Αποχαιρετισμός στην Ελλάδα

Tου Σαϊμον Γκας*

Γράψε αν μπορείς στο τελευταίο σου όστρακο
τη μέρα τ’ όνομα τον τόπο
και ρίξε το στη θάλασσα για να βουλιάξει.
Γιώργος Σεφέρης
Γυμνοπαιδία – Σαντορίνη

Σε λίγες μέρες η γυναίκα μου κι εγώ αφήνουμε την Αθήνα ύστερα από οκτώ ευτυχισμένα χρόνια στη χώρα σας – πρώτα στη δεκαετία του ’80 και για δεύτερη φορά αυτά τα τελευταία χρόνια. Η Ελλάδα ήταν καλή μαζί μας. Μας χάρισε τον πρώτο μας γιο, που γεννήθηκε εδώ πριν από 23 χρόνια. Μας χάρισε πολλούς φίλους. Μας χάρισε πολλές στιγμές ευτυχίας. Και ποτέ, μα ποτέ δεν μας άφησε να πλήξουμε.

Η Ελλάδα και οι Ελληνες ασκούν έντονη επίδραση στους ξένους. Ο Βρετανός συγγραφέας Lawrence Durrell έγραψε: «Αλλες χώρες μπορούν να σε κάνουν να ανακαλύψεις έθιμα ή παραδόσεις ή τοπία. Η Ελλάδα σου προσφέρει κάτι πιο σκληρό: την ανακάλυψη του εαυτού σου». Στην Ελλάδα εμείς οι Βορειοευρωπαίοι αφήνουμε πίσω μας λίγη απ’ την ψυχραιμία και την επιφυλακτικότητά μας και γινόμαστε πιο εξωστρεφείς, αναζητάμε πιο πολύ τη συντροφιά των άλλων ανθρώπων. Δεν εκπλήσσομαι που η λέξη privacy δεν μεταφράζεται ακριβώς στα Ελληνικά. Αλλά, πάλι, ούτε η λέξη παρέα μεταφράζεται στα Αγγλικά.

Η Ελλάδα άναψε τον πόθο του ταξιδιού σε γενιές και γενιές Βρετανών, και η Μαριάν κι εγώ προσπαθήσαμε να ακολουθήσουμε τα βήματά τους. Η μυρωδία του καπνού του ξύλου που καίγεται ένα φθινοπωρινό απόγευμα στην Ηπειρο, τα λιβάδια με τ’ αγριολούλουδα στην Πελοπόννησο την άνοιξη, τα κρυστάλλινα γαλανά νερά του Ιονίου το καλοκαίρι είναι μερικές από τις αναμνήσεις που θα πάρουμε μαζί μας φεύγοντας.

Οι Ζουλού λένε ότι οι άνθρωποι είναι άνθρωποι μέσα από άλλους ανθρώπους. Η Ελλάδα δεν θα σήμαινε τόσα πολλά για μας αν δεν υπήρχαν οι άνθρωποι που γνωρίσαμε εδώ. Η γιαγιά που μας φίλεψε ροδάκινα απ’ το καλάθι της όταν χάλασε το αυτοκίνητο της παρέας μας, στη Θεσσαλία το 1975. Το ζευγάρι που μας παραχώρησε το διαμέρισμά του, παρόλο που μόλις μας είχε συναντήσει, στο Ρέθυμνο το 1984. Ο ταξιτζής στη Χίο, το 1992, που όταν ο γιος μου ο Κρίστοφερ ζαλισμένος από το ταξίδι έκανε εμετό κι έκανε χάλια και το ταξί και τον ίδιο, αυτός ανησυχούσε μόνο αν ήταν εντάξει το παιδί. Θα μας λείψουν όλοι αυτοί οι άνθρωποι στην Ελλάδα, που μας έδωσαν τη φιλία τους και τη συντροφιά τους.

Θα θέλαμε επίσης, η Μαριάν κι εγώ, να ευχαριστήσουμε όλους αυτούς που ήταν τόσο επιεικείς και συγχωρητικοί όσο εμείς κατακρεουργούσαμε την ελληνική γλώσσα. Θέλω να ζητήσω ιδιαιτέρως συγγνώμη από μια κυρία που γνώρισα σε μια δεξίωση πριν από λίγα χρόνια. Τη ρώτησα τι δουλειά έκανε ο άντρας της. Μου απάντησε ότι ήταν γεωπόνος. Δυστυχώς, μπέρδεψα τη λέξη γεωπόνος με τη λέξη Γιαπωνέζος. Καθώς η συζήτηση προχωρούσε, διαπίστωσα με έκπληξη ότι δεν ήξερε σχεδόν τίποτε για την Ιαπωνία. Και καθώς επέμενα με τις ερωτήσεις μου για τον ιαπωνικό πολιτισμό, έβλεπα σιγά σιγά τον πανικό να φουντώνει στα μάτια της.

Θα ήθελα ακόμη να ζητήσω συγγνώμη κι από τον προβεβλημένο εκείνον υπουργό, που παρέμεινε ατάραχος όταν τον ρώτησα πώς σκόπευε να αντιμετωπίσει όλες τις προσκλήσεις και όχι τις προκλήσεις του τομέα ευθύνης του. Τώρα ήρθε ο καιρός να πάμε σε μιαν άλλη χώρα. Χαιρόμαστε με την προοπτική των νέων εμπειριών, των νέων ενδιαφερόντων που πάντα φέρνει ένα νέο διπλωματικό πόστο. Οπως λέει κι ο ποιητής:

«Πολλά τα καλοκαιρινά πρωινά να είναι
που με τι ευχαρίστηση, με τι χαρά
θα μπαίνεις σε λιμένες πρωτοϊδωμένους»
Aλλά, δεν θα είναι Ελλάδα.

Αυτό για το οποίο μπορούμε να είμαστε σίγουροι είναι ότι θα επιστρέψουμε. Δεν νομίζουμε ότι η Ελλάδα μας έχει δώσει ακόμη την άδεια να την εγκαταλείψουμε οριστικά. Και όταν επιστρέψουμε δεν θα το κάνουμε μόνο για τους ανθρώπους ή για το τοπίο, αλλά και γιατί η Ελλάδα είναι μια χώρα που θαυμάζουμε για πάρα πολλά πράγματα.

Αλλά αυτό που ιδιαίτερα θαυμάζουμε εδώ είναι η σημασία που δίνουν οι Ελληνες στους οικογενειακούς δεσμούς και τη φιλία, την επιμονή σας να χαίρεστε τη ζωή, την ανοιχτόκαρδη διάθεσή σας, τη γενναιοδωρία σας και την αίσθηση αξιοπρέπειας και ευπρέπειας. Το ταλέντο των Ελλήνων ξεχειλίζει σε κάθε τομέα, από τις καλές τέχνες ώς τον κάθε χώρο δουλειάς και δημιουργίας. Ενα από τα προνόμια που είχα ως πρέσβης στην Ελλάδα ήταν η ευκαιρία που μου έδωσε να συναντήσω τόσους προικισμένους, ζωντανούς ανθρώπους από φοιτητές μέχρι δισεκατομμυριούχους.

Ομολογώ ότι ακόμη και τώρα, μετά οκτώ χρόνια στην Ελλάδα, υπάρχουν ακόμη μερικά πράγματα που δεν καταλαβαίνω. Δεν καταλαβαίνω την ελληνική μανία να βουτάνε όλοι στη θάλασσα κάθε φορά που η θερμοκρασία ανεβαίνει πάνω από τους δέκα βαθμούς. Εγώ μεγάλωσα σε μια χώρα που η θάλασσα ήταν κρύα και γκρίζα και, γενικώς, έπρεπε να αποφεύγεται. Δεν καταλαβαίνω γιατί τα κινητά είναι τόσο δημοφιλή, ενώ τόσες και τόσες Ελληνίδες σε διακοπές έχουν τη συνήθεια να φωνάζουν τόσο δυνατά και σε τόσο ψηλές νότες ώστε οι φωνές τους να σκίζουν τον αιθέρα και λόγγοι και ραχούλες να αντηχούν «έλα Τούλααα…». Θαυμάζουμε το πάθος των Ελλήνων για προσωπική ελευθερία και ελευθερία του λόγου. Ακόμη δεν έχω καταλάβει τα παραθυράκια στην τηλεόραση. Πώς καταλαβαίνει ο ένας τι λέει ο άλλος όταν όλοι μιλούν ταυτόχρονα; Ο στρατηγός Ντε Γκολ αναρωτήθηκε κάποτε πώς είναι δυνατόν να κυβερνήσει κανείς μια χώρα που παράγει 246 διαφορετικά είδη τυριών. Αναρωτιέμαι πώς είναι δυνατόν να κυβερνήσει κανείς μια χώρα που έχει σχεδόν τόσους τηλεοπτικούς και ραδιοφωνικούς σταθμούς όσα τυριά έχει η Γαλλία. Αυτό που καταλαβαίνω και ξέρω καλά είναι ότι η Μαριάν και εγώ αισθανόμαστε τεράστια τρυφερότητα, ευγνωμοσύνη και θαυμασμό για μια χώρα που μας φέρθηκε τόσο καλά.
Σ’ ευχαριστώ, Ελλάδα.

* Ο κ. Σάιμον Γκας είναι απερχόμενος πρεσβευτής της Μεγάλης Βρετανίας στην Ελλάδα.

(πηγή: www.kathimerini.gr, 28/12/2008)

Οι σεισμοί εδώ κι εκεί

Ενώ η επικαιρότητά μας κατακλύζεται από «παντελονάτους», «πεντακαθαρίδηδες» και «μουσαντένιους», στη μακρινή Καλιφόρνια έγινε κάτι που μολονότι μας αφορά, και μάλιστα πολύ, ελάχιστο φως είδε στη δημοσιότητά μας, εν αντιθέσει με τα διεθνή ΜΜΕ που το προέβαλαν εκτενώς. Οι Αρχές εκεί οργάνωσαν γιγαντιαία άσκηση ετοιμότητας για την αντιμετώπιση ενός μεγάλου σεισμού στην οποία πήραν μέρος πέντε εκατομμύρια άνθρωποι! Τη δεδομένη στιγμή όλοι αναζήτησαν χώρους για να προστατευτούν από τον ενδεχόμενο σεισμό, να εγκαταλείψουν χωρίς πανικό τα σπίτια, τα γραφεία, να κατευθυνθούν σε προκαθορισμένους χώρους.

Για φανταστείτε τη σκηνή, κατά την οποία εκατομμύρια άνθρωποι σπεύδουν με τον ήχο της σειρήνας να προστατευθούν από έναν ισχυρό σεισμό, με ψυχραιμία και υποδειγματική τάξη; Είναι τέρατα ψυχραιμίας οι Καλιφορνέζοι; Οχι, απλώς έχουν μάθει να ζουν με τους σεισμούς και προετοιμάζονται για το μεγάλο χτύπημα του Εγκέλαδου. Οι επιστήμονες έχουν προειδοποιήσει εδώ και χρόνια τις Αρχές ότι ένας σεισμός μεγέθους 7,8 Ρίχτερ είναι πιθανός. Σε μια τέτοια περίπτωση θα ενεργοποιηθεί πιθανότατα το ρήγμα του Αγίου Ανδρέα και θα πληγεί η Καλιφόρνια. Σύμφωνα δε με τους υπολογισμούς τους, οι νεκροί θα ξεπεράσουν τους 1.800 και οι υλικές ζημιές τα διακόσια δισ. δολάρια.

Γνωρίζοντας λοιπόν ότι η επιστήμη δεν είναι σε θέση να προβλέψει την ακριβή ημέρα και ώρα έλευσης του μεγάλου σεισμού, η Πολιτεία φροντίζει να τους εκπαιδεύσει για το πώς θα αντιδράσουν την κρίσιμη ώρα. Δεν υπάρχουν ταμπού επ’ αυτού, για τους Aμερικανούς, για τον απλό λόγο ότι διακυβεύεται η ζωή εκατομμυρίων ανθρώπων. Δεν διστάζουν να πουν την αλήθεια στους πολίτες, να τους υπενθυμίζουν διαρκώς από τα ΜΜΕ τη σεισμική απειλή, επισημαίνοντας την ανάγκη τήρησης των σχεδίων που έχουν εκπονήσει οι Αρχές.

Στην Ιαπωνία, είναι ακόμα πιο οργανωμένοι. Εκεί κάνουν τέτοιες ασκήσεις κάθε χρόνο και ο Ιάπωνας του Τόκιο ή του Κόμπε ξέρει ακριβώς τι θα κάνει τη δεδομένη στιγμή. Εμείς εδώ στην Ελλάδα, τη χώρα με την υψηλότερη σεισμικότητα σε όλη την Ευρασία, έχουμε άλλο δόγμα: Μη μιλάτε για τους σεισμούς για να μην ανησυχήσει ο κόσμος και, κυρίως, να μην υποστεί ζημιά ο τουρισμός! Ασκήσεις ετοιμότητας του πληθυσμού στις περιοχές που έχουν υποδείξει οι επιστήμονες ως «υψηλού κινδύνου», αρκετές από τις οποίες η φύση τις αδίκησε τοποθετώντας τες πάνω σε σεισμικά ρήγματα; «Οχι, μη, προς Θεού, δεν θα πατήσει ψυχή παραθεριστή τα καλοκαίρια». Επιμένουν κάποιοι από την Πολιτεία ότι πρέπει κατά καιρούς να δοκιμάζονται στην πράξη οι σχεδιασμοί της για την αντιμετώπιση της σεισμικής απειλής; Το μήνυμα από τους τοπικούς άρχοντες προς την πολιτική ηγεσία καταφθάνει σκληρό: Μην τολμήσετε να «πανικοβάλετε» τους πολίτες του τόπου μας και να πλήξετε τον τουρισμό, διότι δεν θα πάρετε ούτε ψήφο. Το τι θα συμβεί όμως όταν χτυπήσει ο μεγάλος σεισμός –και αυτό σύμφωνα με τους σεισμολόγους θα γίνει σίγουρα– και βρει ανέτοιμο τον πληθυσμό, δεν θέλουν να το σκέφτονται.

(πηγή: www.kathimerini.gr, 20/11/2008)

Μετράει ζημίες ο τουρισμός λόγω της κρίσης

Οι επιπτώσεις της διεθνούς χρηματοπιστωτικής κρίσης έγιναν ορατές από τη φετινή σεζόν στην ελληνική τουριστική οικονομία, ενώ το 2009 προοιωνίζεται ακόμη πιο δύσκολη τουριστική χρονιά.

Σύμφωνα με στοιχεία του Ινστιτούτου Τουριστικών Ερευνών και Προβλέψεων το ύψος της μείωσης των αφίξεων τουριστών αεροπορικώς σε 18 αεροδρόμια της χώρας στο διάστημα Ιανουαρίου-Οκτωβρίου φέτος σε σχέση με το ίδιο διάστημα πέρυσι έφθασε σε ποσοστό 1,4%. Οπως εξηγεί το Ινστιτούτο η παραπάνω εξέλιξη των αεροπορικών αφίξεων επηρεάστηκε από την αρνητική πορεία των τελευταίων 3 μηνών (Αυγουστος-Οκτώβριος). Το μεγαλύτερο πλήγμα, φέτος, δέχθηκε η περιοχή της Πελοποννήσου καθώς στα δύο αεροδρόμια του Αράξου και της Καλαμάτας καταγράφηκε κάμψη στις αφίξεις κατά 21,8%. Επίσης, σημαντικές μειώσεις στις αφίξεις ξένων παρουσίασαν τα αεροδρόμια της Σάμου κατά 8,8% και της Καβάλας κατά 8,6%. Αντίθετα, μεγάλες αυξήσεις στις αφίξεις παρουσίασαν κατά 22,6% η Χίος και κατά 15,1% η Κεφαλονιά.

Το Ινστιτούτο τονίζει ότι η αρνητική πορεία των αεροπορικών αφίξεων θα αμβλυνθεί λίγο από την εκτιμούμενη αύξηση των αφίξεων των τουριστών που επισκέπτονται τη χώρα μας με άλλα μεταφορικά μέσα, εκτός αεροπλάνου. Ωστόσο, θεωρεί ότι η μείωση των αεροπορικών αφίξεων δεν φαίνεται πιθανόν να αντισταθμιστεί από την αύξηση των αφίξεων με άλλα μεταφορικά μέσα.

Σύμφωνα με το ΙΤΕΠ η πορεία του τουρισμού τη φετινή σεζόν στέλνει το μήνυμα ότι το 2009 θα είναι μία ακόμη δύσκολη χρονιά. Το πόσο δύσκολη θα είναι, όπως σημειώνει το Ινστιτούτο, θα εξαρτηθεί από το πόσο θα επηρεαστεί από την κρίση το εισόδημα των αλλοδαπών που θέλουν να επισκεφθούν τη χώρα μας και κατά πόσο θα τους επηρεάσει σε αυτή τους την απόφαση. Παράλληλα, τονίζει ότι «θα εξαρτηθεί και από την αντίδραση του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα στη χώρα μας στην υιοθέτηση μέτρων και πολιτικών οι οποίες θα ενεργοποιήσουν ασφαλιστικές δικλίδες που διαθέτει η κοινωνία και οικονομία προκειμένου να ελαχιστοποιηθούν οι αρνητικές επιπτώσεις από την κρίση».

Εξάλλου, αρνητικά κινήθηκαν οι αφίξεις ξένων στην Ισπανία, στην Ιταλία και στη Κύπρο. Αντίθετα, θετικά εξελίχθηκε η τουριστική κίνηση στην Κροατία και στην Τουρκία. Θετικά κινήθηκαν οι τουριστικές εισπράξεις στη χώρα μας σε ποσοστό 4% στο διάστημα Ιανουαρίου-Σεπτεμβρίου. Με εξαίρεση την Κύπρο που παρουσίασαν μείωση οι τουριστικές εισπράξεις, σε θετικό έδαφος κινήθηκαν οι τουριστικές εισπράξεις και στις άμεσα ανταγωνίστριες προς τη χώρα μας αγορές.

Η κρίση είναι ήδη εμφανής στον ελληνικό τουρισμό

Ακόμη πιο δύσκολη θα είναι η χρονιά του 2009 για τον τουρισμό, προειδοποιεί το Ινστιτούτο Τουριστικών Ερευνών και Προβλέψεων. Οι παρενέργειες της διεθνούς οικονομικής κρίσης στην τσέπη των αλλοδαπών τουριστών θα κρίνουν τις αφίξεις της ερχόμενης σεζόν στη χώρα μας, εκτιμά το Ινστιτούτο.

Οι δυσοίωνες ενδείξεις επιβεβαιώνονται ήδη από τις αφίξεις τουριστών σε 18 αεροδρόμια της χώρας. Το διάστημα Ιανουαρίου-Οκτωβρίου μειώθηκαν κατά 1,4% σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του προηγούμενου έτους.

Το μεγαλύτερο πλήγμα, φέτος, δέχθηκε η περιοχή της Πελοποννήσου. Καθοδικά κινήθηκαν και οι αφίξεις σε Ισπανία, Ιταλία και Κύπρο. Στον αντίποδα θετικά εξελίσσεται η τουριστική κίνηση στην Κροατία και στην Τουρκία.

(πηγή: www.kathimerini.gr, 20/11/2008)

Η απούσα Θεσσαλονίκη

Eίναι μόνιμη η γκρίνια των αρχόντων της Θεσσαλονίκης για την ελλιπή ακτοπλοϊκή σύνδεση της πόλης με τα νησιά του Αιγαίου κατά τη θερινή τουριστική σεζόν και δικαίως, αφού πλέον με το άνοιγμα των συνόρων, κατά κύματα κατεβαίνουν οι από Βορρά παραθεριστές με προορισμό τις ακτές της Βόρειας Ελλάδας αλλά και των νήσων.

Το θέμα όμως είναι τι κάνουν και οι ίδιοι για να βοηθήσουν την πόλη τους ώστε να καταστεί κόμβος στη διά θαλάσσης διακίνηση τουριστών και να αποκομίσει οφέλη όπως συμβαίνει με άλλες μεγάλες παραλιακές πόλεις της Μεσογείου ή και μικρότερες της πατρίδας μας.

Την Τρίτη το πρωί κατέπλευσε στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης το κρουαζιερόπλοιο «Navigator of the seas», μεταφέροντας τρεις χιλιάδες τουρίστες. Το μεγαλύτερο που έπιασε ποτέ στον Θερμαϊκό. Χιλιάδες Θεσσαλονικείς έσπευσαν στην προκυμαία για να το απολαύσουν και να το φωτογραφίσουν.

Οι μόνοι που αδιαφόρησαν ήταν οι ηγέτες της πόλης, όλοι εκείνοι που έχουν, υποτίθεται, την ευθύνη για την προβολή της. Κατέβηκαν χιλιάδες άνθρωποι οι οποίοι ξεχύθηκαν στο λιμάνι και στην παραλία χωρίς να ξέρουν ούτε που πηγαίνουν ούτε τι θα δουν. Πάτησαν το πόδι τους στον γκρίζο και καταθλιπτικό προβλήτα όπου δεν υπήρχε ούτε μια πινακίδα που να δείχνει Center.

Το ίδιο κρουαζιερόπλοιο είχε πιάσει σε άλλο ταξίδι του και στο Κουσάντασι, στα παράλια της Τουρκίας, σπουδαίο τουριστικό κέντρο της γείτονος. Εκεί οι επιβάτες του συνάντησαν μια εντελώς διαφορετική ατμόσφαιρα. Οι αρχές είχαν οργανώσει υποδοχή. Με επικεφαλής τον δήμαρχο καλωσόρισαν στο λιμάνι τους επισκέπτες, τους μοίρασαν γλυκά και τοπικά εδέσματα, έντυπο υλικό με πληροφορίες για την πόλη τους. Εκαναν επίδειξη φιλοξενίας και κέρδισαν εξ αρχής τη μάχη των εντυπώσεων.

Οι δικοί μας έδειξαν ότι αδυνατούν να βγουν από τον μικρόκοσμό τους, αυτόν της γκρίνιας, της μιζέριας, της συνωμοσιολογίας. Πάνε κι έρχονται καράβια -από τον Μάρτιο έως τώρα έχουν καταπλεύσει στο λιμάνι της πόλης τριάντα τρία κρουαζιερόπλοια- αποβιβάζουν κόσμο που έρχεται για να γνωρίσει την πόλη και να αφήσει τα λεφτά του, χωρίς κανείς εξ αυτών να τους δίνει σημασία. Απεναντίας, οργανώθηκαν φανταχτερές εκδηλώσεις στη νομαρχία για την υποδοχή καμιά δεκαριά έφηβων κοριτσιών, υποψηφίων για διεθνή καλλιστεία, όπου ο Παναγιώτης Ψωμιάδης πάσχιζε μπροστά στις κάμερες να τις πείσει -αμφιβάλλω αν καταλάβαιναν πού βρίσκονταν- ότι η Μακεδονία είναι ελληνική!

Και όμως η Θεσσαλονίκη μπορεί να καταστεί κόμβος στις κρουαζιέρες στη Μεσόγειο. Για να γίνει αυτό πρέπει να κινηθεί και η ίδια. Να δείξει το φιλόξενο πρόσωπό της και μέσω αυτού να προβληθεί και να διεκδικήσει με αξιώσεις μερίδιο από την τουριστική πίτα. Και επειδή ούτε ο Λευκός Πύργος ούτε η πλατεία Αριστοτέλους μπορούν να κινηθούν, οφείλουν να το κάνουν εκείνοι που θέλουν να λένε ότι την υπηρετούν.

(πηγή: www.kathimerini.gr, 26/9/2008)

Υπάρχει καλύτερη Ελλάδα;

Aπογοητευτική η εικόνα της χώρας μας, όπως παρουσιάζεται στον ξένο Τύπο

Ποια είναι η τελευταία φορά που η Ελλάδα απασχόλησε τα διεθνή ΜΜΕ; Την περασμένη Κυριακή με αφορμή την παγανιστική τελετή διαμαρτυρίας για την κατασκευή του μουσείου της Ακρόπολης στους πρόποδες του Βράχου.

«Με χέρια υψωμένα στον ουρανό και σιγοτραγουδώντας ορφικούς ύμνους, οι Ελληνες παγανιστές επανεμφανίστηκαν δριμύτεροι στην Ακρόπολη για να ενώσουν τις φωνές τους με τις διαμαρτυρίες όσων αντιτίθενται στη λειτουργία του νέου μουσείου της Ακρόπολης», έγραφε η Ελενα Σμιθ του βρετανικού «Γκάρντιαν».

«Ντυμένοι με άσπρους χιτώνες, οι παγανιστές συγκεντρώθηκαν μπροστά από την ανατολική πτέρυγα του Παρθενώνα και τις επιβλητικές κολόνες κορινθιακού ρυθμού, για να προσευχηθούν στην Αθηνά, τη θεά της σοφίας και προστάτιδα της Αθήνας, ζητώντας της να προστατεύσει τον ναό από περαιτέρω καταστροφή», μετέδωσε η Ανθή Καρασάββα του CNN. H εκδήλωση καλύφθηκε εκτενώς και από τους φωτογράφους των μεγάλων ειδησεογραφικών πρακτορείων.

Εχει ενδιαφέρον να εξετάσει κανείς με ποιο τρόπο παρουσιάζεται η πατρίδα μας στον ξένο Τύπο. Η εικόνα είναι απογοητευτική. Τα «ψώνια», που κάνουν επικλήσεις στον από μηχανής θεό για να απαλλαγούν από τον αρχιτέκτονα Μπερνάρ Τσουμί, η εξάρθρωση δικτύου παιδεραστών, με προεξάρχοντα μέλη Ελληνες πολίτες υπεράνω υποψίας, τα επεισόδια με τους μεθυσμένους Βρετανούς στα Μάλια και το Φαληράκι, η αναχώρηση του Ριβάλντο από την ΑΕΚ, τα κρούσματα ντόπινγκ στους πρόσφατους Ολυμπιακούς του Πεκίνου, οι εκκλησιαστικές αντιδράσεις στους γάμους ομοφυλοφίλων στην Τήλο και οι απεργίες, με αφορμή το ασφαλιστικό.

Στις δε γερμανικές εφημερίδες το ενδιαφέρον μονοπωλεί το σκάνδαλο Siemens. Αυτά.

Τίποτα θετικό, τίποτα ελπιδοφόρο. Μία χώρα αυτιστική, βυθισμένη στην γκρίνια, την υποκρισία και την εσωστρέφεια, ηττοπαθής και διεφθαρμένη. Η αλήθεια είναι ότι οι ανταποκριτές των ξένων εφημερίδων επιλέγουν να φωτίσουν αυτές τις πτυχές της Ελλάδας και είναι και δική τους η ευθύνη για τη ζοφερή αυτή –πλην τραγελαφική– εικόνα, που σκιαγραφείται στον διεθνή Τύπο.

Γιατί δεν προβάλλεται, για παράδειγμα, το αυξημένο ενδιαφέρον των Ελλήνων για τα περιβαλλοντικά προβλήματα της χώρας, η συζήτηση, που βρίσκεται σε εξέλιξη για την παιδεία, ο γόνιμος διάλογος για τον τρόπο αντίδρασης σε μία παράσταση της Επιδαύρου; Γιατί δεν παρουσιάζονται τα νέα ταλέντα στον χώρο της τέχνης, οι πρωτοπόροι Ελληνες επιστήμονες, η νέα γενιά πολιτικών ή ακαδημαϊκών;

«Υπάρχει καλύτερη Ελλάδα και τη θέλουμε», τραγουδούσαν χαρωπά οι οπαδοί της Ν.Δ. πριν από λίγα χρόνια. Το άσμα ηχεί τουλάχιστον γραφικό σήμερα, το συντομότερο ανέκδοτο, ιδανικό ηχητικό υλικό για την Ελληνοφρένεια του ΣΚΑΪ. Δύο τινά συμβαίνουν. Είτε δεν υπάρχει καλύτερη Ελλάδα, είτε υπάρχει, αλλά προσπαθούμε επιμελώς να το κρύψουμε. Για να μη μας ματιάσουν οι κακοί ξένοι, που ως γνωστόν μας ζηλεύουν με πάθος.

(πηγή: www.kathimerini.gr, 6/9/2008)

Αλήθειες της ντροπής

Τα λένε πολλές φορές οι ξεναγοί, αλλά όπως συμβαίνει σ’ αυτές τις περιπτώσεις, δεν μπορείς συνέχεια να ακούς αρνητικά πράγματα, παρότι γνωρίζεις ότι κάνουν καλή δουλειά. Πρέπει να αντικρίσεις το κακό με τα μάτια σου για να παραδεχτείς πως δεν τα παραλένε. Δύο φορές έκανα τη διαδρομή από τον Ισθμό μέχρι την Κυλλήνη και μπήκα για λίγο στη θέση τους. Ενιωσα αυτό το αίσθημα της ντροπής που συχνά περιγράφουν, όταν έρχονται αντιμέτωποι με τις ερωτήσεις του τουριστών: τόσα σκουπίδια;

Αμέτρητα. Παντού. Χαρτιά, νάιλον και πλαστικά μπουκάλια κατά μήκος επαρχιακών δρόμων, μικρών και μεγάλων.

Σκουπιδότοποι που σε κάνουν να ντρέπεσαι όταν τους διασχίζεις, είναι οι ίδιοι που σε οδηγούν σε σημαντικούς αρχαιολογικούς χώρους, οι οποίοι αποκαλύπτουν όλες τις αδυναμίες μας και δυστυχώς δεν μπορούμε να απαλλαγούμε χρόνια τώρα απ’ αυτές. Eιδικά σε κάποιες απομακρυσμένες περιοχές, μοιάζει τα σκουπίδια και οι μίνι χωματερές με τα μπάζα, τα ξεσκισμένα στρώματα και τις άχρηστες οικιακές συσκευές, να σε οδηγούν στα μνημεία. Αλλού είναι το τέλειο προσάναμμα, σε ό,τι πράσινο απέμεινε. Και τίποτα δεν αλλάζει αυτή την εικόνα μας που δείχνει να συνυπάρχει με την εντυπωσιακή γέφυρα Ρίου - Αντιρρίου, ή τη διαδρομή Δομοκός, Καρδίτσα, Μετέωρα, Ισθμός - Επίδαυρος, Μυκήνες.

Μπορεί να αποζημιώνεσαι όταν φτάνεις στον αρχαιολογικό χώρο, πολλά έφτιαξαν τα τελευταία χρόνια, όπως το πωλητήριο του ΟΠΕΠ, όμως τα προβλήματα δεν κρύβονται. Ούτε ένας φύλακας σε όλη την έκταση, όλοι συγκεντρωμένοι στο κιόσκι λόγω της ζέστης κι αν θες κάποια πληροφορία πρέπει να έρθεις απαραιτήτως διαβασμένος.

Μάταια έψαχνε ο Γερμανός δίπλα μου πληροφορίες από το ενημερωτικό σταντ. Καλά καλά δεν καταλάβαμε τι ήταν. Συνήθως οι κατασκευές αυτές απεικονίζουν μια κάτοψη του αρχαιολογικού χώρου κι από κάτω, επεξηγηματικό υλικό. Στις Μυκήνες ήταν σκουριασμένο. Κάτι τέτοιες λεπτομέρειες είναι που μας ντροπιάζουν, μαζί με το προσωπικό που λείπει, που αλλού έχει προβλήματα συμπεριφοράς και εμφάνισης. Ειδικά στα μικρά μουσεία της περιφέρειας δεν καταλαβαίνεις ποιος είναι ο τουρίστας και ποιος ο φύλακας. Ντύσιμο παραλίας, με το κινητό στο χέρι την ώρα που πρέπει να είναι διαθέσιμοι στο κοινό. Είναι και τα ωράρια της ντροπής, σε μουσεία και χώρους, που επιβεβαιώνουν τις προχειρότητες της πολιτείας. Η ποιότητα και το κόστος των προϊόντων στις καντίνες (1,30 ευρώ πληρώνεις το ζεστό νερό και δε λες κουβέντα), οι ασφυκτικά γεμάτοι κάδοι απορριμμάτων. Σαν να έπεσαν έξω στους υπολογισμούς για τις ανάγκες κάθε περιοχής. Τα ίδια συμβαίνουν και στο κέντρο. Ξέχειλοι κάδοι στον Αρειο Πάγο, αλλά και το Μνημείο Λυσικράτους στην Πλάκα.

Τέτοιες ώρες νοσταλγείς τις νύχτες πανσελήνου που οργάνωσε το ΥΠΠΟ. Το σκοτάδι κρύβει αλήθειες της ντροπής, ενώ η προσέλευση του κόσμου δημιουργεί θετικές εντυπώσεις. Αλλωστε η μείωση των επισκεπτών στα μουσεία μας παραμένει στο 12%. Τι να την αλλάξει;

(πηγή: www.kathimerini.gr, 2/9/2008)

Χωρίς λάμψη απέμεινε σήμερα η ΔΕΘ

Τα περίπτερα καταλαμβάνονται σχεδόν αποκλειστικά από κρατικές συμμετοχές, οι εκθέτες στρέφουν την πλάτη στη Διεθνή Εκθεση

Η φετινή Διεθνής Eκθεση Θεσσαλονίκης ετοιμάζεται για τα 73α γενέθλιά της την ερχόμενη Παρασκευή μέσα σε κλίμα αμφισβήτησης της σημασίας της, τόσο γενικότερα για την ελληνική οικονομία όσο και ειδικότερα για την προσφορά της στη Θεσσαλονίκη.

Η απουσία –φέτος- του Ελληνοαμερικανικού Επιμελητηρίου ήδη σχολιάζεται ποικιλοτρόπως, καθώς και η μικρή συμμετοχή μεγάλων και σημαντικών εκθετών. Στον αντίποδα, το ελληνικό Δημόσιο θα πρωτοστατήσει και πάλι στη σπατάλη μερικών εκατομμυρίων ευρώ για τα περίπτερα οργανισμών και υπουργείων. Το κόστος, εκτιμάται ότι θα ξεπεράσει τα 5,5 εκατομμύρια ευρώ για τα περίπτερα (όπως π.χ. του Κτηματολογίου ή της Πυροσβεστικής!)

Η απουσία ενός ολοκληρωμένου σχεδίου αξιοποίησης της ΔΕΘ και οι συχνοί αποκλεισμοί και τα επεισόδια από επαγγελματικές ομάδες θεωρούνται οι κυριότεροι λόγοι για τον αργό θάνατο ενός θεσμού που ωστόσο στις αρχές του όχι μόνο προσέφερε στην ελληνική οικονομία, αλλά και αποτέλεσε πεδίο συνεργασίας των αντιμαχόμενων παρατάξεων την περίοδο του Διχασμού.

Tον Σεπτέμβριο του 1992, ένα γκρουπ Ιαπώνων εμπορικών αντιπροσώπων βρισκόταν στη Θεσσαλονίκη για τη Διεθνή Εκθεση. Ανετοι και χαλαροί φόρεσαν τα καλά τους το βραδάκι, και από γνωστό ξενοδοχείο της Νέας Παραλίας ξεκίνησαν πεζή για τον χώρο των εγκαινίων της ΔΕΘ που τότε γινόταν στο «Παλέ Ντε Σπορ».

Δεν περπάτησαν περισσότερα από εκατό μέτρα και τους σταμάτησε ένας μοτοσικλετιστής της Τροχαίας που με νοήματα τους έδωσε να καταλάβουν πως απαγορευόταν η πρόσβαση προς τον χώρο της Εκθεσης. Με τα πολλά κατάφεραν να φτάσουν στην πλατεία της ΧΑΝΘ η οποία αστυνομοκρατείτο: κλούβες, κρανοφόροι με κλομπ και ασπίδες, τροχονόμοι με μοτορόλες, θεόρατοι γερανοί με τηλεοπτικές κάμερες, κάθιδροι πηληκιοφόροι της αστυνομίας έδιναν κραυγάζοντας εντολές, η ατμόσφαιρα μύριζε μπαρούτι. Εντρομοι απ’ όσα έβλεπαν, ρωτούσαν εάν είχαν πάει στον προορισμό τους, στις εγκαταστάσεις μια Διεθνούς Εκθεσης προϊόντων δηλαδή, όπως τις πολλές άλλες που επισκέπτονταν ανά τον πλανήτη ή βρίσκονταν σ’ ένα χώρο όπου γίνονταν προετοιμασίες για δυναμικές διαδηλώσεις και συγκρούσεις.

Οι συνδικαλιστές

Ιδέα δεν είχαν για τους «στρατιώτες» του Κολλά, που ανηφόριζαν από την Αθήνα, απειλώντας να πολιορκήσουν τη ΔΕΘ και να τα κάνουν γης μαδιάμ στην πόλη γιατί η τότε κυβέρνηση σχεδίαζε την ιδιωτικοποίηση των αστικών συγκοινωνιών.

Την επομένη, πρωί του Σαββάτου, ξεκίνησαν τις επισκέψεις στα περίπτερα και τις επαφές, όμως κι αυτό δεν ήταν καθόλου εύκολο.

Οι χώροι της ΔΕΘ είχαν καταληφθεί από εκατοντάδες οπαδούς του κυβερνώντος κόμματος που είχαν πιάσει θέσεις από το πρωί για να χειροκροτήσουν τον επισκεπτόμενο τους χώρους πρωθυπουργό, διαβεβαιώνοντάς τον ότι «ήσουν και θα είσαι ο…», κ.ά. και προσπαθώντας να πλησιάσουν κάποιον από τους παρατρεχάμενους των υπουργών για κάποιο ρουσφέτι.

Με τα όσα «είδε ο Γιαπωνέζος» μάλλον δεν θα ξαναπάτησε το πόδι του στη Θεσσαλονίκη.

Το πιθανότερο είναι να πήγε στη Σεούλ, στο Μιλάνο ή το Παρίσι όπου θα έκανε τη δουλειά του άνετα, σε εκθεσιακούς χώρους εκτός πόλης με μεγάλα πάρκνινγκ, ευχάριστο περιβάλλον και χωρίς το «τζέρτζελο» και τον πολιτικό πυρετό της Θεσσαλονίκης, το οποίο όχι μόνο τον αφήνει αδιάφορο, αλλά τον απωθεί κιόλας. Και είναι ένας από τους λόγους, ίσως όχι ο βασικός, αλλά πάντως από τους σημαντικότερους που Ελληνες και ξένοι εκθέτες και εμπορικοί επισκέπτες γυρίζουν την πλάτη στη Διεθνή Εκθεση Θεσσαλονίκης.

Χάνει την αίγλη της

Οσο και αν δεν θέλει η πόλη να το παραδεχθεί, το πάλαι ποτέ καμάρι της, η Διεθνής Εκθεσή της, τουλάχιστον η Γενική, πνέει τα λοίσθια. Εχει απολέσει την αίγλη και οι πάντες σήμερα ομιλούν περί ενός «πολιτικοκοινωνικού πανηγυριού» με συνδικαλιστικό σασπένς που αν δεν πάψει εντελώς να διεξάγεται, τουλάχιστον, λένε, να μεταφερθεί εκτός πόλεως για να μην υφίσταται και η Θεσσαλονίκη τις συνέπειες που υπερτερούν των κερδών των εστιατόρων και των ξενοδόχων.

Το πλοίο άρχισε να μπάζει νερά από τις αρχές της δεκαετίας του ’80.

Ηταν η εποχή που οι ξένοι αλλά και οι Ελληνες εκθέτες άρχισαν να αραιώνουν, προτιμώντας τις κλαδικές εκθέσεις στο εξωτερικό ή και την Αθήνα όπου τουλάχιστον για τον ελλαδικό χώρο ήταν και η μεγάλη αγορά ή και εκείνες που διοργανώνονταν στη Θεσσαλονίκη από την HELLEXPO ΔΕΘ.

Κάποιοι τότε άρχισαν να συνειδητοποιούν ότι η Γενική Εκθεση δεν μπορεί να είναι «μαύρη μπίρα - λουκάνικο και λούνα παρκ» και έπρεπε να προσαρμοστεί στις σύγχρονες διεθνείς τάσεις αν ήθελε να επιβιώσει και να αναπτυχθεί.

Ομως η απουσία συγκροτημένης εκθεσιακής πολιτικής, σε συνδυασμό με το ότι οι τολμηρές αποφάσεις θα συνεπάγονταν πολιτικό κόστος –ο ευερέθιστος τοπικισμός θα έβλεπε «αθηναϊκό δάχτυλο»– το οποίο δεν επωμιζόταν κανείς, δεν επέτρεψαν το μεγάλο άλμα. Ετσι, καθώς ο διεθνής εμπορικός χαρακτήρας της Γενικής Εκθεσης υποχωρούσε και η πολιτεία αδυνατούσε να δώσει διέξοδο, η πολιτική έδινε τον δικό της τόνο.

Αντιπαραθέσεις

Οι εκδηλώσεις του Σεπτεμβρίου εξελίχθηκαν σε πεδίο σκληρής πολιτικής, κομματικής ή και… εσωκομματικής αντιπαράθεσης.

Ποιος δεν θυμάται ότι τα εγκαίνια του 1998, όταν ο Ανδρεας Παπανδρέου νοσηλευόταν στο Χέρφιλντ, έγιναν σε δύο δόσεις από τους αντιπροέδρους της κυβένησης –και επίδοξους δελφίνους– Μένιο Κουτσόγιωργα και Γιάννη Χαραλαμπόπουλο που είχαν οργανώσει τις δικές τους «κλάκες» οπαδών στις εξέδρες του Παλέ;

Στρατιές συμβούλων και παρατρεχάμενων ακολουθούσαν τα κυβερνητικά και κομματικά επιτελεία δοξάζοντας με κρατικό χρήμα τις νύχτες, τα κατά μακαρίτη Ευάγγελο Γιαννόπουλο πάσης φύσεως «πολιτιστικά κέντρα» της περιοχής του αεροδρομίου και της παραλίας.

Και μετά ήρθαν οι συνδικαλιστές: δεν υπήρξε από το ’92 και εντεύθεν τελετή εγκαινίων που να μην έγινε υπό την πολιορκία εργατικών σωματείων, αγροτών, αστυνομικών, λιμενικών, φανατικών οπαδών ποδοσφαιρικών ομάδων, και σε συνθήκες πολεμικής ατμόσφαιρας με τα δακρυγόνα και τα κλομπ να συνοδεύουν τα βεγγαλικά της εναρκτήριας εκδήλωσης.

Τι δουλειά είχαν οι Ελληνες και ξένοι εκθέτες και εμπορικοί επισκέπτες σ’ ένα τέτοιο πανηγύρι; Οπως ήταν φυσικό, σιγά σιγά αραίωσαν, για να φτάσουμε στο σήμερα, που οι εκθεσιακοί χώροι καταλαμβάνονται αποκλειστικά σχεδόν από κρατικές συμμετοχές και δέχονται μάλλον αδιάφορους επισκέπτες…

(πηγή: www.kathimerini.gr, 31/8/2008)

ΔΕΘ 2008

Οι «1.000 παράγοντες της εξουσίας» πρόκειται από την προσεχή Παρασκευή ως και την Κυριακή το απόγευμα να απολαύσουν όλοι μαζί ένα τριήμερο δημοσίων σχέσεων δίπλα σε υπουργούς και διοικητές οργανισμών και ΔΕΚΟ, εις υγείαν φυσικά του φορολογούμενου πολίτη. Για πολλούς που έχουν ζήσει το «φεστιβάλ» με όλες τις κυβερνήσεις η Διεθνής Εκθεση Θεσσαλονίκης δεν μπορεί παρά να συμβολίζει την «πραγματική Ελλάδα».

Μια Ελλάδα όπου αμφιλεγόμενοι «κομματικοί καριέρας» κατακλύζουν τα νυχτερινά κέντρα της συμπρωτεύουσας αφού έχουν σπεύσει λίγες ώρες νωρίτερα να σφίξουν το χέρι του Πρωθυπουργού και των υπουργών και να φωτογραφηθούν μαζί τους ενώ προχωρούν στην καθιερωμένη διαδρομή ανάμεσα στα περίπτερα των υπουργείων, των δημοσίων οργανισμών και των ΔΕΚΟ. Διότι οι μεγαλύτεροι εκθέτες στη Διεθνή Εκθεση Θεσσαλονίκης δεν είναι φυσικά η Microsoft, η Sony ή η Mittal Steel αλλά το υπουργείο Εσωτερικών, το υπουργείο Ανάπτυξης και το υπουργείο Οικονομίας με τεράστια πολυτελή περίπτερα, που το καθένα φθάνει σε έκταση ως και τα 360 τετραγωνικά μέτρα.

Εκείνο που κρύβεται επιμελώς είναι ότι η πραγματική οικονομία απουσιάζει, οι περισσότερες από τις μεγάλες ελληνικές επιχειρήσεις που συγκροτούν τον ΣΕΒ αδιαφορούν για το κρατικό λούνα παρκ της ΔΕΘ και δεν συμμετέχουν. Αντίθετα, συμμετέχουν μικρομεσαίες επιχειρήσεις και συνεταιρισμοί όπως η Κοινοπραξία Προώθησης Πατάτας Κ. Νευροκοπίου, τα Δώρα της Φύσης / Μήλα - Σύκα - Κρόκος - Πατάτα και τα Ενυδρεία Αμαζόνιος.

Το χειρότερο είναι ότι η συμμετοχή ξένων επιχειρήσεων όχι μόνο είναι υποτυπώδης αλλά συγκροτείται κυρίως από άγνωστες μικρομεσαίες επιχειρήσεις χωρών του πρώην ανατολικού μπλοκ. Το αποτέλεσμα είναι η ΔΕΘ να έχει εξελιχθεί σε έναν χώρο εκτός διεθνούς πραγματικότητας, που, όπως φαίνεται, ταιριάζει στους περισσότερους έλληνες πολιτικούς. Ολοι συμφωνούν ότι η Διεθνής Εκθεση πρέπει να γίνει ξανά και «Διεθνής» και «Εκθεση» αλλά κανένας δεν το παραδέχεται δημοσίως, ούτε φυσικά προτίθεται να κάνει τίποτα γι' αυτό.

Κυβερνητικά στελέχη παραδέχονται ότι ο πολλαπλασιασμός των ειδικών εκθέσεων της Helexpo τις τελευταίες δύο δεκαετίες έχει εκ των πραγμάτων αποδυναμώσει τη ΔΕΘ καθώς οι σημαντικές επιχειρήσεις προτιμούν να συμμετέχουν στις εκθέσεις του κλάδου τους. Επιπλέον η κατακόρυφη αύξηση των μέσων προβολής της επιχειρηματικής δραστηριότητας καθιστά τη συμμετοχή στην Εκθεση μία από τις πολλές διαθέσιμες επιλογές. Ο 21ος αιώνας διαφέρει ουσιαστικά από τη δεκαετία του '50, ακόμη και από τη δεκαετία του '80. Μια επιχείρηση δεν χρειάζεται να συμμετάσχει σε εκθέσεις για να δείξει ότι υπάρχει.

Ετσι εκείνο που απομένει από τη ΔΕΘ είναι ένα «κρατικό φεστιβάλ» το οποίο θα επισκεφθούν χιλιάδες οικογένειες («600.000 μάτια πάνω σας» υπόσχεται η Helexpo) μεταξύ 6 και 14 Σεπτεμβρίου ως μια επιλογή εκδρομής. Ελάχιστοι όμως κατανοούν γιατί θα πρέπει να «εκτίθενται» στη ΔΕΘ ο Δήμος Αθηναίων, το ΙΚΑ, ο Οργανισμός Εργατικής Εστίας, το Κτηματολόγιο, το Αττικό Μετρό, ο Αυτοκινητόδρομος Αιγαίου, τα υπουργεία Υγείας, Παιδείας, Εξωτερικών, Οικονομίας, Ανάπτυξης, Αγροτικής Ανάπτυξης, Απασχόλησης και Τουριστικής Ανάπτυξης.

Συνολικά τα υπουργεία μαζί με τους εποπτευόμενους φορείς αριθμούν περί τους 50 εκθέτες. Αυτοί είναι οι εκθέτες τους οποίους πρωτίστως θα τιμήσει ο Πρωθυπουργός και εκεί είναι οι τόποι όπου πολλοί υπουργοί και επικεφαλής οργανισμών ετοιμάζουν τα δικά τους σόου δημοσιότητας, τις δηλώσεις στις κάμερες, τις φωτογραφίσεις και ασφαλώς τις συναντήσεις με υποστηρικτές και ψηφοφόρους.

(πηγή: www.vima,gr, 31/8/2008)

Τα... μακαρόνια του διαβόλου

Το σκηνικό ειδυλλιακό. Παραθαλάσσιο μαγαζί σε κοσμοπολίτικο ελληνικό νησί. Προσεγμένο, με ναυτική διακόσμηση, ξύλινο πάτωμα και τεράστιες, άνετες καρέκλες που σου επιτρέπουν να γύρεις νωχελικά και να απολαύσεις τη θέα. Μία νεαρή σερβιτόρα πλησιάζει το τραπέζι για να πάρει παραγγελία. Διαδικασία που όμως αποδεικνύεται πιο δύσκολη και επίπονη από ό,τι θα φανταζόταν κανείς. Κατ’ αρχήν η -ευγενέστατη είναι η αλήθεια- κοπέλα δεν έχει τη δυνατότητα να αποκρυπτογραφήσει κανέναν από τους τίτλους που η φαντασία του ιδιοκτήτη έχει δώσει στα εδέσματα που προτείνονται στον κατάλογο. Ετσι, τα «μακαρόνια με φωτιά διαβόλου» παραμένουν ένα άλυτο μυστήριο μέχρι να φτάσουν στο τραπέζι μας και να ανακαλύψουμε ότι πρόκειται απλώς για μακαρόνια με κόκκινη σάλτσα και μπόλικη καυτερή πιπεριά και το «ριζότο με αρωματικά χόρτα» αποδεικνύεται ένα απλό σπανακόρυζο. Τα «ψάρια ημέρας» που προτάθηκαν ως «φρεσκότατος γαύρος» ήταν τελικά σαρδέλες. Οσο για τον προσδιορισμό των λαχανικών που περιλαμβάνονταν στη «σαλάτα εποχής» στάθηκε αδύνατος. Η παραγγελία του κρασιού αποδεικνύεται ακόμα πιο δύσκολη. Ο άνθρωπος που καλείται να μας εξυπηρετήσει και -γιατί όχι- να μας καθοδηγήσει, εκπλήσσεται όταν ανακαλύπτει ότι το αγιωργίτικο είναι... κόκκινο κρασί. Και βέβαια ούτε λόγος για σαμπανιέρα ώστε να μη ζεσταθεί το κρασί.

Η κοπέλα μάς ζήτησε συγγνώμη για την άγνοια, αλλά όπως μας εξήγησε εργαζόταν ως σερβιτόρα «ευκαιριακά». Ηταν ολοφάνερο ότι αντιμετώπιζε τη συγκεκριμένη δουλειά υποτιμητικά και δεν της περνούσε καν από το μυαλό ότι το να εργάζεσαι στον τομέα του τουρισμού, σε μια χώρα σαν την Ελλάδα, είναι εξαιρετικά σημαντικό και, παρόλο που φαντάζει εύκολο, απαιτεί προσόντα και γνώσεις. Γιατί όμως να το σκεφτεί η ίδια, αφού δεν απασχολεί αυτόν που την προσέλαβε, ο οποίος για να γλιτώσει μερικά ευρώ, χάνει την ευκαιρία να βγάλει πολύ περισσότερα μελλοντικά. Και βέβαια δεν απασχολεί συνολικά όσους κόπτονται για τον τουρισμό αυτής της χώρας, μιλούν για επενδύσεις και υποδομές, για δείκτες αλλά δεν έχουν μεριμνήσει για το απλούστερο. Την κατάρτιση και την εξασφάλιση της επάρκειας εκείνων που αποτελούν το πρόσωπο, τη βιτρίνα όλης αυτής της βιομηχανίας.

Και βέβαια δεν νοιάζει ούτε εκείνους που «προωθούν» τα ελληνικά προϊόντα με καμπάνιες που όπως αποδεικνύεται κοστίζουν πολύ και αποφέρουν ελάχιστα. Γιατί βέβαια ποιο μέρος είναι καλύτερο για να γνωρίσουν, να γευτούν οι τουρίστες τα τοπικά ελληνικά προϊόντα, και στη συνέχεια να τα αναζητήσουν, αν όχι το ταβερνάκι, το εστιατόριο των διακοπών;

Με κίνδυνο να ακουστεί σαν γκρίνια, ακόμα θυμάμαι την έκπληξη, ανάμικτη ίσως και με λίγη δυσφορία, με την οποία Ιταλός σερβιτόρος με αντιμετώπισε όταν ζήτησα το κρέας, κατά την ελληνική συνήθεια, «λίγο πιο καλά ψημένο». Πρόκειται για παλιά ιταλική συνταγή με πληροφόρησε, δίνοντάς μου ένα σωρό πληροφορίες για την προέλευση και τον τρόπο εκτροφής του ζώου, τον τρόπο μαγειρικής και τα μυρωδικά χόρτα που χρησιμοποιούνται στο μαγείρεμα τα οποία, όπως μου είπε, φτάνουν φρέσκα κάθε πρωί ειδικά για να μαγειρευτεί αυτό το πιάτο. Αλήθεια, ψέματα, πάντως με έπεισε.

(πηγή: www.kathimerini,gr, 28/8/2008)

Δυσάρεστες συγκρίσεις

Με τα κρεμμυδάκια μάς κάνει ο δημοσιογράφος του yahoo.com Μάρτιν Ρότζερς σε χθεσινό του άρθρο, που δυστυχώς δημοσιεύεται σε μία από τις πιο δημοφιλείς ιστοσελίδες του Ιντερνετ. Επιχειρώντας μια σύγκριση ανάμεσα στο Πεκίνο και στην Αθήνα ως προς τη διαχείριση των ολυμπιακών τους εγκαταστάσεων, αποθεώνει τους Κινέζους και θάβει εμάς. «Στη σημερινή εποχή όποια πόλη φιλοδοξεί να πάρει Ολυμπιακούς Αγώνες θα πρέπει όχι μόνο να επιδείξει τις εγκαταστάσεις, τις προδιαγραφές τους και την υποδομή, αλλά και να αποδείξει ότι θα ωφελήσουν και στο μέλλον την τοπική κοινωνία», γράφει ο Ρότζερς. Και συνεχίζει, αφιερώνοντας ένα μεγάλο κομμάτι (δυστυχώς...) στην Αθήνα: «Οι Αγώνες της Αθήνας το 2004 έδειξαν την απόλυτα λανθασμένη προσέγγιση του θέματος, ενώ το Πεκίνο έδειξε στον κόσμο τη σωστή κατεύθυνση. Τέσσερα χρόνια μετά τους Ολυμπιακούς της Αθήνας, η Ελλάδα ζει μια τραγωδία. Οι 21 από τις 22 ολυμπιακές εγκαταστάσεις έχουν εγκαταληφθεί και πολλές έχουν υποστεί καταστροφές.

Καταυλισμοί Τσιγγάνων έχουν στηθεί στη σκιά των σταδίων, που πριν απο τέσσερα χρόνια είχαν φιλοξενήσει τους κορυφαίους αθλητές. Οι εξωτερικοί τοίχοι έχουν καλυφθεί με γκράφιτι τη στιγμή που τα ρεπορτάζ λένε ότι έχει δαπανηθεί πάνω από ένα εκατομμύριο δολάρια για τη συντήρηση αυτών των ερειπίων!... Αυτή είναι η κληρονομιά της Αθήνας». Κι αν δεν... χορτάσατε, ο κ.Ρότζερς έχει κι άλλα ράμματα για τη γούνα μας. «Η ανάθεση των Αγώνων στην Αθήνα είχε μια τιμητική αξία, για τη χώρα που γεννήθηκαν και ήταν φόρος τιμής και προς την Αρχαία Ολυμπία.

Ωστόσο οι Αγώνες δεν θα ξαναγίνουν εκεί. Δεν θα επιτραπεί σε άλλη χώρα να πάρει τη διοργάνωση για προσωπική προβολή και να προβεί σε τραγελαφική σπατάλη χρημάτων σε μεγάλους χώρους χωρίς να έχει προβλεφθεί το μέλλον τους».

Οι λέξεις του κ. Ρότζερς ενοχλούν γιατί περιγράφουν μια πραγματικότητα που εμείς την ζούμε από πρώτο χέρι. Δεν γνωρίζω αν η εταιρεία «Ολυμπιακά Ακίνητα» σκοπεύει να του απαντήσει, αλλά όταν το συνεργείο του βρετανικού δικτύου Sky News (δείτε το σχετικό βίντεο στο μπλογκ www.nylon.gr) επιχείρησε να μιλήσει με κάποιον από την εταιρεία δεν μπόρεσε να βρει κανένα αρμόδιο. Ανάλογη τύχη είχε και δημοσιογράφος της κορεάτικης τηλεόρασης που μοιράστηκε την εμπειρία του με συνάδελφο.

Την ίδια στιγμή στην ιστοσελίδα των «Ολυμπιακών Ακινήτων» όλα περιγράφονται σχεδόν ειδυλλιακά. Η συντριπτική πλειοψηφία των εγκαταστάσεων εμφανίζεται να αξιοποιείται με κάποιον τρόπο. Μαγική εικόνα; Και πριν από λίγες ημέρες παρακολουθούσα μπουλντόζες, μισθωμένες από την εταιρεία, να καθαρίζουν την «παραλία» του Μοσχάτου για να εξασφαλιστεί η ελεύθερη πρόσβαση των πολιτών, αλλά και να ελέγχεται η είσοδος των οχημάτων προκειμένου να αποφευχθούν φαινόμενα ανεξέλεγκτης ρύπανσης (ρίψη σκουπιδιών, μπάζων κ.λπ.). Τέσσερα χρόνια μετά, θα πρέπει να πανηγυρίσουμε;

(πηγή: www.kathimerini.gr, 27/8/2008)

Η νέα, μεγάλη τουριστική αγορά του Βορρά

Eνα από τα βασικά χαρακτηριστικά της φετινής τουριστικής σεζόν ήταν η από Βορρά πλημμυρίδα παραθεριστών που κατέκλυσε τις παραλίες της Βόρειας Ελλάδας, αλλά και αυτές της Ηπείρου και πολλών νησιών μας.

Με μέτριους υπολογισμούς ξεπέρασαν το ένα εκατομμύριο οι τουρίστες από τις χώρες της νοτιοανατολικής Ευρώπης που έκαναν διακοπές στα παράλιά μας, καταγράφοντας αύξηση της τάξης του 20% σε σχέση με πέρυσι, όταν η κίνηση απο τις χώρες της κεντρικής Ευρώπης ήταν σαφώς χαμηλότερη, αν όχι στάσιμη.

Ποιο είναι το μήνυμα; Μια τεράστια αγορά, που εκτείνεται από τη Σερβία έως τη Σιβηρία και τον Καύκασο, έχει ανοίξει διάπλατες τις πόρτες της στη μεγάλη βιομηχανία μας, τον τουρισμό.

Στις χώρες της νοτιοανατολικής Ευρώπης, όπου οι οικονομίες αναπτύσσονται ταχύτατα και το βιοτικό επίπεδο ανεβαίνει με γοργούς ρυθμούς, είναι πολλοί οι άνθρωποι που έχουν την «πολυτέλεια» να κάνουν διακοπές στο εξωτερικό και στο μέλλον θα είναι ακόμα περισσότεροι.

Ο τουρισμός μας «χτύπησε φλέβα» στα βορειοανατολικά σύνορά του και πρέπει να την εκμεταλλευτεί στο έπακρο. Προς τούτο δεν αρκεί η προβολή του υψηλής στάθμης τουριστικού μας προϊόντος. Χρειάζεται και η διευκόλυνση των υποψήφιων πελατών, που όμως εξακολουθεί να γίνεται μέ όρους της δεκαετίας του ’80.

Για να πάρει, π.χ., βίζα ένας Ρώσος από τη Σιβηρία που θέλει να κάνει διακοπές στην Ελλάδα πρέπει να ταξιδέψει πέντε ώρες με το αεροπλάνο ώς τη Μόσχα και να περιμένει δυο και τρεις μέρες στην ουρά του εκεί προξενείου μας που έχει δυο υπαλλήλους για να εξυπηρετήσουν χιλιάδες ενδιαφερομένους.

Το αίτημα του τουριστικού κλάδου για άνοιγμα δυο προξενείων, ένα στην κεντρική και ένα στη νότια Ρωσία, προσκρούει στην έλλειψη χρημάτων, όταν συντηρούνται προξενεία σε απίθανες πόλεις, π.χ. Ρότερνταμ, ή για «εθνικούς λόγους», όπως το Μοναστήρι.

Αλλα και οι ίδιοι οι εμπλεκόμενοι με τον τουρισμό πρέπει να ανθεωρήσουν κάποιες απόψεις τους. Οι εποχές που σνόμπαραν τους «λιγούρηδες» Βούλγαρους, Ρουμάνους, Αλβανούς ή τους «Ρώσους μαφιόζους» και νόμιζαν ότι αν τους βάλουν στο αραχνιασμένο ενοικιαζόμενο θα τους κλέψουν τα σκουριασαμένα κουταλοπίρουνα ανήκουν στο παρελθόν.

Συμπεριφορές όπως π.χ. αυτή που παρατηρείται σε μεγάλα τουριστικά συγκροτήματα, όπου ακόμη και τα πέριξ αυτών ταβερνάκια υποχρεούνται να σερβίρουν φαγητά που καθορίζει αποκλειστικά κάποιο «γραφείο εφοδιασμού», στη λογική «Ρώσοι είναι, τρώνε ό,τι να ’ναι», όχι μόνο δεν θα φέρουν και άλλους τουρίστες αλλά θα διώξουν και αυτούς που μας προτίμησαν. Εναλλακτικές λύσεις έχουν πολλές, και μάλιστα όχι μακριά από τα παράλιά μας.

(πηγή: www.kathimerini.gr, 26/8/2008)

Μια νύχτα στο Κοσμοδρόμιο Μύκονος

Αν προσεγγίσεις τη νήσο Μύκονο νύχτα, από τα νότια και τα δυτικά, είναι αδύνατον να εντοπίσεις πού βρίσκεται η Χώρα, ο βασικός οικισμός, η πρωτεύουσα του νησιού. Ολο το νησί, απ’ τις ακτές ώς την ενδοχώρα στέκει ολόφωτο μες στο πέλαγος, σαν πολυέλαιος όλο το νησί είναι οικισμένο, ένα συνεχές κτιρίων και φώτων, μια απέραντη πόλη, με κόκκινα-πράσινα φωτάκια απ’ τα παραπλέοντα σκάφη στη θάλασσα γύρω, με κόκκινα-πράσινα φωτάκια από τα υπεριπτάμενα σκάφη στον αιθέρα. Είναι το Blade Runner του τουρισμού, είναι η Μέκκα της παντοτινής διασκέδασης. Είναι το Κοσμoδρόμιο Μykonos...

Mια τέτοια νύχτα, καλοκαιρινή, σ’ ένα από τα διεθνώς μυθολογήμενα dance κλαμπ του κοσμοδρόμιου, όπου αντιαρεπορικοί προβολείς σχίζουν το μελανό στερέωμα, όπου η μουσική και το νταραβέρι δεν τελειώνουν ούτε το πρωί, ένα 20χρονο παιδί δέχτηκε ένα μοιραίο χτύπημα. Εγινε νταραβέρι, κι ένας περίπου Robocop χτύπησε άπαξ. Στο κεφάλι. Το παιδί λύγισε, μεταφέρθηκε για πρώτες βοήθειες, έπεσε σε κώμα, δεν ξύπνησε ποτέ. Οι παριστάμενοι, χτυπημένοι και μη, εμπλεκόμενοι και μη, σκόρπισαν. Υστερα από ώρες πολλές, το πανελλήνιο και η διεθνής κοινή γνώμη, μάθαιναν ότι στη Νύχτα της Μυκόνου, στον Nαό του Forever Fun, πέθανε χτυπημένο ένα παιδί. Η Νύχτα βάρυνε με αίμα αθώου. Αυτή η νύχτα δεν ήταν σαν τις άλλες...

To σοκ διαδέχτηκε η υποψία, κι ύστερα η επίγνωση: Το δυστύχημα δεν ήταν μεμονωμένο περιστατικό, δεν ήταν μόνο κακοτυχία• κάποτε θα συνέβαινε κι αυτό, έτσι, φρικτά και αναπόδραστα. Πώς αλλιώς; Ολο το νταραβέρι, όλη η Νύχτα είχε στηθεί, πολλά χρόνια τώρα, στην κόκκινη γραμμή, πέρα από νόμους και αντοχές, με μόνες κινητήριες και νομιμοποιούσες δυνάμεις τον τζίρο, το κέρδος, τη σεζόν: ό,τι αρπάξουμε στις σαράντα μέρες της αιχμής.

Τη νύχτα στη Μύκονο κυκλοφορούν χιλιάδες οχήματα με μεθυσμένους και ντρογκαρισμένους οδηγούς, πολλοί καβαλάνε μοτοσακό πρώτη φορά, δεν έχουν δίπλωμα, δεν φορούν κράνη, τσακίζονται σε κάθε στροφή της δημοσιάς, τσακίζουν πεζούς και αθώους, το Κέντρο Υγείας δεν δίνει πια στατιστικά.

Τη νύχτα, όταν τα μαγαζιά γκαζώσουν, οι τουρίστες είναι ποτά και κεφάλια, όλα γίνονται, όλα επιτρέπονται, όλα καταναλώνονται. Αυτό πουλάει η Μύκονος, αυτό εξήγησε κυνικά ο δήμαρχος στις εμβρόντητες εκπροσώπους του τοπικού Συλλόγου Γυναικών: «Πάρτε το απόφαση, εδώ έρχονται για να ξεσκίσουν και να ξεσκιστούν. Αυτό είμαστε...». Αυτή είναι η επίσημη σημαία της τουριστικής ανάπτυξης: το ξέσκισμα. Αυτό υπηρετεί έργω και λόγω ο επί 18 έτη δήμαρχος Μυκονίων κ. Χρήστος Βερώνης. Κι έτσι αντιλήφθηκε και τη νύχτα του φονικού στο κλαμπ Τροπικάνα: μεμονωμένο περιστατικό, παράπλευρη απώλεια στο αέναο τουριστικό πρότζεκτ υπό τον κωδικό «Ξέσκισμα». Ο δήμαρχος δεν ξέρει τίποτε για μπράβους, για προστασίες, για νονούς, για υπερβάσεις αδειών, για πέτσινες άδειες καταστημάτων υγειονομικού ενδιαφέροντος, για τράφικινγκ ουσιών και ανθρώπων, για ξυλοδαρμούς, για διαφθορά ή εκφοβισμό κρατικών λειτουργών. Κανείς δεν ξέρει τίποτε. Ομερτά.

Κι όμως όλοι ξέρουν. Οχι όλα, αλλά όλοι ξέρουν από κάτι. Ξέρουν ότι το λαμπερό Κοσμοδρόμιο, όπως και κάθε τουριστική πίστα ξεσκίσματος στην Ελλάδα, από τα Μάλια έως το Φαληράκι, κι από τη Ζάκυνθο ώς την Κέρκυρα, κυβερνιέται από τις σιωπηλές δυνάμεις της οικοδομής και του real estate, από τις δυνάμεις των μαγαζιών και της νύχτας. Αυτές τις δυνάμεις υπηρετούν Πολεοδομικές Υπηρεσίες, ΙΚΑ, Εφορίες, Αστυνομίες, Λιμεναρχεία, δημοτικά συμβούλια και δήμαρχοι, πολιτευτές. Συχνά με το αζημίωτο – μια διευθυντική θέση σε υπηρεσία-κλειδί σε αυτές τις ζώνες βγαίνει σε πλειστηριασμό... Συχνά από φόβο κι από αδυναμία – οι κρατικοί υπάλληλοι είναι φτωχοί και ανίσχυροι, ανυπεράσπιστοι, μπροστά στο χρήμα και την πολιτική δύναμη. Οι βίλες των μεγαλόσχημων και των υπουργών βρίσκονται πλάι στα κλαμπ και το νταραβέρι...

Και το Κοσμοδρόμιο πλέει ολόφωτο. Πιασμένο σε ένα δαιμονικό κύκλο: Η ύπαρξή του εξαρτάται πια καθ’ ολοκληρίαν από τον τζίρο, από την ασταθή σεζόν, τα δάνεια και τα ανελαστικά λειτουργικά τρέχουν, ο «αέρας» και τα λαδώματα έχουν προκαταβληθεί και ο τουρισμός είναι ευμετάβλητος και ευπαθής, εξαρτάται από τις ισοτιμίες του ευρώ, από τα καπρίτσια του πετρελαίου, από μια βομβιστική απόπειρα, από μια φήμη, από το στράβωμα σ’ ένα νταραβέρι... Τον δαιμονικό κύκλο της τέτοιας τουριστικής ανάπτυξης συμπληρώνουν, απαραιτήτως πια, η απληστία, η διαφθορά, ο κυνισμός, η ανομία. Το προϊόν «Ξέσκισμα» κοστίζει ακριβά.

Στη Μύκονο καθρεφτίζεται η νεότατη Ελλάδα, τα μοντέλα ανάπτυξης, οι συνειδήσεις, οι φενάκες, τα λάιφ στάιλ. Καθρεφτίστηκε κυρίως μετά το ’80, όταν την ανακάλυψε ο κόσμος του Κλικ και των νεόπλουτων, όταν ο μεταεπαρχιώτης Π. Κωστόπουλος την πρότεινε ως Εδέμ για ανερχόμενους και βουλιμικούς wannabe. Τότε όμως το νησί είχε χάσει κάθε πνευματικότητα, είχε χάσει τους λόγιους και τους εστέτ, είχε χάσει και τον κοσμοπολιτισμό του ’60, είχε χάσει ακόμη και τον χιππισμό και την γκέι ελευθεριότητα του ’70-’80. Οταν την ανακάλυψαν οι εγχώριοι νεόπλουτοι, η Μύκονος ήταν ήδη φάμπρικα μαζικών υπηρεσιών, πασαρέλα για φτωχοδιάβολους και μοντελοβίζιτες και διαρκές real estate. Αυτή είναι η Μύκονος των τελευταίων δεκαπέντε-είκοσι χρόνων: εγχώρια ανακυκλούμενη μπίζνα χωρίς προοπτική, από τη μια τσέπη στην άλλη του ίδιου παντελονιού, κι αυτή η μπίζνα δεν «βγαίνει» χωρίς υπερβάσεις, χωρίς τέντωμα των ορίων, χωρίς παρανομία. Σε αυτό καθρεφτίζεται η Ελλάδα.

Οταν θα πάτε στη Μύκονο, επιλέξτε να αποβιβαστείτε νύχτα, στο περίπου λιμάνι του Τούρλου. Θα τα δείτε όλα: πάμφωτα κρουαζιερόπλοια, σκόνη, κομφούζιο, μαχητικά Χάμερ, μπαγκάζια σεΐχηδων, κοπάδια ξενοδοχειακά λεωφορεία, θηρευτές πελατών, χαωμένους λιμενικούς, συμφόρηση, καμία σηματοδότηση, κανένα υπόστεγο, κανένα κρατικό σταθμό. Ενα τράνζιτο, μεταβατικός χώρος για το αλλού. Τράνζιτο για το ξέσκισμα. Enjoy!

Ακούγοντας με άλλο... αυτί τους 205 Εθνικούς Υμνους

Είναι 8 το βράδυ μιας Τρίτης και επιμένω να ενοχλώ τις ολυμπιακές αποστολές διαφόρων χωρών της Καραϊβικής ρωτώντας ποιον εθνικό ύμνο θα παίξουν αν κάποιος από τους αθλητές τους κερδίσει χρυσό μετάλλιο στο Πεκίνο. «Πώς είπατε;», με ρωτάει ένας κρεοπώλης, όπως προκύπτει, ο οποίος μοιράζεται την ίδια τηλεφωνική σύνδεση με την ολυμπιακή επιτροπή των Παρθένων Νήσων.

«Θέλω απλώς να μάθω αν οι αθλητές σας θα ακούσουν τον ύμνο των ΗΠΑ ή τον ύμνο των Παρθένων Νήσων», επιμένω.

«Δεν ξέρω παλικάρι μου», μου απαντάει μια γυναικεία φωνή τώρα. «Το μόνο που ξέρω είναι ότι δεν πρόκειται να κερδίσουμε κανένα χρυσό μετάλλιο».

Λίγοι αξίζουν
Πέρασα τις τελευταίες εβδομάδες κάνοντας τηλεφωνήματα αυτού του είδους γιατί είχα βαλθεί να εντοπίσω κάθε εθνικό ύμνο που υπήρχε περίπτωση να ανακρουστεί στους Ολυμπιακούς αυτόν τον Αύγουστο. Kαι είναι 205. Το σχέδιό μου ήταν να τους ακούσω όλους -τουλάχιστον την ορχηστρική διασκευή που ακούγεται στους Αγώνες- με το αυτί ενός δημοσιογράφου που ασχολείται με τη μουσική και τελικά να τους αξιολογήσω. Οι εθνικοί ύμνοι είναι πανομοιότυποι - ένα σύντομο, κλασικό κομμάτι που έχει σκοπό να κάνει στήθη να φουσκώνουν. Οφείλουν να είναι πομπώδεις και βροντεροί, με μια απλή μελωδία που να μπορεί κανείς να τραγουδήσει ακόμη κι αν γίνει λιώμα στο ποτό μέσα στο στάδιο ή μπροστά στην τηλεόραση.

Δεν μπορούσα να φανταστώ ότι θα μου έπαιρνε ένα μήνα για να εντοπίσω ένα μουσικό όγκο διάρκειας τεσσάρων ωρών, 26 λεπτών και 25 δευτερολέπτων. Ή ακόμη χειρότερα, ότι οι περισσότεροι από αυτούς τους σκοπούς θα ήταν τόσο νερόβραστοι που θα υποχρεωνόμουν να περιορίζομαι σε πέντε ανά ημέρα για να προστατεύσω το μουσικό μου αισθητήριο. Επίσης δεν περίμενα ότι η αναζήτηση αυτή θα μου δημιουργούσε μια ισόβια απέχθεια για την «Μασσαλιώτιδα» (εκδοχές της οποίας χρησιμοποιούνται από επτά χώρες) και το «God Save the Queen» (χρησιμοποιείται από τρεις χώρες).

Και τι έμαθα τελικά απ’ όλο αυτό; Οτι υπάρχουν μόνο μια χούφτα ύμνοι που αξίζει κανείς να ακούσει - και το χειρότερο, ότι οι χώρες στις οποίες ανήκουν οι ύμνοι αυτοί δεν έχουν ελπίδα να κερδίσουν κάποιο χρυσό μετάλλιο στο Πεκίνο. Η ιστορία των ύμνων πάει πίσω στο 1560, όταν η οικογένεια του Γουλιέλμου της Οράγγης αποφάσισε ότι χρειαζόταν ένα τραγούδι, «Het Wilhelmus», υπέρ της ολλανδικής ανεξαρτησίας για να συνοδεύει τις επιχειρήσεις της κατά των Ισπανών. Είναι ένα ειρηνικό τραγούδι -κατευναστικό θα έλεγα μάλιστα- με μία αυξανόμενη σε ένταση μελωδία. Εν ολίγοις, είναι ό,τι ακριβώς πρέπει να είναι ένας ύμνος και ίσως γι’ αυτό τον λόγο καμιά άλλη χώρα δεν υιοθέτησε κάποιον ύμνο για τους επόμενους δύο αιώνες. Το «God Save the Queen» πρωτοπαίχτηκε το 1745, η «Μασσαλιώτιδα» το 1792 και αυτό που σήμερα γνωρίζουμε ως ύμνο της Γερμανίας -πάνω σε μουσική του Χάιντν- το 1797.

Με την αποικιοκρατία, οι ύμνοι εξαπλώθηκαν παγκοσμίως, αν και οι περισσότεροι δεν έγιναν επισήμως εθνικοί ώς τις δεκαετίες του 1920 και 1930. Την πρώτη φορά που ακούστηκαν σε Ολυμπιακούς Αγώνες ήταν το 1924. Αλλά η αποικιοκρατία δεν επέτρεπε σε κάθε χώρα να υιοθετεί σκοπούς και εμβατήρια που θύμιζαν εθνικούς ύμνους ευρωπαϊκών χωρών. Ετσι, τρεις τύποι αναπτύχθηκαν: φολκλορικοί ύμνοι βασισμένοι σε παραδοσιακούς σκοπούς, «η αραβική φανφάρα», στοιχειώδης μελωδία οργανωμένη γύρω από το σάλπισμα μιας τρομπέτας, κοινή στις χώρες της Μέσης Ανατολής και οι λατινοαμερικανικού τύπου επικοί ύμνοι. Η τελευταία κατηγορία είναι η πιο διασκεδαστική. Οι περισσότεροι από αυτούς τους ύμνους έχουν διάρκεια πάνω από τέσσερα λεπτά και είναι ενορχηστρωμένοι σαν μίνι-όπερες. Εχουν μια αργόσυρτη εισαγωγή, όπου κάθε κατηγορία εγχόρδων πάει να παραβγεί, ακολουθεί ένα μελοδραματικό κυρίως μέρος, με το όμποε και το φλάουτο να κυριαρχούν, και το κλείσιμο είναι ένα θεαματικό κρεσέντο.

Ακούγοντας και τους 205 ύμνους συνειδητοποίησα ότι στην ουσία υπάρχουν δύο μόνο κατηγορίες ύμνων: οι διεκπεραιωτικοί και άψυχοι και εκείνοι που επιχειρούν να διαφοροποιηθούν. Κρίμα που οι 190 εξ αυτών ανήκουν στην πρώτη κατηγορία.

Ο ύμνος της Αντίγκουα, π.χ., είναι ένα σχολικό εμβατήριο, δεν τον λες εθνικό ύμνο, ενώ ο ύμνος της Σρι Λάνκα μοιάζει με παιδικό τραγουδάκι. Υπάρχουν ανιαρά εμβατήρια, όπως της Μάλτας και της Μπουρκίνα Φάσο και ανιαρές ψαλμωδίες όπως της Ζάμπια και της Μαλαισίας.

Μικρές παραλλαγές
Η άλλη μεγάλη απογοήτευση έγκειται στο οι περισσότεροι εθνικοί ύμνοι, ασχέτως σε ποια χώρα ανήκουν, ακούγονται σαν να γράφτηκαν από τον μαέστρο του Βασιλικού Ναυτικού. Δεν υπάρχει τσα-τσα ήχος στον ύμνο της Κούβας ούτε αιθέριες κιθάρες στον ύμνο της Γκάνας.

«Υπάρχουν ιστορικοί λόγοι γι’ αυτό», εξηγεί ο Ντέρεκ Σκοτ, καθηγητής μουσικολογίας στο Πανεπιστήμιο του Λιντς. «Ο ύμνος του Ηνωμένου Βασιλείου ήταν ο πρώτος πραγματικά εθνικός ύμνος το 1745. Και υιοθετήθηκε από πολλές χώρες: τη Σουηδία, τη Γερμανία ακόμη και τη Ρωσία ως κάποια χρονική περίοδο. Η ιδέα που επικρατούσε τότε ήταν ότι μόνο οι στίχοι σμίλευαν τον εθνικό χαρακτήρα. Ο ήχος του God Save the Queen ερμηνευόταν απλώς ως εθνικός ύμνος και μόνο τα λόγια ήταν αυτά που τον καθιστούσαν ουσιαστικά πατριωτικό ύμνο για κάθε χώρα».

(πηγή: www.kathimerini.gr, 20/8/2008)

Aποψη: Το συρτάκι παραμένει(!) σύμβολο της εικόνας μας προς τα έξω

Εδώ και 40 χρόνια περίπου η εικόνα της Ελλάδας έχει σφραγιστεί στον διεθνή χώρο από τον Αντονυ Κουίν ως Ζορμπά, στην ομώνυμη ταινία του Μιχάλη Κακογιάννη. Το περίφημο συρτάκι της ταινίας εξακολουθεί να αποτελεί εργαλείο για την τουριστική προβολή της Ελλάδας. Οι ξένες ταινίες που γυρίστηκαν στην Ελλάδα τη δεκαετία του 1960 (Το παιδί και το δελφίνι, Τα κανόνια του Ναβαρόνε, Πριγκίπισσα Σίσσυ κ.ά.) προκάλεσαν το τουριστικό ενδιαφέρον για τη χώρα μας, σε μία εποχή που η Ελλάδα αναζητούσε την ανάπτυξη μέσα από την οικονομική δραστηριότητα του τουρισμού. Ακόμα και σήμερα το 17% του ΑΕΠ βασίζεται στον τουρισμό. Η σημασία των ξένων παραγωγών για την προβολή της Ελλάδας στο εξωτερικό γίνεται εύκολα αντιληπτή αν σκεφτεί κανείς ότι πρόσφατα ταινίες σαν «Το βαθύ γαλάζιο» έδωσαν τεράστια ώθηση σε νησιά όπως η Αμοργός, και ταινίες όπως «Το μαντολίνο του λοχαγού Κορέλλι» και το «Mamma Mia» εξακολουθούν να συντηρούν ζωντανό το μύθο της ηλιόλουστης και φιλόξενης χώρας.

Ομως πέρα από τη θετική επίδραση στην τουριστική βιομηχανία, οι περισσότερες ταινίες «κουβαλάν» και τον πολιτισμό της χώρας μας, άλλες φορές ρίχνοντας βάρος στην ιστορία μας και άλλες φορές αντανακλώντας την εικόνα του σύγχρονου πολιτισμού μας.

Σημαντικό επίσης είναι ότι μία ξένη ταινία, κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων, επενδύει ένα σημαντικό χρηματικό πόσο. Το ποσό αυτό κατευθύνεται τόσο στην τοπική κοινωνία, δηλαδή στον τόπο όπου πραγματοποιούνται τα γυρίσματα, όσο και στην ελληνική κινηματογραφική κοινότητα. Σε μία εποχή που η ελληνική κινηματογραφία αντιμετωπίζει οικονομικά προβλήματα, η αιμοδότησή της από τις ξένες παραγωγές αποτελεί έναν σημαντικό παράγοντα για την ανάπτυξή της. Επίσης, ενδιαφέρον παρουσιάζει και η μεταφορά τεχνογνωσίας που πραγματοποιείται για τους Ελληνες κινηματογραφιστές. Σε κάθε περίπτωση το ισοζύγιο από την παρουσία μιας ξένης ταινίας που πραγματοποιεί γυρίσματα στη χώρα μας θα πρέπει να θεωρείται θετικό. Οι οποιεσδήποτε αρνητικές επιπτώσεις μπορούν να αντιμετωπιστούν από φορείς που διαχειρίζονται την παρουσία των ξένων παραγωγών στη χώρα μας, όπως το Film Commission.

(πηγή: www.kathimerini.gr, 15/8/2008)

Η μετα-ολυμπιακή Ελλάδα των «άλλων»

Τέσσερα χρόνια μετά τη «μεγάλη γιορτή» - Από τις μεγάλες προσδοκίες στο ρευστό (και αφτιασίδωτο) «εδώ και τώρα»

Οσοι παρακολουθήσαμε την Παρασκευή το μεσημέρι τη φαντασμαγορική τελετή έναρξης των Αγώνων του Πεκίνου, δύσκολα θα αποφύγαμε ένα μικρό τσίμπημα στο στομάχι. Νοσταλγία για τη δική μας γιορτή τέσσερα χρόνια πίσω; Ισως. Μελαγχολία για τις δικές μας αυταπάτες που εξατμίστηκαν νωρίτερα από όσο είχαμε ελπίσει; Δύσκολο να πεις με σιγουριά.

Ενα είναι βέβαιο: οι Ολυμπιακοί της Αθήνας υπήρξαν το μεγαλύτερο επικοινωνιακό όπλο που χρησιμοποίησε το ελληνικό κράτος εδώ και έναν, τουλάχιστον, αιώνα. Τα καλά, ευγενικά λόγια του προέδρου της Διεθνούς Ολυμπιακής Επιτροπής, εκείνο το τελευταίο βράδυ της τελετής λήξης («κάνατε θαυμάσιους, αξέχαστους Αγώνες»), έμοιαζαν να ορίζουν έναν νέο κύκλο εθνικής αυτοπεποίθησης, η ληξιαρχιακή πράξη γέννησης μιας εργατικής, αποτελεσματικής, σύγχρονης χώρας. Φαντασιώσεις; Μπορεί. Και να ’μαστε τέσσερα χρόνια μετά, αμήχανοι και σκεφτικοί, μπροστά σε «μεμονωμένα» περιστατικά όπως αυτά συνέπεσαν μαζεμένα και άγρια, σε Μύκονο και Σαντορίνη.

Αλλά αυτή είναι η δικιά μας Ελλάδα, η Ελλάδα που φτιάχνουμε στο δικό μας μυαλό, ζώντας από πολύ κοντά τις αντιφάσεις, τις παραμορφώσεις και τα καθημερινά θαύματα ενός μικρού τόπου. Η Ελλάδα με τα δικά μας μάτια. Υπάρχει, όμως, και η Ελλάδα των «άλλων». Για την ακρίβεια, η Ελλάδα όλων των «άλλων», όπως διαμορφώνεται μέσα από πολύ πιο σύνθετους μηχανισμούς παραγωγής και αναπαραγωγής αντιλήψεων, στερεοτύπων, μύθων. Ποια Ελλάδα, λοιπόν, υπάρχει εκεί έξω, τέσσερα χρόνια μετά τους Αγώνες της Αθήνας; Είμαστε μία ελκυστική «ιδέα» σαν χώρα; Επιβιώνουν τα παλιά κλισέ; Είμαστε κάτι πέρα από τον καλοκαιρινό παράδεισο της Σίρλεϊ Βάλενταϊν; Θα μπορούσε κανείς να μας πάρει στα σοβαρά και να σκεφτεί να φτιάξει εδώ τη ζωή του; Πολύ φιλόδοξα τα ερωτήματα και απειροελάχιστο το δείγμα που προήλθε από μία ανώνυμη δεξαμενή ανθρώπων, με μικρότερη ή μεγαλύτερη «ελληνική» εμπειρία πίσω τους.

Πολ Σιέτχαρτ

Τα κλισέ «μαλάκωσαν»

Ο Πολ Σιέτχαρτ είναι Ολλανδός και διευθύνει ένα εξειδικευμένο στα Βαλκάνια και στην Τουρκία ταξιδιωτικό γραφείο. Θυμάται πολύ καλά το κλίμα για την Ελλάδα πριν από τους Αγώνες στην Ολλανδία. «Γενικά ο Τύπος εδώ ήταν αρκετά αρνητικός αλλά αυτό άλλαξε μόνο με την τελετή έναρξης». Αλλά ο φιλελληνικός απόηχος που δημιούργησαν οι επιτυχημένοι Αγώνες δεν κράτησε για πολύ. «Νομίζω ότι επιβιώνουν ακόμα και σήμερα τα στερεότυπα για την Ελλάδα, αν και έχουν “μαλακώσει”. Συνέβη κάτι περίεργο: οι Ολλανδοί, και μάλλον όχι μόνο οι Ολλανδοί, είχαν αρκετά χαμηλές προσδοκίες για τους Αγώνες του 2004. Ενω ήταν από τους καλύτερους Αγώνες που έγιναν ποτέ. Θυμούνται περισσότερο την αναστάτωση πριν από τους Αγώνες και λιγότερο το σχεδόν άριστο αποτέλεσμα. Αυτό είναι το πρόβλημα με τα στερεότυπα, δεν αλλάζουν εύκολα. Ετσι, όταν τον Ιούνιο περάσαμε από το Αρχαιολογικό Μουσείο των Ιωαννίνων και το βρήκαμε κλειστό ενώ σύμφωνα με την πινακίδα έπρεπε να είχε ανοίξει το 2006, υπενθύμισα στους πελάτες μου ότι το Rijksmu-seum στο Αμστερνταμ έκλεισε το 2003, θα άνοιγε ξανά το 2008 ή το 2009 και τελικά θα είναι έτοιμο το 2013 το νωρίτερο».

Τζον Καστανάς

Η ουτοπία της Ελλάδας

Ο Τζον Καστανάς είναι Ελληνοαμερικανός. Γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Βόρεια Καρολίνα, σήμερα ζει κι εργάζεται στην Καλιφόρνια. Διατηρεί ισχυρούς δεσμούς με την πατρίδα των γονιών του την οποία φροντίζει να επισκέπτεται όσο πιο τακτικά γίνεται. «Οι περισσότεροι φίλοι μου πιστεύουν ότι η Ελλάδα είναι ένα αναπτυγμένο, φιλελεύθερο, ευρωπαϊκό έθνος. Δεν συνειδητοποιούν ότι η Ελλάδα ήταν μέχρι πριν από λίγα χρόνια μία από τις πιο φτωχές χώρες της Ευρώπης. Εχουν την εικόνα μίας όμορφης, ηλιόλουστης χώρας, ένας παράδεισος για διακοπές. Οι Ολυμπιακοί άλλαξαν κατά πολύ εδώ την εικόνα της Ελλάδας από μία φτωχή χώρα σ’ ένα αναπτυγμένο ευρωπαϊκό κράτος».

Ολα αυτά από μακριά. «Φτάνοντας στην Ελλάδα οι Αμερικανοί σοκάρονται από το μέγεθος της Αθήνας, την όχι πολύ όμορφη αρχιτεκτονική της, το όχι τόσο καθαρό και αναπτυγμένο έθνος που περίμεναν. Μένουν έκπληκτοι με την ακρίβεια, δεν πηγαίνουν στην ηπειρωτική χώρα, μόνο στα νησιά και η Αθήνα δεν συστήνεται ακόμα από τους ταξιδιωτικούς οδηγούς για περισσότερο από ένα διήμερο».

Για τον Γιάννη Καστανά, η πρόσληψη της Ελλάδας στην Αμερική είναι πολύ θετική. «Ολοι έχουν την εικόνα ενός πανέμορφου παραδείσου και μίας ουτοπίας. Πολλοί άνθρωποι έχουν πολύ ξεχωριστές αναμνήσεις από κάποιο παλιότερο ταξίδι τους στην Ελλάδα ή επιθυμούν πολύ να έρθουν σε περίπτωση που δεν το έχουν κάνει μέχρι σήμερα».

Τζον Γιόκαμ

«Τι λένε οι Αλβανοί;»

Ο καθηγητής Τζον Γιόκαμ από τη Μινεσότα των ΗΠΑ είχε την πρώτη του «γεμάτη» ελληνική εμπειρία το 1977. Ακριβώς τριάντα χρόνια μετά ο κ. Γιόκαμ επέστρεψε. Αυτή τη φορά με την ιδιότητα του καθηγητή πανεπιστημίου που συνόδευε φοιτητές σ’ ένα ακαδημαϊκό πρόγραμμα σε Ρώμη και Αθήνα. «Μόλις έφτασα, σχεδόν αμέσως, αισθάνθηκα μία ζωντάνια στον αέρα που μ’ έκανε να θέλω να βγω έξω και να εξερευνήσω την πόλη. Η Αθήνα ήταν πολύχρωμη, θορυβώδης, μουσική (παντού, στους δρόμους και στο μετρό έπεφτα πάνω σε μουσικούς και μπάντες), ζωντανή! Ανακάλυψα την πεζοδρομημένη, πια Πλάκα, που τώρα ήταν πολύ πιο καθαρή κι ευχάριστη, αλλά προτίμησα να περπατήσω προς την Ομόνοια όπου η πόλη και οι άνθρωποι μου φαινόντουσαν πιο “πραγματικοί”, πιο “γήινοι”. Ελληνες φίλοι με πήγαν σε πολύ ενδιαφέροντα εστιατόρια, ταβέρνες και καφέ όπου ήμουν ο μόνος τουρίστας σε ακτίνα πολλών χιλιομέτρων. Το μετρό ήταν μία απόλαυση: εκτεταμένο, πεντακάθαρο, λειτουργικό, όχι πολύ ακριβό. Τώρα αποδείχθηκε πολύ ευκολότερο να επικοινωνήσω στα αγγλικά: οι επιγραφές ήταν δίγλωσσες κι ο κόσμος μιλούσε κάποια, αν όχι πολύ καλά αγγλικά. Και σας είμαι ευγνώμων μετά τον αγώνα μου να συνεννοηθώ στα ιταλικά στη Ρώμη. Οι Ελληνες ήταν ιδιαίτερα ευγενικοί και έσπευδαν να βοηθήσουν εμένα και τους φοιτητές μας».

Θα σκεφτόταν ποτέ να μείνει στην Ελλάδα για περισσότερο χρόνο; «Θα ήθελα να επιστρέψω στην Ελλάδα και να νοικιάσω ένα διαμέρισμα για έξι μήνες, ιδιαίτερα τώρα που σκέφτομαι να βγω στη σύνταξη. Είμαι επίσης περίεργος για την ενσωμάτωση των μεταναστών στην ελληνική κοινωνία. Ακουσα πολλά αρνητικά σχόλια για τους Αλβανούς και θα με ενδιέφερε να ακούσω και τις δικές τους απόψεις για την Ελλάδα».

Τοντ Πιρς

Ελλειψη επαγγελματισμού

O Tοντ Πιρς ήρθε στην Ελλάδα το 1994, σ’ έναν από τους πρώτους σταθμούς της διπλωματικής του καριέρας. Σήμερα έχει επιστρέψει στην Ουάσιγκτον. «Πριν έρθω και εγκατασταθώ στην Αθήνα είχα μία πολύ εξωραϊσμένη εικόνα της Ελλάδας με νωχελικά μονοπάτια που οδηγούσαν σε ωραίες παραλίες, πολύ πράσινο και υπέροχα ανακαινισμένα νεοκλασικά σπίτια. Η χώρα αποδείχθηκε τελικά πολύ ομορφότερη σε σχέση με τις αρχικές μου προσδοκίες και η Αθήνα πολύ πιο άσχημη. Οι Ελληνες έμοιαζαν να μην έχουν συνείδηση του τι έχουν στα χέρια τους, σαν να ήθελαν να καταστρέψουν τη χώρα τους πετώντας σκουπίδια στο δρόμο ή χτίζοντας αποκρουστικά σπίτια σχεδόν παντού. Ταυτόχρονα, συνάντησα πολλούς ιδιαίτερα ευγενικούς, έξυπνους και γενναιόδωρους ανθρώπους».

Προσαρμόστηκε γρήγορα στον ελληνικό τρόπο ζωής και αυτό το κομμάτι του λείπει κάθε μέρα. Αντίθετα, δεν προσαρμόστηκε ποτέ στον τρόπο δουλειάς στην Ελλάδα. «Για να είμαι ειλικρινής, διαπίστωσα μία τεράστια έλλειψη επαγγελματισμού: στην ακαδημαϊκή ζωή, στη δημοσιογραφία, στα καταστήματα. Η ιατρική περίθαλψη ήταν εκπληκτική, αλλά μιλάμε για την εξαίρεση. Οταν μιλούσα με Ελληνες φίλους μου για τις εμπειρίες τους στον επαγγελματικό τομέα, έμενα με την εντύπωση ότι υπάρχει πολύς κόσμος που προσπαθεί να ξεφύγει χωρίς να πληρώνει όσα του αναλογούν ή χωρίς να τα πληρώνει επαρκώς. Eπίσης υπάρχει έλλειψη εμπιστοσύνης, πολλοί άνθρωποι σου υπόσχονται διάφορα και στο τέλος δεν κάνουν τίποτα». Θα ερχόταν να ζήσει μόνιμα αλλά μόνο ως συνταξιούχος, που ακόμα είναι μία πολύ μακρινή προοπτική. «Εως τότε θα την επισκέπτομαι όσο πιο συχνά μπορώ». Στην τελευταία του επίσκεψη στην Ελλάδα βρήκε μία Αθήνα «πολύ πιο καθαρή, πιο εύκολη, πιο κοσμοπολίτικη».

Κυριάκος Καρσεράς

Γιατί ζω μόνιμα εδώ

Ο Κυριάκος Καρσεράς είναι ο μόνος από το μικρό μας δείγμα που απάντησε καταφατικά στην ερώτηση αν θα επέλεγε την Ελλάδα για τόπο μόνιμης διαμονής. Και μην βιαστείτε να βγάλετε συμπεράσματα από το ελληνοπρεπέστατο ονοματεπώνυμο. Γεννημένος και μεγαλωμένος στο Λονδίνο από γονείς κυπριακής καταγωγής, δεν είχε ιδιαίτερες σχέσεις με την Ελλάδα, τουλάχιστον μέχρι τα χρόνια των σπουδών του. «Οι πρώτες εντυπώσεις μου για την Ελλάδα ήταν μέσα από τις σπουδές Αρχαιολογίας στο Λονδίνο. Εκείνα τα χρόνια, η Ελλάδα ήταν αρχαία ερείπια και σπασμένα αγάλματα λουσμένα στο φως του ήλιου. Οι πρώτες μου επισκέψεις στην Ελλάδα ήταν στο πλαίσιο ανασκαφικών αποστολών, επομένως οι προσδοκίες επαληθεύτηκαν κατά κάποιον τρόπο. Η αρχαιολογία με βοήθησε να βρω τη θέση μου στην Αθήνα, τα μνημεία έγιναν τα προσωπικά μου τοπόσημα, και μέσα από αυτά άρχισα να ανακαλύπτω την πόλη. Και σε μεγάλο βαθμό, μου άρεσε ό,τι έβλεπα: οι άνθρωποι, το μέρος, η ποιότητα της ζωής». Πώς πήρε τη «μεγάλη απόφαση»; «Ναι, αποφάσισα να κάνω την Αθήνα το σπίτι μου για το άμεσο μέλλον. Το φως και το κλίμα, για να γίνω κλισέ, παίζουν σημαντικό ρόλο, αλλά επίσης αγαπώ την ενέργεια του τόπου. Μου αρέσει να ζω σε μία πολλά υποσχόμενη πόλη που προσπαθεί να βρει τον βηματισμό της, και η οποία αλλάζει ολοφάνερα προς το καλύτερο μ’ ένα αξιοσημείωτα γρήγορο ρυθμό».

Αθήνα, μια κλασική περίπτωση αυτοχειρίας...

Οταν στις 8 Απριλίου του 2007 οι New York Times δημοσίευσαν στο ταξιδιωτικό τους ένθετο αφιέρωμα με τίτλο «Η ελληνική νεολαία ξαναφτιάχνει το Σιάτλ των Βαλκανίων», αναφερόμενοι στη Θεσσαλονίκη, συνειδητοποίησα για πρώτη φορά πόσο απελπισμένοι είμαστε μερικές φορές οι άνθρωποι των μέσων για νέους μύθους. Ενας μικροσκοπικός κόκκος πραγματικότητας αρκεί για να στηρίξεις εξώφθαλμα απατηλούς τίτλους. Αλλά μήπως παραγινόμαστε αυστηροί με τον εαυτό μας όταν μας κολακεύουν; Αν η όγδοη πόλη της Πολωνίας δοξολογείται ως το «νέο-κάτι» της Ανατολικής Ευρώπης γιατί να μην είναι η Θεσσαλονίκη μας το νέο Σιατλ των Βαλκανίων; Ή η Αθήνα «η Καλιφόρνια της Ανατολικής Μεσογείου»; Αυτό δεν το είδα πουθενά γραμμένο αλλά αν η Αθήνα διέθετε από πίσω της ένα σοβαρό τουριστικό μάνατζμεντ γιατί να μην καλλιεργούσαμε κι εμείς τις δικές μας φαντασιώσεις; Τουλάχιστον έχουμε τους σέρφερ (στον Σχοινιά). Και, φυσικά, τις φωτιές στα δάση.

Η αλήθεια είναι ότι μετά τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004 ακολούθησε ένα κύμα θετικής δημοσιότητας για την Ελλάδα και την Αθήνα (ειδικότερα). Η μεγάλη ανακάλυψη του ξένου Τύπου ήταν η «νέα Αθήνα». «Τι κι αν είναι άσχημη; Εχει ζωή 24 ώρες το 24ωρο, έχει πεζόδρομους γύρω από την Ακρόπολη, έχει νέες, τρέντι γειτονιές, έχει θάλασσα, έχει το καλύτερο μετρό στον κόσμο». Κάπως έτσι άρχιζαν και τελείωναν οι πρώτοι μετα-ολυμπιακοί ύμνοι για την Αθήνα. Και μετά; Μετά ήρθαν οι μέλισσες. Το ολυμπιακό momentum άρχιζε να ξεθωριάζει, η προσδοκία που εμείς καλλιεργήσαμε δεν είχε συνέχεια και ο ούτως ή άλλως εύθραυστος μύθος δεν είχε κάπου να στηριχθεί. Οι ολυμπιακές εγκαταστάσεις συνέχισαν να παραμένουν μισοκλεισμένες, η ανάπλαση του παράκτιου μετώπου συνέχισε να μένει στα λόγια και η εικόνα της καθαρής, τακτοποιημένης πόλης που με τόσο κόπο «χτίσαμε» άρχισε να θολώνει επικίνδυνα. Τα ξένα μπλογκ είναι ο καλύτερος δείκτης του μετα-ολυμπιακού «ξεφουσκώματος». Στα περισσότερα εξ’ αυτών η Αθήνα είναι ξανά μία αδιανόητα βρώμικη, ασουλούπωτη, εχθρική για τους πεζούς πόλη. Με λίγα λόγια, κλασική περίπτωση αυτοχειρίας.

(πηγή: www.kathimerini,gr, 10/8/2008)

Ο ελληνικός τουρισμός

Τέσσερα χρόνια μετά, βλέπουμε μια ανεξήγητη καθυστέρηση στην αξιοποίηση των περισσότερων έργων που κατασκευάστηκαν για την Ολυμπιάδα. Και αυτή η θλιβερή εικόνα κυριαρχεί όταν θυμόμαστε τα 11,2 δισεκατομμύρια ευρώ που δαπανήσαμε (επισήμως) για τους αγώνες. Τα μεγάλα και αναγκαία έργα υποδομής τα οποία ολοκληρώθηκαν χάριν της Ολυμπιάδας (μετά από καθυστερήσεις δεκαετιών), έγιναν μέρος της καθημερινότητάς μας και δεν τα λογαριάζουμε ως μέρος της προίκας του 2004. Βλέπουμε μόνο το τραμ, το οποίο αργεί να αγαπηθεί από τους Αθηναίους, να σέρνεται ως σύμβολο της ολυμπιακής κληρονομιάς.

Πιο δύσκολο είναι να αποτιμήσει κανείς το πώς η Ολυμπιάδα άλλαξε την εικόνα της Ελλάδας στα μάτια της διεθνούς κοινότητας. Πέρασαν οι εποχές που όλοι οι μορφωμένοι άνθρωποι της Γης γνώριζαν για τους Ελληνες και τους σπουδαίους προγόνους τους. Εδώ και μια-δυο γενιές λίγοι εκτός Ευρώπης ασχολούνται με αυτά τα θέματα. Οπότε, η πλειοψηφία αυτών που παρακολούθησαν τους Αγώνες της Αθήνας γνώριζαν την Ελλάδα για πρώτη φορά. Και αυτό που είδαν ήταν ό,τι καλύτερο: μια όμορφη χώρα, γεμάτη σπουδαία αρχαιολογικά μνημεία, φιλόξενους και ικανούς ανθρώπους και μια ιστορία που τους συνέδεε άμεσα με τους Ολυμπιακούς της αρχαιότητας.

Αμέσως μετά όμως, και ενώ επισκέπτες άρχισαν να έρχονται στην Ελλάδα για να χαρούν και αυτοί αυτό που είχαν δει στην τηλεόραση, συμπεριφερθήκαμε σα να μας είχε κουράσει η προσπάθεια και παραδοθήκαμε σε παλιές, κακές συνήθειες – στην επιδίωξη του εύκολου, του πρόχειρου, και όχι του καλού. Ενώ πληρώσαμε για να γίνουμε γνωστοί σε όλο τον κόσμο, δεν συνεχίσαμε να βελτιώνουμε τις υποδομές της χώρας και τις συμπεριφορές μας, όχι μόνο για τους τουρίστες αλλά και για τους εαυτούς μας. Επειδή το ζητούμενο είναι να κάνουμε τη χώρα μας πιο λειτουργική: να αυξήσουμε την παραγωγικότητα, να μειώσουμε τη σπατάλη και τις κοινωνικές αδικίες και να βελτιώσουμε το εκπαιδευτικό σύστημα.

Η Ελλάδα έδειξε με την Ολυμπιάδα ότι μπορεί να πετύχει, και αυτό φαίνεται να έχει δώσει μια (έστω ανεπαίσθητη) νέα αυτοπεποίθηση στις διεθνείς μας σχέσεις.

Η διεθνής οικονομική κρίση και τα χρόνια προβλήματα της ελληνικής οικονομίας και πολιτικής δημιουργούν κλίμα απαισιοδοξίας αυτή τη στιγμή. Αλλά μπορεί να ελπίζει κανείς ότι ενώ η Ολυμπιάδα δεν έλυσε τα μεγάλα προβλήματα της χώρας, μας ανέβασε κατηγορία και μας επέτρεψε να πιστέψουμε ότι μπορούμε να τα καταφέρουμε. Γιατί κάθε Ολυμπιάδα πρέπει να μας βρίσκει καλύτερους – όχι χειρότερους, ούτε στάσιμους.

Η φετινή στασιμότητα στον τουρισμό, δεν οφείλεται μόνο στο ακριβό ευρώ λέει ο ΣΕΤΕ
Mετά από τρεις συνεχείς χρονιές ανόδου, ο ελληνικός τουρισμός φαίνεται να σταθεροποιείται σε ένα επίπεδο το οποίο απέχει αρκετά από τις δυνατότητες και τους στόχους του, αναφέρει σε ανακοίνωσή του ο Σύνδεσμος Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων (ΣΕΤΕ).

Όπως επισημαίνει, η φετινή τουριστική κίνηση για το διάστημα Ιανουάριος-Ιούλιος 2008 δεν παρουσιάζει ουσιαστικά καμία μεταβολή σε σχέση με το αντίστοιχο περσινό διάστημα, αφού η αύξηση είναι οριακή (0,07%), με βάση τις διεθνείς αφίξεις στα κυριότερα αεροδρόμια.

Σύμφωνα με τον ΣΕΤΕ, η φετινή διεθνής αρνητική οικονομική συγκυρία και τα πλεονεκτήματα των δολαριακών προορισμών έναντι αυτών της ευρωζώνης διαμορφώνουν ένα αρνητικό περιβάλλον μέσα στο οποίο καλείται να αναπτυχθεί ο ελληνικός τουρισμός.

Από την άλλη μεριά, προσθέτει, «η ανάπτυξη του ελληνικού τουρισμού δεν υποστηρίζεται επαρκώς ούτε σε επίπεδο εθνικής και περιφερειακής προβολής λόγω εξαιρετικά χαμηλών πόρων, ούτε και σε επίπεδο βασικών υποδομών, δεδομένης της ποσοτικής και ποιοτικής υστέρησης αεροδρομίων, λιμένων, μαρινών και οδικού δικτύου».

Σε επίπεδο εσόδων, τα μέχρι σήμερα διαθέσιμα στοιχεία από την Τράπεζα της Ελλάδας που αφορούν στο διάστημα Ιανουάριος-Μάιος 2008, δείχνουν αύξηση 8,2%.

Ο ΣΕΤΕ εκτιμά ότι «η αύξηση αυτή δεν πρόκειται να διατηρηθεί, δεδομένης της σαφούς τάσης για μικρότερη διάρκεια διακοπών, η οποία, σε συνδυασμό με τις προσφορές της τελευταίας στιγμής, οδηγεί στη μείωση της μέσης κατά κεφαλή δαπάνης».

Εάν στα παραπάνω, εξηγεί, προστεθεί «το γεγονός της αύξησης της προσφοράς μας, μέσα από την προσθήκη νέων καταλυμάτων, αλλά και της σημαντικής αύξησης του λειτουργικού κόστους, τότε είναι προφανές ότι πολλές τουριστικές επιχειρήσεις για τη φετινή χρονιά θα παρουσιάσουν μείωση των αποδόσεών τους».

Ο Σύνδεσμος κάνει λόγο για «στασιμότητα στη φετινή τουριστική κίνηση, η οποία επιβεβαιώνεται από τα μέχρι σήμερα διαθέσιμα στοιχεία», τονίζοντας την αναγκαιότητα αλλαγών του Αναπτυξιακού Νόμου για τις τουριστικές επιχειρήσεις, προς τις κατευθύνσεις του αποκλεισμού της επιδότησης νέων ξενοδοχειακών κλινών στις κορεσμένες περιοχές της χώρας, του εκσυγχρονισμού των υφιστάμενων επιχειρήσεων και της δημιουργίας νέων ειδικών τουριστικών υποδομών, παράλληλα με την επείγουσα βελτίωση των γενικών υποδομών.

«Σε μία ώριμη τουριστική οικονομία, όπως η ελληνική, δεν είναι πάντα εφικτή η συνεχής και μάλιστα με υψηλά ποσοστά ανάπτυξη. Είναι όμως αναγκαίος ο έγκαιρος σχεδιασμός για την διατήρηση θετικού προσήμου στην τουριστική ανάπτυξη».

»Απαραίτητη προϋπόθεση για αυτό είναι να αποκτήσει η τουριστική οικονομία προτεραιότητα στην κυβερνητική πολιτική και ειδικότερα να συμπεριληφθεί ως βασικός παράγων στο γενικότερο σχεδιασμό της χώρας, από το αρμόδιο υπουργείο Οικονομίας και Οικονομικών», καταλήγει ο ΣΕΤΕ.

(πηγή: www.in.gr, 7/8/2008)

Ο χρυσοφόρος τουρισμός του αλκοόλ

Οταν ο άνθρωπος διολισθήσει εκτός προσωπικών αρχών ίσως και νόμων, για το χρήμα, αρχίζει να δέχεται τα πάντα, να καλύπτει με την ανοχή του όχι μόνο τις μικρές πλάνες, τις μικρές παρεκτροπές, αλλά εγκλήματα, τερατωδίες... Αντίθετα, όποιος παίρνει θέση, όποιος ζει με την εμμονή της απόφασης, της επιλογής, δεν είναι ποτέ ενδοτικός, ελεήμων... Ο λόγος για την αγορά του αποκαλούμενου, νεανικού «εκτονωτικού» τουρισμού και τις ορφανές ευθύνες. Για τις ορδές των Βρετανών (κυρίως) τουριστών που έρχονται οργανωμένα με πρακτορεία από την Αγγλία στα προσαρμοσμένα αναλόγως ελληνικά θέρετρα του αλκοολ-τουρισμού για να μπεκρουλιάσουν ανεξέλεγκτα, να αλληλοτραυματιστούν μέχρι θανάτου, να πέσουν -κατά λάθος- σε πηγάδια ή από τον τρίτο όροφο του ξενοδοχείου...

Ποιος φταίει, τα βρετανικά πρακτορεία που διαφημίζουν την Ελλάδα ως χώρα όπου μπορείς να κάνεις ό,τι θέλεις, ή οι Ελληνες επιχειρηματίες που εξυπηρετούν αυτό το είδος τουριστών; Ως γνωστόν, για τη συναλλαγή χρειάζονται δύο...

Ο βρετανικός Τύπος περιγράφει με τα μελανότερα χρώματα τα ελληνικά αυτά θέρετρα ως τα πιο επικίνδυνα στην Ευρώπη (η χώρα μας εμφανίζει τον υψηλότερο αριθμό τραυματισμών Βρετανών τουριστών), συσκοτίζοντας (εσκεμμένα;) την εξής σημαντική λεπτομέρεια. Οτι το πρόβλημά τους δεν θα λυθεί αν η Ελλάδα αίφνης τους αποκλείσει, αφού τα βρετανικά τουριστικά γραφεία θα μεταφέρουν αλλού, π.χ. (από τον Λαγανά στη Μαγιόρκα, το έκαναν ήδη) τους νεαρούς πελάτες τους... Γράφουν λοιπόν οι TIMES. Από τα 2,4 εκατ. Βρετανών τουριστών που έφτασαν την περασμένη χρονιά στην Ελλάδα, 391 έχασαν το διαβατήριό τους, 226 συνελήφθησαν, ενώ 955 νοσηλεύτηκαν σε νοσοκομείο. Η Γερμανία, με αντίστοιχο αριθμό Βρετανών τουριστών (2,4 εκατ.) κατέγραψε 1.236 απώλειες διαβατηρίων, 210 συλλήψεις και μόνο 42 νοσηλείες σε νοσοκομεία. Η Ολλανδία, με 2,2 εκατ. Βρετανούς τουρίστες, σημείωσε 443 απώλειες διαβατηρίων, 30 συλλήψεις και μόνο 2 νοσηλείες. Η Ισπανία, με 13,8 εκατ. Βρετανούς τουρίστες, καταχώρισε 6.078 απώλειες διαβατηρίων, 1.549 συλλήψεις και 601 νοσηλείες σε νοσοκομείο (αλλά και 1.325 θανάτους). Το αυθόρμητο συμπέρασμα ότι στην Ελλάδα οι νεαροί τουρίστες νιώθουν ελεύθεροι να πιουν μέχρι ολοκληρωτικού εκτροχιασμού και αναισθησίας, δεν απέχει πολύ από την πραγματικότητα.

Το θέμα είναι τι στάση θα κρατήσουν οι ελληνικές αρχές και η τοπική κοινωνία. Θα συνεχίσουν να δέχονται «εκτονωτικό» τουρισμό και να προσφέρουν «μπαρκρόουλ» (οργανωμένη περιήγηση-ξενάγηση σε μπαρ, με φιξ τιμή, 30-40 ευρώ, και ελεύθερη κατανάλωση ποτού) ή θ’ αλλάξουν τουριστικό προφίλ; Πέρυσι, οι πέντε δήμαρχοι των περιοχών που ταλαιπωρούνται από αλκοολ-τουρισμό (Καλλιθέας Ρόδου, Μαλίων Κρήτης, Ηρακλειδών Κω, Λευκιμμαίων Κέρκυρας και Λαγανά Ζακύνθου) συναντήθηκαν στον Λαγανά για να αποφασίσουν μια πιο προσεκτική «εκτέλεση» της προσοδοφόρου αλλά εκρηκτικής «συνταγής». Ακολούθησαν (εκεί όπου έγινε σοβαρό «συμμάζεμα») άδεια μαγαζιά και αμφιβολίες... Είναι στο χέρι τους να πουν «όχι», να αντέξουν τα άδεια καθίσματα. Θα ξαναγεμίσουν...

(πηγή: www.kathimerini.gr, 3/8/2008)

Τουρισμός: τα κονδύλια διαφήμισης υπολείπονται των ανταγωνιστών μας

Αυξημένα είναι τα κονδύλια που διατέθηκαν την τελευταία τετραετία (2004-2007) για τη διαφήμιση και προβολή του ελληνικού τουρισμού, χωρίς ωστόσο να φθάνουν στο ύψος των κονδυλίων το οποίο διατίθεται από ανταγωνιστικούς προς την Ελλάδα τουριστικούς προορισμούς όπως η Ισπανία και η Τουρκία.

Οπως αποδεικνύεται από τα διαθέσιμα στοιχεία τη μεταολυμπιακή περίοδο τα διαφημιστικά κονδύλια για την προβολή του ελληνικού τουριστικού προοϊόντος τόσο στο εσωτερικό της χώρας όσο και στο εξωτερικό αυξήθηκαν σε σχέση με τα κονδύλια που είχαν διατεθεί την προολυμπιακή περίοδο. Σημειώνεται, ότι σχεδόν το σύνολο των κονδυλίων διατίθεται, ορθώς, κατά τη χειμερινή περίοδο οπότε και πραγματοποιείται ο μεγαλύτερος όγκος των κρατήσεων για διακοπές.

Ειδικότερα, το 2000 διατέθηκε για την προβολή του ελληνικού τουρισμού (δημόσιες σχέσεις, διαφήμιση κ.ά.) το ποσό των 21,2 εκατ. ευρώ εκ των οποίων τα 3 εκατ. ευρώ προέρχονταν από τον Τακτικό Προϋπολογισμό του ΕΟΤ και τα 18,2 εκατ. ευρώ από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ).

Το 2001 δαπανήθηκε το ποσό των 28,8 εκατ. ευρώ εκ των οποίων τα 3 εκατ. ευρώ προέρχονταν από τον Τακτικό Προϋπολογισμό και τα 25,5 εκατ. ευρώ από το ΠΔΕ.

Το 2002 δαπανήθηκε το ποσό των 19 εκατ. ευρώ εκ των οποίων τα 7,9 εκατ. ευρώ προέρχονταν από τον Τακτικό Προϋπολογισμό και τα 11,1 εκατ. ευρώ από το ΠΔΕ.

Το 2003 διατέθηκε το ποσό των 21,3 εκατ. ευρώ εκ των οποίων τα 15,3 εκατ. ευρώ προέρχονταν από τον Τακτικό Προϋπολογισμό και τα 6 εκατ. ευρώ από το ΠΔΕ.

Το 2004 διατέθηκε το ποσό των 28 εκατ. ευρώ εκ των οποίων τα 16,9 εκατ. ευρώ προέρχονταν από τον Τακτικό Προϋπολογισμό και τα 11,1 εκατ. ευρώ από το ΠΔΕ.

Το 2005 δαπανήθηκε το ποσό των 50,4 εκατ. ευρώ εκ των οποίων τα 18 εκατ. ευρώ προέρχονταν από τον Τακτικό Προϋπολογισμό και τα 32,4 εκατ. ευρώ από το ΠΔΕ.

Το 2006 διατέθηκε το ποσό των 46 εκατ. ευρώ εκ των οποίων τα 18,6 εκατ. ευρώ προέρχονταν από τον Τακτικό Προϋπολογισμό και τα 27,4 εκατ. ευρώ από το ΠΔΕ.

Το 2007 δαπανήθηκε το ποσό των 53 εκατ. ευρώ εκ των οποίων τα 21,7 εκατ. ευρώ προέρχονταν από τον Τακτικό Προϋπολογισμό και τα 31,3 εκατ. ευρώ από το ΠΔΕ.

Σύμφωνα με πληροφορίες, μέχρι σήμερα το 2008 έχει διατεθεί το ποσό των 37 εκατ. ευρώ. για την τουριστική προβολή της χώρας.

Το βλέμμα της τουριστικής ηγεσίας είναι στραμμένο από τώρα στη σεζόν του 2009, καθώς προμηνύεται μία ιδιαίτερα δύσκολη χρονιά και η «μάχη» με τους ανταγωνιστές σε επικοινωνιακό επίπεδο στις διεθνείς αγορές άντλησης επισκεπτών θα πρέπει να δοθεί από τον προσεχή Νοέμβριο.

(πηγή: www.kathimerini.gr, 29/7/2008)

Ενα ευρώ περιπτερά…

«Ρε φιλαράκο, αφού δεν την αντέχεις τη Μύκονο, δεν πας καλύτερα σε κάνα άλλο νησί;». Την απίστευτη ατάκα εκστόμισε το προηγούμενο Σάββατο Μυκονιάτης περιπτεράς(!) σε φίλο μου, επειδή είχε το «θράσος» να τον ρωτήσει «γιατί πουλάει 1,5 ευρώ ένα συνηθισμένο μπουκάλι νερό». Ναι, ήμουν κι εγώ εκεί, το Σαββατοκύριακο που πέρασε, και ομολογώ δεν έπαθα σοκ μόνον από τις τιμές του νησιού, όσο κυρίως από το ότι υπάρχουν τόσοι χιλιάδες Ελληνες που αδιαμαρτύρητα τις πληρώνουμε. Μας ζήτησαν (και δώσαμε) 38 ευρώ για δύο ομελέτες, ένα καφέ και μια πορτοκαλάδα. Πληρώσαμε 16 ευρώ για μια μικρή πίτσα, 12 ευρώ για μια χωριάτικη και 7 ευρώ για δύο αναψυκτικά. Και το βράδυ σε ένα μπαρ, για δύο απλά ποτά και δύο ακόμη σπέσιαλ (διότι άλλο βότκα - λεμονάδα και άλλο βότκα - φράουλα…) ξέρετε πόσα μας ζήτησαν; 54 ευρώ! (Τα απλά λέει χρεώνονται 12 ευρώ και τα σπέσιαλ 15. Ακόμη το συζητάμε ότι για 4 ποτά πληρώσαμε 18.400 δρχ!)

Το χειρότερο όμως δεν ήταν αυτό. Η σύζυγός μου είχε την ατυχία να ξεχάσει στο συγκεκριμένο μπαρ μια ζακέτα, η οποία δεν είχε τόσο χρηματική, όσο συναισθηματική αξία. Και λέω ατυχία διότι, όταν ύστερα από 10 λεπτά επιστρέψαμε για να την πάρουμε, όχι μόνον δεν την βρήκαμε, αλλά η κοπέλα που μας είχε σερβίρει (τα ποτά των 54 ευρώ) μάς αντιμετώπισε σαν εξωγήινους επειδή πιστεύαμε ότι θα βρούμε στο τραπέζι που καθόμασταν κάτι που ξεχάσαμε. «Δεν την είδα, μάλλον κάποιος θα την πήρε», μας είπε με αφοπλιστική φυσικότητα και χάθηκε στο πλήθος.

Η Μύκονος είναι ένα πανέμορφο νησί, την επισκέπτομαι για λίγο σχεδόν κάθε καλοκαίρι, αλλά έχω πια την πεποίθηση ότι πολλοί από όσους ζουν από αυτήν έχουν χάσει κάθε αίσθηση πραγματικότητας. Ο ξενοδόχος που μας φιλοξενούσε μάς εξομολογείτο ότι το νησί ήδη πληρώνει την απληστία των περισσοτέρων να τα αρπάξουν με κάθε τρόπο μέσα σε δύο μήνες. «Δεν τους ενδιαφέρει αν θα ξαναπάς στο μαγαζί τους, ενώ αν τους κάνεις παρατήρηση σε αντιμετωπίζουν ως παράξενο», μας έλεγε προβλέποντας ότι τα χειρότερα έρχονται...

Ολες τις συζητήσεις στην παρέα μονοπωλούσαν ανάλογα περιστατικά. Φίλοι που αποτόλμησαν να φάνε… ψάρι στη Μύκονο φέτος, μας έλεγαν ότι για ένα φαγκρί, μια μικρή τσιπούρα, μια σαλάτα και δύο κρασιά έδωσαν 320 ευρώ, ενώ άλλοι που επισκέφθηκαν το σικ γιαπωνέζικο πλήρωσαν 600 ευρώ (αυτοί καλά να πάθουν).

Το αστειότερο βέβαια το έμαθα παρεμπιπτόντως. Η Μύκονος, λέει, καθότι εξακολουθεί να λογίζεται από την Πολιτεία ως «παραμεθόριος περιοχή» υπάγεται σε χαμηλότερο ΦΠΑ (13%), για να μπορούν οι Μυκονιάτες να προσφέρουν ελκυστικότερες τιμές στους τουρίστες τους. Θα μου πείτε «αφού, ρε φιλαράκο, δεν την αντέχεις τη Μύκονο, γιατί πηγαίνεις» και δεν θα έχετε άδικο, αλλά δεν ξέρω και ποιος θα την αντέχει σε λίγα χρόνια…

(πηγή: www.kathimerini.gr, 17/7/2008)

Ελληνική τουριστική οικονομία

Σοβαρά προβλήματα για το μέλλον της ελληνικής τουριστικής οικονομίας εγείρει η ανάπτυξη νέων τουριστικών προορισμών σε Ευρώπη, Μεσόγειο και Ασία, τονίζει το Ινστιτούτο Τουριστικών Ερευνών και Προβλέψεων.

Αυτά τα προβλήματα διογκώνονται από τη μονοσήμαντη στήριξη του ελληνικού τουριστικού τομέα (σε ποσοστό 91%) στη δυναμική της δυτικοευρωπαϊκής οικονομίας, την τουριστική ωρίμανση της Δυτικής Ευρώπης, τη μειωμένη εισοδηματική δυναμική και την πληθυσμιακή στασιμότητα των μέχρι τώρα κυριοτέρων τουριστικών προελεύσεων.

Το ΙΤΕΠ σημειώνει ότι «η τουριστική πολιτική δεν μπορεί πλέον να είναι ελλειμματική, όπως επί μακρόν χρόνο υπήρξε, ούτε να τρέχει πίσω από τα γεγονότα. Οι προτεραιότητες πρέπει να αναδιαταχθούν. Χωρίς να υποβαθμιστεί ο ρόλος των δυτικοευρωπαϊκών προελεύσεων, η δυναμική των οποίων δεν είναι πλέον ικανή να εξασφαλίσει μακροπροθέσμως ένα ικανοποιητικό ρυθμό τουριστικής ανάπτυξης, η τουριστική πολιτική οφείλει να αξιοποιήσει στον μέγιστο δυνατό βαθμό την μακροπρόθεσμη δυναμική τόσο των νέων ευρωπαϊκών προελεύσεων, όσο και των υπερπόντιων».

»Μόνο πολιτική με τέτοιες προτεραιότητες είναι εφικτό να καταστήσει δυνατή τη συντήρηση της δυναμικής του τομέα σε μακρά περίοδο χρόνου. Αποτελεί ύψιστη προτεραιότητα η αναζήτηση και ενεργοποίηση νέων ακόρεστων πηγών προελεύσεων με ισχυρή αναπτυξιακή δυναμική και πληθυσμιακή βάση αρκετά μεγάλη, ώστε να εξουδετερώνει τις απώλειες από τη φθίνουσα δυναμική των παραδοσιακών προελεύσεων» υπογραμμίζει

Κατά την περίοδο 2000-2005, ο μέσος ετήσιος ρυθμός αύξησης των αφίξεων από τις δέκα κυριότερες προελεύσεις -οι εννέα εκ των οποίων είναι ευρωπαϊκές- ήταν μόλις 1,5%.

Μελέτη της τουριστικής ζήτησης με δυτικοευρωπαϊκή προέλευση δείχνει δραματική μείωση του δυναμισμού της (Γερμανία, Βρετανία, Γαλλία, Ιταλία), σύμφωνα με το ΙΤΕΠ. Η μείωση αυτή δεν φαίνεται ότι μπορεί να εξουδετερωθεί από αξιοποίηση των λοιπών δυτικοευρωπαϊκών προελεύσεων, με δεδομένο τον υψηλό βαθμό κορεσμού που τις χαρακτηρίζει και τους χαμηλούς βαθμούς ανάπτυξης.

Σύμφωνα με το Ινστιτούτο, το μερίδιο της Ανατολικής και ΝΑ Ασίας και των λοιπών υπερπόντιων χωρών θα ήταν εφικτό να αυξηθεί στον εισερχόμενο τουρισμό στη χώρα μας στο 15-20% αντί του σημερινού 9%, σε συνθήκες μέσου ρυθμού αύξησης 5% του συνόλου των αφίξεων μεσομακροπρόθεσμα, αλλά και με αντίστοιχη αύξηση των συναλλαγματικών εισροών.

Σε αντίστοιχη ανάλυση για τις χώρες της Δυτ.Ευρώπης προέκυψε ότι επίτευξη μέσου ρυθμού αύξησης των αφίξεων της τάξεως του 3%-3,5% βρίσκεται στο πεδίο του εφικτού. Ο ρυθμός αυτός αντιστοιχίζεται με μέσο ετήσιο ρυθμό 1-1,5% την περίοδο 2000-2006.

Από τις μέχρι τώρα ενδείξεις, κατά το ΙΤΕΠ, διαπιστώνεται υψηλός βαθμός προτίμησης για την Ελλάδα, έναντι των λοιπών ευρωπαϊκών μεσογειακών χωρών, τουριστών με προέλευση τις χώρες του ανατολικού συνασπισμού.

Για την περίοδο 2003 - 2006 ο μέσος ρυθμός αύξησης αφίξεων από τις χώρες της κεντρικής-ανατολικής Ευρώπης στην Ελλάδα ήταν 10,1% έναντι αντίστοιχου ρυθμού 4% για το σύνολο των τουριστικών αφίξεων.

Για τις χώρες τις τέως Σοβιετικής Ένωσης συνάγεται ότι η μεσομακροπρόθεσμη δυναμική για το ευρωπαϊκό τουριστικό προϊόν είναι πολύ ισχυρότερη σε σύγκριση με εκείνη των χωρών της κεντρικής-ανατολικής Ευρώπης. Η ταχύτερη ανάπτυξη, οι κλιματολογικές συνθήκες αλλά και η χαμηλότερη βάση εκκίνησης συνηγορούν υπέρ μιας τόσο αισιόδοξης πρόβλεψης.

Κατά την περίοδο 2000-2006 οι αφίξεις από τη Ρωσία αυξήθηκαν με μέσο ετήσιο ρυθμό της τάξεως του 17%.

Πρόβλεψη αφίξεων στην Ελλάδα από ευρωπαϊκές προελεύσεις 2005-2017:

Προελεύσεις 2005 2017 Ποσοστό αύξησης

1. Δυτική Ευρώπη 10.620 16.000 3,5%

2. Κεντρ. & Ανατ. Ευρώπη 1.360 3.200 7,5%

3. Χώρες τ. Σοβ. Ενώσεως 224 2.060 20%

Μερικό Σύνολο 12.204 21.260 4,8%

Υπερπόντιοι (μη ευρωπαϊκοί) 1.083 5.440 14,4%

Σύνολο 13.287 26.700 6%

(πηγή: www.in.gr, 20/6/2008)