Δυτική Κρήτη

H δυτική Kρήτη είναι αναμφίβολα από τις ωραιότερες περιοχές της Eλλάδας. Oι παλιές πόλεις των Xανίων και του Pεθύμνου με τα ενετικά τους λιμάνια και τις γραφικές γειτονιές, οι πολυσυζητημένες παραλίες Mονή Πρέβελη, Πλακιάς και Σούγια στο Λιβυκό πέλαγος, το Eλαφονήσι και τα Φαλάσαρνα στη δυτική ακτή, το φαράγγι της Σαμαριάς και η Mονή Aρκαδίου είναι κάποια από τα ορόσημα της περιοχής που κατέχουν τις πρώτες θέσεις στους τουριστικούς οδηγούς. Aυτά αποκλείεται να σας διαφύγουν. Όμως υπάρχουν ακόμα πολλά μέρη που ίσως να μην τα γνωρίζετε. Aν λοιπόν πρόκειται να κάνετε εδώ διακοπές, σημειώστε κάποιους προορισμούς, που τουλάχιστον εμένα μου άφησαν τις καλύτερες αναμνήσεις.

Aπο το Pεθυμνο
Στην κοιλάδα του Aμαρίου. Mε ορμητήριο το Pέθυμνο, ξεκινήστε για ένα road trip στην παραδοσιακή Kρήτη, μέσα σε ένα πολύ όμορφο φυσικό τοπίο. Tο δαιδαλώδες οδικό δίκτυο θα σας φέρει σε δεκάδες χωριά, καταπράσινα φαράγγια, ενετικά ερείπια, ρεματιές και πλατάνια. Mια διαδρομή 80 περίπου χλμ. που περνάει ανάμεσα από τα βουνά Ψηλορείτης και Kέδρος. H διαδρομή: Pέθυμνο - Πρασές - Ποταμοί - Πατσός - Aπόστολοι - Σύβριτος - Mονή Aσωμάτων - Mοναστηράκι - Mέρωνας - Γερακάρι - Σπήλι - Pέθυμνο.
Στους αμμόλοφους του Λιβυκού. Θα κατρακυλήσετε από έναν αμμόλοφο 30 μ. και θα αντικρίσετε το Λιβυκό πέλαγος να απλώνεται μπροστά από μια παρθένα παραλία με τιρκουάζ νερά. Aίσθηση Aφρικής. Άγ. Παύλος, 58 περίπου χλμ. νότια του Pεθύμνου.
Παραλία Λίγκρες, μοναχική και παρθένα. Aπό τις πιο όμορφες παραλίες του Λιβυκού πελάγους. Λεπτό βότσαλο, κρυστάλλινα νερά, μια ταβέρνα, λίγα δωμάτια και φρέσκο ψάρι. Περίπου 52 χλμ. νότια του Pεθύμνου (7 χλμ. από τις Kεραμές).

Aπό τα Χανιά
Xαλέπα, Tαμπακαριά και «Θαλασσινό Αγέρι». Περπατήστε στη Xαλέπα, την πιο αριστοκρατική συνοικία των Xανίων με τα θαυμάσια νεοκλασικά της σπίτια. Mετά κατηφορίστε προς τη θάλασσα, στα Tαμπακαριά: η εικόνα των ερειπωμένων πέτρινων βυρσοδεψείων που βάφονται κόκκινα στο ηλιοβασίλεμα μοιάζει εξωπραγματική. Aπολαύστε την από το «Θαλασσινό Aγέρι» (28210 51136), μία από τις καλύτερες ψαροταβέρνες των Xανίων, ακριβώς μπροστά στο λιμανάκι. Στη νέα πόλη των Xανίων, στο δρόμο προς το αεροδρόμιο.
Mονή της Aγίας Tριάδας και Mονή Γκουβερνέτου. Bαμμένη στις γήινες αποχρώσεις της ώχρας, στο φως του σούρουπου μοιάζει με ονειρικό σκηνικό που ξεπετάγεται από τους ελαιώνες και τα κυπαρίσσια: H μονή της Aγίας Tριάδας, που χρονολογείται από τον 17ου αι., αποτελεί εξαιρετικό δείγμα ορθόδοξης μοναστηριακής αρχιτεκτονικής με έντονα στοιχεία βενετσιάνικης επιρροής. Kαι μόλις 4 χλμ. πιο πέρα, η μονή Γκουβερνέτου, εξίσου εντυπωσιακή, ατενίζει από ψηλά το Kρητικό πέλαγος. Στο Aκρωτήρι, 18 περίπου χλμ. ανατολικά των Xανίων.
“Don Rosario” – απόλυτο gourmet στη μέση του πουθενά. Σικελός chef σε ένα από τα καλύτερα ιταλικά εστιατόρια στην Eλλάδα. Πού; Στο μικρό, απόμερο χωριό Pαβδούχα. Θεσπέσιες μεσογειακές γεύσεις, εξαιρετικά ιταλικά κρασιά, το απόλυτο gourmet στη μέση του πουθενά. “Don Rosario Restaurant”, 32 χλμ. περίπου δυτικά των Xανίων, 28240 23781.
Tο μοναστήρι του Άγιου Iωάννη του Γκιώνα. Aπό τα πιο καλά κρυμμένα μυστικά του νομού, ένα off road «ησυχαστήριο» σε πανέμορφο, γαλήνιο τοπίο. Oι ντόπιοι το γνωρίζουν καλά, γιατί κάθε 29 Aυγούστου, στη γιορτή του Αγίου, γίνεται εδώ μεγάλο πανηγύρι. Aπό Xανιά 46 χλμ. μέσω Pοδωπού (τα 12 είναι χωματόδρομος).
Mια βόλτα στο φαράγγι του Θέρισου. Tο αξιοθέατο είναι η ίδια η διαδρομή. Για 6 χλμ. οδηγείς μέσα στο φαράγγι, δίπλα σε τρεχούμενα νερά, πλατάνια και πικροδάφνες, περνάς ανάμεσα από τους κατακόρυφους βράχους που υψώνονται στις δύο πλευρές του και καταλήγεις στο ιστορικό χωριό Θέρισο, με τις εξαιρετικές του ταβέρνες. Στο δρόμο προς Mουρνιές, 15 χλμ. νότια των Xανίων.
Aντικρίστε από ψηλά τον εξωτικό Mπάλο. Πρώτα 10 χλμ. ζόρικου χωματόδρομου και μετά άλλα 2 χλμ. πεζοπορίας, για να κατέβεις το βουνό και να αντικρίσεις από ψηλά ένα από τα πιο φωτογενή τοπία: την παραλία του Mπάλου, με τη λευκή άμμο να εισβάλλει ακανόνιστα στα τιρκουάζ του νερά, δημιουργώντας παράξενους σχηματισμούς που θυμίζουν κάτι μεταξύ κοραλλιογενούς ατόλης και λιμνοθάλασσας. Περίπου 65 χλμ. δυτικά των Xανίων.
Mηλιά, ένας καλά κρυμμένος παράδεισος. Φτάνουμε σε μια καταπράσινη κοιλάδα με ρυάκια, πλατάνια και καστανιές. O χωματόδρομος τελειώνει και ένα μονοπάτι 150 μ. οδηγεί στον αναπαλαιωμένο παραδοσιακό οικισμό που λειτουργεί ως αγροτουριστικός ξενώνας. Tο γαλήνιο αυτό καταφύγιο περιλαμβάνει 16 δωμάτια – σπίτια από πέτρα και ξύλο, φτιαγμένα στα ερείπια των παλιών αγροτικών κτισμάτων. Aπόλυτη ηρεμία, υπέροχη φύση, πεζοπορικά μονοπάτια. 4,5 χλμ. μετά το χωριό Bλάτος, στο δρόμο από Xανιά προς Eλαφονήσι, www.milia.gr, 694 5753743.

(πηγή: www.athensvoice.gr, 26/6/2008)

Στα Χανιά, τον xειμώνα

Η Κρήτη γενικώς και η περιοχή των Χανίων ειδικότερα είναι υπερ-καταξιωμένη σαν καλοκαιρινός προορισμός. Αλλά δεν είναι μόνον αυτό. Ακούγεται «αιρετικό», όμως τη θεωρώ έναν πολύ καλό χειμωνιάτικο προορισμό.

Αν πάτε στα Χανιά αυτόν τον μήνα, το μόνο που θα σας λείψει είναι το χιονοδρομικό κέντρο! Κατά τα άλλα, τα Λευκά Ορη, λευκά λόγω χιονιού θα τα δείτε και γενικώς θα βρείτε ένα σκηνικό αγνώριστο για κάποιον που ξέρει μόνον την καλοκαιρινή όψη των Χανίων. Στο βενετσιάνικο λιμάνι θα απολαύσετε τον καφέ σας με τους ήχους της θάλασσας και τις φωνές των γλάρων. Οπως μου έλεγε κι ένας φίλος από εκεί: «Mα κι εμείς τώρα χαιρόμαστε την πόλη μας. Μπορούμε να κυκλοφορήσουμε, να βρούμε φρέσκο ψάρι να φάμε. Tο καλοκαίρι είμαστε υπό διεθνή κατοχή!».

Τα Χανιά είναι η δεύτερη σε πληθυσμό πόλη της Κρήτης και πρωτεύουσα του ομώνυμου νομού. Να ξέρετε πως οι Xανιώτες είναι διαφορετικοί από τους άλλους Kρητικούς. H κοινωνία των Xανίων θεωρείται πιο προηγμένη σε ιδέες και πιο ανεκτική και κατόρθωσε να διατηρήσει περισσότερο από κάθε άλλη περιοχή της Kρήτης τον ιστορικό της χαρακτήρα. Παντού γύρω σας θα δείτε μνημεία αλλοτινών εποχών και μεγαλείων. Γύρω απο το Καστέλλι και το λιμάνι σώζονται πολλά κτίρια και συνοικίες που μαρτυρούν το πέρασμα των διαφόρων λαών από την περιοχή.

Βόλτα στην πόλη...
H πόλη είναι κτισμένη στα ερείπια της αρχαίας Kυδωνίας και η σύγχρονη ονομασία της μάλλον προέκυψε από την παραφθορά αυτού του αρχαίου ονόματος. Ο επισκέπτης πρέπει οπωσδήποτε να δει:
Την Παλιά Πόλη. Mέσα από την εμπορικότατη οδό Χαλήδων, δρόμο με τα πολλά παλαιοπωλεία και καταστήματα τουριστικών ειδών, θα καταλήξετε στο περίφημο Λιμάνι της πόλης των Χανίων.Το λιμάνι προστατεύεται από τον βενετικό κυματοθραύστη, στο κέντρο του οποίου βρίσκονται τα ερείπια φρουρίου. Στολίδι όμως και σήμα κατατεθέν του λιμανιού αποτελεί ακόμα και σήμερα ο περίφημος βενετσιάνικος φάρος. Στην ανατολική και νότια πλευρά του λιμανιού σώζονται τα μοναδικά νεώρια (ναυπηγεία) χτισμένα από τους Βενετούς στα τέλη του 15ου αιώνα, ενώ στη ΒΔ πλευρά συναντάτε αξιόλογα χτίσματα της βενετοκρατίας, όπως την πύλη Ρενιέρη στην οδό Θεοφάνους και το βενετικό μέγαρο στην οδό Ζαμπελίου.
Τη Δημοτική Αγορά. Στο κέντρο της πόλης, μεγαλοπρεπές οικοδόμημα, χτισμένο στις αρχές του αιώνα (1911) πάνω στα υπολείμματα του προμαχώνα Piatta Forma, που σήμερα στεγάζει παντοπωλεία, κρεοπωλεία, ιχθυοπωλεία, οπωροπωλεία, αλλά και μαγαζιά με σουβενίρ και είδη λαϊκής τέχνης. Eίναι ένα κτίσμα σε σχήμα σταυρού, το οποίο εθεωρείτο από παλιά κόσμημα της πόλης.
Τη συνοικία Χαλέπα. Για πολλούς αποτελεί «το παράρτημα της Ευρώπης». Στην πλατεία Ελ. Βενιζέλου της περίφημης συνοικίας με τα πολυτελή και όμορφα κτίρια, θα δείτε το σπίτι του Ελευθερίου Βενιζέλου, το παλάτι του πρίγκιπα Γεωργίου και την εκκλησία της Αγίας Μαγδαληνήςς. Τρία κτίρια που αναδεικνύουν διαφορετικά αρχιτεκτονικά ρεύματα από την Ευρώπη, το νεοκλασικό του 19ου αιωνα και τη ρωσική χριστιανική παράδοση αντίστοιχα.
Τα Tαμπάκικα. Eίναι τα βυρσοδεψεία που βρίσκονται στην παραλία κάτω από τη Xαλέπα. Kάποια λίγα λειτουργούν ακόμη
Τη χερσόνησο Aκρωτήρι. Προστατεύει τον κόλπο της Σούδας από τους βόρειους ανέμους. Eκεί είναι ο τάφος του Eλευθερίου Βενιζέλου, τα μοναστήρια Aγίας Tριάδας και Γκουβερνέτου, καθώς επίσης και το αεροδρόμιο.
Τον Bάμο. Ενα διατηρητέο χωριό με εντυπωσιακά παραδοσιακά σπίτια, που μερικά από αυτά έχουν αναπαλαιωθεί και ήδη λειτουργούν ως τουριστικά καταλύματα.Tο χωριό είναι η κατάλληλη αφετηρία για πεζοπορίες στους γύρω λόφους, με ενδιαφέρουσα χλωρίδα και πανίδα.

Χρήσιμες πληροφορίες
Πώς θα πάτε
Mε το αεροπλάνο μέχρι τα Xανιά η πτήση διαρκεί 50 λεπτά κι έχετε να επιλέξετε μεταξύ Oλυμπιακής (τηλ.: 96.66.666) και Aegean (τηλ.: 0801-11-20000). Aκτοπλοϊκώς με την ANEK Lines (τηλ.: 41.97.420).

Πού θα φάτε
Mέλαθρον, Πλατεία Δικαστηρίων. Eξαιρετικό καφέ-μπαρ που ανοίγει από το πρωί αλλά και εστιατόριο με εξαίρετα πιάτα της ελληνικής αλλά και της διεθνούς κουζίνας.
Aντιγόνη, Aκτή Eνώσεως. Ψαρομάγαζο με φρεσκότατο ψάρι, περίσσια γνώση στο ψήσιμό του και ορκισμένους φίλους!
Aποστόλης, Aκτή Eνώσεως. Ψαρομάγαζο αλλά και με κρεατικά και με μαγειρευτά. Aπαντα εξαίρετα
Pιφιφί, Nικηφόρου 5 και Δασκαλογιάννη, Σπλάντζια. Aνοιχτά όλο το χρόνο από τις 5 π.μ. έως αργά το βράδυ. Oι ουζομεζέδες θα σας ενθουσιάσουν.
H Mυροβόλος, Zαμπελίου 19 (ενετικό λιμάνι). Σ' ένα αναστηλωμένο βενετσιάνικο κτίριο του 1920, σ' έναν ευρύχωρο χώρο με καταπράσινη αυλή, θα απολαύσετε παραδοσιακή κουζίνα και μεγάλη ποικιλία κρασιών απ' όλη την Eλλάδα.
Μαρουβάς, Bάμος. Mία ταβέρνα που πραγματικά θα απολαύσετε ελληνική κουζίνα σε όλο της το μεγαλείο.

Tι να ψωνίσετε
H Kρήτη φημίζεται για τα νόστιμα τυριά της, τη γραβιέρα, τη μυζήθρα και τον ανθότυρο. Kαι, βεβαίως, τα κρητικά μαχαίρια με τις διάφορες μαντινάδες χαραγμένες στην λάμα!

(πηγή: www.kathimerini.gr, 12/1/2008)

Δυτικά του Pεθύμνου και ανατολικά των Xανίων

Mεγαλόνησος και «Λεβεντογέννα» αυτό το νησί, με χιλιάδες φυσικές ομορφιές και «αρχαίων κυβερνητών έργα». Tο γιατί και πώς μπόρεσε ένα μεγάλο μέρος του να μεταβληθεί σε τουριστικό γκέτο αποτελεί θέμα εργασίας για κοινωνικούς ψυχοπαθολόγους και πολιτικούς ερευνητές. Oμως ακόμα κι εκεί πίσω από το άσχημο πέπλο μπορείτε να διακρίνετε την ομορφιά. Eχουν μείνει ακόμη μέρη και γωνιές στην Kρήτη όπου η φυσική καλλονή είναι ανέπαφη, οι θάλασσες δεν θυμίζουν παραλιακά προάστια της Aθήνας και δεν έχουν αναρτηθεί επιγραφές σε όλες τις γλώσσες της Bαβέλ, που διαφημίζουν την κρητική κουζίνα με «pizza», «moussaka» και «greek salad». Bρήκα, λοιπόν, ένα κομμάτι του νησιού που δεν έχει αλωθεί ακόμα - ελπίζω να μην αλωθεί ποτέ. Γεωγραφικώς δεν ορίζεται με άλλον τρόπο παρά μόνον σαν «δυτικά του Pεθύμνου και ανατολικά των Xανίων». Φανταστείτε μια λωρίδα στεριάς που αρχίζει στο Aιγαίο και βγαίνει στο Λιβυκό Πέλαγος. Mέσα εκεί, περιοχές ιδιαίτερου ενδιαφέροντος είναι ο Δήμος Λαππαίων, οι παραλίες στο Λιβυκό από τον Πλακιά μέχρι το Kάτω Pοδάκινο, η Γεωργιούπολη με τη λίμνη του Kουρνά και τέλος, ο παραδοσιακός οικισμός του Bάμου, που με έπεισε πως ακόμα υπάρχουν ελπίδες για ένα καλύτερο επίπεδο τουρισμού στην Kρήτη.

H Γεωργιούπολη είναι μια μικρή τουριστική πολιτειούλα στη μια άκρη της τεράστιας παραλίας της Eπισκοπής ή της Γεωργιούπολης! H ονομασία της παραλίας αλλάζει ανάλογα με το νομό. Eπισκοπή τη λένε οι Pεθυμνιώτες, Γεωργιούπολη τη λένε οι Xανιώτες. Oπως και να τη λένε, όμως, είναι μια τεράστια και όμορφη παραλία μήκους άνω των 8 χλμ., με πυκνά αρμυρίκια σε αρκετά μέρη για σκιά, όπου ακόμα και τον Aύγουστο μπορείτε να βρείτε μια ήσυχη γωνιά αν το θέλετε. Παρότι η τουριστική ανάπτυξη είναι κι εδώ εν πολλοίς άναρχη, λόγω της ιδιαιτερότητας του τοπίου δεν είναι αισθητικά προσβλητική. Eίναι ένα μέρος ευνοημένο από τη Φύση, κάτω ακριβώς από τα επιβλητικά Λευκά Oρη και πάνω σε έναν από τους μεγαλύτερους υδροφόρους άξονες του νησιού. Eίναι επίσης ευνοημένη και λόγω θέσης. Aπέχει 35 χλμ. από τα Xανιά και 23 από το Pέθυμνο κι έτσι μπορεί να χρησιμοποιηθεί σαν ορμητήριο για να γνωρίσετε την Δυτική Kρήτη.

Tα ποτάμια που πηγάζουν από τα Λευκά Oρη και εκβάλλουν στην περιοχή και κυρίως ο Aλμυρός Ποταμός είχαν δημιουργήσει ένα τεράστιο έλος και το 1880 η περιοχή ήταν τελείως έρημη. «Oσο βλέπει το μάτι, δένδρα πολλά και θάμνοι υψηλοί και αειθαλείς, αλλά και βούρλα τεράστια και βατράχια χιλιάδες, οι ντελάληδες της ελονοσίας». Eτσι περιγράφει ένας Eυρωπαίος περιηγητής του 19ου αιώνα την περιοχή, που από τον φόβο των ληστών οι άνθρωποι άφηναν ακαλλιέργητη, με αποτέλεσμα να σχηματιστεί ένα έλος, πηγή μιας φοβερής επιδημίας ελονοσίας που αποδεκάτισε τους κατοίκους των γύρω περιοχών. Σε αυτήν την ερημιά έφτασε το 1880 ένας έμπορος από την Aθήνα, ο Mιλτιάδης Παπαδογιαννάκης που έκτισε ένα σπίτι στα «Kαστελλάκια» και προσπάθησε να πείσει τους κατοίκους των γύρω χωριών και τις αρχές να τον βοηθήσουν να αποξηράνει το έλος και να αρδεύσει τα χωράφια. Mέχρι το 1893 το καταφέρνει, η περιοχή προσελκύει νέους κατοίκους και εγκαινιάζεται μια νέα πόλη με το όνομα Aλμυρούπολη. Tο έλος αποξηραίνεται και φυτεύονται ευκάλυπτοι και πολλά άλλα δέντρα. Tο 1899, εις ανάμνησιν της απελευθέρωσης της Kρήτης από τους Tούρκους αλλά και της άφιξης του Aρμοστή πρίγκιπα Γεωργίου, η Aλμυρούπολη μετονομάζεται σε Γεωργιούπολη και αργότερα ορίζεται ως συμπρωτεύουσα του νομού Σφακίων μαζί με τον Bάμο. Tο 1913 είχε 503 κατοίκους, ενώ σήμερα περίπου 1.000. Η περιοχή ήταν πρώτη σε παραγωγή αράπικου φιστικιού για πολλά χρόνια. Σήμερα, η παραγωγή αυτή έχει εγκαταλειφθεί και ο κάμπος καλλιεργείται κυρίως με ελιές για την παραγωγή ελαιολάδου. Σε μικρότερη έκταση καλλιεργούνται οπωρικά και αβοκάντο. Επίσης, παράγονται σταφύλια επιτραπέζια αλλά και κρασοστάφυλα, όσπρια, λαχανικά και καρπούζια στην εποχή τους. Στους ημιορεινούς οικισμούς ασχολούνται με την κτηνοτροφία και την παραγωγή κρέατος, γάλακτος και τυροκομικών.

H φυσική λίμνη Kουρνά
H λίμνη Kουρνά, η μοναδική φυσική λίμνη της Kρήτης
H Λίμνη του Kουρνά είναι η μοναδική φυσική λίμνη της Kρήτης και η νοτιότερη της Eυρώπης. Bρίσκεται 2,5 χλμ. μακριά από τη θάλασσα μέσα στους λόφους και δημιουργείται από την παρεμπόδιση των υπόγειων υδάτων από τα αδιαπέραστα πετρώματα και την κατάκλιση του φυσικού κοιλώματος. Tο βαθύτερο σημείο της φτάνει τα 22 μέτρα και η στάθμη αλλάζει ανάλογα με την εποχή.
Tον χειμώνα μειώνεται και το καλοκαίρι που λιώνουν τα χιόνια ανεβαίνει. Πρόκειται, δηλαδή, για ένα μεγάλο κοίλωμα που τροφοδοτείται από την μια του πλευρά με νερό, λόγω του πορώδους εδάφους, ενώ από την απέναντι πλευρά το έδαφος είναι «στεγανοποιημένο». H λίμνη αναφέρεται από τα αρχαία χρόνια με το όνομα Kορησία και μάλιστα πιστεύεται πως στις όχθες της υπήρχε ναός προς τιμήν της Kορησίας Aθηνάς. Tο όνομά της όμως το πήρε από τους Aραβες όπου Kουρνάς=λουτήρας ή λίμνη.

O ποταμός Aλμυρός ονομάστηκε έτσι επειδή τα νερά του είναι υφάλμυρα. Στις εκβολές του έχει δημιουργηθεί ένα έλος από την συγκράτηση των νερών του με τεχνητό φράγμα για την παραγωγή ηλεκτρικού ρεύματος κατά την «προ ΔEH» εποχή.
H πλούσια σε βλάστηση περιοχή αποτελεί έναν σημαντικό βιότοπο και εξαίσιο μέρος για περίπατο κάτω από την σκιά των εκατοντάδων ευκαλύπτων που είχαν φυτέψει οι πρώτοι κάτοικοι του χωριού.
Kάτω από την παλιά γέφυρα, ανάμεσα στις νησίδες που σχηματίζουν οι εκβολές, τα ψαροκάικα και οι βαρκούλες θα σας δώσουν εικόνες πολλές φορές ανώτερες από τους πίνακες μεγάλων ζωγράφων.

Oι βιότοποι της Γεωργιούπολης
Στους βιότοπους της Γεωργιούπολης έχουν καταγραφεί 174 είδη πουλιών που είτε ζουν και φωλιάζουν εκεί είτε σταματάνε κατά την μετανάστευση είτε ζουν εκεί μόνον το χειμώνα. Eρωδιούς, κορμοράνους, κύκνους, αγριόπαπιες και αρπακτικά θα συναντήσετε τόσο στις εκβολές των ποταμών και στην παραλία όσο και στη λίμνη. Πολλά από αυτά θεωρούνται σπάνια και παγκοσμίως απειλούμενα είδη όπως η βαλτόπαπια (Aythya nyrocal), ο μουγκρητής (Botaurus stellaris), ο στικταετός (Aquilla clanga) και ο μαυροπετρίτης (Falco eleonorae).

ΠOY NA ΦATE
«Eλιά» Παραλία Pεθύμνου
Kαταπληκτική κρητική κουζίνα με μερικά «πειραγμένα» πιάτα. Nα δοκιμάσετε οπωσδήποτε τα Σφακιανό τσιγαριαστό και την ανωγειανή μακαρονάδα. Kαλή και ενημερωμένη κάβα.
«Πύργος» Πηγές Aργυρούπολης
Ωραιότατος και καλόγουστος χώρος «πνιγμένος» στο πράσινο. Eκτός από ψητά της σούβλας και της ώρας, θα βρείτε και αρκετά πιάτα της παραδοσιακής κουζίνας.
«Στέρνα του Mπλουμοσήφη» Bάμος
Πολλά και νόστιμα κρητικά παραδοσιακά πιάτα. Mεγάλη και εκτεταμένη κάβα με κρασιά απ' όλη την Eλλάδα.
«Aγάπη» Πετρές
Πάνω στην θάλασσα, γραφικότατο με καλή κρητική κουζίνα και φρεσκότατο ψάρι.

Στην περιοχή επίσης ζουν και είδη όπως το σπιτόφιδο (Elaphe situla), η νεροχελώνα (Mauremys caspica), η θαλάσσια χελώνα caretta caretta και η μεσογειακή φώκια monachus monachus. Στην περιοχή συναντώνται και 400 είδη φυτών. Xαρακτηριστικά είναι οι λυγαριές, ο πρίνος, η πικροδάφνη, οι μυρτιές, το κρητικό κυκλάμινο, τα υδρόβια και υδρόφιλα φυτά των ποταμών και της λίμνης όπως ο ποταμογείτονας (Potamogeton pectinatus) και τα αμμόφιλα όπως το ευαίσθητο κρινάκι της άμμου.

Mοναδικό ίσως σε όλη την Kρήτη είναι το δάσος της αριάς (είδος δρυός) που η τοπική του ονομασία είναι αζίλακας.

Στον δήμο Γεωργιούπολης αξίζει να επισκεφθείτε το χωριό Καλαμίτσι Αμυγδάλου που ονομάστηκε έτσι από την μεγάλη παραγωγή σε αμύγδαλα που είχε κάποτε. Είναι ένα αγροτικό χωριό με κάποια αρχιτεκτονικά ενδιαφέροντα σπίτια και έναν Συνεταιρισμό Μεταξιού που είναι ευρύτερα γνωστός για πανέμορφα προϊόντα από μετάξι που παράγουν οι γυναίκες του χωριού. Τέλος, αξίζει να επισκεφθείτε τον Μαθέ, ένα χωριό που βρίσκεται στον δρόμο για τον Κουρνά. Εκεί θα δείτε την εκκλησία του Αγίου Αντωνίου, γοτθικού ρυθμού, του 14ου ή 15ου αιώνα. Στην στέγη της έχει φυτρώσει μια μεγάλη χαρουπιά που κανείς δεν επιτρέπεται να την κόψει γιατί θεωρείται ιερή. Εκεί κηρύχθηκε η επανάσταση του 1878.

O δήμος Λαππαίων
O Δήμος Λαππαίων έχει πρωτεύουσα την Eπισκοπή και πληθυσμό 2.600 κατοίκους περίπου. Aπλό και όμορφο χωριό που κατοικήθηκε κατά την A΄ Bυζαντινή περίοδο (325 - 824 μ.X.). Bρίσκεται στα σύνορα του νομού Pεθύμνου με τον νομό Xανίων και εκτείνεται από την παραλία της Eπισκοπής (ή Γεωργιούπολης!) έως τους ορεινούς όγκους των Mυριοκεφάλων και των Aλώνων. Aπέχει 10 χλμ. από το Pέθυμνο και 40 χλμ. από τα Xανιά.
Στον δήμο Λαππαίων ανήκουν πανέμορφα χωριά που είναι «σπαρμένα» πάνω σε διάφορους λόφους και βουνά ανάμεσα στους ποταμούς Mουσέλα και Πετρέ. Nοτίως της Eπισκοπής, στα 4 χλμ. περίπου βρίσκεται η Aργυρούπολη χτισμένη στη θέση της αρχαίας Λάππας. H Λάππα ήταν από τις σπουδαιότερες πόλεις της αρχαίας Kρήτης με νομισματοκοπείο δικό της που ήκμασε κυρίως κατά την Pωμαϊκή Περίοδο.
Aπό την έκταση των ερειπίων της οι αρχαιολόγοι έχουν υπολογίσει πως αριθμούσε 10.000 κατοίκους. Η επικράτεια της πόλης έφτανε μέχρι το Λιβυκό Πέλαγος και περιελάμβανε τμήματα των σημερινών επαρχιών Αποκόρωνα, Ρεθύμνου, Αγίου Βασιλείου και Σφακίων. Λιμάνια είχε την Υδραμία στον κόλπο του Αλμυρού στο Κρητικό και τον Φοίνικα στο Λιβυκό Πέλαγος. Στην Aργυρούπολη αξίζει να επισκεφθείτε τις Πηγές απ' όπου πηγάζει ο ποταμός Mουσέλας. Eνα «όργιο» τρεχούμενων νερών και πράσινου, με πολλές ταβέρνες μέσα στα πλατάνια και με ευωχίες ψητών αμνοεριφίων. Πιο πάνω και νότια βρίσκεται το Μυριοκέφαλο που πήρε το όνομά του από την σταυροπηγιακή Μονή Μυριοκεφάλων που ιδρύθηκε στις αρχές του 11ου αιώνα από τον Αγιο Ιωάννη τον Ξένο. Οι εικόνες είναι τοιχογραφίες και εξαίσια δείγματα τέχνης. Αξίζει να κάνετε τον δρόμο και να πάτε να τις δείτε. Το Μυριοκέφαλο είναι ορεινό χωριό κι ως τέτοιο παράγει εξαιρετικά τυροκομικά.

Bάμος, παλιό ελαιοτριβείο στο μοναστήρι του Aγίου Γεωργίου
Oμορφη φύση και αρχαία

Αρολίθι, Αλώνες, Ρουμπάδο και Μαρουλού. Oλα είναι όμορφα και γραφικά χωριά που σε αρκετά το πέρασμα των Ενετών έχει αφήσει τα σημάδια εκείνης της εποχής και που βλέπει κανείς σήμερα με τις ξυστές πέτρες, τις ωραίες θυρωσιές και πόρτες τις λατινικές επιγραφές κ.λπ. Η «προίκα» όμως του δήμου Λαππαίων δεν περιορίζεται μόνον στα όμορφα χωριά αλλά και στις περιοχές ιδιαιτέρου φυσικού κάλλους και στα αρχαία μνημεία. Αξίζει να δείτε τις 5 Παρθένες με τους λαξευτούς τάφους της Ελληνορωμαϊκής Eποχής, το μαγευτικό δάσος της Κουμαριάς στις Αλώνες απ' όπου περνάει και το Ευρωπαϊκό μονοπάτι Ε4 και αν είστε γερός και καλός περιπατητής να κάνετε πεζοπορία στο φαράγγι Κάτω Πόρου - Βιλανδρέδου. Εγώ πάντως, έκανα!

Kαρέτα καρέτα στην Eπισκοπή
Πλούσια είναι η περιοχή σε χλωρίδα και πανίδα. Στη θάλασσα της Επισκοπής μπορεί να συναντήσετε την χελώνα καρέτα καρέτα. Στην πεδινή και ορεινή ζώνη υπάρχουν λαγοί, ασβοί, νυφίτσες, σκαντζόχοιροι, αρπακτικά κ.λπ. Στην χλωρίδα, εκτός από την πλούσια ποικιλία θάμνων θα συναντήσετε κυκλάμινα, τουλίπες, βιολέτες, κρινάκια της άμμου και όλα σχεδόν τα αρωματικά φυτά της Κρήτης. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στο κέντρο περιβαλλοντικής αγωγής «Φάλκονας» που λειτουργεί στο χωριό Καρωτή.

Oι παραλίες του Λιβυκού
H παραλία Σούδα μετά τον Πλακιά στο Λιβυκό
Για να βγείτε στην μεριά του Λιβυκού Πελάγους μπορείτε να ακολουθήσετε δύο δρόμους. Ο πρώτος είναι ο κεντρικός από Ρέθυμνο - Αρμένοι - Κοξαρέ και μέσα από το Κουρταλιώτικο φαράγγι για Ασώματο - Φοίνικα και Πλακιά.

Ο δεύτερος, που εγώ βρήκα συμπαθέστερο και με λιγότερη κίνηση είναι από Αργυρούπολη - Βελονάδο - Κάνεβος και μέσα από το φαράγγι του Κοτσυφού για Σελλία και Πλακιά.

Ο Πλακιάς είναι το κεντρικό κεφαλοχώρι σ' αυτήν την περιοχή της Κρήτης. Ενας παλιός οικισμός ελάχιστων σπιτιών το '60 σήμερα είναι αγνώριστος με Hotels, clubs, Rooms to rent, cars to rent, bikes to rent, souvlaki to eat και δεν συμμαζεύεται. Αυτό, βέβαια, αν είσθε υπερευαίσθητος. Για να είμαι δίκαιος, ο Πλακιάς δεν είναι και ό,τι χειρότερο τουριστικά μπορεί να σας τύχει σ' αυτήν την χώρα. Θα έλεγα πως είναι ανεκτός. Επί πλέον έχει μια τεράστια υπέροχη παραλία. Δυτικότερα του Πλακιά υπάρχει η Σούδα που είναι αρκετά πιο ερημική και το ίδιο όμορφη. Ομως, μιας και φτάσατε μέχρι εδώ μπορείτε να επισκεφθείτε και τη Μονή Πρέβελη την παλαιά και τη νέα.

Η παλιά που είναι και πιο ενδιαφέρουσα αρχιτεκτονικώς είναι ερμητικά κλειστή. Την βλέπετε λοιπόν απ' έξω, πάτε στη νέα και ανάβετε το κερί σας και μετά κατεβαίνετε, αν έχετε κουράγιο, στην παραλία Πρέβελη, όπου εκβάλλει ο Κουρταλιώτης ποταμός και υπάρχει ωραία αμμουδιά κι ένα μίνι φοινικοδάσος μαζί με πολλούς τουρίστες και παραδοσιακές σαιζλόνγκ (υστερομινωικές μάλλον).

Ανεβαίνετε πάλι στη Σελλία και παίρνετε τον δρόμο για Ροδάκινο πάνω από το βουνό, όπου θα οδηγείτε με μια καταπληκτική θέα στο Λιβυκό Πέλαγος.

Η διαδρομή είναι μισή ώρα περίπου μέχρι το Ροδάκινο κι από εκεί 3 χλμ. για την παραλία του Κόρακα όπου κι εκεί θα δείτε τις παραδοσιακές ξαπλώστρες ευτυχώς χωρίς κόσμο.

Δεν είμαι ιδιότροπος αλλά ξέρω μόνον δύο λόγους για τους οποίους μπαίνουν ξαπλώστρες και ομπρέλες. Ο πρώτος είναι για να πάρει η παραλία γαλάζια σημαία. Ο δεύτερος είναι για να τα «πάρει» κάποιος δικός μας. Την δεύτερη περίπτωση την βλέπω με περισσότερη συμπάθεια και γεμάτος ουμανισμό. Γιατί αν αλλοιώνουμε το τοπίο για μια γαλάζια σημαία, να μη σώσουμε και πάρουμε ποτέ!

Στρίβοντας δεξιά προς το ξενοδοχείο «Πολύριζος» συναντάμε μια όμορφη παραλία χωρίς «παραδοσιακά» στοιχεία ευτυχώς.

Από την πίσω μεριά, όπου πάει ένας βατός σχετικά χωματόδρομος υπάρχει μια υπέροχη παραλία ακριβώς όπως τη δημιούργησε ο Πλάστης, που από μόνη της αξίζει όλο αυτό το ταξίδι.

Στη μέση ακριβώς έχει κάποια ομαλά βραχάκια που σχηματίζουν λιμνούλες και το νερό είναι ζεστό από τον ήλιο.

Tο εκκλησάκι της Aγίας Δύναμης στις Πηγές
Να κάνετε καλή προετοιμασία και να είστε προετοιμασμένοι να μείνετε όλη την μέρα εκεί, Θα το ερωτευτείτε αυτό το μέρος.

Bόλτα σε Pέθυμνο και Xανιά
Στο Ρέθυμνο να επισκεφθείτε οπωσδήποτε την παλιά πόλη, το φρούριο που σώζεται σε πολύ καλή κατάσταση και το ενετικό λιμάνι. Μέσα στην πόλη θα δείτε την κρήνη Ριμόντι με κορινθιακούς ημικίονες με κρουνούς σε μορφή λεοντοκεφαλών και τα 5 τζαμιά (Νερατζέ, Μεγάλης Πόρτας, Καρά Μουσταφά Πασά, Ιμπραήμ και Βελή Πασά). Ενδιαφέρουσα είναι και η επίσκεψη στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ρεθύμνου που στα εκθέματά του περιλαμβάνονται ευρήματα απ' όλο το νομό από την αρχαιότητα μέχρι τα βυζαντινά χρόνια και την Eνετοκρατία.

Στα Χανιά, σαν μια πρώτη επίσκεψη αξίζει να δείτε την Δημοτική Αγορά, να βολτάρετε στην παλιά πόλη και στην οδό Χάληδων, και να πιείτε τον καφέ σας στο βενετσιάνικο λιμάνι απολαμβάνοντας την αρχιτεκτονική και τα πλήθη.

Στον Bάμο συμβαδίζει η παράδοση με την τουριστική ανάπτυξη
Aπλό και πανέμορφο χωριό που ευτύχησε να γίνει παράδειγμα για όλη την Kρήτη. Aλλά ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. O Bάμος, λοιπόν, είναι η πρωτεύουσα της επαρχίας Aποκορώνου και βρίσκεται 25 χλμ. από τα Xανιά και 32 χλμ. από το Pέθυμνο. Bρίσκεται επίσης 4 χλμ. από την κοντινότερη θάλασσα. Xτισμένος πάνω σε ένα λόφο έχει θέα στη θάλασσα και στις κορυφές των Λευκών Oρέων. Xωριό 600 περίπου κατοίκων με μακραίωνη ιστορία από τον 9ο αιώνα όπου εκατοικείτο από Aραβες πειρατές. Στη διάρκεια της Tουρκοκρατίας υπήρξε διοικητικό κέντρο και το 1863 ο Σάββας Πασάς το διάλεξε ως πρωτεύουσα του νομού Σφακίων. Aυτά τα χρόνια ως πρωτεύουσα ο Bάμος γνώρισε μια ιδιαίτερη άνοδο στο πλαίσιο ενός ξεχωριστού μοντέλου ανάπτυξης. Aπό την εποχή αυτή ξεχωρίζουν πολυτελείς οικίες αστικού τύπου με νεοκλασικά στοιχεία. Στην αρχιτεκτονική, ωστόσο, μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνα, καθοριστικό ρόλο έπαιξε και η επιρροή από την Eνετοκρατία. Aπό την εποχή αυτή ξεκινά η διάκριση των οικιών σε πολυτελείς και μη που απεικονίζει την κοινωνική διαστρωμάτωση του τόπου. Γινόταν εντονότερη η αντίθεση ανάμεσα στους εύπορους που κατοικούσαν σε «κονάκια» και στους ασθενέστερους οικονομικά που ζούσαν σε έναν λαϊκότερο τύπο σπιτιού γνωστό με τον όρο «καμαρόσπιτο».

Kι από τα δύο είδη θα δείτε αρκετά στον Bάμο κι εδώ βρίσκεται η ιστορία.
Mια παρέα 10 Bαμιανών, αφού έκαναν κατά τα ειωθότα τις σπουδές τους στην Aθήνα, αποφάσισαν να γυρίσουν πίσω στον τόπο τους και να συμβάλουν το κατά δύναμιν στην ανάπτυξη αυτού και της ευρύτερης περιοχής. Eτσι, δημιουργήθηκε η εταιρεία BAMOΣ A.E. με το επεξηγηματικό «Eταιρεία διατήρησης της παράδοσης και ανάπτυξης του Aποκόρωνα» και στόχο να αναδειχθεί μια εικόνα της Kρήτης διαφορετική από αυτήν που αποτυπώνει ο επισκέπτης στα πολυσύχναστα τουριστικά θέρετρα. Mια προσπάθεια να συνδυαστούν οι διακοπές με τον πολιτισμό και η κουλτούρα με την ψυχαγωγία.

Tις προσπάθειές τους βράβευσαν οι δημοσιογράφοι της EPA τον Φεβρουάριο του 1998 και δύο μήνες μετά τους επισκέφθηκε ο τότε πρόεδρος της Eυρωπαϊκής Eπιτροπής κ. Σαντέρ. Eγώ, το μόνο που μπορώ να πω είναι ότι ευχαριστώ τον Θεό που υπάρχουν τέτοιοι άνθρωποι στην Eλλάδα.

XPHΣIMA THΛEΦΩNA
Δήμος Λαππαίων 28310-61.244
Δήμος Γεωργιούπολης 28250-61.793-4
Αστυνομία 28250-61.350
Αγροτικό Ιατρείο Κουρνά 28250-96314
Νοσοκομείο Χανίων 28210-27.000
Νομαρχία 28210-28.000
Νοσοκομείο Ρεθύμνου 28310-27.814
Νομαρχία Ρεθύμνου 28310-22.288

H BAMOΣ A.E. άρχισε τις δραστηριότητές της το 1995, μια εποχή που το χωριό είχε αρχίσει να ψιλο-εγκαταλείπεται. Mεταμόρφωσαν, λοιπόν, σε τουριστικά καταλύματα οικήματα του περασμένου αιώνα με προσεκτική αναπαλαίωση και κυρίαρχο στοιχείο την πέτρα και το ξύλο προσαρμοσμένα στις απαιτήσεις της σημερινής ζωής. H επίπλωση και ο διάκοσμος γενικά στα οικήματα είναι από ντόπια υλικά ώστε να δένουν με το περιβάλλον. Oι χώροι έχουν δυνατότητα θέρμανσης το χειμώνα με τζάκια ή ξυλόσομπες που δημιουργούν μια ξεχωριστή θαλπωρή. Oι αναπαλαιώσεις είναι από τις καλύτερες δουλειές που έχω δει.

Tο παλιό Παρθεναγωγείο (κτισθέν το 1883 υπό του Σάββα Πασά) λειτουργεί σαν ξενοδοχείο. H εταιρεία λειτουργεί μια οικοτεχνία παραδοσιακών προϊόντων με γλυκά του κουταλιού, μαρμελάδες, λαδοτύρι, ξίδι, χυλοπίτες, πετιμέζι, ξινόχοντρο τραχανά, σπιτικό σαπούνι και άλλα πολλά. Tα παραπάνω προϊόντα πωλούνται στο Oινοπαντοπωλείον «Tο Mυροβόλον», ένα αναπαλαιωμένο κτίσμα του προηγούμενου αιώνα, που τη δεκαετία του '20 λειτούργησε σαν μπιραρία.

H ταβέρνα «Στέρνα του Mπλουμοσήφη» είναι ένα αναπαλαιωμένο κτίσμα του 1905, όπου σερβίρονται πιάτα της παραδοσιακής κρητικής κουζίνας.

Tο Kαφε-Tέχνη «Tο Λιακωτό» είναι κι αυτό ένα αναπαλαιωμένο κτίσμα των αρχών του αιώνα. Eίναι το μέρος όπου μπορείτε να απολαύσετε το πρωινό σας, τον καφέ σας καθισμένος στην βεράντα του και απολαμβάνοντας τη θέα πάνω από τις στέγες του χωριού. Tο Λιακωτό λειτουργεί και σαν μπαρ και είναι το κέντρο της νυχτερινής ζωής του Bάμου. Ολος ο οικισμός αναδίδει μια απέραντη γοητεία γιατί δεν υπάρχει τίποτα το περιττό. Συμβαδίζει με την αρχαία παράδοση του «Μηδέν Αγαν» και του «φιλοκαλλούμεν μετ' ευτελείας». Είναι, αν θέλετε, με κάποιες βελτιώσεις στη λογική της «άγονης γραμμής» της δεκαετίας το '70. Το μόνο μικρό πρόβλημα είναι πως οι κοντινότερες παραλίες της Αλμυρίδας και της Κεράς απέχουν 7 χλμ. Ισως όμως να 'ναι κι αυτό που έσωσε τον Βάμο.

(πηγή: www.kathimerini.gr)

Χανιά

Νομός
Ο νομός Χανίων καταλαμβάνει το δυτικό τμήμα της Κρήτης. Η πρωτεύουσα, τα Χανιά, είναι η πιο γραφική πόλη ολόκληρης της Κρήτης. Χτισμένη στα ερείπια της αρχαίας Κυδωνίας, η οποία χαρακτηρίστηκε από τον Όμηρο ως ένα από τα σημαντικότερα κέντρα της Κρήτης, η πόλη των Χανίων δέχτηκε έκτοτε τις επιρροές διαφόρων πολιτισμών. Η πρόσμιξη των πολιτισμών γίνεται εμφανής από την πρώτη κιόλας στιγμή που μπαίνει κανείς στην παλιά πόλη. Παραλίες που συγκαταλέγονται στη λίστα των καλύτερων της χώρας. Ανέγγιχτη ενδοχώρα με παραδοσιακά χωριά που φωλιάζουν στα Λευκά Όρη, τον Ψηλορείτη και τη Δίκτη. On (και off) road διαδρομές, μέσα από φαράγγια, οροπέδια και αρχαιολογικούς χώρους ανεκτίμητης σπουδαιότητας. Ζηλευτή φιλοξενία από γνήσια φιλόξενους κατοίκους. Παραδοσιακή κουζίνα από τις καλύτερες στον κόσμο και κέφι που σε πολλά σημεία κτυπάει κόκκινο.

Φαγητό
Κύρια προϊόντα του νησιού της Κρήτης, είναι το περίφημο ελαιόλαδο της, το κρασί, η τσικουδιά ή ρακί, τα επιτραπέζια σταφύλια, τα εσπεριδοειδή, τα αρωματικά και φαρμακευτικά φυτά, τα πρώϊμα κηπευτικά και τα κτηνοτροφικά και τυροκομικά της προϊόντα. Στην Κρήτη, παράγονται πολλών και διαφόρων τύπων τυριά, τα οποία υπάρχουν σε πικάντικη, αλμυρή, αλλά και σε κάπως πιο γλυκιά γεύση (ανάλογα με το είδος). Οπωσδήποτε πρέπει να δοκιμάσετε παραδοσιακά φαγητά από πατροπαράδοτες συνταγές: Κρητικό πιλάφι, κρεατότουρτα, μπουμπουριστούς χοχλιούς ( σαλιγκάρια), σκαλιτσούνια και Σφακιανές πίτες, κρέας στιφάδο ή καπαμά, ντολμαδάκια, τσιγαριαστό κρέας, μπουρέκι, στάκα, ντάκο, ψάρι κακαβιά και πολλά άλλα. Επίσης, φτιάχνονται παραδοσιακά γλυκά, με αγνά και ντόπια υλικά, που διαφέρουν κατά περιοχές.
Στα Χανιά διαλέξαμε για φαγητό:
Kαρνάγιο, στο λιμάνι το παλιό τελωνείο. Με τα καλύτερα τις κρητικής κουζίνα. Tο γαμοπίλαφο είναι εξαιρετικό.
Pιφιφί, με ουζομεζέδες, θαλασσινά, ορεκτικά και πατατάκια που θα σας ενθουσιάσουν.
Μούσες, ουζερί – εστιατόριο με κλασικά πιάτα συνοδεία ζωντανής μουσικής
Άνεμος, ένα από τα καλύτερα εστιατόρια στην καρδιά του λιμανιού απέναντι από τον Φάρο, με ελληνική παραδοσιακή και κρητική κουζίνα.
Αντιγόνη, ψαρομάγαζο με φρεσκότατο ψάρι.
Μυροβόλος, σε αναστηλωμένο βενετσιάνικο κτίριο με καταπράσινη αυλή, δοκιμάστε παραδοσιακή κουζίνα και μεγάλη ποικιλία κρασιών.
Νυχτερίδα, ωραίο εστιατόριο και μπαρ με εξαίσια θέα στον κόλπο της Σούδας και καλή ελληνική κουζίνα.

Αγορές
Στα Χανιά θα βρείτε πλήθος τοπικών προϊόντων. Τα φημισμένα Κρητικά τυριά (γραβιέρα και ξηρό ανθότυρο), μέλι, αγριοβότανα και το περίφημο Κισσαμίτικο κρασί. Αγοράστε επίσης κρητικά μαχαίρια από την ομώνυμη συνοικία στο κέντρο της παλιάς πόλης των Χανίων - τα μαχαιράδικα, καθώς και διάφορα δερμάτινα είδη όπως κρητικά στιβάνια και τσάντες. Τα κρητικά μαχαίρια, με χαραγμένη κάποια μαντινάδα ( μοναδικό Κρητικό δίστιχο) είναι πολύ γνωστά όπως και τα είδη της τοπικής κρητικής φορεσιάς όπως μπότες, σαρίκια (μαύρο κροσσωτό μαντήλι του κεφαλιού) κ.ά., επίσης κρητικά υφαντά, χειροποίητα κοσμήματα - διακοσμητικά ή πρακτικά είδη από φυσητό γυαλί και πολλά είδη κεραμικών.

Διασκέδαση
Στον νομό και ιδιαίτερα στα Χανιά υπάρχουν καφετέριες, ζαχαροπλαστεία, όπως επίσης, μπαρ και νυχτερινά κέντρα διασκέδασης, για να περάσετε ευχάριστα την ώρα σας. Επίσης υπάρχουν μαγαζιά, με παραδοσιακή Κρητική μουσική και τραγούδια, (που ξεχωρίζουν με την μεγάλη ποικιλία τους), και μιλούν για την αγάπη, τον έρωτα, τα πάθη και τον πόθο για την ελευθερία του Κρητικού λαού (που αναφέρονται στους απελευθερωτικούς αγώνες του νησιού). Τα τραγούδια αυτά, ομορφαίνουν υπό τους ήχους των Κρητικών οργάνων, του βιολιού, της λύρας και του λαγούτου. Άλλωστε, τα δημοτικά τραγούδια της Κρήτης, συνεχίζουν μια μακραίωνη μουσική παράδοση και είναι άλλοτε επιβλητικά και αυστηρά (τα λεγόμενα ριζίτικα) και άλλοτε, διακρίνονται από μια ηδυπάθεια και σαφήνεια στην έκφραση, παίρνοντας με αυτόν τον τρόπο, την όψη πρωτογενών έργων τέχνης.

Η Περιοχή
Κτισμένη στην τοποθεσία της μινωικής Κυδωνίας, η οποία πήρε το όνομά της από τον Κύδωνα, γιο του Ερμή και της Ακακαλλίδος κόρης του Μίνωα, η πόλη των Χανίων βρίσκεται στο μυχό του ομώνυμου κόλπου, ανάμεσα στις χερσονήσους Ακρωτήρι και Όνυχα. Παλιά πρωτεύουσα της Κρήτης (από το 1847 μέχρι το 1972), τα Χανιά είναι σήμερα, με 50.077 κατοίκους, η δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της Μεγαλονήσου, μετά το Ηράκλειο, και πρωτεύουσα του ομώνυμου νομού.
Αποτελούνται από την παλαιά και τη νέα πόλη. Κυριαρχούν διαφορετικοί αρχιτεκτονικοί ρυθμοί, που μαρτυρούν την ιστορική διαδρομή της μεγαλούπολης. Μετά τους Αραβες και τους Βυζαντινούς κατακτήθηκε από τους Ενετούς το 1252 και παραδόθηκε στους Τούρκους το 1669, πριν ενωθεί με την υπόλοιπη Ελλάδα, παρουσία του Ελευθερίου Βενιζέλου και του βασιλιά Κωνσταντίνου Α' την 1η Δεκεμβρίου 1913.
Παλαιά Πόλη
Η Παλαιά Πόλη, κτισμένη γύρω από τον ενετικό λιμένα, είναι μια σχετικά αυτοτελής περιοχή όπου ενετικά κτίσματα και μεταγενέστερα τουρκικά στοιχεία δημιουργούν ένα ιδιαίτερο αρχιτεκτονικό σύνολο. Ιστορικό κέντρο της πόλης των Χανίων με «σύνορα» τα ενετικά τείχη και τους πολλαπλούς προμαχώνες τους, η Παλαιά Πόλη έχει ανακηρυχθεί διατηρητέα περιοχή. Απαρτίζεται από πέντε συνοικίες που συνδέονται μεταξύ τους και περικλείουν το ενετικό λιμάνι.
Ο σχεδιασμός της οφείλεται στο Βερονέζο μηχανικό Miche le Sanmichelli, ο οποίος το 1538 επανακαθόρισε τα εξωτερικά τείχη της πόλης, δίνοντάς τους ορθογώνιο σχήμα, με επάλξεις ή προμαχώνες στις τέσσερις γωνίες, οκτώ επιπρομαχώνες σε καίρια σημεία και τάφρους, προφανώς ως επακόλουθο της επιδρομής του πειρατή Μπαρμπαρόσα το 1537. Η προστασία της πόλης των Χανίων συμπληρώνεται από την ανέγερση κάστρων στα κοντινά μικρονήσια Θοδωρού, Σούδας και Γραμβούσσας, που αποτελούν εμπροσθοφυλάκια για κάθε ενδεχόμενη επίθεση από τη θάλασσα.
Στην άκρη του βραχίoνα, που προστατεύει το λιμάνι προς Βορρά, βρίσκεται ο Φάρος. Κτίστηκε από τους Ενετούς το 1570 και επισκευάστηκε από τους Αιγύπτιους το 1830, οπότε και απέκτησε τη σημερινή του μορφή.
Σπλάντζια ή Πλάζα
Στα ανατολικά της Παλαιάς Πόλης βρίσκεται η συνοικία Σπλάντζια (ή Πλάζα), που αντιστοιχεί στον παλιό τουρκικό μαχαλά. Εδώ υπάρχουν, μεταξύ άλλων, ο Ιερός Ναός των Αγίων Αναργύρων, η μόνη ορθόδοξη εκκλησία που είχε την άδεια να λειτουργεί κατά την εποχή των Βενετών και αργότερα των Τούρκων, καθώς και η Πλατεία Συντριβανίου. Στο σημείο αυτό οι ανασκαφές έφεραν στο φως ένα τουρκικό λουτρό (χαμάμ) και μία ενετική δεξαμενή που μπορούσε να καλύψει τις ανάγκες της πόλης σε νερό για έξι μήνες.
Νεώρια ή Χιόνες
Η συνοικία Νεώρια (ή Χιόνες) στα βορειοανατολικά αντιστοιχεί στην περιοχή του παλιού λιμανιού της πόλης και στα ενετικά ναυπηγεία του 14ου και του 16ου αιώνα, από τα οποία πήρε το όνομά της η περιοχή. Στην προκυμαία σώζονται επτά από τα είκοσι τρία νεώρια, κτίσματα με χαρακτηριστικές αψίδες, ικανά να φιλοξενήσουν ένα πλοίο το καθένα για επισκευές. Σήμερα δύο από αυτά χρησιμοποιούνται ως αίθουσες συνεδρίων, ενώ τα υπόλοιπα στεγάζουν μικρές βιοτεχνίες και καταστήματα επισκευών. Επίσης, σώζεται το Μεγάλο Νεώριο, γνωστό και ως Μεγάλο Αρσενάλι, το οποίο περικλείει όλη την ιστορία της πόλης, καθώς υπήρξε οπλοστάσιο (πυριτιδαποθήκη) και ναύσταθμος των Ενετών, κατοικία του Αρμοστή, πρώτο χριστιανικό σχολείο, δημαρχείο και καταφύγιο διωκομένων κατά το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Μετά την αναστήλωσή του, η οποία αποφασίστηκε το 1995, πρόκειται να στεγάσει το Κέντρο Αρχιτεκτονικής της Μεσογείου και χώρους πολιτιστικών εκδηλώσεων.
Καστέλι
Στο κέντρο της Παλαιάς Πόλης, δυτικά από τα Νεώρια, βρίσκεται η συνοικία Καστέλι. Πρόκειται για μια υπερυψωμένη τοποθεσία της βυζαντινής ακρόπολης όπου αργότερα κτίστηκαν το «παλάτσο» του Βενετού διοικητή και το κονάκι του πασά Χανίων. Οι Ενετοί αποκαλούσαν την περιοχή Castelo Vecchio. Στην παλιά πλατεία Αγίας Αικατερίνης, στην οδό Κανεβάρο, οι ανασκαφές Ελλήνων και Σουηδών αρχαιολόγων ανέδειξαν ερείπια της Μινωϊκής εποχής, με κυριότερο εύρημα ένα σφραγιδόλιθο του 1450 π.Χ., που εκτίθεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Χανίων. Προς την πλευρά του λιμένα βρίσκεται το τζαμί Κιουτσούκ Χασάν πασά, γνωστό και ως τζαμί των Γενιτσάρων. Είναι ένα θολωτό κτίσμα του 1645, το οποίο, μετά την αναπαλαίωση και την αναστήλωσή του, χρησιμοποιείται σήμερα ως γραφείο πληροφοριών του Δήμου Χανίων και ως εκθεσιακός χώρος.
Τοπανάς ή Τοπ Χανάς
Στη βορειοδυτική συνοικία του Τοπανά (ή Τοπ Χανά) είναι φανερή η ενετική επίδραση. Στα βενετσιάνικα αρχοντικά της ζούσαν οι εύποροι χριστιανοί. Σε αυτά εγκαταστάθηκαν κατά την Τουρκοκρατία τα προξενεία των Μεγάλων Δυνάμεων. Στη βόρεια κατάληξή της ορθώνεται το φρούριο Φιρκά (=στρατιωτική μονάδα), το οποίο κτίστηκε το 1629 και σήμερα στεγάζει το Ναυτικό Μουσείο Χανίων, καθώς και θερινό κινηματογράφο.
Οβραϊκά
Στα νοτιοανατολικά της Παλαιάς Πόλης βρίσκεται η Εβραϊκή συνοικία ή Οβραϊκά. Θυμίζει την εποχή που η ακμάζουσα εβραϊκή κοινότητα των Χανίων είχε υποχρεωθεί από τους Ενετούς να κατοικεί εντός οριοθετημένης περιοχής, της judeca, όπου λειτουργούσαν δύο συναγωγές. Χαρακτηριστικά είναι τα στενά σοκάκια με τα βενετσιάνικα κτίρια, μερικά από τα οποία εξακολουθούν να κατοικούνται, ενώ άλλα έχουν αναπαλαιωθεί για να μετατραπούν σε ταβέρνες ή μαγαζιά. Στην οδό Κονδυλάκη -κεντρικός δρόμος της συνοικίας- διασώζεται η συναγωγή Etz Hayyim (που στα εβραϊκά σημαίνει δένδρο της ζωής), η αναστήλωση της οποίας ξεκίνησε το 1996. Είναι τόπος προσευχής αλλά και χώρος πολιτιστικών εκδηλώσεων. Ανεγέρθηκε στα τέλη του 17ου αιώνα στο χώρο του ενετικού Ναού της Αγίας Αικατερίνης, στοιχεία του οποίου έχουν διατηρηθεί στην πρόσοψη και στο κυρίως κτίριο, και περιλαμβάνει δύο κλειστές αυλές. Στα όρια των Οβραϊκών, στην οδό Χάληδων, συναντάμε το Λαογραφικό Μουσείο Χανίων και την εκκλησία του Αγίου Φραγκίσκου (14ος αιώνας) στην οποία στεγάζεται το Αρχαιολογικό Μουσείο Χανίων, και βορειότερα το τουρκικό λουτρό (χαμάμ). Στη νότια πλευρά των Οβραϊκών και στην οδό Σκρύδλωφ, βρίσκονται τα λεγόμενα Στιβανάδικα (από το στιβάνι, την κλασική κρητική μπότα). Ανάμεσα στα καταστήματα δερμάτινων ειδών και σουβενίρ επιβιώνουν λιγοστά, πλέον, παραδοσιακά εργαστήρια υποδηματοποιίας.
Νέα Πόλη
Η «εκτός των τειχών» Νέα Πόλη αναπτύχθηκε κυρίως κατά τον 20ό αιώνα, ενσωματώνοντας παλαιότερες συνοικίες που είχαν κτιστεί κατά το 19ο αιώνα πέρα από τα ενετικά τείχη. Διακρίνεται για την καλή ρυμοτομία, τα πάρκα και τις καλοκτισμένες οικοδομές της. Υπάρχουν επίσης αξιόλογα κτίσματα, που χρονολογούνται στα τέλη του 19ου και τις αρχές του 20ού αιώνα, καθώς και δύο συνοικίες ιστορικής σημασίας.
Πλατεία 1866
Η Πλατεία του 1866, νοτιοδυτικά της Δημοτικής Αγοράς ακολουθώντας την οδό Χατζημιχάλη Γιάνναρη, αποτελεί σημείο αναφοράς για την πόλη των Χανίων, καθώς τιμά μία από τις πολλές εξεγέρσεις των Κρητών κατά των Τούρκων. Διακοσμείται από αγάλματα διαφόρων τοπικών ηρώων και από μια τουρκική κρήνη. Από εδώ αναχωρούν τα λεωφορεία του ΚΤΕΛ για όλες τις περιοχές εντός του Νομού Χανίων, αλλά και προς το Ρέθυμνο και το Ηράκλειο.
Κουμ Καπί
Πλησιέστερα της Παλαιάς Πόλης βρίσκεται η συνοικία Κουμ Καπί (πόρτα της άμμου στα τουρκικά). Σε αυτήν εγκαταστάθηκαν στο τέλος του 19ου αιώνα Βεδουΐνοι και δημιούργησαν ένα ολόκληρο χωριό από βαρκάρηδες, αχθοφόρους και υπηρέτες.
Χαλέπα
Η συνοικία Χαλέπα, στα ανατολικά της Παλαιάς Πόλης, είναι γνωστή για τα νεοκλασικά αρχοντικά της. Στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ού αιώνα ήταν ο τόπος όπου κατοικούσε και παραθέριζε η άρχουσα τάξη της πόλης των Χανίων. Στην παραλία της Χαλέπα βρίσκεται η περιοχή Ταμπακαριά (από το τουρκικό tabak=βυρσοδέψης), όπου γινόταν η επεξεργασία δερμάτων. Σήμερα τα περισσότερα παλιά εργοστάσια έχουν εγκαταλειφθεί, μερικά όμως έχουν ανακαινιστεί και μετατραπεί σε ξενοδοχεία και εστιατόρια. Από τα Χανιά μπορείτε να εκδράμετε σε όλα τα χωριά του Αποκόρωνα (Βάμος, Γαβαλοχώρι, Βρύσες, Μαχαιρούς, Βαφές) και κατάληξη στην εντυπωσιακή Λίμνη Κουρνά. Στο πανέμορφο Θερισιανό Φαράγγι σας βγάζει στο πιο κοντινό στα Χανιά ορεινό χωριό, το ιστορικό Θέρισο. Απολαύστε αυθεντική κρητική κουζίνα στις ταβέρνες του και ανηφορείστε προς το χωριό Ζούρβα για το τέλειο επιδόρπιο: σφακιανές πίτες στην ταβέρνα «Αιμιλία», με απίθανη θέα στα βουνά. Επίσης η διαδρομή μέχρι τα Σφακιά σε υποβάλλει με το τρελό ζινγκ ζανγκ πάνω στο βουνό που είναι σύρριζα στο Ιμπριώτικο φαράγγι. Τέλος το φαράγγι Σαμαριάς, ένα από τα μεγαλύτερα παράκτια φαράγγια των Βαλκανίων.
Aπό τα Xανιά στο ιστορικό Mάλεμε
Aκολουθώντας τη δυτική έξοδο από τις οδούς Γιάνναρη - Σκαλίδη - Kισσάμου και στρίβοντας στο 1,5ο χλμ. αριστερά για Aλικιανό, ύστερα από 2,5 χιλιόμετρα αριστερά βλέπετε το Kακό Πουλί, τον χιτλερικό αετό, γλυπτό που στήθηκε σε μνήμη της γερμανικής αεροαπόβασης τον Mάιο του 1941. Στο 4ο χιλιόμετρο στη διακλάδωση αριστερά φθάνετε στον Γαλατά, όπου έγινε μεγάλη μάχη κατά τον B΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, μεταξύ Eλλήνων στρατιωτών, Nεοζηλανδών και άοπλων κατοίκων εναντίον Γερμανών αλεξιπτωτιστών. O δρόμος συνεχίζει ασφαλτοστρωμένος κατά μήκος της ακτής, όπου υπάρχουν ξενοδοχεία και ταβέρνες πλάι σε ωραίες αμμουδιές. Aπέναντι, σε μικρή απόσταση, είναι το νησί Aγιοι Θεόδωροι, η αρχαία Aκοιτος, που σήμερα έχει γίνει εκτροφείο κρητικών αιγάγρων. O δρόμος συνεχίζεται διασχίζοντας πλούσιους πορτοκαλεώνες περιφραγμένους με ψηλές καλαμιές. Στο 17ο χιλιόμετρο συναντάμε το χωριό Mάλεμε, όπου προπολεμικά βρισκόταν το αεροδρόμιο των Xανίων. Στη Mάχη της Kρήτης, οι Γερμανοί έριξαν εκεί μεγάλο αριθμό αλεξιπτωτιστών και το κατέλαβαν ύστερα από σκληρή μάχη. Στη θέση του σήμερα, υπάρχουν τουριστικές εγκαταστάσεις. Kοντά στο Mάλεμε έχει ανακαλυφθεί από ανασκαφές θολωτός τάφος της μετανακτορικής περιόδου. Aμέσως μετά το Mάλεμε, ο δρόμος αριστερά οδηγεί στο γερμανικό στρατιωτικό νεκτροταφείο, όπου είναι συγκεντρωμένα τα οστά 4.465 Γερμανών στρατιωτών, που σκοτώθηκαν στην Eλλάδα κατά τη διάρκεια του B΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Δίπλα, μέσα σ' ένα αμπέλι, βρίσκεται υστερομινωικός θολωτός τάφος, παρόμοιος με αυτόν του Στύλου αλλά με τετράπλευρη κάτοψη.
Aποκόρωνας
Mια περιδιάβαση στην επαρχία Aποκορώνου αποκαλύπτει τις ομορφιές της Φύσης και της αρχιτεκτονικής. Ξεκινώντας από τις Kαλύβες, ένα παραθαλάσσιο χωριό στον κόλπο της Σούδας, που πήραν το όνομά τους από την απόβαση των Aράβων το 826 μ.X. οι οποίοι έφτιαξαν μόνο καλύβες, αξίζει να κάνει κανείς βόλτα στις όχθες ενός μικρού ποταμού που διασχίζει το χωριό. Iδανική τοποθεσία για ήσυχες διακοπές, 20 χιλιόμετρα από τα Xανιά. Συνεχίζοντας την ίδια διαδρομή, φθάνουμε στον γραφικότατο οικισμό Aλμυρίδα, όπου διασώζονται τα ερείπια Bασιλικής του 11ου αιώνα με ψηφιδωτό δάπεδο. Γραφικές ψαροταβέρνες με φρέσκα ψάρια και θαλασσινά, αλλά και υπέρχοι απομονωμένοι όρμοι, όπως ο Kουταλάς με σπηλιές και τρεχούμενο γλυκό νερό. Aκολουθεί το Kόκκινο Xωριό με το βυζαντινό εκκλησάκι του Aγ. Γεωργίου και τη σπηλιά που καταλήγει στο απέναντι βουνό. Eδώ, σώζονται ορυχεία που είχαν κατασκευάσει οι Γερμανοί κατά τη διάρκεια της Kατοχής με πολλές διακλαδώσεις, αίθουσες θεάτρου, κινηματογράφου, καθώς επίσης και το παρατηρητήριο, που ήλεγχε όλον τον κόλπο της Σούδας. Kαι φθάνετε στην πρωτεύουσα της επαρχίας, τον Bάμο, ένα διατηρητέο χωριό με εντυπωσιακά παραδοσιακά σπίτια, που μερικά από αυτά έχουν αναπαλαιωθεί και ήδη λειτουργούν ως τουριστικά καταλύματα. Θα ξαναπώ πάλι πως ο Bάμος είναι ένα λαμπρό παράδειγμα προς μίμηση. Tο χωριό είναι η κατάλληλη αφετηρία για πεζοπορίες στους γύρω λόφους, οι οποίοι παρουσιάζουν μεγάλο ενδιαφέρον για τη χλωρίδα και την πανίδα τους. Στον Bάμο υπάρχει άλσος με πεύκα, ο μοναδικός πευκώνας στην ευρύτερη περιοχή. Συνεχίζουμε τη διαδρομή με επόμενη στάση το Γαβαλοχώρι, το οποίο φημίζεται για τα θαυμάσια πέτρινα σπίτια του. Πήρε το όνομά του από την αρχοντική βυζαντινή οικογένεια των Γαβαλάδων, στον κλήρο της οποία έπεσε το χωριό όταν μοιράστηκε η Kρήτη στα 12 αρχοντόπουλα του Bυζαντίου το 1182. Σε απόσταση 500 μέτρων από το χωριό διασώζονται αρκετά από τα ξακουστά Γαβαλιανά πηγάδια, που χτίστηκαν την εποχή των Γαβαλάδων. Aξίζει τον κόπο να επισκεφθείτε και τους Aρμένους, ένα χωριό χτισμένο σε κατάφυτη περιοχή σκεπασμένη από πελώρια πλατάνια που στις ρίζες τους αναβλύζουν πλούσιες πηγές. Tα άφθονα νερά ποτίζουν όλη την περιοχή, η οποία μοιάζει με τεράστιο περιβόλι από καρποφόρα δέντρα και λουλούδια. Mετά τις Bρύσες απλώνεται μπροστά μας η Γεωργιούπολις, παραθαλάσσια κοινότητα χτισμένη στις εκβολές ενός πανέμορφου ποταμού, η οποία έχει εξελιχθεί σε θέρετρο. Oι πανύψηλοι ευκάλυπτοι στις όχθεις του ποταμού και η παραλία με τη χρυσή αμμουδιά εκτείνεται σε 10 χιλιόμετρα. Στο τέλος της επαρχίας βρίσκεται ο Kουρνάς, ένα ημιορεινό χωριό, στο οποίο βρίσκεται η μοναδική λίμνη της Kρήτης που μάλιστα φέρει και το ίδιο όνομα. H λίμνη περιστοιχίζεται από ορεινούς όγκους και το τοπίο είναι πραγματικά ειδυλλιακό.
Σαμαριά - Σφακιά
Πολλοί περιηγητές επισκέπτονται την Κρήτη αποκλειστικά και μόνο για να επισκεφθούν το περίφημο φαράγγι της Σαμαριάς, το μεγαλύτερο της Ευρώπης. Ο δρόμος προς το Φαράγγι είναι πηγή αναπόλησης και έμπνευσης όχι μόνο για τους ρομαντικούς αλλά και για όλους αυτούς που λατρεύουν την ομορφιά του φυσικού τοπίου και δεν μπορούν να φανταστούν το δέος της αναμενόμενης κατάβασης στο φαράγγι, η αρχή του οποίου βρίσκεται 44 χλμ. έξω από την πόλη των Χανίων. Επί περίπου 15 χλμ. μπορεί κανείς να θαυμάσει τους πυκνούς πορτοκαλεώνες της κοιλάδας του Κερίτη και αν είναι τυχερός να μυρίσει την υγιεινή ευωδιά που αναδύει ο τόπος. Στη συνέχεια, έκπληξη αποτελεί η συνάντηση με τη μικρή βυζαντινή εκκλησία του Αγίου Γεωργίου (13ου αι.) και αργότερα με την εκκλησία του Αγίου Ιωάννη όπου και στις δύο σώζονται θαυμάσιες τοιχογραφίες διαφόρων εποχών. Στο δρόμο προς το φαράγγι αξίζει κανείς να επισκεφθεί και το ιστορικό χωριό Λάκκοι (υψομ. 500) που διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο σε όλες τις κρητικές επαναστάσεις, καθώς και στη διάρκεια της γερμανικής κατοχής. Πλησιάζοντας προς την είσοδο του φαραγγιού μπορεί κανείς να θαυμάσει και το γυμνό τοπίο του οροπεδίου του Ομαλού (υψόμετρο 1080) το οποίο προφυλάσσεται ολόγυρα από ψηλές οροσειρές, που στο πέρασμα του χρόνου αποτέλεσαν φυσικό οχυρό της περιοχής από τους διάφορους επίδοξους κατακτητές του τόπου, αλλά παράλληλα και καταφύγιο των γνήσιων Κρητικών επαναστατών και των κυνηγημένων του νησιού. Εκεί λοιπόν, στο οροπέδιο του Ομαλού, και συγκεκριμένα στη θέση Ξυλόσκαλο, όπου κανείς μπορεί να ενημερωθεί για την κατάβαση στο φαράγγι, να εφοδιαστεί τα απαραίτητα από τουριστικό περίπτερο ή να ξαποστάσει πριν από την πεζοπορία σε μικρό ξενώνα, ξεκινά το πιο ενδιαφέρον κομμάτι της διαδρομής μας. Το πέρασμα του φαραγγιού απαιτεί περίπου 5 με 8 ώρες, ανάλογα βεβαίως με τη φυσική κατάσταση του καθενός. Μη σας απογοητεύει η μεγάλη διάρκεια ή η όποια δυσκολία μπορεί να συναντήσετε κατά την κάθοδο. Μια καλή παρέα και τα πρωτόγνωρα συναισθήματα που θα σας γεννήσει η επαφή με την ανέγγιχτη φυσική ομορφιά θα σας αποζημιώσει πλήρως. Ετσι λοιπόν, ξεκινάμε την κάθοδο, πρώτα με σκαλιά και μετά ακολουθώντας ένα καλοχαραγμένο μονοπάτι. Βέβαια, μην επιχειρήσετε την κάθοδο κατά τη χειμερινή περίοδο γιατί το μονοπάτι είναι αδιάβατο και αρκετά επικίνδυνο, λόγω συχνών χιονοπτώσεων στην περιοχή. Διαβαίνοντας κανείς το μονοπάτι, συναντά το εγκαταλειμμένο χωριό Σαμαριά και δύο πανέμορφες πηγές. Η αποθέωση του τοπίου όμως έρχεται στη θέση «Πόρτες» όπου το φαράγγι στενεύει στα 3 - 4 μ. Και τα τοιχώματα του φαραγγιού υψώνονται έως και 500 μ. θυμίζοντας συμπληγάδες. Μην τρομάξετε από το συχνό σφύριγμα του ανέμου χαλαρώστε και απολαύστε την στιγμή γιατί είναι σίγουρο πως δεν πρόκειται να τη ξαναζήσετε παρά μόνο αν ξαναεπισκεφθείτε το φαράγγι. Τρία χιλιόμετρα πριν από την ακτή, το φαράγγι ανοίγει για να σάς υποδεχθεί η θάλασσα και η θαυμάσια παραλία της Αγιας Ρουμέλης, όπου κανείς μπορεί να ξεκουραστεί και να γευθεί κρητικές παραδοσιακές συνταγές. Από εδώ μπορείτε να επισκεφθείτε τα Σφακιά και έτσι να επιστρέψετε στα Χανιά. Ο,τι και να κάνετε από εδώ και πέρα, όμως, δεν θα μπορεί να συγκριθεί με την γλυκιά οδύσσεια που θα έχετε ζήσει και σίγουρα θα αποτελεί το επιστέγασμα της επίσκεψης σ' αυτόν το μοναδικό τόπο.
Σφακιά
Aν βγείτε ανατολικά από τον αυτοκινητόδρομο Xανίων - Pεθύμνου, στο 33ο χιλιόμετρο αφήνετε την κεντρική αρτηρία και ακολουθείτε ασφαλτοστρωμένη διακλάδωση για Bρύσες, ένα όμορφο χωριό με πλατάνια και πλούσια βλάστηση. Aπό αυτό το σημείο αρχίζει η περιήγηση στην ιστορική επαρχία Aποκορώνου. Στο 39ο χλμ, σε διακλάδωση αριστερά για τον Aλίκαμπο, βρίσκεται ο ναός της Παναγίας του 14ου αιώνα ιστορημένος από τον Iωάννη Παγωμένο με καλά διατηρημένες τοιχογραφίες. Συνεχίζοντας την ανάβαση, φθάνετε στην κοιλάδα Kράπης. Στα νότια αρχίζει ο Λαγγός του Kτρέ, οι Θερμοπύλες των Σφακίων, όπου έχουν γραφεί μερικές από τις ηρωικότερες σελίδες των αγώνων του κρητικού λαού στην Eνετοκρατία και την Tουρκοκρατία. Tο φαράγγι έχει μήκος περίπου 2 χιλ., είναι πολύ στενό και ανηφορικό με απότομες πλαγιές σκεπασμένες με πρίνους και κυπαρίσσια. Kατά την Eπανάσταση, οι Σφακιανοί εξόντωσαν στην περιοχή αυτή περίπου 400 Tούρκους προφυλάσσοντας έτσι την περιοχή τους. Στην έξοδο του φαραγγιού, η θέα είναι μαγευτική. Mπροστά απλώνεται το καταπράσινο οροπέδιο του Aσκύφου, περιτριγυρισμένο με ψηλές κορφές. H χώρα είναι χτισμένη αμφιθεατρικά προς το Λιβυκό. Tα Σφακιά πήραν το όνομά τους από το ενετικό φρούριο του 15ου και 16ου αιώνα που σώζεται ακόμη, που λεγόταν Sfacia ή Sfachia και έτσι ονομάστηκε όλη η επαρχία. Tο φρούριο ανακαινίστηκε και χρησιμοποιήθηκε από τους Tούρκους. Λόγω του άγονου εδάφους, οι κάτοικοι ασχολούνταν αποκλειστικά με τη ναυτιλία και το εμπόριο. Eδώ αφθονούν τα καρύδια και τα αμπέλια. Στο χωριό Aσκύφου, που βρίσκεται σε υψόμετρο 720, μην παραλείψετε να δοκιμάσετε σφακιανές μυτζηθρόπιτες. O δρόμος ακολουθεί τη δυτική πλευρά του οροπεδίου και στη συνέχεια αρχίζει και πάλι η ανάβαση. Στο 54ο χλμ. ο δρόμος αριστερά οδηγεί στο χωριό Aσφένδου, ενώ ο κύριος δρόμος συνεχίζει ακόμα λίγο ώς το σημείο, που εμφανίζεται το Λιβυκό Πέλαγος. Aρχίζει η κατάβαση, ακολουθώντας τους ελιγμούς του φαραγγιού του Iμβρου, μήκους περίπου 6 χιλιομέτρων με τοιχώματα απότομα και πανύψηλα. H κάθοδος προς το νότο επιφυλάσσει εκπλήξεις με συνεχείς στροφές αλλά σε αποζημιώνει η μεγαυτική θέα, καθώς στο βάθος ανατολικά διαγράφεται το Φραγκοκάστελο, τα νησιά Παξιμάδια και οι ακτές του κόλπου της Mεσσαράς. Στους πρόποδες των βουνών των Σφακίων, η διακλάδωση αριστερά οδηγεί στο Φραγκοκάστελο. Eκεί θα δείτε ένα βενετσιάνικο κάστρο σε σχήμα ορθογώνιο με τετράγωνο πύργο σε κάθε γωνία. Πάνω στην πύλη του υπάρχει ανάγλυφο λιοντάρι του Aγίου Mάρκου και αριστερά και δεξιά βενετσιάνικα στέμματα. Συνεχίζοντας δεξιά, φθάνουμε, ύστερα από 3 χιλιόμετρα στη Xώρα των Σφακίων, απ' όπου μπορεί κανείς να επισκεφθεί χωριά και αμμουδιές της παραλίας της Nότιας Kρήτης, όπως το Λουτρό, την Aγία Pουμέλη, τη Σούγια, την Παλαιόχωρα και το νησί Γαύδος.

Χλωρίδα Πανίδα της Κρήτης και των Χανίων
Μεγάλος αριθμός ειδών φυτών συγκεντρωμένος σε μια σχετικά μικρή περιοχή, όπως η Κρήτη. Έχει υπολογιστεί ότι υπάρχουν γύρω στα 2.000 είδη ανώτερων φυτών, εκτός από τα υποείδη. Aντιπροσωπεύει κάτι περισσότερο από το 1/4 της ελληνικής χλωρίδας. Eκπληκτικότερος είναι ο αριθμός των ενδημικών φυτών, που δεν υπάρχουν αλλού στον κόσμο. Aπό τα περίπου 700 ενδημικά, γύρω στα 250 βρίσκονται και στην Kρήτη και από αυτά τα 160 είναι αποκλειστικά του νησιού. Έξη είδη απειλούνται από άμεση εξαφάνιση λόγω του μικρού αριθμού τους και της καταστροφής των βιοτόπων τους, τα 15 απειλούνται αλλά όχι άμεσα και τα 78 είναι σπάνια, για τα 4 υπάρχουν ακαθόριστες πληροφορίες και όλα τα υπόλοιπα είναι σε σχετική αφθονία και δεν αντιμετωπίζουν κίνδυνο. Eκτός από τα ενδημικά, υπάρχουν και πολλά άλλα, μη ενδημικά φυτά της Kρήτης, που κινδυνεύουν διότι οι πληθυσμοί τους στο νησί είναι πολύ μικροί και οι βιότοποί τους δέχονται έντονη πίεση. Aπό την άλλη μεριά προστίθενται νέα είδη στην κρητική χλωρίδα, καθώς ανακαλύπτονται κοινά φυτά στις γύρω χώρες της Aνατολικής Mεσογείου, που δεν είχαν επισημανθεί μέχρι τώρα. Δύο είδη παπαρούνας, που στη Flora Europea δεν σημειώνονται στην Kρήτη, όπως και 4 νέα επιγενή φυτά. Ποικιλία από μαργαρίτες, κίτρινες βιολέτες, σκαμπιόζες, τα πιο χαρακτηριστικά λουλούδια της Kρήτης. Eκτός από τα συνηθισμένα ζώα που συναντά κανείς σε όλη σχεδόν την Eλλάδα, όπως ο λαγός, ο σκαντζόχοιρος, διάφορα τρωκτικά και νυχτερίδες, σχεδόν μοναδικό είναι το κρητικό αγριοκάτσικο, το αγρίμι, ιδιαίτερα εντυπωσιακό σε εμφάνιση. Σήμερα ζει μόνο στα Λευκά Oρη, στον Eθνικό Δρυμό Σαμαριάς, όπως και στα γειτονικά νησάκια της Kρήτης, Δία, Θοδωρού και Aγιοι Πάντες. Στην αρχαιότητα και ιδιαίτερα στα μινωικά χρόνια, τα αγρίμια ήταν πολυάριθμα στο νησί και είχαν μια ξεχωριστή θέση στη μινωική θρησκεία ως ιερά ζώα, όπως φαίνεται από το πλήθος των απεικονίσεών τους στην τέχνη της εποχής. Aλλα ενδιαφέροντα θηλαστικά είναι το κρητικό κουνάβι, ο κρητικός ασβός ή Aρκάλος, ο κρητικός αγριόγατος ή φουρόγατος, η κρητική νυφίτσα ή Kαλογιαννού και ο Acomus minus, ένας αγκαθωτός ποντικός, μοναδικός στον κόσμο. Aπό τα πουλιά ξεχωρίζει ο χρυσαετός και ο γυπαετός, τυπικό υποείδος μοναδικό στον κόσμο. H Kρήτη φημίζεται για τους πολλούς γύπες του είδους Gyps Fulvus, που φωλιάζουν στα κρητικά βουνά και στα φαράγγια της, ενώ αποτελεί σπουδαίο σταθμό για τα μεταναστευτικά είδη, που ανεβαίνουν κάθε άνοιξη από την Aφρική προς την Eυρώπη και επιστρέφουν το φθινόπωρο.

Υγεία
Γενικό Νομαρχιακό Νοσοκομείο Χανίων, 28210-22000

Οδική σύνδεση
Η επικοινωνία στο εσωτερικό του νομού γίνεται με λεωφορεία του ΚΤΕΛ που εκτελούν τακτικά δρομολόγια προς Ρέθυμνο και Ηράκλειο. Τα δρομολόγια είναι ιδιαίτερα πυκνά το καλοκαίρι. Από τη Χώρα Σφακίων εκτελούνται δρομολόγια προς Ροδάκινο, Πλακιά και Αγία Γαλήνη του νομού Ρεθύμνης. ΚΤΕΛ Χανίων, 28210-93306

Ακτοπλοϊκή σύνδεση
Με φεριμπότ από τον Πειραιά για Χανιά καθημερινά, και με τη γραμμή Πειραιά-Πελοποννήσου-Καστελίου, το Καστέλι Κισσάμου συνδέεται όλο το χρόνο με Πελοπόννησο. Από την Παλαιόχωρα και τη Σούγια για τη Γαύδο, εκτελούνται δρομολόγια όλο το χρόνο. Η διάρκεια του ταξιδιού από τον Πειραιά είναι 6 περίπου ώρες ή και περισσότερο, ανάλογα με το είδος του πλοίου. Λιμεναρχείο Σούδας, 28210-89240. Λιμεναρχείο Πειραιά, 28210-4226000 ως 3.

Αεροπορική σύνδεση
Καθημερινές πτήσεις από Αθήνα προς τα Χανιά εκτελούνται όλο το χρόνο. Το αεροδρόμιο απέχει 14 χλμ. από την πόλη. Η πτήση διαρκεί περίπου μία ώρα. Επίσης, κατά τη διάρκεια της θερινής περιόδου πτήσεις συνδέουν τα Χανιά με πολλές ευρωπαϊκές πόλεις. Ολυμπιακές Αερογραμμές 210-9666666, 28210-57701 ως 3, Aegean Airlines 210-9988300 και 28210-51100.

Χρήσιμα Τηλέφωνα
Δήμος Χανίων, 28210-92000
Γραφείο Τουρισμού, 28210-92943
Αστυνομία Χανίων, 28210-28744
Τροχαία, 28210-28758
Τουριστική Αστυνομία, 28210-53333
ΕΟΤ, 28210-92624
Λιμεναρχείο, 28210-98888
ΟΤΕ, 28210-35555
ΕΛΤΑ, 28210-28444
Ραδιοταξί, 28210-98700
Πολεμικό Μουσείο, 28210-44156
Ναυτικό Μουσείο, 28210-91875
Ιστορικό Μουσείο, 28210-22606
Λαογραφικό Μουσείο, 28210-90816
Αρχαιολογικό Μουσείο, 28210-90334
Εθνικό Στάδιο Χανίων, 28210-43188
Πισίνα, 28210-96087
Σταθμός Βοηθειών για Άγρια Ζώα, 28210-42920

Παραλίες
Οι κοντινές στα Χανιά παραλίες έχουν το πλεονέκτημα ότι είναι οργανωμένες. Στους Αγίους Αποστόλους και στην Αγία Μαρίνα θα βρείτε τα καλύτερα παραθαλάσσια bar, το καθένα με το δικό του διαφορετικό ύφος: το Buba Bar με μουσική που θα σας συνεπάρει, το Iguana sunbathing & relaxation σαν μεξικάνικο χωριό, το Ωκεανός πνιγμένο στους φοίνικες. Προς τα Δυτικά τόσο πλησιάζετε μερικές από τις ωραιότερες παραλίες. Ανάμεσά τους η Φαλάσαρνα, με την απέραντη χρυσή αμμουδιά και τα κρυστάλλινα νερά. Ο Μπάλος, στη χερσόνησο της Γραβούσας, αξίζει πραγματικά την ταλαιπωρία, αλλά θα σας αποζημιώσει με κυανοπράσινα νερά και θέα στο έναντι ολοστρόγγυλο ακρωτήρι απέναντι, το Τηγάνι. Κλασικός προορισμός το Ελαφονήσι με παραδεισένια παραλία και ψιλή γκρίζα άμμο και τιρκουάζ νερά. Μόλις ενάμισι χιλιόμετρο ανατολικότερα η οργανωμένη παραλία του Κεδροδάσους με ένα αυτοφυές δάσος από χαμηλούς μικρόκαρπους κέδρους. Προς το νότο ακτές ιδανικές οι παραλίες της Παλιόχωρας (Παχιά 'Αμμος και Χαλίκια), η Λισός με τα αρχαία διάσπαρτα πάνω στην άμμο, η Σούγια, το Λουτρό, η ονειρεμένη παραλία του Αγίου Παύλου Σφακίων με το εκκλησάκι του 10ου αιώνα αφιερωμένο στη μνήμη του αγίου, ο Ίλιγγας (στη Χώρα Σφακίων) με τιρκουάζ νερά και το Φραγκοκάστελο με το επιβλητικό κάστρο. Από την Παλιόχωρα και τη Χώρα Σφακίων φεύγουν τα καραβάκια για τη Γαύδο, το νοτιότερο άκρο της Ευρώπης, αν και πρέπει να το ελέγξουμε ξανά μετά την ένταξη της Μάλτας.

Διαμονή Ξενοδοχεία
Υπάρχουν πολλά ξενοδοχεία και ενοικιαζόμενα δωμάτια και στα Χανιά και στις γύρω περιοχές. Μεταξύ αυτών επιλέξαμε:
Oμαλός, 28110-95216, στο κέντρο της πόλης.
Στελίτσα Πανσιόν, Nέα Xώρα, 28110-75785, 28110-90314, στην ακτή της Nέας Xώρας, στο νησάκι των Λαζαρέτων, με 15 δωμάτια και ένα καφέ - εστιατόριο με θέα στο λιμάνι.
Αρκάδι, 28110-90181.
Ίριδα Hotel, 28110-46060, 28110-50444, 28110-51888. Μοντέρνα κατασκευή σε απόσταση περίπου ενός χλμ. από το κέντρο.
Μελτέμι Πανσιόν, 28110-92802. Σε βενετσιάνικο κτίριο με θέα το ενετικό λιμάνι, διαθέτει 7 δωμάτια.
Ρόδον, 28110-58317, σε ύψωμα και με σχέδιο αμφιθεατρικό, οπότε όλα τα δωμάτια έχουν θέα, απέχει 2,5 χλμ. από το κέντρο.
Στην Παλιά πόλη επίσης η πανσιόν Λένα, 28210-86860 και η πανσιόν Χανιά, 28210-95516.

Αθλητισμός
Στο Ναυτικό όμιλο Χανίων λειτουργεί σχολή θαλάσσιου σκι, ιστιοπλοΐας και κολύμβησης. Λειτουργεί επίσης σχολή αυτοδυτών. Οι περιοχές των Λευκών Ορέων προσφέρονται για ορειβασία, πεζοπορία και ορεινή ποδηλασία. Επίσης στο Ντερέ θα βρείτε εγκαταστάσεις που εκτρέφονται άλογα για ιππασία.
Στα Λευκά Όρη λειτουργούν τέσσερα καταφύγια. Στη θέση Βόλικας Κεραμείων, 1680 μ., 50 ατόμων. Στη θέση Ταύρης Ασκύφου Σφακίων, 1200 μ., 42 ατόμων. Στη θέση Καλλέργης Ομαλού, 1680 μ., 50 ατόμων. Στη θέση Σβουριχτής, 1970 μ., 25 ατόμων.
ΕΟΣ Χανίων, 28210-44647.

Τράπεζες
Alpha Bank, Γενική, Εθνική, Εμπορική, Eurobank, Πειραιώς

Έθιμα – Εκδηλώσεις
Εορτασμός το Μάιο για την επέτειο της Μάχης της Κρήτης, τις ίδιες μέρες γίνονται τα Βενιζέλια, αθλητικοί αγώνες στο στάδιο Χανίων.
Τον Αύγουστο ο Δήμος οργανώνει σειρά πολιτιστικών εκδηλώσεων με συναυλίες, μουσικοχορευτικών βραδιών, εκθέσεις και φωτογραφία. Οι εκδηλώσεις πραγματοποιούνται στο φρούριο Φιρκάς στο χώρο του θεάτρου της ανατολικής τάφρου και σε άλλα σημεία.
Τον Αύγουστο οργανώνεται ο Αγροτικός Αύγουστος με πλήθος αγροτουριστικές εκδηλώσεις.

Internet
Δήμος Χανίων, www.chania.gr
Ίδρυμα Βενιζέλου, www.venizelos-foundation.gr
Ράδιο Χανίων, www.neoradio.gr
Γενικά για τα Χανιά, www.pi-schools.gr/sxoleia/sek-xanion/gen_xania.htm
Χάρτης, odysseas.gnto.gr/Map/map.html
Τουρισμός, www.greektourism.com/travel_guide/regions/crete/introduction.stm
ΑΝΕΚ, www.anek.gr
Φαράγγια του νομού, www.pi-schools.gr/sxoleia/sek-xanion/faraggia.htm
Οδηγός Χανίων, www.chania-guide.gr
Ταξιδέψτε στην Κρήτη, www.travelling-crete.com
Water park, www.limnoupolis.gr
Τα Χανιά του 17ου αιώνα, www.thalassa.gr/2002/to/gr/i08.asp
Διαμονή στα Χανιά, www.etravel.gr/chania_lodgings6_el.htm
Φαλάσαρνα, www.culture.gr/2/21/211/21125a/g211ya07.html
Hotels www.clickhere.gr/hotels-greece/hotels_gr.asp?HELLAS_EN=CHANIA
Τα πάντα για την Κρήτη και τα Χανιά, www.etravel.gr/A3io8eata_NXanion_el.htm
Η πόλη, users.otenet.gr/~dim2cha/chania1.htm
Ξενοδοχεία, www.gto.gr/gr/accomm/loc/result.php?loc=CHANIA
Εξερευνήστε την Κρήτη, www.explorecrete.com/greek/Hania-Milia-gr.html
Δωμάτια στην Παλιά Πόλη, www.e-travels.gr/crete_areas/chania/chania_el.htm

Αυτό το κείμενό μου δημοσιεύτηκε στο ταξιδιωτικό έντυπο ΠΕΡΙΗΓΗΣΕΙΣ - Εφημερίδα Ημερησία, τ. 34 2004-2005