Ο αέρας χτυπά με βία τέσσερα παλιά σοβιετικά πλοία, δεμένα στη λίμνη Αράλη, εκεί όπου κάποτε στο παρελθόν άκμαζε ένα ψαροχώρι γεμάτο ζωή. Σήμερα τα πράγματα έχουν αλλάξει και στο λιμάνι Αράλσκ δεν υπάρχει ούτε μία σταγόνα νερό για δείγμα. Αυτό είναι το μελαγχολικό αποτέλεσμα δεκαετιών σοβιετικών πειραματισμών με τη Φύση, πειραματισμών που μετέτρεψαν τη λίμνη Αράλη σε μία απόκοσμη έρημο καλυμμένη με αλάτι. Στο ένα σκαρί κάποιος νεαρός έχει γράψει τη λέξη Αποκάλυψη. Γύρω γύρω αγελάδες αναζητούν το ελάχιστο χορτάρι που φύεται στον πάλαι ποτέ πυθμένα, εκεί όπου παλιότερα τα πλοία ξεφόρτωναν εμπορεύματα και επιβάτες.
«Ολα αυτά που βλέπετε εδώ ήταν καλυμμένα από το νερό», εξηγεί ο Αμανζόλ Ζολμαγκανμπέτ, κάτοικος της περιοχής, που πλησιάζει πια τα εβδομήντα, δείχνοντας με το χέρι την έρημο που ζώνει το Αράλσκ. «Ολοι κλάψαμε όταν εξαφανίστηκε η θάλασσα. Και εγώ έκλαψα γιατί αυτός είναι ο τόπος που μεγάλωσα».
Πώς αποξηράθηκε
Η λίμνη Αράλη συρρικνώθηκε κατά 70% από το 1960 μέχρι σήμερα επειδή οι Σοβιετικοί διοχέτευσαν τα νερά από τους ποταμούς που κατέληγαν στη λίμνη σε διάφορες καλλιέργειες, προκαλώντας στις ντόπιες κοινωνίες ψαράδων δυστυχία και πείνα. Το επίπεδο των νερών έπεσε κατά 16 μέτρα, ενώ οι συχνές καταιγίδες μεταφέρουν αλάτι και σκόνη σε τεράστιες αποστάσεις ακόμα και μέχρι τα Ιμαλάια.
Τελικά, το 1990 η Αράλη κατακερματίστηκε σε δύο τμήματα, ένα μεγάλο νότιο τμήμα νερού που ανήκει στο Ουζμπεκιστάν και ένα μικρότερο βόρειο τμήμα που ανήκει στο Καζακστάν.
«Αρχικά αντιλήφθηκα ότι η λίμνη σιγά σιγά χανόταν από το 1967» θυμάται ο κύριος Αμανζόλ. «Ξαφνικά μία ημέρα το λιμάνι έμεινε χωρίς νερό.
Τα παιδιά μας σήμερα δεν μπορούν να πιστέψουν ότι κάποτε τούτος ο τόπος βρισκόταν στις όχθες ενός τεράστιου όγκου νερού». Κι όμως, σήμερα μέσα από αυτή την απελπιστική οικολογική καταστροφή διαφαίνεται μία μικρή ελπίδα.
Επταετές πρόγραμμα που χρηματοδοτήθηκε από την Παγκόσμια Τράπεζα βοήθησε ώστε να ξαναγεμίσει το μικρότερο βόρειο τμήμα της λίμνης, αιχμαλωτίζοντας το νερό πίσω από ένα φράγμα και χαρίζοντας στους κατοίκους όχι μόνο αισιοδοξία αλλά και ένα καινούργιο στόχο στη ζωή τους.
Tα 13 χλμ. του φράγματος Κοκ Αράλ είναι μέρος ενός μεγαλύτερου προγράμματος, με κόστος 86 εκατομμύρια δολάρια, το οποίο πρόκειται να ολοκληρωθεί φέτος. Καθώς οικοδομήθηκε το 2005, τα καταγάλανα νερά της λίμνης έφτασαν σε απόσταση 25 χλμ. από το λιμάνι Αράλσκ ενώ παλιότερα απήχαν 100 χλμ.
Επίσης η Παγκόσμια Τράπεζα θα παράσχει βοήθεια στην κυβέρνηση του Καζακστάν χρηματοδοτώντας ένα ακόμα πρόγραμμα, κόστους 300 εκατομμυρίων δολαρίων, που θα βελτιώσει την απόδοση του νερού και θα αποκαταστήσει την ακτογραμμή του Αράλσκ.
Ψάρια και πάλι
Στα τέλη του χρόνου θα αρχίσει η λειτουργία δύο εργοστασίων επεξεργασίας ιχθύων, ενώ σήμερα ο αλιευτικός στόλος που εξαφανίστηκε τη δεκαετία του 1990 απασχολεί 600 ανθρώπους. Αν και εξακολουθούν οι «ψαριές» να είναι ελάχιστες συγκριτικά με την περίοδο της ΕΣΣΔ, 16 τύποι ψαριού, μεταξύ των οποίων και ορισμένα νέα είδη, καταλήγουν στα δίχτυα.
Η πλήρης αποκατάσταση της λίμνης Αράλης έχει μακρύ δρόμο. Ανάμεσα σε άλλα που θα πρέπει να γίνουν είναι να κλείσουν οι υφαντουργίες στο Ουζμπεκιστάν, που καταναλώνουν τεράστιες ποσότητες ύδατος, ώστε να επιτραπεί στον ποταμό Αμού Ντάργια να «επιστρέψει» τα νερά του στη λίμνη.
(πηγή: www.kathimerini.gr, 25/6/2008)
Αράλη: από λίμνη έγινε πια έρημος
Ουζμπεκιστάν: Χίλιες και μία νύχτες στην έρημο
Ακολουθώντας το καραβάνι του χρόνου και διανύοντας ένα μέρος από το Δρόμο του Μεταξιού θα βρούμε τη γη του Ταμερλάνου.
Στην καρδιά της Κεντρικής Ασίας, το Ουζμπεκιστάν καυχιέται για την ιστορία του, τους ήρωές του, τα μνημεία του και τη συμβολή του για να σμίξουν ο ανατολικός και δυτικός κόσμος. Διαθέτει λίμνες, ποτάμια, καταπράσινες πεδιάδες, ψηλά βουνά και ατέλειωτες στέπες. Οι πόλεις είναι πνιγμένες στο πράσινο και στα λουλούδια. Οι Ουζμπέκοι είναι 24 εκατομμύρια, οι περισσότεροι μουσουλμάνοι, λιγότεροι ορθόδοξοι και μόνο τα 2,5 εκατομμύρια ζουν στην πρωτεύουσα, την Τασκένδη. Το Ουζμπεκιστάν κουβαλάει μαζί του τα μεγαλεία από τότε ακόμη που ο Δρόμος του Μεταξιού περνούσε από την Τασκένδη. Από τότε που το επιφανέστερο τέκνο του, ο Αμίρ Τιμούρ (Ταμερλάνος), το είχε αναδείξει σε ομφαλό της Κεντρικής Ασίας. Από τότε που ήταν κέντρο της αστρολογίας και των μαθηματικών... Από τότε που ζάπλουτοι χαλίφηδες έχτιζαν σπάνιας ομορφιάς παλάτια.
Έτσι, τα αξιοθέατα που θα μονοπωλήσουν το ενδιαφέρον σας είναι οι ιστορικοί μεντρεσέδες, ένα είδος θρησκευτικών πανεπιστημίων των μουσουλμάνων, πόλεις-κάστρα και παλάτια, αλλά και τζαμιά μοναδικού αρχιτεκτονικού κάλλους, με γαλάζιους τρούλους και ψηφιδωτές προσόψεις, με κείνο το φωτεινό μπλε και τη χρυσαφιά ώχρα.
Χίβα: Το «μαργαριτάρι της Ανατολής» είναι η μοναδική τόσο καλά διατηρημένη πόλη από τον ιστορικό Δρόμο του Μεταξιού. Είναι ολόκληρη ένα μνημείο που θα επισκεφθείτε. Αριστούργημα!
Μπουχάρα: Η πόλη καταστράφηκε από τον Τζέκινς Χαν το 1220 μ.Χ. Θα επισκεφθείτε το εντυπωσιακό κάστρο Αρκ. Μετά θα δείτε τον «Πύργο του θανάτου» -το μιναρέ Καλόν (48 μ.) που χτίστηκε με γάλα καμήλας και σε αυτό οφείλεται το ότι άντεξε οκτώμισι αιώνες όλους τους σεισμούς. Από την κορυφή του οι εγκληματίες ομολογούσαν δημοσίως τα κρίματά τους και μετά τους κατακρήμνιζαν. Το άλλο αριστούργημα είναι το μαυσωλείο του Ισμαήλ Σαμάνι, το αρχαιότερο κτίριο που διασώζεται στην Μπουχάρα. Ένας μαγικός δαντελωτός κύβος που αλλάζει χρώμα ανάλογα με το φως της μέρας. Τέλος, περπατήστε στα σοκάκια της γραφικής παλιάς πόλης.
Σαμαρκάνδη: Μια πανέμορφη πόλη στην οποία έχετε πολλά να δείτε. Ξεκινήστε από το μεντρεσέ Σιρ Ντορ, που αποτελεί μέρος του μεγαλειώδους συγκροτήματος Ρετζιστάν, ενός από τους σημαντικότερους τόπους λατρείας των μουσουλμάνων της Κεντρικής Ασίας. Πολύ ενδιαφέρον το τζαμί και η ιστορία της Μπιμπί Χανούμ, της ευνοούμενης συζύγου του Ταμερλάνου. Να περπατήσετε στο πολύχρωμο παζάρι της παλιάς πόλης.
Τασκένδη: Η πόλη ήταν όμορφη αλλά ισοπεδώθηκε από το σεισμό των 8 ρίχτερ το 1966. Θα δείτε το ανατριχιαστικό μνημείο του σεισμού με το ρήγμα. Θα δείτε λίγα ιστορικά αξιοθέατα όπως το Θέατρο Ναβόι. Θα ευχαριστηθείτε όμως τεράστια πάρκα, δρόμους και θεόρατες πλατείες. Μια πόλη ανθρώπινη, αλλά θα σας φανεί εγκαταλειμμένη.
Οπωσδήποτε: Αναζητήστε ένα καλό χαμάμ και απολαύστε τις ευεργετικές του ιδιότητες.
(πηγή: www.7merestv.gr, 2/5/2008)
Σύνορα-παγίδες σε όλο τον κόσμο
Ο κ. Τσαρλς Πέντι είναι μέλος τής Mondo Enduro, μιας ανεξάρτητης βρετανικής ομάδας μοτοσικλετιστών με βασικό χόμπι τους οδικούς γύρους του κόσμου. Η ιδιότητά του αυτή του έδωσε την ευκαιρία να πραγματοποιήσει μέσα σε 14 μήνες ένα ταξίδι 62.000 χιλιομέτρων περνώντας συνολικά 42 συνοριακούς σταθμούς. Σύμφωνα με την προσωπική μαρτυρία του αλλά και των "συναδέλφων" του που τον συνόδευσαν στις εξορμήσεις του αυτές, ο έλεγχος και η εν γένει κατάσταση στα σύνορα διαφοροποιείται, όπως άλλωστε είναι αναμενόμενο, από κράτος σε κράτος. Κάποια από αυτά είναι για τον κ. Πέντι αληθινά εξαίσια. Στην Καρθαγένη της Κολομβίας, επί παραδείγματι, τρυφερές υπάρξεις κέρασαν τους βρετανούς ταξιδιώτες παγωμένο τσάι ενώ μια μπάντα έπαιζε σάλσα με φόντο τα χρυσά νερά της Καραϊβικής. Δεν ήταν όμως και λίγοι οι σταθμοί που άφησαν τους επισκέπτες με... τραυματικές εντυπώσεις πάσης φύσεως. Ο κ. Πέντι έσπευσε μάλιστα να συντάξει μια λίστα με τις δέκα χειρότερες συνοριακές γραμμές που έχει απαντήσει στον δρόμο του.
Ονδούρα - Ελ Σαλβαδόρ
"Τα οδικά ταξίδια είναι καλό να αποφεύγονται τις βραδινές ώρες καθώς τελευταία σημειώθηκε έξαρση της εγκληματικότητας". Οι ταξιδιωτικές συμβουλές του βρετανικού υπουργείου Εξωτερικών δεν αποδείχθηκαν και τόσο ακριβείς για τον κ. Πέντι αφού παρέλειψαν να επισημάνουν ότι οι μεγαλύτεροι εγκληματίες της Ονδούρας δουλεύουν ως τελωνειακοί υπάλληλοι στα σύνορα του Αματίλο με το Ελ Σαλβαδόρ. Η διαδικασία περιελάμβανε μεταξύ άλλων την υποβολή στους εν λόγω κυρίους ενός εγγράφου που έπρεπε να συγκεντρώνει συνολικά επτά σφραγίδες υποτίθεται για την ασφάλιση κάθε ταξιδιώτη ή μηχανήματος σε περίπτωση χρεοκοπίας, διακοπής λειτουργίας και πλείστων τροπικών ασθενειών. Αυτό το τελετουργικό, αναφέρει ο παθών, θα μπορούσε να μοιάζει απλώς γελοίο αν καθένας από τους τελωνειακούς υπαλλήλους δεν ζητούσε "προμήθεια" δέκα δολάρια. Οταν μάλιστα η παρέα των άγγλων ταξιδιωτών αρνήθηκε να καταβάλει το ποσόν, ένας τελωνειακός επεσήμανε ότι οι "γκρίνγκος" (οι Αμερικανοί) είναι υποχρεωμένοι να πληρώνουν ακόμη περισσότερο. Οταν κατάλαβε ότι ούτε αυτό το επιχείρημα θα έφερνε το ποθητό αποτέλεσμα, θεώρησε πρέπον να βγάλει ένα περίστροφο Μάγκνουμ.
Τουρκμενιστάν
Τελικά, πόσο πρέπει να πληρώσεις για να διασχίσεις 1.300 χιλιόμετρα ερήμου; Βίζα και ειδική άδεια για το αυτοκίνητο (συνολικής αξίας 130 δολαρίων) ήταν τα "προαπαιτούμενα" για την είσοδο στη φτωχότερη από τις πρώην σοβιετικές δημοκρατίες. Τουλάχιστον η αίτηση που δόθηκε στον κ. Πέντι στο τελωνείο του Κρασνοβόντσκ της Κασπίας έδινε την εντύπωση ότι έφερε την υπογραφή του ιδίου του προέδρου Τουρκμενμπάσι. Τις υποψίες όμως των ταξιδιωτών κίνησε εν συνεχεία η επιμονή ενός τελωνειακού να πάρει δείγμα από τα αντιβιοτικά και τα παυσίπονα που είχαν πάρει μαζί τους διά παν ενδεχόμενον.
Τουρκία - Αρμενία
Ο κ. Πέντι και η παρέα του δεν γνώριζαν ότι τα σύνορα μεταξύ Τουρκίας και Αρμενίας παραμένουν κλειστά εδώ και χρόνια. Η οδύσσειά τους άρχισε όταν επιχειρώντας να τα προσεγγίσουν βρέθηκαν αντιμέτωποι με μια ομάδα τούρκων κομάντος η οποία όργωνε την περιοχή αναζητώντας ίχνη κούρδων ανταρτών. Ακολούθησε μια διανυκτέρευση σε στρατιωτική φυλακή ώσπου ο τοπικός διοικητής να αποφασίσει ποια θα ήταν η μοίρα των βρετανών εισβολέων. Μετά από ολονύκτιο προβληματισμό και ενδοσκόπηση αποφάσισε να τους καλέσει σε δείπνο με την προϋπόθεση βεβαίως να κάνουν ένα πέρασμα από τα τουρκικά λουτρά. Και ενώ διένειμε στους στρατιώτες του τις σοκολάτες και τα τσιγάρα των πολύπαθων ταξιδιωτών, υπενθύμισε στους επισκέπτες του ότι θα μπορούσε να τους καταδικάσει σε πέντε χρόνια φυλάκισης. Τελικά αφέθηκαν ελεύθεροι χωρίς περαιτέρω επιβάρυνση και διατηρούν ως σήμερα τις επιφυλάξεις τους για το αν θα πρέπει να βασιστούν στη φιλοξενία του κυρίου αυτού και στο εγγύς μέλλον.
Ουζμπεκιστάν - Τουρκμενιστάν
Ενα βαγόνι τρένου είχε αναλάβει να στεγάσει τον συνοριακό σταθμό μεταξύ Ουζμπεκιστάν και Τουρκμενιστάν στο Khodzha Davlet και το όλο σκηνικό θύμιζε σπαγκέτι γουέστερν. Οι ταξιδιώτες δεν άργησαν να πληροφορηθούν ότι οι τελωνειακοί είναι αληθινοί καουμπόηδες οι οποίοι περιμένουν εναγωνίως την διέλευση κάποιου δυστυχούς επισκέπτη της Δύσης. Σίγουρα η παρουσία επτά βρετανών μοτοσικλετιστών ήταν "λαβράκι" γι' αυτούς, συμβιβάστηκαν όμως με 20 δολάρια για την υποτιθέμενη επιστροφή ενός "απολεσθέντος" διαβατηρίου.
Ιορδανία - Συρία
Στα σύνορα της Ιορδανίας με τη Συρία οι άγγλοι επισκέπτες βρέθηκαν αντιμέτωποι με τον γραφειοκρατικό ζήλο του ντόπιου τελωνείου. Προνοητική η παρέα του κ. Πέντι είχε φροντίσει πριν από την είσοδό της στη Συρία να αλλάξει τις ιορδανικές λίρες στο τοπικό νόμισμα. Στο τελωνείο όμως φάνηκε ότι είχαν διαφορετική άποψη για τη δύναμη του συναλλάγματος αφού δεν δέχονταν τα δικά τους νομίσματα (κάπου 40 δολάρια για κάθε μοτοσικλέτα). Ο επικεφαλής του σταθμού κ. Χασάν αρνήθηκε πεισματικά να τους επιτρέψει να γυρίσουν στην Ιορδανία προκειμένου να αλλάξουν συνάλλαγμα. Η απαγόρευση κράτησε δύο ημέρες με αποτέλεσμα να κατασκηνώσουν μέσα στο κρύο υπενοικιάζοντας τους υπνοσάκους τους σε θεόρατους αρουραίους.
Μεξικό - Γουατεμάλα
Το "ταξίδι" ξεκίνησε με την αστυνομία της Γουατεμάλας να τους επιβάλλει πρόστιμο επειδή δεν φορούσαν κράνη στο Μεξικό. Εν συνεχεία τους πλησίασε ένας επιτήδειος ονόματι Μιγκουέλ και προσφέρθηκε να τους βοηθήσει να υπερπηδήσουν τον σκόπελο του τελωνείου της Γουατεμάλας. Τελικά αποδείχθηκε ότι οι τελωνειακοί είχαν κλείσει ειδική πειρατική συμφωνία με τον Μιγκουέλ. Οι ταξιδιώτες πέρασαν τα σύνορα αρκούμενοι έκαστος στο ειδικό πρόστιμο των 30 δολαρίων και σε 15 ακόμη που χρειάστηκαν για την είσοδο στο Puente Internacional. Και για να μη μείνει παραπονεμένος ο Μιγκουέλ απαίτησε ένα πενιχρό φιλοδώρημα της τάξεως των 5 δολαρίων.
Σαουδική Αραβία
Στο τελωνείο της Σαουδικής Αραβίας στο λιμάνι της Τζέντα οι τελωνειακοί εμφανίστηκαν ιδιαιτέρως φιλόξενοι και ανοιχτοχέρηδες (κέρασαν και τσάι). Δυσκολεύθηκαν βεβαίως να πιστέψουν ότι οι επισκέπτες είχαν νόμιμη βίζα ενώ στη συνέχεια επιδόθηκαν στο έργο τους με απρόσμενο ζήλο: ήλεγξαν μία προς μία όλες τις αποσκευές και έβαλαν να δουν ένα βίντεο συνολικής διαρκείας 6 ωρών προκειμένου να σιγουρευθούν για την παντελή απουσία οποιουδήποτε πορνογραφικού στοιχείου.
Τουρκία - ΒουλγαρίαΣύμφωνα με τον κ. Πέντι και την παρέα του, το πέρασμα στη Βουλγαρία ξεκίνησε με ένα "στήσιμο" σε μια τεράστια ουρά στο Σβίλενγκραντ και ολοκληρώθηκε με την καταβολή 60 δολαρίων έκαστος για την απαραίτητη βίζα.
Ιορδανία - Σαουδική Αραβία
Στα σύνορα της Ιορδανίας με τη Σαουδική Αραβία, στο Haql, είναι δύσκολο να μη σταθείς να απολαύσεις την ομορφιά του τοπίου κατά μήκος του κρυσταλλένιου Κόλπου της Ακαμπα θαυμάζεις το ισραηλινό θέρετρο του Εϊλάτ και την ίδια την Ακαμπα. Η ομορφιά όμως του τόπου μπαίνει σιγά σιγά σε δεύτερη μοίρα όταν βρίσκεσαι αντιμέτωπος με τον γραφειοκρατικό κυκεώνα: το συνολικό κόστος για το πέρασμα στην Ιορδανία φθάνει τα 100 δολάρια το κεφάλι.
(πηγή: BHMA)
