωπαϊκού πολιτισμού», εξηγεί στην «Κ» η καθηγήτρια αρχιτεκτονικής κ. Αλέκα Γερόλυμπου, μέλος της ερευνητικής ομάδας.

Βάσει της ιστορικής διαδρομής στον ελληνικό χώρο διακρίνονται διαδοχικές μορφές πλατείας, καθώς η «αρχαιοελληνική παράδοση της Αγοράς αλλά και της “πλατείας” οδού θαμπώνει και ενίοτε χάνεται στα βυζαντινά χρόνια και στα χρόνια της τουρκοκρατίας. Στους λατινοκρατούμενους τόπους ακολουθούν τη λογική της ιταλικής πλατείας και στον ορεινό όγκο και στα νησιά καθιερώνεται η πλατεία του Πλατάνου. Κάτω από τον αιωνόβιο πλάτανο (σαν αρχιτεκτονικό στοιχείο) με το τρεχούμενο νερό –ένα σταθερό σημείο σκιάς- συγκεντρώνονται αυθόρμητα όλες οι παραδοσιακές λειτουργίες ενώ η «νεοκλασική» πλατεία γεννιέται τον 19ο αιώνα όταν το ελληνικό κράτος ανασχεδιάζει όλες τις πόλεις. «Μελετήσαμε όλες τις διαδοχικές επεμβάσεις (καμιά πλατεία στην Ελλάδα δεν έχει αλλάξει όψεις τόσες φορές όσο η πλατεία Ομονοίας) και τους διαγωνισμούς» επισήμανε η κ. Γερόλυμπου. Η «Χάρτα Ευρωπαϊκών Πλατειών» μπορεί να αποτελέσει οδηγό για κάθε τοπική Αρχή που σχεδιάζει να ανακατασκευάσει την πλατεία της πόλης της.

(πηγή: www.kathimerini.gr, 7/11/2007)

Σχετικό: http://traveladvisorgr.blogspot.com/2007/11/blog-post_9975.html

Μουσεία - πινακοθήκες - εκθεσιακοί χώροι

* Ακροπόλεως (Ακρόπολη, Αθήνα, τηλ. 210 3210.219). Ωρες λειτουργίας: 08.00-19.00 καθημερινά. Είσοδος: 12 ευρώ (ισχύει και για τον αρχαιολογικό χώρο της Ακρόπολης, όπως και για τους χώρους Αρχαία Αγορά, Ρωμαϊκή Αγορά, Θέατρο Διονύσου, Στύλοι Ολυμπίου Διός). Κυρ. Νοέμ.-Μάρτ. δωρεάν.

* Αλεξ Μυλωνά - Σύγχρονης Τέχνης (πλ. Αγίων Ασωμάτων 5, Αθήνα, τηλ. 210 3215.717). Ωρες λειτουργίας: Τετ. 11.00-20.00, Πέμ., Παρ., Σάββ. 11.00-17.00, Κυρ. 10.00-17.00, Δευτ., Τρ. κλειστά.

* Αρχαίας Αγοράς (Αδριανού 24, Πλάκα, τηλ. 210 3210.185). Ωρες λειτουργίας: Δευτ. 11.00-19.00, Τρ.-Κυρ. 08.00-19.00. Είσοδος: 4 ευρώ, 2 ευρώ (υπερήλικοι, φοιτητές) ή 12 ευρώ (ισχύει και για τους αρχαιολογικούς χώρους Ακρόπολη, Ρωμαϊκή Αγορά, Θέατρο Διονύσου, Στύλοι Ολυμπίου Διός). Κυρ. Νοέμ.-Μάρτ. δωρεάν.

* Αρχαιολογικό Μουσείο Μαραθώνος (Πλαταιών 114, Μαραθώνας, τηλ. 22940 55155). Εκθέματα από τη Νεολιθική εποχή ως και την ύστερη Ρωμαϊκή περίοδο. Εκθέματα από τη μάχη του Μαραθώνος. Ωρες λειτουργίας: Τρ.-Κυρ. 8.30-15.00. Είσοδος: 3 ευρώ (μειωμένο 2 ευρώ). Κυρ. Νοέμ.-Μάρτ. δωρεάν.

* Αρχαιολογικό Πειραιά (Χαρ. Τρικούπη 31, Πασαλιμάνι, τηλ. 210 4521.598). Από τον 8ο αιώνα π.Χ. ως τα ελληνιστικά χρόνια. Ωρες λειτουργίας: 08.30-17.00 καθημερινά. Δευτ. κλειστά. Είσοδος: 1,47 ευρώ. Κυρ. Νοέμ.-Μάρτ. δωρεάν.

* Βυζαντινό και Χριστιανικό (Βασ. Σοφίας 22, Αθήνα, τηλ. 210 7211.027). Εργα τέχνης της βυζαντινής και μεταβυζαντινής εποχής. Ωρες λειτουργίας: 08.30-19.30 καθημερινά. Δευτ. κλειστά. Είσοδος: 4 ευρώ, 2 ευρώ (μειωμένο). Κυρ. Νοέμ.-Μάρτ. δωρεάν.

* Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας (Λεβίδου 13, τηλ. 210 8015.870). Η φυσική ιστορία του πλανήτη. Ωρες λειτουργίας: 09.00-14.30 καθημερινά από Δευτέρα ως και Σάββατο, την Κυριακή 10.00-14.30. Είσοδος: 3 ευρώ για παιδιά, 5 ευρώ για ενηλίκους.

* Εβραϊκό (Νίκης 39, Αθήνα, τηλ. 210 3225.582). Η ιστορία των εβραίων της Ελλάδας, παραδόσεις, έθιμα, πολιτισμός. Ωρες λειτουργίας: 09.00-14.30 καθημερινά, Κυρ. 10.00-14.00, Σάββ. κλειστά. Είσοδος: 5 ευρώ, 3 ευρώ (φοιτ., μαθ. και άνω των 60 ετών).

* Εθνική Γλυπτοθήκη (Αλσος Στρατού, Γουδή, είσοδος από λεωφ. Κατεχάκη, τηλ. 210 7709.855). Μόνιμες συλλογές γλυπτικής 19ου και 20ού αιώνα. Ωρες λειτουργίας: Δευτ.-Κυρ. 09.00-15.00 Τρ. κλειστά. Είσοδος: 6,50 ευρώ, 3 ευρώ (φοιτ.).

* Εθνική Πινακοθήκη (Βασ. Κωνσταντίνου 50, Αθήνα, τηλ. 210 7235.857). Μόνιμη συλλογή ελληνικής ζωγραφικής. Ωρες λειτουργίας: 09.00-15.00 καθημερινά, Δευτ., Τετ. και απόγευμα 18.00-21.00, Κυρ. 10.00-14.00. Τρ. κλειστά. Είσοδος: 6,46 ευρώ, 2,93 ευρώ (φοιτητές και άνω των 65 ετών). Κυρ. Νοέμ.-Μάρτ. δωρεάν.

* Εθνικό Αρχαιολογικό (Πατησίων 44, Αθήνα, τηλ. 210 8217.717). Ωρες λειτουργίας: Δευτ. 12.30-20.00, Τρ.-Κυρ. 08.00-20.00. Είσοδος: 7 ευρώ, 3 ευρώ (άνω των 65 ετών, ως 18 ετών), φοιτητές δωρεάν. Κυρ. Νοέμ.-Μάρτ. δωρεάν.

* Εθνικό Ιστορικό (Παλαιά Βουλή, Σταδίου 13, Αθήνα, πλ. Κολοκοτρώνη, τηλ. 210 3237.617). Από την Αλωση ως το 1940. Ωρες λειτουργίας: 09.00-14.00 καθημερινά. Δευτ. κλειστά. Είσοδος: 3 ευρώ, Κυρ. δωρεάν.

* Ελληνικής Λαϊκής Τέχνης (Κυδαθηναίων 17, Πλάκα. Τζαμί, Αρεως 1, πλ. Μοναστηρακίου. Λουτρό των Αέρηδων, Κυρρήστου 8. Σπίτι οδού Πανός 22, τηλ. 210 3229.031). Συλλογές υφαντικής, ενδυμασιών, αργυροχοΐας, μεταλλοτεχνίας, ξυλογλυπτικής και λαϊκής ζωγραφικής, από το 1650 ως σήμερα. Ωρες λειτουργίας: 10.00-14.00 καθημερινά. Δευτ. κλειστά. Είσοδος: 2 ευρώ, 1 ευρώ (φοιτητές, πολίτες της ΕΕ άνω των 65 ετών). Κυρ. Νοέμ.-Μάρτ. δωρεάν.

* Ελληνικής Παιδικής Τέχνης (Κόδρου 9, Αθήνα, τηλ. 210 3312.621). Ζωγραφική και κατασκευές από καλλιτέχνες 5-14 ετών. Ωρες λειτουργίας: Τρ.-Σάββ. 10.00-14.00, Κυρ. 11.00-14.00. Δευτ. κλειστά. Είσοδος: 1,47 ευρώ (παιδιά, φοιτητές δωρεάν).

* Εργοστάσιο Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών (Πειραιώς 256, Ρέντης). Ωρες λειτουργίας: 09.00-20.00 καθημερινά.

* Ισλαμικής Τέχνης (Διπύλου και Ασωμάτων, Κεραμεικός, τηλ. 210 3225.550). Αντικείμενα από την Οθωμανική Αυτοκρατορία, τη Μέση Ανατολή, την Υεμένη και την Ιβηρική Χερσόνησο. Παράρτημα του Μουσείου Μπενάκη. Ωρες λειτουργίας: Τρ.-Κυρ. 09.00-15.00, Τετ. 09.00-21.00, Δευτ. κλειστά. Είσοδος: 5 ευρώ, 2,50 ευρώ (άνω των 65 ετών, φοιτητές). Κάθε Τετάρτη είσοδος ελεύθερη.

* Ιστορικό Αρχείο Εθνικής Τράπεζας (3ης Σεπτεμβρίου 146, τηλ. 210 8807.804, 210 8807.805). Δύο εκθέσεις: «Ιστορική διαδρομή της Εθνικής Τράπεζας μέσα από τα αρχειακά τεκμήρια και τις συλλογές της» και «Η ιστορία του ελληνικού χαρτονομίσματος. Μια διαδρομή, 1822-2002». Ωρες λειτουργίας: Δευτ.-Τρ. 10.00-13.00, Τετ.-Πέμ. 17.00-20.00.

* Κανελλοπούλου (Θεωρίας 12 και Πανός, Πλάκα, τηλ. 210 3212.313). Εργα τέχνης από το 3000 π.Χ. ως τον 19ο αιώνα. Ωρες λειτουργίας: 08.30-15.00 καθημερινά. Δευτ. κλειστά. Είσοδος: 2 ευρώ, 1 ευρώ (άνω των 65 ετών και φοιτητές), φοιτητές ΕΕ δωρεάν.

* Κέντρο Γαία (Οθωνος 100, τηλ. 210 8015.870). Οι ανθρώπινες επεμβάσεις στον πλανήτη Γη μέσα από οπτικοακουστικά και διαδραστικά μέσα. Ωρες λειτουργίας: 09.00-14.30 καθημερινά, εκτός Παρασκευής και εορτών. Είσοδος: 4,50 ευρώ, 1,50 ευρώ (φοιτητές).

* Κοσμήματος Ηλία Λαλαούνη (Καλλισπέρη 12 και Καρυατίδων, Ακρόπολη). Μόνιμη συλλογή με 4.000 κοσμήματα και μικρογλυπτά. Ωρες λειτουργίας: Δευτ., Πέμ., Παρ., Σάββ. 09.00-16.00, Τετ. 09.00-21.00, Κυρ. 11.00-16.00. Τρ. κλειστά. Είσοδος: 3 ευρώ, 2,30 ευρώ (φοιτητές, συνταξιούχοι, ομαδικά). Τετ. μετά τις 15.00 και Σάββ. από 09.00 ως 11.00. Είσοδος ελεύθερη.

* Κυκλαδικής Τέχνης (Νεοφύτου Δούκα 4, τηλ. 210 7228.321).

* Μπενάκη (Κουμπάρη 1, τηλ. 210 3671.000). Η ιστορία της Ελλάδας από τα προϊστορικά χρόνια ως τις αρχές του 20ού αιώνα. Ωρες λειτουργίας: Δευτ., Τετ., Παρ., Σάββ. 09.00-17.00, Κυρ. 09.00-15.00, Πέμ. 09.00-24.00, Τρ. κλειστά. Είσοδος: 6 ευρώ, 3 ευρώ (υπερήλικοι), 10 ευρώ ενιαίο εισιτ. για περιοδική έκθεση και μόνιμες συλλογές, φοιτητές και κάθε Πέμπτη δωρεάν.

* Μπενάκη - Κτίριο οδού Πειραιώς (Πειραιώς 138 και Ανδρονίκου, Γκάζι, τηλ. 210 3453.111-3). Ωρες λειτουργίας: Τετ., Πέμ. και Κυρ.10.00-18.00, Παρ. και Σάββ. 10.00-22.00. Δευτ. και Τρ. κλειστά. Είσοδος: 3 ευρώ.

* Νομισματικό Αθηνών (Πανεπιστημίου 12, Αθήνα, τηλ. 210 3612.190). Ωρες λειτουργίας: Τρ.-Κυρ. 08.30-15.00, Δευτ. κλειστά. Είσοδος: 3 ευρώ, 2 ευρώ (μειωμένο).

* Παιδικό (Κυδαθηναίων 14, Αθήνα, τηλ. 210 3312.995-6). Ωρες λειτουργίας: Τρ.-Παρ. 10.00-14.00, Σάββ.-Κυρ. 10.00-15.00. Δευτ. κλειστά.

* Πιερίδη Αρχαίας Κυπριακής Τέχνης (Καστοριάς 34-36, Βοτανικός, τηλ. 210 3480.000). Η ιστορία του κυπριακού πολιτισμού από τα προϊστορικά χρόνια ως τον Μεσαίωνα. Ωρες λειτουργίας: 09.30-24.00 καθημερινά. Είσοδος: 3 ευρώ, 1,50 ευρώ (φοιτ.).

* Πινακοθήκη Κουβουτσάκη (Λεβίδου 11, Κηφισιά, τηλ. 210 6233.682-3). Μόνιμη έκθεση συλλογής 1.500 έργων παραστατικής ζωγραφικής ελλήνων και ξένων καλλιτεχνών από το 1800 ως σήμερα. Ωρες λειτουργίας: Τρ.-Παρ. 09.00-14.00 και 18.00-21.00, Σάββ. και Κυρ. 10.00-15.00. Δευτ. κλειστά. Είσοδος ελεύθερη.

* Πολεμικό (Ριζάρη 2, Κολωνάκι, 210 7244.464). Ωρες λειτουργίας: 09.00-14.00 καθημερινά. Δευτ. κλειστά. Είσοδος ελεύθερη.

* Πόλεως των Αθηνών - Βούρου - Ευταξία (Παπαρρηγοπούλου 7, πλ. Κλαυθμώνος, τηλ. 210 3231.397, 3246.164). Η ιστορία της Αθήνας από τη Φραγκοκρατία και ύστερα, κυρίως κατά την οθωμανική περίοδο. Μεγάλοι περιηγητές. Πινακοθήκη. Ωρες λειτουργίας: 10.00-14.00 καθημερινά. Τρ. κλειστά. Είσοδος: 5 ευρώ, 3 ευρώ (φοιτητές, υπερήλικοι, ομάδες άνω των τεσσάρων), δωρεάν για τα άτομα με ειδικές ανάγκες.

* Συλλογή Εμφιετζόγλου (τέρμα Φοινίκων, Ανάβρυτα - Μαρούσι, τηλ. 210 8097.100, 6143.340). Νικηφόρος Λύτρας, Νικόλαος Γύζης, Γεώργιος Ιακωβίδης, Κωνσταντίνος Βολανάκης κ.ά. Ωρες λειτουργίας: Τρ. 10.00-14.00 (ξεναγήσεις 10.30 και 12.00), Τετ. 16.00-20.00 (ξεναγήσεις 16.30 και 18.00).

* Τεχνόπολη Δήμου Αθηναίων - Μουσείο Μαρία Κάλλας (Αίθουσα Δ1, Πειραιώς 100, Γκάζι, τηλ. 210 3461.589). Κειμήλια σχετικά με τη ζωή της Μαρίας Κάλλας. Ωρες λειτουργίας: 10.00-15.00 καθημερινά. Είσοδος ελεύθερη.

* Φρυσίρα (Μονής Αστερίου 3-7, Πλάκα, τηλ. 210 3234.678). Συλλογή σύγχρονης ευρωπαϊκής ζωγραφικής. Ωρες λειτουργίας: Τετ.-Πέμ. 11.00-19.00, Παρ.-Κυρ. 11.00-17.00. Δευτ. και Τρ. κλειστά. Είσοδος: 6 ευρώ, 3 ευρώ (κάτω των 25 ετών, ομαδικά πάνω από τέσσερα άτομα, υπερήλικοι και μέλη του Εικαστικού Επιμελητηρίου), φοιτητές της ΑΣΚΤ δωρεάν.

* Herakleidon, Experience in Visual Arts (Ηρακλειδών 16, Θησείο, τηλ. 210 3461.981). Ωρες λειτουργίας: Δευτ.-Κυρ. 13.00-21.00.

(πηγή: ΒΗΜΑ, 4/11/2007)

Βιολογική λαϊκή στη γειτονιά σας

ΔEYTEPA
Περιστέρι Οδός Κουτρουμπούση, δίπλα στην παιδική χαρά. Ωρες 16.30 -19.30.
Kηφισιά, στο τέρμα της οδού Xαριλάου Tρικούπη. Ωρες 16.30 - 19.30

TPITH
Nέο Hράκλειο: Eλ. Bενιζέλου Ωρες 16.30 - 19.30
Kορυδαλλός: Πλ. Eλευθερίας. Ωρες 16.30 - 19.30.
Θεσσαλονίκη: Περαία, Ανθέων και Φιλελλήνων. Ωρες 08.00 - 14.00.

TETAPTH
Hλιούπολη: Mαρίνου Aντύπα. Ωρες 16.30 - 19.30.
Γλυφάδα, πλατεία Ξενοφώντος. Ωρες 16.30 - 19.30
Χαλάνδρι, Τυμφρηστού και Ιωαννίνων. Ωρες 16.30 - 19.30.
Τρίκαλα, πλατεία ΟΤΕ (πεζόδρομος) Ωρες 08.00 - 14.00.
Θεσσαλονίκη Kαλαμαριά, στην εκκλησία του Αγίου Παντελεήμονα. Ωρες 08.00 - 14.00

ΠEMΠTH
Γέρακας, στα μέσα της Εθνικής Αντιστάσεως. Ωρες 16.30 - 19.30.
Παλαιό Φάληρο, στη συμβολή των οδών Ναϊάδων και Ζαΐμη. Ωρες 16.30 - 1930.
Θρακομακεδόνες, πλατεία Αλμπανέλλα. Ωρες 16.30 - 19.30.
Θεσσαλονίκη Nεάπολη, στο Δημαρχείο. Ωρες 08.00 - 14.00.

ΠAPAΣKEYH
Κολωνάκι πλατεία Δεξαμενής. Ωρες 08.00 - 14.00
Xολαργός απέναντι από το Δημαρχείο. Ωρες 16.30 - 19.30.
Kαισαριανή, πίσω από το γήπεδο της Nήαρ Hστ. Ωρες 16.30 - 19.30.
Λάρισα, Nεάπολη, Σκεπαστή Αγορά. Ωρες 11.00 - 14.30

ΣABBATO
Bούλα, στην οδό Σωκράτους και Παπάγου γωνία. Ωρες 09.00 - 14.00.
Κάτω Πατήσια, Πάτμου και Καραβία. Ωρες 09.00 - 14.00.
Θεσσαλονίκη Kαλαμαριά, στο πρώην στρατόπεδο Σκόνδρα. Ωρες 08.00 - 14.00.

(πηγή: www.kathimerini.gr - Οικο)

Η Αφρική στην Αθήνα

Δύο «Αφρικές» φωλιάζουν στην πόλη. Η μία είναι η «σκληρή» νιγηριανή κοινότητα της οδού Γερανίου και της Σοφοκλέους, και η άλλη είναι η a la mode Αφρική, των έθνικ μπουτίκ και των editorial μόδας. Η μία δεν αντιπαλεύει την άλλη. Μια βόλτα και στις δύο πλευρές θα μας δώσει μια γεύση από την αφρικάνικη ζωή της πόλης. Την ξεκινάμε από την οδό Γερανίου. Εδώ κατοικούν και συχνάζουν κυρίως Νιγηριανοί.

Μπαίνοντας στην οδό Γερανίου, ξεκινήστε από το νούμερο 6. Εκεί σας περιμένουν η Νίκετσι και ο Τσιμέχ Σαϊντού με τα αφρικανικά καλούδια τους. Ένα εθνικό μίνι μάρκετ στημένο για τη μικρή νιγηριανή παροικία. Μαύρη αφρικανική μπύρα Μaltina χωρίς αλκοόλ, δυναμωτικό νέκταρ Βlue Bay αλλά και το drink Osabell που είναι φτιαγμένο από 12 αφρικανικά βότανα. Τι άλλο θα βρείτε εδώ; Αλεύρι, σιμιγδάλι, όμπονο (είδος κουκιών) και πλαντέιν (ένας καρπός που συγγενεύει με την μπανάνα). Νίκετσι και Τσιμέχ Σαϊντού, Γερανίου 6, 2105244749.

Στο νούμερο 9 θα βρείτε τη Νιγηρία σε μεγάλη «συμπύκνωση». Πάνω κάτω και πλαγίως του δρόμου, υπάρχουν διάφορα μικρά μαγαζάκια, για τους «ντόπιους» πάντα - το τονίζουμε. Στο ισόγειο υπάρχει το fast food -και μην περιμένετε δυτικές γεύσεις. Ρύζι στο μπολάκι, μοσχάρι ή ψάρι κοκκινιστό σε έναν άλλο κεσέ, τέτοιες είναι οι γεύσεις. Παντού σας ακολουθεί η βαριά μυρωδιά των μπαχαρικών τους, την οποία όμως συνηθίζεις γρήγορα, μια και στις διατροφικές συνήθειες των Igbo (έτσι λέγεται τούτη εδώ η φυλή) πέφτει πολύ κάρυ.

Eπάνω, στον 6ο όροφο, υπάρχει το μικρό μαγειρείο 6th Floor που ταΐζει καθημερινά με αφρικανικές γεύσεις τους μετανάστες. Ψάρι με μοσχάρι κοκκινιστό μέσα στην ίδια κατσαρόλα, κρασί από φοίνικα, σάλτσα «σεμό» από σιμιγδάλι και τηγανητό ψάρι. Το κρέας το προτιμούν σκληρό, γι' αυτό και το τηγανίζουν πρώτα.

Περάστε στη Σοφοκλέους για να βρείτε το στέκι της όμορφης Κemsek, μιας εκρηκτικής έγχρωμης καλλονής που μαγειρεύει και σερβίρει σ' ένα περιποιημένο μικρό εστιατόριο με δαντελένια κουρτινάκια. Ζητήστε κλασικά νιγηριανά πιάτα (ρύζι με κοκκινιστό) και ψάρι μαγειρεμένο με ακατανόητο για εμάς τρόπο. Σοφοκλέους 47, Ομόνοια, 6944854742.

Ο Νείλος: 'Αραβες κοστουμάτοι, και παζάρι μέχρι τελικής πτώσης. Πρόκειται για αραβικό super market με best seller τα αραβικά σαπούνια oliva από λάδι ελιάς! Αραβική μουσική βέβαια, κασέτες, φούλια, λουκούμια, χύμα όσπρια και εξαρτήματα για ναργιλέδες. Όλο το αραβικό κιτς τοποθετημένο ανεπιτήδευτα στα ράφια και ανακατεμένο με αμερικάνικα κορν φλέικς και ελληνικές φίρμες ζυμαρικών και ζάχαρης. Σοφοκλέους 52-54, 2105246950.

Κλεοπάτρα: Μαντεύετε την εθνικότητα; Αιγυπτιακό σούπερ μάρκετ με φούλια, λουκούμια, κουκιά, ζυμαρικά και πολλά μπαχαρικά για να δημιουργήσετε αυθεντική αιγυπτιακή κουζίνα. Αθηνάς 7 & Κρατίνου 11-13, Αθήνα, 2105227975.

Αιθιοπική κουζίνα
Βυζαντινοί, 'Αραβες, Τούρκοι και Ινδοί άφησαν το αποτύπωμά τους στην Αιθιοπία, με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί και μια ιδιαίτερη κουζίνα. Καυτερές πιπεριές, μπαχαρικά και ένα ιδιαίτερα αρωματισμένο βούτυρο δίνουν το στίγμα. Στο μεγάλο δίσκο, αν παραγγείλετε με παραδοσιακό τρόπο, υψώνονται λοφάκια από γεύσεις που κάθονται πάνω στο injeras, την υδαρή πίτα που παίζει ρόλο ψωμιού. Κόβετε κομμάτια από την πίτα, αιχμαλωτίζετε με τα χέρια μια μπουκιά και την απολαμβάνετε ως σφηνάκι ή την προσφέρετε στο αγαπημένο πρόσωπο - επικοινωνιακή, ερωτική κουλτούρα. Το Axum είναι σκηνοθετημένο ως χωριάτικη παραδοσιακή ταβέρνα, με ψάθινη επίπλωση. Εδώ σερβίρεται ως ορεκτικό και με κάποια τελετουργία ο περίφημος αιθιοπικός καφές. Στο Walla η ατμόσφαιρα παραπέμπει στα μοντέρνα, African style στέκια των ?60s. Εδώ δίνουν έμφαση και σε ένα κεμπάμπ που έρχεται σε μαύρη υδρία ενισχυμένη με μικρό γκριλ.

Axum Ι. Δροσοπούλου 183, Πλ. Κολιάτσου, 2102011774.
Walla Κερκύρας 5, Κυψέλη, 2108836431.

Στην ήσυχη Σπυρίδωνος Τρικούπη κυλάει αφρικάνικο αίμα, αφού εκεί μένουν αρκετοί έγχρωμοι συμπολίτες μας και στήνουν σιγά σιγά τις μικρές τους επιχειρήσεις. Στο νούμερο 67 βρίσκεται ένα μικρό κατάστημα με αφρικάνικα δώρα, όπου κάνουν και tribal αφρικανικές κομμώσεις. Babiker Eltou, Σπυρ. Τρικούπη 67, Εξάρχεια, 6945645290.

Αφρικάνικα καλλυντικά: έτσι περίεργα που στέκεται το επίθετο δίπλα από το ουσιαστικό, παραξενεύεσαι, θες λίγο να γελάσεις. Η Αφρική όμως, με τις εκπληκτικές της πρώτες ύλες, δημιουργεί καλλυντικά για τις ανάγκες της μαύρης φυλής, ισιωτικές κρέμες για τα ατίθασα άφρο μαλλιά τους, ενυδατικές κρέμες, βαφές κ.λπ. Jack-Lynn Beauty Centre, Παπαρρηγοπούλου 7 (από Αλεξάνδρας 51), 2106458303.

Η «άλλη» Αφρική
Η Αφρική όπως την εννοεί η Δύση, βγαλμένη μέσα από ταινίες και cd, είναι πιο εξημερωμένη, πιο λευκή!

Ashanti: Φωλιά με χαριτωμένα μπιζού, από τα κεντρικότερα spot του Κολωνακίου. Εδώ θα βρείτε χάλκινους κρίκους με ημιπολύτιμες πέτρες, κοράλλια, εβένινα βραχιόλια, και ελεφαντόδοντα. Πριμιτίφ κομμάτια από τιρκουάζ, jade και ξύλινα βραχιόλια θα δώσουν στην εμφάνισή σας ένα touch από Αφρική. Αυτοσχεδιάστε με τα μοδικά δαχτυλιδάκια για τα δάχτυλα του ποδιού, τα βραχιόλια που φοριούνται στους αστραγάλους και τις πετρούλες-κουμπιά για τον αφαλό! Πατριάρχου Ιωακείμ 37, Κολωνάκι, 2107251188.

Out of Africa: Κοσμήματα και αξεσουάρ εμπνευσμένα από τη φύση της Αφρικής, σε αυθεντικές γραμμές και εξαιρετική ποιότητα. Ξύλινα βραχιόλια, μεγάλοι κρίκοι, ξύλο, σμάλτο, ημιπολύτιμες πέτρες, και χαϊμαλιά μυρίζουν «Αφρική». Οι τιμές είναι λογικές, η ποιότητα κατασκευής τους πολύ καλή και οι γραμμές αυθεντικά έθνικ. Περικλέους 13, 2103233682.

Η Άννα Κουβαρά φτιάχνει κοσμήματα από δέρμα και ημιπολύτιμες πέτρες, δημιουργώντας αυθεντικό Africa look, για να φορεθεί με βραδινές φούστες σάρονγκ με animal print, για να συνοδέψουν τις αφρικανικές κομμώσεις που προτείνει φέτος η L'Oreal και το φυσικό καλοκαιρινό μακιγιάζ. Διαλέξτε τα εξαιρετικά της τσόκερ και βραχιόλια και τυλίξτε τα στα χέρια, στα πόδια ή στο λαιμό με κάθε βεβαιότητα. Θα τα βρείτε στο εργαστήρι της (2108660457, 6937512133).

Εξωτικές συλλογές από κοσμήματα - ξόρκια και φυλαχτά φτιάχνει η πολυσχιδής Μανίνα Νικολαΐδου που έχει σπουδάσει γλυπτική, ζωγραφική, κοινωνιολογία και σχέδιο μόδας σε πολλά και γνωστά πανεπιστήμια της Ευρώπης. Μέσα από την περιπλάνησή της στον κόσμο μάζεψε μικρούς θησαυρούς και έφτιαξε μία από τις πιο έθνικ συλλογές που κυκλοφορούν στην πόλη. Iπποκράτους 69 & Αραχώβης, 2103637561.

Απροσδιορίστου εθνικότητας ο Σαΐντ, εξωτικός, γοητευτικός και πολύ ευγενικός. Τα ρούχα του δεν διαφέρουν από τα έθνικ από τα οποία βρίθει η Αθήνα, κατά καιρούς όμως του προκύπτουν ενδιαφέροντα έθνικ κοσμήματα σε τιμές εξαιρετικά χαμηλές. Το κατάστημα λέγεται Τάντα και θα το βρείτε στη Σοφοκλέους 47, 2103214027, 6972159167.

Αfrican music
Δεν είμαστε μόδα! Είμαστε ολόκληρη ήπειρος!». Τα λόγια αυτά που ξεφώνισε ο Papa Wemba πριν από μια εμφάνισή του σε κάποιο WOMAD προ ετών, πρέπει να είναι κλασικά! Και πρέπει να μείνουν μέσα μας - γιατί αυτή είναι η αλήθεια. Η Αφρική είναι τεράστια και πολυσύνθετη. Στην προβολή της υδρογείου σε επίπεδους χάρτες κρατάει πάντα το κέντρο - κι αυτό μπορεί να δίνει έναν κάποιο γενικότερο συμβολισμό. Οι μουσικές της «Μαύρης Ηπείρου», πάντως, είχαν και έχουν κεντρική θέση στη σύγχρονη popular μουσική του κόσμου. Τα ονόματα του Salif Keita από το Μάλι και της Orchestra Baobab από τη Σενεγάλη, που δίνουν μια κοινή συναυλία στο Λυκαβηττό, είναι η αφορμή για να πούμε μερικά βασικά πράγματα για τις μουσικές της Αφρικής και τη γοητεία που ασκούν σε όλο τον κόσμο...
Η εικόνα του ημίγυμνου, ιδρωμένου μαύρου που χτυπάει το ταμ-ταμ μέσα στη ζούγκλα είναι καλή μόνο για το παλιομοδίτικο σινεμά! Η πραγματικότητα είναι ότι η μεγάλη αυτή ήπειρος (που μόνο κατά ένα μέρος είναι «μαύρη») διαθέτει μια πληθώρα μουσικών / πολιτισμικών παραδόσεων, πολλές εκ των οποίων είναι ιδιαίτερα sophisticated. Σαν γενική εικόνα, έχουμε μουσικές πλούσιες σε ρυθμούς, γοητευτικές σε μελωδίες και ιδιαίτερες σε αρμονίες. Κάποιες από αυτές έχουν προφανείς σχέσεις μεταξύ τους - άλλες δεν έχουν. Για παράδειγμα, οι μουσικές του Maghreb (έτσι λέγεται ο βορειοαφρικάνικος αραβόφωνος κόσμος) δεν φαίνεται να έχουν αλληλεπιδράσει ιδιαίτερα με αυτές της Δυτικής Αφρικής - ενώ είναι μάλλον προφανείς οι σχέσεις του αλγερινού rai με το φλαμένκο. Για να μην κάνουμε όμως μάθημα, ας ξεκαθαρίσουμε ότι αυτό που έχουμε κυρίως στο μυαλό μας (και στα αυτιά μας) ως «αφρικάνικη μουσική» προέρχεται κυρίως από τη Δυτική και την Κεντρική Αφρική - και είναι αυτό που, στην πορεία του χρόνου, έχει επιδράσει στις πέραν του Ατλαντικού ακτές και έχει διαμορφώσει τη σημερινή ποπ μουσική (ξέρετε: μπλουζ, τζαζ, ροκ, λάτιν - όποιο βιβλίο και ν' ανοίξετε, τη λέει την ιστορία...). Φυσικά, η επίδραση πήγε και αντίστροφα: καμιά αφρικάνικη μουσική δεν έμεινε «πρωτόγονη» - σχεδόν όλες είναι σύγχρονες και up to date...
Οι αφρικάνικες μουσικές βρέθηκαν στο επίκεντρο του world beat στα μέσα των ?80s- και ακόμα παραμένουν στην αιχμή της world μουσικής. Με «κλασικά» κέντρα το Παρίσι και το Λονδίνο (ανάλογα με το αποικιοκρατικό «δέσιμο» της κάθε χώρας), οι διάφορες αφρο-ποπ τάσεις έχουν δώσει μεγάλους καλλιτέχνες - και πραγματικούς σταρ: από το Μάλι ο Salif Keita, ο μετρ της kora (κλασικό έγχορδο) Toumani Diabate και ο μέγας μπλούζμαν Ali Farka Toure, από τη Σενεγάλη ο Youssou N'Dour, ο Ismael Lo και, βέβαια, ο Baaba Maal, από την high-life της Γκάνα βγήκαν οι Osibisa στα seventies, το Μπενίν διαθέτει την Angelique Kidjo και η νιγηριανή juju music έχει γράψει ιστορία μέσα από τα ονόματα των King Sunny Ade και Fela Anikulapo Kuti. Το Κονγκό προσωποποιεί ο Papa Wemba με τα soukous του, ενώ το σήμα κατατεθέν του Καμερούν παραμένει ο Manu «Makossa» Dibango. Σταματάμε εδώ γιατί αν προχωρήσουμε νότια και ανατολικά θα υπερβούμε τα εσκαμμένα!

(πηγή: www.athinorama.gr)