Δέκα υπέροχα μονοπάτια ετοιμάζονται να δοθούν στο κοινό

Την άνοιξη του 2009 θα παραδοθούν δέκα μονοπάτια στην Πάρνηθα, τον Πάρνωνα και τον Ολυμπο, συνολικού μήκους 90 χλμ., τα οποία με τη συνεργασία των Δασαρχείων Πάρνηθας, Σπάρτης και Λιτόχωρου, τον Φορέα Διαχείρισης του Εθνικού Δρυμού του Ολύμπου και τον Ορειβατικό Σύλλογο Πάρνηθας, ανέλαβαν να συντηρήσουν ο ΣΚΑΪ και η Eurobank, στο πλαίσιο της από κοινού πρωτοβουλίας τους που ξεκίνησε τον περασμένο Μάιο. Στόχος της, να αναδειχθούν μονοπάτια ανά την Ελλάδα, μαζί με τις ιδιαίτερες συνοδευτικές «πινελιές» τους, όπως γεφύρια, ξωκλήσια και μικρά μοναστήρια, ούτως ώστε «να ευαισθητοποιηθούν οι πολίτες σε μια προσπάθεια ανάδειξης της ελληνικής φύσης», όπως τόνισε στη χθεσινή παρουσίαση ο γενικός διευθυντής της Eurobank, κ. Ν. Παυλίδης. Για τα επόμενα τρία χρόνια, η τράπεζα θα συντηρεί ένα από τα τρία δίκτυα μονοπατιών.

Είναι χαρακτηριστικό, ότι σε διάστημα τεσσάρων μηνών, περισσότερα από 32.000 άτομα επισκέφθηκαν το... ηλεκτρονικό μονοπάτι monopatia.skai.gr, όπου κατατέθηκαν 190 προτάσεις απ’ όλη την Ελλάδα, οι οποίες στις αρχές του νέου έτους θα κυκλοφορήσουν σε λεύκωμα. Δεκατέσσερις από αυτές παρουσιάστηκαν μέσα από την τηλεόραση και το ραδιόφωνο του ΣΚΑΪ, τον Red 96,3 και τον Angel 88,9. «Ηταν στιγμή ιδιαίτερης χαράς για εμάς η επικοινωνία με τον κόσμο στο εν λόγω ζήτημα», είπε ο διευθυντής του ΣΚΑΪ 100,3 κ. Αρης Πορτοσάλτε, ο οποίος ευχαρίστησε τους αρμόδιους φορείς για την αγαστή συνεργασία. Τα 10 μονοπάτια που θα παραδοθούν την ερχόμενη άνοιξη είναι:

Πάρνηθα: 1. Υδραγωγός Γιαννούλας – Πηγή Ταμίλθι – Σπήλαιο Πανός (περνά στην απέναντι όχθη του) – Κιάφα Καλαμαρά (πίσω από τη θέση Αρμα) – Στράτι – Μ. Κλειστών – Υδραγωγός Γιαννούλας. 2. Αγ. Κυπριανός – Αϊ Γιώργης Κεραμιδίου – Κιάφα Πίνη – Σπήλαιο Πανός – Ταμίλθι – Μεγ. Χωράφι – Αγ. Κυπριανός 3. Φυλή (Γηροκομείο) – Κατερίνεζα – Αθλ. Κέντρο Πάρνηθας – Μ. Ντάρδιζας – Αϊ Γιώργης Κεραμιδίου – Αγ. Κυπριανός – Κατερίνεζα – Γηροκομείο.

Πάρνωνας: 1. Τσίντζινα – Αγία Παρασκευή – Αγριάνοι 2. Τσίντζινα – Πηλαλίστρα – Ράχη Ψαρή – Μεγαναηλιάς 3. Τσίντζινα – Ιερά Μονή Αγίων Αναργύρων – Γόγκαινα - Σταματήρα 4. Τσίντζινα – Κελί – Πευκιάς – Ποτίστρες – Ντούρου Βρύση – Κονιακίτη - Βρύση – Αγριανιάτικη Βρύση - Τσίντζινα.

Ολυμπος: 1. Γκορτσιά Λιτόχωρου – Μπάρμπα – Καταφύγιο Πετρόστρουγκας 2. Αγ. Κωνσταντίνος Δίου - Κορομηλιά - Καταφύγιο Πετρόστρουγκας 3. Καταφύγιο Πετρόστρουγκας - Λαιμός - Οροπέδιο Μουσών.

(πηγή: www.kathimerini.gr, 5/12/2008)

I LOVE Ορεινή Αρκαδία

Τοπία εκπληκτικής ομορφιάς, πανέμορφα χωριά, σπουδαίο φαγητό και απόλυτη σύνδεση με τη φύση είναι τα βασικά χαρακτηριστικά που θα βρείτε σε έναν από τους ωραιότερους προορισμούς στην Ελλάδα.

Η εύανδρος χώρα της Αρκαδίας, γενέτειρα πολλών πολιτικών, καλλιτεχνών και άλλων διακεκριμένων συμπολιτών μας, και ιδιαίτερα το ορεινό της τμήμα, τα τελευταία χρόνια γνωρίζει ιδιαίτερα μεγάλη άνθηση. Τα γραφικά χωριά και οι κωμοπόλεις (Βυτίνα, Δημητσάνα, Λαγκάδια, Στεμνίτσα) το τοπίο και η φυσική ομορφιά της αποτελούν πόλους έλξης για χιλιάδες τουρίστες που κάθε χρόνο σπεύδουν να θαυμάσουν την άγρια, φυσική ομορφιά και την πλούσια παράδοση της περιοχής. Κι αυτό γιατί η ορεινή Αρκαδία βρίσκεται σε πολύ κοντινή απόσταση από την Αθήνα!
The Good Lifo

H ιδανικότερη εκκίνηση προς την ορεινή Αρκαδία γίνεται από την Τρίπολη με προορισμό τη γραφική Στεμνίτσα. Διαδρομές μέσα στις ελατόσκεπες ορεινές περιοχές του όρους Μαινάλου, που για όσους δεν τις έχουν ξαναεπισκεφθεί αποτελούν μια πρωτόγνωρη εμπειρία, ενώ για όσους το έχουν κάνει αποτελούν μια υπέροχη μνήμη κι ένα κίνητρο για να ξαναπάνε.

Εδώ δένει η ιστορία του χωριού του Κολοκοτρώνη, του Λιμποβισίου, με τη μεγάλη πολιτιστική άνθηση της περιοχής στα τέλη του 19ου και των αρχών του 20ού αιώνα. Φανταστείτε ότι υπάρχει ακόμα η Σχολή Αργυροχρυσοχοΐας στη Στεμνίτσα καθώς και ένα εκτενέστατο όσο και ενδιαφέρον λαογραφικό μουσείο που ταξιδεύει τον επισκέπτη πίσω στο χρόνο, μεταφέροντας λίγη από την παλιά αίγλη της περιοχής και θυμίζοντάς του μια ζωή χωρίς τις σημερινές ανέσεις. Για να επανέλθετε στο... σήμερα, θα σας βοηθήσουν τα υπέροχα παραδοσιακά γλυκά της περιοχής που πουλούν εν αφθονία μικρά μαγαζάκια σε όλα τα χωριά της περιοχής. Μαγαζάκια που μοιάζουν να έχουν βγει από παραμύθι. Το ίδιο παραμυθένια είναι και η διαδρομή που οδηγεί από την αμφιθεατρικά κτισμένη και γραφική Δημητσάνα μέχρι το Ναό του Φιλοσόφου, ένα σημαντικό μοναστήρι-σταθμό για την Ορθοδοξία. Φθάνοντας ως εκεί έχει πάρει κανείς μια πρώτη γεύση της ομορφιάς του τοπίου, ιδίως οδηγώντας παράλληλα με τον ποταμό Λούσιο, που αποτελεί μιας πρώτης τάξεως «πίστα» για τους λάτρεις του rafting. Κατεβαίνοντας τις σκάλες που βρίσκονται στον αυλόγυρο του ναού είναι σαν να κάνεις μια βουτιά στα σωθικά της γης, όπου βλάστηση και ποτάμι δημιουργούν ένα μεθυστικό χαρμάνι οσμών και αισθήσεων. Από εκεί ξεκινά μια διαδρομή για γερούς οδοιπόρους που φτάνει σε μια κατάφυτη κοιλάδα σπάνιας ομορφιάς.
Γεύση / Νύχτα

Επιστρέφοντας και πάλι στη διαδρομή για Δημητσάνα, επιλέξτε να φάτε οπουδήποτε γράφει «Ταβέρνα» ή «Εστιατόριο». Δεν πρόκειται να απογοητευθείτε, αφού οι ποιότητες εδώ παίζουν με πολύ διαφορετικούς όρους από αυτούς που έχουμε συνηθίσει στην πόλη. Μια καλή ιδέα για φαγητό είναι η Καλή Θέα στη Δημητσάνα. Επιλέξτε να μείνετε στη Στεμνίτσα και στη Δημητσάνα, αφού είναι λιγότερο τουριστικές από τη Βυτίνα, άρα και λιγότερο θορυβώδεις! Εάν πάλι θέλετε να είστε κοντά στο Χιονοδρομικό Κέντρο της Οστρακίνας με τις πέντε πίστες και τους τρεις αναβατήρες, τότε η Βυτίνα είναι το ιδανικό μέρος. Το Vityna House Forest Resort και το Αρχονταρίκι δεν θα σας απογοητεύσουν.
The Week

Λαογραφία, λαϊκή τέχνη, εκκλησίες, μοναστήρια. Αυτά είναι τα βασικά. Θυμηθείτε το Λαογραφικό Μουσείο της Στεμνίτσας! Θαυμάστε την ντόπια αρχιτεκτονική και κάντε βόλτες στα σοκάκια της Δημητσάνας. Είναι σίγουρο πως θα θελήσετε να ξαναπάτε και μάλιστα... πολύ σύντομα!

(πηγή: www.lifo.gr, 4/12/2008)

Φιγάλεια - Νέδα: Θηλυκός πειρασμός

Η Φιγάλεια με τον καταπληκτικό ναό του Επικούρειου Απόλλωνα και η Νέδα, το πανέμορφο ποτάμι με τα ενδιαφέροντα γεωλογικά φαινόμενα, θα σας προσφέρουν μια εκδρομή μάθησης και περιπέτειας. Προτού εξορμήσετε σταθείτε λιγάκι στην Κυπαρισσία. Περπατήστε στην παλιά πόλη, με το βυζαντινό κάστρο να δεσπόζει στην κορυφή του λόφου που περιστοιχίζεται από πανύψηλα κυπαρίσσια.

Η Φιγάλεια
Υπήρξε με το όνομα αυτό από την αρχαιότητα. Φτάνοντας θα δείτε μερικά τούρκικα σπίτια και δύο τζαμιά. Στις αρχαίες Βάσσες, κοντά στην Ανδρίτσαινα, σε υψόμετρο 1.130 μ. και μέσα σε άγριο τοπίο προβάλλει ο ναός του Επικούρειου Απόλλωνα. Κατασκευάστηκε από το γνωστό μας Ικτίνο και διακρίνεται για τη μοναδική αρμονία του με την τοποθεσία στην οποία είναι χτισμένος, ίσως επειδή για την ανέγερσή του χρησιμοποιήθηκαν αποκλειστικά ντόπια υλικά. Ο ναός είναι πάρα πολύ καλά διατηρημένος και θεωρείται μοναδικό μνημείο παγκόσμιας αρχιτεκτονικής. Περνώντας από την καταπράσινη Ανδρίτσαινα σταθείτε να ξαποστάσετε στην κεντρική πλατεία που τη σκεπάζει ένας τεράστιος πλάτανος και περπατήστε στα δρομάκια της.

Διασχίζοντας τη Νέδα
Από τη Φιγάλεια ξεκινά το μονοπάτι για το πέρασμα της Νέδας, μια καταπληκτική διαδρομή στην κοίτη του ποταμού που περνά από σήραγγες, πηγές και καταρράκτες. Το Στόμιο είναι μια μεγάλη σήραγγα, μήκους 100 μ., που έχει τη μορφή σπηλιάς, με δύο μάλιστα επίπεδα. Εκεί βρίσκουν καταφύγιο πολλά ζώα και πουλιά. Ετοιμαστείτε λοιπόν για μια πρωτόγνωρη περιπατητική εμπειρία. Πριν την είσοδο του Στομίου και σε απόσταση 150 μ. από την κοίτη της Νέδας, ένα καταπληκτικό θέαμα θα σας κόψει την ανάσα. Οι καταρράκτες της Φιγάλειας με τα ορμητικά νερά τους να ξεπροβάλλουν μέσα από ένα άγριο φαράγγι και να διασχίζουν δύο τεράστιους μυτερούς βράχους. Είναι κάτι το συγκλονιστικό! Από κει θα προχωρήσετε και θα συνεχίσετε την πεζοπορία, η οποία σας πληροφορούμε ότι είναι σχετικά επικίνδυνη λόγω της ολισθηρότητας της όχθης. Σε κάποια σημεία μάλιστα ίσως χρειαστεί να κολυμπήσετε σε μερικές από τις λίμνες που σχηματίζει το ποτάμι και επειδή ο καιρός δεν είναι και ιδανικός για? ψυχρολουσίες, είναι καλύτερα να προτιμήσετε να παρακάμψετε αυτά τα σημεία σκαρφαλώνοντας. Το πέρασμα ολοκληρώνεται με την κατάβαση ως τις εκβολές, στον Κυπαρισσιακό κόλπο.

Πληροφορίες
Μετάβαση: Έχετε σαν βάση των εξορμήσεών σας την Κυπαρισσία, που απέχει 270 χλμ. από την Αθήνα μέσω Τρίπολης-Μεγαλόπολης. Στην Κυπαρισσία μπορείτε να φτάσετε και με λεωφορείο του ΚΤΕΛ (τηλ.: 210-5134293) ή με τρένο (τηλ. ΟΣΕ: 210-5297777). Από εκεί θα κάνετε 25 χλμ. για να φτάσετε στη Φιγάλεια και μετά αρχίζει η πεζοπορία για το πέρασμα της Νέδας.

Διαμονή: Αν μείνετε στην Κυπαρισσία, σας προτείνουμε τα Κανελλάκης (τηλ.: 24464), Τσολαρίδης (τηλ.: 22145), Απόλλων (τηλ.: 24411) και Βασιλικόν (τηλ.: 22655). Στην Ανδρίτσαινα μείνετε στο Θεοξένια (τηλ.: 22219).

Χρήσιμα: * Κυπαρισσία: Αυτόματο: 27610, Δήμος: 22210, Αστυνομία: 62230 * Ανδρίτσαινα: Αυτόματο: 26260, Δήμος: 22236, Αστυνομία: 22209

Φαγητό: Πολύ νόστιμο φαγητό θα γευθείτε στην Ανδρίτσαινα στην Ταβέρνα Τσιγουρή. Στην Κυπαρισσία τα περισσότερα εστιατόρια βρίσκονται στο λιμάνι. Καθίστε λοιπόν στου Μαρτσέλου και στα Ποράκια.

Διασκέδαση: Η Κυπαρισσία έχει νυχτερινή ζωή.

Αγορές: Τα ντόπια προϊόντα, και κυρίως το πασίγνωστο μεσσηνιακό λάδι, είναι πολύ καλής ποιότητας. Θα βρείτε εσπεριδοειδή και εποχιακά κηπευτικά, καθώς και χωριάτικη φέτα.

(πηγή: www.7merestv.gr, 31/10/2008)

Ανδρίτσαινα

Mια πέτρινη πολιτεία στην καταπράσινη πλαγιά του βουνού. Παλιά αρχοντικά και πλακόστρωτα καλντερίμια. Αμφιθεατρικές γειτονιές με απαράμιλλη θέα. Η κωμόπολη της Ανδρίτσαινας, αν και διοικητικά υπάγεται στο νομό Ηλείας, διατηρεί στενούς δεσμούς αίματος με τα χωριά της Αρκαδίας, αφού ανήκουν στον ίδιο ορεινό όγκο.

Η Ανδρίτσαινα είναι ένας από τους ωραιότερους προορισμούς της χώρας μας. Όσοι την ανακαλύπτουν, απολαμβάνουν την απόλυτη ηρεμία και ομορφιά. Μπορεί να μη διαθέτει τις πολυτελείς υποδομές άλλων ορεινών θέρετρων, όμως αυτό της δίνει μια αυθεντικότητα, την αίσθηση μιας Ελλάδας άλλης δεκαετίας.
Το Λαογραφικό Μουσείο, που στεγάζεται στο Αρχοντικό Κανελλόπουλου, κρατάει σήμερα τις μνήμες της ακμής της, τότε που υπήρξε μια από τις μεγαλύτερες και σημαντικότερες πόλεις της Πελοποννήσου, στα χρόνια μετά την επανάσταση του 1821. Η Νικοπούλειος Βιβλιοθήκη, από τις σπουδαιότερες βιβλιοθήκες των Βαλκανίων, διατηρεί πλούσια συλλογή από σπάνια βιβλία και χειρόγραφα του 16ου και 17ου αιώνα. Στον κεντρικό δρόμο θα συναντήσετε την Τρανή Βρύση, την αρχαιότερη της Πελοποννήσου, χτισμένη το 1724.
Η ευρύτερη περιοχή προσφέρει μια μεγάλη ποικιλία από ιστορικά μνημεία, φαράγγια, ποτάμια με πέτρινα γεφύρια, καταρράκτες. Γραφικά ορεινά χωριά, όπως η Αμπελιώνα (14 χλμ.) και η Θεισόα (13 χλμ.). Και ακόμα, πεζοπορίες, rafting και canoe-kayak στον ποταμό Λούσιο, διαδρομές 4Χ4 και ποδηλασία βουνού, για όσους προτιμάνε πιο περιπετειώδη weekends.
Ένας από τους μεγαλύτερους πόλους έλξης της περιοχής είναι ο Ναός του Επικούριου Απόλλωνα, που απέχει μόλις 13 χιλιόμετρα από την Ανδρίτσαινα. Κτισμένος τον 5ο π.Χ. αιώνα από τον Ικτίνο, σήμερα συγκαταλέγεται στα Μνημεία Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO. Από τον αρχαιολογικό χώρο του ναού, κατηφορίζουμε προς το χωριό Άνω Φιγαλεία (8 χλμ.), επισκεπτόμαστε τα ερείπια της αρχαίας Φιγαλείας, και από εκεί καταλήγουμε στο φαράγγι της Νέδας, ένα από τα ωραιότερα φαράγγια της Ελλάδας, που άρχισε να γίνεται γνωστό μόλις τα τελευταία χρόνια. Η Νέδα είναι ο μοναδικός ποταμός με γυναικείο όνομα. Το καλοκαίρι, ένα μπάνιο στα σμαραγδένια νερά των λιμνών που δημιουργούν οι καταρράκτες του, είναι η ανταμοιβή ενός δύσκολου αλλά μαγευτικού trekking.
Στα 29 χιλιόμετρα από την Ανδρίτσαινα, στα πόδια του επιβλητικού της κάστρου του 13ου αιώνα, απλώνεται η πετρόχτιστη Καρύταινα, το Τολέδο της Ελλάδας, όπως την αποκαλούν. Δεν είναι σπάνιες οι νύχτες που η ομίχλη τυλίγει το φωτισμένο κάστρο, κάνοντάς το να μοιάζει με οπτασία που κρέμεται από τον ουρανό. Λίγο έξω από το χωριό, στο γεφύρι του Ατσίχολου, βρίσκεται η αφετηρία του rafting στον ποταμό Λούσιο. Συνεχίζοντας στον ίδιο δρόμο, μετά από 13 χλμ. θα συναντήσουμε το όμορφο χωριό Μαράθα (Βλαχορράφτη), με τον καταρράκτη Βροντού.
Η λίστα των αξιοθέατων θα μπορούσε να συνεχιστεί με ακόμα περισσότερα χωριά, κάστρα, τοπία… Όμως, καλύτερα μπείτε στο αυτοκίνητο και ακολουθείστε τους μικρότερους δρόμους. Περπατήστε στα δασικά μονοπάτια. Και ανακαλύψτε τη δική σας ορεινή Ηλεία.

INFO
Πώς θα φτάσετε
Η Ανδρίτσαινα απέχει περίπου 250 χιλιόμετρα από την Αθήνα. Αν και οι περισσότεροι ακολουθούν το δρόμο μέσω Μεγαλόπολης, σας προτείνω την εξαιρετικά όμορφη διαδρομή μέσω Βυτίνας - Δημητσάνας - Στεμνίτσας, που είναι μόνο κατά ελάχιστο μεγαλύτερη.

Πού να μείνετε
Στον παραδοσιακό πέτρινο ξενώνα Αυγερινός - Συράκος, με τζάκι στο δωμάτιό σας (26260 22314)
Στην πανσιόν Επικούρειος Απόλλων, στο κέντρο του χωριού, με πολύ καθαρά και περιποιημένα δωμάτια (26260 22840)
Στο ξενοδοχείο Theoxenia, στην είσοδο της Ανδρίτσαινας (αν έρχεστε από τη Μεγαλόπολη), με θαυμάσια θέα της γύρω περιοχής (26260 22219)
Στο καινούργιο, ωραίο ξενοδοχείο Απολλώνιον, 1 χλμ. περίπου έξω από το χωριό, στο δρόμο προς Πύργο (26260 22900)
Στο Αρχοντικό Δέδε, ξενώνα που στεγάζεται σε διατηρητέο κτίριο (693 9260898)

Πού να φάτε
Ταβέρνα ο Πάπαρης. Γίδα βραστή, σούβλα, και ποικιλία ψητών.
Το Πέτρινο. Ωραίος χώρος και ψητά στα κάρβουνα.
Εστιατόριο του Σελούλη. Δίπλα στο καφενείο Επικούρειος.
Απόλλων, με ποικιλία νόστιμων μαγειρευτών.
Ψησταριά η Ανδρίτσαινα. Εκτός από τα ψητά, δοκιμάστε τις πίτες και τα γλυκά της Έλσας.
Το Πεύκο. Καφέ - εστιατόριο, το καλοκαίρι με τραπεζάκια έξω.
Εστιατόριο Τσιγουρή. Καλά μαγειρευτά.

Για καφέ/ποτό
Καφενείο Επικούρειος Απόλλων. Παλιό αυθεντικό καφενείο, θαυμάσιος χώρος και άριστος ελληνικός καφές.
Scabroso. Μπαρ με πολύ
ατμοσφαιρικό χώρο και καλά ποτά.
Άρωμα Εποχής. Music-cafe με ωραία μουσική, ποτά, και πολύ καλό καπουτσίνο.
Πριν φύγετε, αγοράστε παραδοσιακές χυλοπίτες και ρίγανη.

(πηγή: www.athensvoice.gr, 30/10/2008)

Ορεινή Αρκαδία: Γραφική και πανέμορφη

Τα χωριά της είναι το ένα πιο όμορφο από το άλλο, ενώ η φύση μαγεύει τον επισκέπτη με τα χρώματα και την ηρεμία της.

Ο Νομός Αρκαδίας προσφέρεται για ένα απολαυστικό διήμερο κι αυτό γιατί τα πανέμορφα παραδοσιακά χωριά του θα σας χαρίσουν εικόνες που θα σας μείνουν αξέχαστες. Θα ξεκινήσετε την περιήγησή σας από την Τρίπολη, με πρώτη στάση το Λεβίδι που βρίσκεται 25 μόλις χιλιόμετρα βορειοδυτικά της και είναι χτισμένο σε δύο λόφους στα 850 μέτρα υψόμετρο. Εκεί θα ­ανεβείτε αν είστε φαν του σκι και της ορειβασίας. Πολύ κοντά στην Τρίπολη, στα 38 χιλιόμετρα, θα συναντήσετε άλλη μια γραφική πόλη, τη Βυτίνα, με σπίτια χτισμένα από το ντόπιο μαύρο μάρμαρο μέσα σε ένα μοναδικό τοπίο. Τα δάση που την τυλίγουν είναι υπέροχα.

Δημητσάνα
Προχωρήστε στη Δημητσάνα, μια καλοδιατηρημένη πόλη που μοιάζει με ζωντανό μουσείο της πλούσιας παράδοσης της περιοχής. Χτισμένη επάνω από το εκπληκτικής ομορφιάς Φαράγγι του Λούσιου, με τα ψηλά πέτρινα σπίτια της αποτελεί έναν από τους δημοφιλέστερους προορισμούς. Περπατήστε στους γραφικούς δρόμους της, επισκεφθείτε το Εκκλησιαστικό Μουσείο και τη βιβλιοθήκη με τις σπάνιες εκδόσεις. Λίγο έξω από το χωριό, το Μουσείο Υδροκίνησης αξίζει μια στάση. Πρόκειται για ένα χώρο μοναδικό στην Ελλάδα και αναφέρεται στην προβιομηχανική τεχνολογία που χρησιμοποιούνταν στην περιοχή.

Στεμνίτσα
Η γειτονική Στεμνίτσα έχει κι αυτή τη δική της ομορφιά. Περπατώντας μέσα στα πέτρινα στενά της θα αισθανθείτε ότι κάνετε ένα ταξίδι στο παρελθόν. Πιείτε το καφεδάκι σας στην πανέμορφη πλατεία της, επισκεφθείτε το Λαογραφικό Μουσείο και τη Σχολή Αργυροχρυσοχοΐας, τη συνοικία Παλαμηδέικα, την καταπράσινη πλαγιά της Πέρα Μεριάς και το Μοναστήρι της Ζωοδόχου Πηγής. Μέσω ενός χωματόδρομου θα φτάσετε και ως τον άξιο λόγου αρχαιολογικό χώρο της Γόρτυνας.

Το φαράγγι
Φυσικά, αφού φτάσατε ως τη Δημητσάνα και τη Στεμνίτσα, θα ­επισκεφθείτε και το Φαράγγι του Λούσιου. Περπατώντας 15 λεπτά περίπου, θα φτάσετε στη Μονή Προδρόμου, η οποία κρέμεται κυριολεκτικά από πάνω. Η Μονή Φιλοσόφου θα σας εντυπωσιάσει με το Κρυφό Σχολειό της. Τέλος, στη Μονή Αιμυαλών δώστε προσοχή στις τοιχογραφίες του Ναυπλιώτη ζωγράφου Δημήτρη Μόσχου. Η Ζάτουνα με τα πετρόχτιστα σπίτια της, τα Λαγκάδια με τα εντυπωσιακά αρχοντικά τους, το Ελληνικό, το Ζυγοβίτσι με τη θαυμάσια θέα, η πνιγμένη στο πράσινο Ελάτη, τα Μαγούλιανα, χτισμένα ψηλά, στα 1.357 μέτρα, και άλλα, πολλά πανέμορφα χωριά μπορούν να αποτελέσουν μερικές ακόμη στάσεις του ταξιδιού σας και να το κάνουν ακόμα πιο μαγευτικό.

Πληροφορίες
Μετάβαση: Αν έχετε ΙΧ θα διανύσετε 165 χλμ. μέχρι την Τρίπολη και από εκεί 30-50 χλμ. για τις γύρω διαδρομές. Αλλιώς θα πάρετε από την Αθήνα το λεωφορείο του ΚΤΕΛ (τηλ.: 210-5132834) ή το τρένο (τηλ.: 210-5131601) και από την Τρίπολη το τοπικό λεωφορείο (τηλ.: 2710-224311).

Διαμονή: Στην Τρίπολη στο Ανακτορικόν (τηλ.: 2710-222545). Στη Βυτίνα στην Αίγλη (τηλ.: 27950-22216) και στο Μαίναλον (τηλ.: 27950-22217). Στο δρόμο από Στεμνίτσα προς Ελάτη στο Σαλέ Ελάτη (τηλ.: 27950-22900), στη Δημητσάνα στο Δημητσάνα (τηλ.: 27950-31518), στον Ξενώνα Καζάκου (τηλ.: 27950-31660), στον Ξενώνα Κουστένη (τηλ.: 27950-31571) και στον Πύργο Ξενιού (τηλ.: 27950-31750).

Χρήσιμα: Αυτόματο Τρίπολης: 2710. Αστυνομία: 224847. Δήμος: 222235. Ταξί: 226220.

Φαγητό: Στη Βυτίνα το Αρχοντικό της Αθηνάς έχει θαυμάσια κρέατα και η Κληματαριά καλομαγειρεμένες παραδοσιακές συνταγές. Στου Καμπέα, στο δρόμο από τη Βυτίνα προς τα Λαγκάδια θα απολαύσετε χειροποίητα ζυμαρικά. Στη Δημητσάνα ξεχωρίσαμε το Μπαρουτάδικο, Το λημέρι του Τρύπα και την Καλή θέα. Στη Στεμνίτσα ο Σαρακινιώτης είναι πολύ καλή ψησταριά και το Συμπόσιο σερβίρει νόστιμες ελληνικές σπεσιαλιτέ.

Αγορές: Τυροκομικά προϊόντα, μέλι, γλυκά του κουταλιού, ζυμαρικά. Στη Βυτίνα θα βρείτε ξυλόγλυπτα, ενώ στη Στεμνίτσα είδη αργυροχρυσοχοΐας.

(πηγή: www.7merestv.gr, 17/10/2008)

Η Αρκαδία επωφελείται του μύθου της

Υπάρχουν 70 πόλεις στον κόσμο με το όνομα Αρκαδία και από αυτές οι 25 μόνο στις ΗΠΑ. Υπάρχουν προϊόντα και επιχειρήσεις που φέρουν την ποιητική ονομασία Arcadia. Διόλου τυχαίο αν σκεφτεί κανείς ότι και μόνο το άκουσμα της λέξης «Αρκαδία» προκαλεί βαθείς συνειρμούς στις συνειδήσεις με δυτική κουλτούρα. Γιατί, η Αρκαδία «είναι μια εικόνα στον ορίζοντα που μας θέλγει, είναι η σαγήνη προς το καλό». Αυτή η μυθική διάσταση της Αρκαδίας, μιας ιδέας ρευστής στον χρόνο, συνυφασμένης με την ευτυχία, καλείται τώρα να γίνει κτήμα και των ίδιων των σύγχρονων Αρκάδων μέσα από ένα πρόγραμμα που μόνο καλό έχει να φέρει στην περιοχή.

Η σύγχρονη ζωή

«Ζητούμενο είναι η πραγματική Αρκαδία και η νοερή «Αρκαδία» να γίνουν συγκοινωνούντα δοχεία», λέει ο ελληνιστής Πέδρο Ολάγια, ο άνθρωπος που έβαλε τον σπινθήρα στην ιδέα και έφθασε στο κατώφλι να υποδέχεται αύριο διακεκριμένους διανοούμενους και επιχειρηματίες στην Αρχαία Μαντινεία.

«Ιδρύουμε τη «Διεθνή Αρκαδική Εταιρεία» με σκοπό να φέρει κοντά ανθρώπους, που συνεργαζόμενοι αξιοποιούν τεχνογνωσία, πόρους, καλές πρακτικές επαναπροσδιορίζοντας το ουσιώδες και προτείνοντας λύσεις για τα προβλήματα της σύγχρονης κοινωνίας». Αυτήν την αποστολή θα την αναλάβει το Κέντρο Προβολής του Αρκαδικού Κεκτημένου που θα επιχειρήσει να κάνει συνείδηση την πολιτιστική διάσταση του χώρου. «Μας ενδιαφέρει οι σύγχρονοι Αρκάδες να γίνουν από μόνοι τους θεματοφύλακες αυτής της παράδοσης», λέει ο Πέδρο Ολάγια, συγγραφέας, μεταξύ άλλων του βιβλίου «Ευδαίμων Αρκαδία» (ένα μεγάλο νοερό ταξίδι στον δυτικό πολιτισμό ιχνηλατώντας το αρκαδικό στοιχείο).

Είναι εντυπωσιακό πόσο διαδεδομένη είναι η ιδέα της «Αρκαδίας» στο εξωτερικό, ακόμη και στην Απω Ανατολή. Ο Πέδρο Ολάγια λέει ότι στην Ιαπωνία μία πρόσφατη έκθεση για την «Ευτυχία» ξεκινούσε με την ιδέα της Αρκαδίας. «Κάθε περιοχή του κόσμου αναζητεί στοιχεία από την παράδοσή της ώστε να τα περάσει στη διεθνή συνείδηση και πάνω εκεί να στηρίξει την τουριστική της ανάπτυξη. Η Αρκαδία τα έχει όλα έτοιμα».

Σε ένα παλιό τουριστικό περίπτερο στην Αρχαία Μαντινεία, το οποίο θα μετατραπεί σε έδρα των ευγενών αυτών σκοπών, θα φιλοξενηθεί το διεθνές συνέδριο από αύριο με συμμετοχή πολλών προσωπικοτήτων. Κύριος ομιλητής θα είναι ο καθηγητής ελληνικού πολιτισμού και φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου South Florida κ. John P. Anton, επίτιμος πρόεδρος της διοργανώτριας Διεθνούς Αρκαδικής Εταιρείας. Θα έρθουν επίσης: Τζέιμς Ρόι από το Πανεπιστήμιο του Νότιγχαμ, Ντενίζ Γιλμπ από την πόλη Arcadia της Καλιφόρνια, Νίκολας Μπουριό από την Τέιτ Γκάλερι, και πολλοί ακόμη.

Το θέμα είναι να γίνει η σύνδεση με την τοπική κοινωνία. Η οικονομία της περιοχής με τα προϊόντα της, τα κρασιά της και τις φυσικές ομορφιές της, τους ξενώνες και τα αρχοντικά σε συνδυασμό με τις αρχαιότητες και το, απαράλλαχτο από την αρχαιότητα σε πολλά σημεία της, τοπίο, θα έχει πολλά να ωφεληθεί. Οταν λειτουργήσει το Κέντρο, θα γίνονται εκπαιδευτικά προγράμματα σε συνεργασία με σχολεία ούτως ώστε τα παιδιά να κατανοήσουν τη δύναμη που έχει η λέξη «Αρκαδία» για τη διεθνή κοινότητα.

«Η «Αρκαδία» δεν έχει καμιά σχέση με ουτοπικές εκδοχές της κοινωνίας», λέει ο Πέδρο Ολάγια. «Δεν εμπεριέχει καμιά συνταγή για το πώς πρέπει να ζήσει κανείς. Είναι μια εικόνα στον ορίζοντα που κάθε εποχή την προσεγγίζει».

Info Διεθνές συμπόσιο για την ίδρυση του Διεθνούς Δικτύου «Αρκαδία» και τη δημιουργία του Κέντρου Προβολής του Παγκόσμιου Αρκαδικού Κεκτημένου. Αρχαία Μαντινεία, 29-31 Αυγούστου. www.isarcadia.org

(πηγή: www.kathimerini.gr, 28/8/2008)

Πάσχα: Πού θα γιορτάσετε παραδοσιακά

Ορθόδοξη κατάνυξη, καθολικές επιδράσεις και παγανιστικές μνήμες πρωταγωνιστούν στα κατά τόπους πασχαλινά δρώμενα που δίνουν μοναδικό χρώμα και τοπική γεύση στην πιο ελληνική γιορτή του χρόνου. Ακολουθούν μερικές από τις καλύτερες στιγμές του Πάσχα αλά ελληνικά, με φόντο την ανθισμένη ύπαιθρο, ατμοσφαιρικές πολιτείες και πανέμορφα νησιά.

Κέρκυρα
Ο ΤΟΠΟΣ: Οι ιταλιάνικες πλατείες και τα καντούνια του Καμπιέλο γίνονται το σκηνικό για το πιο ξεχωριστό Πάσχα στην Ελλάδα. Οι ενετικές παραδόσεις συναντούν την ορθόδοξη κατάνυξη, ενώ το θρησκευτικό
αίσθημα απογειώνεται υπό τους ήχους των φιλαρμονικών και των «μπότηδων» (κανατιών) που σπάνε στη Σπιανάδα.
ΤΟ ΔΡΩΜΕΝΟ: Η περιφορά των επιταφίων υπό τους ήχους των φιλαρμονικών, η μεγαλοπρεπής λιτανεία του σκηνώματος του Αγίου Σπυρίδωνα το πρωί του Μεγάλου Σαββάτου, η αναβίωση του εθίμου των μπότηδων με τα πήλινα κανάτια που πετιούνται από τα μπαλκόνια και,
βέβαια, η θεαματική κορύφωση το βράδυ της διπλής Ανάστασης, που αρχίζει από την καθολική μητρόπολη και ολοκληρώνεται στην εκκλησία της Αγίας Παρασκευής στη Σπιανάδα, με τα πυροτεχνήματα να βάφουν τον ουρανό κόκκινο.
TIP: Το μεσημέρι της Κυριακής των Βαΐων σερβίρεται το παραδοσιακό «στακοφίσι», που έχει τις ρίζες του στην Αγγλοκρατία (stock-fish): μπακαλιάρος, που βράζεται με πατάτες, σκόρδο, πιπέρι και λεμόνι. Το βράδυ της Ανάστασης, το τραπέζι περιλαμβάνει τσιλίχουρδα (η κερκυραϊκή
εκδοχή της μαγειρίτσας), φογάτσες (βενετσιάνικης καταγωγής τσουρέκια) και κολομπίνες, χριστόψωμα σε σχήμα περιστεριού, που στολίζονται με κόκκινο αυγό και βαμμένα φτερά.

Πάτμος
Ο ΤΟΠΟΣ: Τα, ούτως ή άλλως,
μεταφυσικά vibes του νησιού της Αποκάλυψης απογειώνονται με τις κατανυκτικές τελετουργίες, με το
μεθυστικό άρωμα από τις σκορπισμένες λεβάντες και το ανθόνερο, ενώ τα σοφιστικέ στέκια της Χώρας σφύζουν από ζωή.
ΤΟ ΔΡΩΜΕΝΟ: Συγκινητική στιγμή βυζαντινής μεγαλοπρέπειας η λειτουργία του Νιπτήρος τη Μεγάλη Πέμπτη στη δαφνοστολισμένη πλατεία Ξάνθου, όπου στήνεται η ξύλινη εξέδρα και το πορφυρό χαλί και ο ηγούμενος της μονής στο ρόλο του Χριστού πλένει τα πόδια των δώδεκα μαθητών. Τη Μεγάλη Παρασκευή στη μικρή, καταπράσινη κοιλάδα της Συκαμιάς, με το υπέροχο εκκλησάκι του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου και τα ερείπια του Ρωμαϊκού Λουτρού, μια μικρή οικοτεχνία παρασκευάζει ευωδιαστό ανθόνερο. Κατανυκτική η Ανάσταση στο μεσαιωνικό μοναστηριακό συγκρότημα χωρίς μικρόφωνα και βεγγαλικά.
TIP: Το... σαβουάρ βιβρ της Μεγάλης Εβδομάδας δεν περιλαμβάνει μόνο κατάνυξη. Μετά τη συνάντηση των επιταφίων στην πλατεία της Αγίας Λεβιάς στη Χώρα, είναι αμαρτία να μην πιεις ένα ποτό στη διπλανή «Παλιά Αστιβή», ενώ μετά το «Χριστός Ανέστη», το έθιμο επιβάλλει μαγειρίτσα στον «Βαγγέλη» ή στο «Balcony View» στη Χώρα και στον «Γρηγόρη» στη Σκάλα.

Λεωνίδιο
Ο ΤΟΠΟΣ: Κοντινό και ανοιξιάτικο, με ωραία αρχοντικά και τον περίφημο κόκκινο βράχο να γίνεται ακόμη πιο κόκκινος καθώς τα πολύχρωμα χάρτινα φαναράκια πλημμυρίζουν τον ουρανό. Τέλειος συνδυασμός
θάλασσας (βοτσαλωτά λιμανάκια)
και βουνού (ο Κοσμάς με την αρχετυπική πλατεία ορεινού χωριού είναι η πύλη για εκδρομές στον καταπράσινο Πάρνωνα).
ΤΑ ΔΡΩΜΕΝΟ: Το Μεγάλο Σάββατο, με το που θα πει ο παπάς το «Χριστός Ανέστη», ο ουρανός γεμίζει πολύχρωμα χάρτινα αερόστατα που στη βάση τους έχουν αναμμένο στουπί και ο κόκκινος βράχος που δεσπόζει πάνω από την πόλη παίρνει ένα εντυπωσιακό πορφυρό χρώμα. Οι εορτασμοί αρχίζουν τη Μεγάλη Παρασκευή με τα «καλλιστεία» των επιταφίων και το κάψιμο του Ιούδα και ολοκληρώνονται την Κυριακή με παραδοσιακό γλέντι στην πλατεία.
TIP: Αν θέλετε να αποφύγετε τη βαβούρα του οικισμού, ανεβείτε μέχρι τη Μονή της Παναγίας της Έλωνας που μοιάζει χωμένη μες στον κόκκινο βράχο στο δρόμο από το Λεωνίδιο προς τον Κοσμά, για να παρακολουθήσετε κάποια από τις λειτουργίες της Μεγάλης Εβδομάδας σε μοναστηριακή ατμόσφαιρα.

Μετέωρα
Ο ΤΟΠΟΣ: Ακόμα κι αν δεν διακρίνεστε για τα θρησκευτικά σας αισθήματα, τα Μετέωρα σίγουρα θα σας βάλουν στο κλίμα της πασχαλινής κατάνυξης. Η άνοιξη βρίσκεται στις ομορφιές της: αγριολούλουδα
ξεπροβάλλουν απ' τις σχισμές των βράχων και βιολέτες στα κηπάκια των μοναστηριών.
ΤΟ ΔΡΩΜΕΝΟ: Μην περιμένετε φασαριόζικα έθιμα. Η απόλυτα κατανυκτική ατμόσφαιρα είναι το ζητούμενο. Η μυρωδιά του λιβανιού και του κεριού που ζυμώνουν οι καλόγριες στον 'Αγιο Στέφανο πλανιέται στην ατμόσφαιρα, οι επιτάφιοι στολίζονται διακριτικά. Οι λειτουργίες στις μονές ξεκινούν στις 7 το απόγευμα και τελειώνουν γύρω στις 9.30 το βράδυ. Το βράδυ της Ανάστασης αρχίζει στις 9 μ.μ., οι πόρτες των μοναστηριών ανοίγουν στις 12 μετά το «Χριστός Ανέστη», για να φύγουν όσοι θέλουν, και ξανανοίγουν μετά από μιάμιση περίπου ώρα.
TIP: Η πιο εύκολη στην πρόσβαση μονή (είναι σημαντικό για τις νυχτερινές ώρες) είναι αυτή του Αγίου Στεφάνου, όπου το αυτοκίνητο φτάνει στο προαύλιο του μοναστηριού.

Όλυμπος Καρπάθου
Ο ΤΟΠΟΣ: Τις Ολυμπίτισσες τις αναγνωρίζεις στο πλοίο από τις παραδοσιακές φορεσιές τους που τις φοράνε όλο το χρόνο. Τη Μεγάλη Εβδομάδα τις αλλάζουν με το καβάι, μια πένθιμη ενδυμασία με βυζαντινές ρίζες. Αληθινή εμπειρία το Πάσχα σ' αυτό το δύσβατο χωριό της Καρπάθου, όπου οι παραδόσεις εξακολουθούν να αποτελούν βίωμα.
ΤΟ ΔΡΩΜΕΝΟ: Τη Μεγάλη Παρασκευή οι Ολυμπίτες πενθούν τον Χριστό σαν δικό τους άνθρωπο, κλαίγοντας γοερά καθώς στολίζουν τον επιτάφιο. Την Κυριακή του Πάσχα η πολιτεία πλημμυρίζει χαρά και δονείται από ξεσηκωτικούς χορούς, λύρες, τσαμπούνες και λαούτα. Τα σταυροκούλουρα και λαμπροκούλουρα, που φουρνίζονταν όλη την εβδομάδα στους χτιστούς σπιτικούς φούρνους, και το οφτό (κατσικάκι ή αρνί) καταναλώνονται μέσα σε χαρμόσυνη ατμόσφαιρα.
TIP: Το γλέντι κρατά ως και την Τρίτη του Πάσχα, που είναι η μέρα των κερασμάτων σε γνωστούς και ξένους.

Σαντορίνη
Ο ΤΟΠΟΣ: Η Καλντέρα χάνει προσωρινά την αγριάδα της και γεμίζει αγριολούλουδα (ιδανική εποχή να την περπατήσετε, ακολουθώντας το μονοπάτι που συνδέει το Ημεροβίγλι με την Οία), ενώ οι φράγκικες πινελιές, με αποκορύφωση τη γειτονιά των Καθολικών στα Φηρά, δίνουν έναν έξτρα ατμοσφαιρικό τόνο στην ανοιξιάτικη Σαντορίνη.
ΤΟ ΔΡΩΜΕΝΟ: Πάσχα στη Σαντορίνη ίσον Επιτάφιος στον Πύργο,
σ' ένα από τα πιο όμορφα και ανερχόμενα χωριά του νησιού. Τη Μεγάλη Παρασκευή το χωριό λάμπει από μακριά. Τα δρομάκια στολίζονται με ντενεκεδένια λυχναράκια και η περιφορά γίνεται σε κατανυκτική ατμόσφαιρα. Ήδη από το Σάββατο του Λαζάρου τα σοκάκια της μεσαιωνικής καστροπολιτείας μοσχοβολάνε αρισμαρί (δεντρολίβανο), με το οποίο ντύνουν το δεκαεπτάμετρο σταυρό. Το πρωί του Μεγάλου Σαββάτου, μετά την αναπαράσταση της Σταύρωσης, στρώνεται τραπέζι με χταπόδι στα κάρβουνα.
TIP: Για να είστε στην καρδιά του Πύργου, κλείστε μία από τις σουίτες του πολυτελούς αρχοντικού «Zannos Melathron» (22860/28220) στον παραδοσιακό οικισμό. Στην είσοδο του χωριού θα βρείτε και το ξενοδοχείο «Ορίζοντες» (22860/27045).

Αμοργός
Ο ΤΟΠΟΣ: Ξεχάστε τις ηλιοκαμένες, σεληνιακές Κυκλάδες του καλοκαιριού και προετοιμαστείτε για λιβάδια με μαργαρίτες στα μικρά χωράφια της Κάτω Μεριάς και μονοπάτια που ευωδιάζουν από τα αρωματικά φυτά που ξεφυτρώνουν μέσα απ' τις ξερολιθιές.
ΤΟ ΔΡΩΜΕΝΟ: Τα έθιμα είναι
ζωντανά και οι γεύσεις αξέχαστες, με το εκπληκτικό γεμιστό κατσικάκι που μοσχομυρίζει δεντρολίβανο να κλέβει την παράσταση. Μυσταγωγία η περιφορά του Επιταφίου με τις δάδες και τα θυμιατά αναμμένα έξω από κάθε νοικοκυριό και τις γυναίκες να ραντίζουν με κολόνιες τον Χριστό και τους περαστικούς. Την ημέρα της Λαμπρής ανεβείτε στα Θολάρια για το κάψιμο του Ωβραίου, μετά τον Εσπερινό της Αγάπης που κλείνει με ομαδικά παιχνίδια στο προαύλιο της εκκλησίας.
TIP: Μοναδική αφορμή για να περιπάτους στα παλιά λιθόστρωτα μονοπάτια, που αυτή την εποχή ευωδιάζουν άγριο φασκόμηλο, είναι οι εντυπωσιακές λιτανείες των εικόνων της Παναγίας Χοζοβιώτισσας (αμέσως μετά το Πάσχα) που γίνονται σε όλα τα χωριά του νησιού.

Ζάκυνθος
Ο ΤΟΠΟΣ: Λευκά περιστέρια και μεταμεσονύχτιοι Επιτάφιοι, πυροτεχνήματα με φόντο τα φωταγωγημένα πλοία του λιμανιού που σφυρίζουν, φιλαρμονικές, μπότηδες και ταμπουρλονιάκαρα σ' ένα βέρο επτανησιακό Πάσχα.
ΤΟ ΔΡΩΜΕΝΟ: Τη Μεγάλη Παρασκευή η περιφορά του Εσταυρωμένου αρχίζει στις δύο το μεσημέρι από τον καθεδρικό ναό του Αγίου Νικολάου και διασχίζει όλη την πόλη με τη συνοδεία της Φιλαρμονικής. Στις τρεις, από την ίδια εκκλησία γίνεται η περιφορά του Επιταφίου, ενώ με την ανατολή του ήλιου (Σάββατο πρωί) ο Δεσπότης σηκώνει την Ανάσταση, αφήνοντας ελεύθερα στον αέρα λευκά περιστέρια, ενώ από το καμπαναριό πετάνε στο δρόμο πήλινα δοχεία, πράγμα που κάνουν όλοι οι κάτοικοι της πόλης ταυτόχρονα. Η Ανάσταση γίνεται φαντασμαγορικά στην πλατεία του Αγίου Μάρκου.
TIP: Την Κυριακή του Θωμά γίνεται στο χωριό Καλυτέρο το πανηγύρι του Αϊ-Λίπιου, που συγκεντρώνει
Ζακυνθινούς απ' όλο το νησί, με οβελία, ντόπιο κρασί και γλέντι με «ταμπουρλονιάκαρα» (έτσι λένε οι Ζακυνθινοί τις λαϊκές κομπανίες).

Χίος
Ο ΤΟΠΟΣ: Τα περβόλια του Κάμπου στα καλύτερά τους μοσχοβολούν σε σημείο υπνωτισμού, κάνοντας τα εκεί αρχοντικά ιδανική βάση διαμονής. Ψυχή του εορτασμού τα χωριά όπου αναβιώνουν οι παραδόσεις - με γνωστότερη το ρουκετοπόλεμο του Βροντάδου.
ΔΡΩΜΕΝΑ: Αξίζει να κάνετε Ανάσταση στη Μέσα Διδύμα και να πάρετε μέρος στο κάψιμο του Ιούδα. Ο φανός, η ειδική κατασκευή όπου καίγεται το ομοίωμα του προδότη, ετοιμάζεται όλη τη Μεγάλη Εβδομάδα. Το βράδυ του Μεγάλου Σαββάτου, μετά την Ανάσταση, του βάζουν φωτιά και γύρω από τη θράκα του στήνεται γλέντι που κρατάει ως το πρωί, με μπριζόλες και κοτόπουλα να ψήνονται στα κάρβουνα.
TIP: Η πιο εκρηκτική Ανάσταση της Χίου γίνεται στο Βροντάδο, όπου αναβιώνει ο ρουκετοπόλεμος, ένα έθιμο που έχει τις ρίζες του στην Τουρκοκρατία και φέρνει αντιμέτωπες τις δύο ενορίες, του Αγίου Μάρκου και της Παναγίας Ερειθιανής, για το ποια θα κυριαρχήσει. Οι προετοιμάσιες αρχίζουν πολύ πριν και τα σατιρικά τραγούδια ανάμεσα στις δύο ομάδες συζητιούνται για καιρό.

(πηγή: www.athinoramatravel.gr)

Λαγκάδια: η αρχοντιά της πέτρας

Στο βουνό ή τη θάλασσα, κοντά σε αστικά κέντρα ή ακόμα μακρύτερα, τα παραδοσιακά χωριά του Μοριά διατηρούν στο ακέραιο την αρχιτεκτονική τους φυσιογνωμία, το χρώμα και τη γοητευτική ατμόσφαιρα του αυθεντικού χωριού. Ακολουθώντας τα μονοπάτια της παράδοσης, ανηφορίζουμε στην καρδιά της Αρκαδίας, στα πετρόχτιστα Λαγκάδια.

Ανάμεσα σε βουνά και δάση, στην καρδιά της Αρκαδίας, απλώνεται η μυθική γη του τραγοπόδη θεού Πάνα. H διαδρομή που συνδέει την Τρίπολη με την Ηλεία περνά από το κοσμοπολίτικο θέρετρο της Βυτίνας και συνεχίζει με κατεύθυνση δυτική. Στην τοποθεσία Καρκαλού ο δρόμος διχάζεται. Αριστερά οδηγεί στην περίφημη Δημητσάνα και τη Στεμνίτσα και δεξιά συνεχίζοντας για Ηλεία περνά από τα πετρόχτιστα Λαγκάδια. Το μεγάλο αυτό χωριό είναι το πιο ξακουστό μαστοροχώρι του Μοριά και βρίσκεται σε ύψος 800 μέτρων πάνω στις ξερές και κακοτράχαλες πλαγιές του μικρού βουνού Πέντε Αδέλφια. Ολος ο οικισμός είναι ένα πέτρινο κομψοτέχνημα. Τα σπίτια είναι μεγάλα, ευρύχωρα με τρία ή και τέσσερα πατώματα, ξύλινα μπαλκόνια και τετράριχτες κεραμιδένιες στέγες, κτισμένα σε επικλινές έδαφος. Τα πρώτα σπίτια δηλαδή η γειτονιά των Αγ. Αποστόλων, βρίσκονται σε ύψος 600 μέτρων και τα τελευταία, η συνοικία της Αγ. Τριάδας, στα 800. Τα Λαγκάδια είναι πατρίδα της μεγάλης οικογένειας των Δεληγιάννηδων. Τα καφενεδάκια, οι ταβέρνες και τα ξενοδοχεία είναι κτισμένα δεξιά - αριστερά του κεντρικού δρόμου, που κόβει στα δυο το χωριό, με φυσικούς πλακόστρωτους εξώστες και μοναδική θέα. Οι βρύσες τρέχουν άφθονο νερό και ο χαρακτηριστικός ήχος του υγρού στοιχείου, που κυλά ανάμεσα στις πέτρινες πλάκες δημιουργεί όμορφους χαρούμενους σκοπούς.
Από εδώ αν θέλετε μπορείτε να συνεχίσετε ακολουθώντας ασφάλτινους δρόμους και να επισκεφθείτε τα κοντινά χωριά Λευκοθέα, για να εξερευνήσετε το φαράγγι του ποταμού Τουθόα ή να ανηφορίσετε για τις όχθες του ποταμού Λάδωνα, το όμορφο Βυζίκι και τα Τρόπαια. Αξιόλογοι είναι οι οικισμοί Κοντοβάζαινα και Δήμητρα, που βρίσκονται στα βορειοδυτικά της λίμνης και διατηρούν ακόμη πολλά από τα παραδοσιακά τους αρχιτεκτονικά στοιχεία.

(πηγή: www.mototriti.gr)

Στα ποτάμια της Ελλάδας

Ποτάμια ώρα για δράση

Στην Ευρυτανία, ο Αχελώος, ένα από τα πιο όμορφα ποτάμια της Ελλάδας, περνά από φαράγγια, ανοιχτά λιβάδια και παλιές γέφυρες διασχίζοντας ένα πολύ μεγάλο τμήμα της Δυτικής Ελλάδας. Είναι ποτάμι κατάλληλο για όλη την οικογένεια. Προς τα τέλη Μαΐου, μάλιστα, οργανώνονται καταβάσεις του ποταμού για παιδιά που συνδυάζουν και μπάνιο στα κρυστάλλινα νερά του.

Ποταμός για έμπειρους ράφτερ ο Τρικεριώτης, διασχίζει ένα από τα πιο όμορφα φαράγγια της ελληνικής υπαίθρου, με γυμνούς σαθρούς βράχους στην αρχή και πυκνή βλάστηση προς το τέλος της διαδρομής.

Ο Βενέτικος, που κυλά μέσα από καταπράσινα τοπία στην περιοχή των Γρεβενών, χωρίζεται σε δύο κομμάτια. Ο Βενέτικος Α΄, μήκους 6-7 χλμ. (μιάμιση έως δυόμισι ώρες ανάλογα με την ποσότητα των νερών), έχει περάσματα 3ου βαθμού και διασχίζει ένα ανοιχτό πεδίο με δάση και χωράφια, ενώ στη διαδρομή συναντάς τέσσερα πέτρινα γεφύρια του 16ου και του 17ου αιώνα. Εξίσου όμορφο είναι το τοπίο στο Βενέτικο Β΄ με το πέτρινο γεφύρι του Αζίζ Αγά, ένα από τα μεγαλύτερα μονότοξα πέτρινα γεφύρια.

Στη Ναυπακτία, εύκολος και ιδιαίτερα δημοφιλής στους αρχάριους είναι ο Εύηνος. Το πλωτό του κομμάτι, με μήκος περίπου 10 χλμ., περνά στην αρχή από ένα ψηλό πράσινο φαράγγι για να καταλήξει σε ανοιχτές αγροτικές εκτάσεις.

Στην Πελοπόννησο, τώρα, και στην ορεινή Αρκαδία ο Λούσιος περνώντας κοντά απ' την Καρύταινα χωρίζεται σε δυο κομμάτια: το πάνω που μπορούν να το κατέβουν και αρχάριοι και το κάτω που ενδείκνυται μόνο για έμπειρους ράφτερ. Η κατάβαση του πρώτου κομματιού ξεκινά από τη συμβολή του Λούσιου με τον Αλφειό, μέσα από ένα καταπράσινο στενό φαράγγι με πυκνή βλάστηση και ογκώδεις βράχους στην κοίτη του ποταμού.

Ο Βοϊδομάτης στην Ήπειρο είναι ό,τι πρέπει για αρχάριους ράφτερ, χάρη στις μικρές ποσότητες νερού. Σύμφωνα με τους ντόπιους, τα νερά του είναι τόσο καθαρά όπως το μάτι του βοδιού - εξ ου και το όνομα. Η κατάβαση, που εξελίσσεται μέσα σ' ένα πανέμορφο φαράγγι με ψηλά δέντρα, ξεκινά από την πέτρινη γέφυρα της Αρίστης και καταλήγει στο πέτρινο τοξωτό γεφύρι της Κλειδωνιάς. Ο Καλαρίτικος, παραπόταμος του 'Αραχθου, ακολουθεί ένα στενό βραχώδες φαράγγι κάνοντας την κατάβασή του συναρπαστική για τους έμπειρους ράφτερ. Ο ίδιος ο 'Αραχθος, τέλος, κυλά μέσα σ' ένα πολύ όμορφο καταπράσινο τοπίο και είναι πλωτός σε τρία διαφορετικά τμήματά του.

Τι πρέπει να ξέρω: Η κατάβαση ποταμού, το γνωστό μας rafting, γίνεται με φουσκωτές βάρκες και πλήρωμα που αποτελείται από 6 έως 8 κωπηλάτες και έναν επαγγελματία οδηγό. Το ποτάμι έχει πολλή ομορφιά αλλά και άλλη τόση δύναμη γι' αυτό και από τους ειδικούς ακολουθούνται συγκεκριμένοι τρόποι κατάβασης μέσω παραγγελμάτων, ώστε να κινείται με ασφάλεια η βάρκα. Για τα ποτάμια υπάρχουν βαθμοί δυσκολίας. Αυτό σημαίνει ότι μπορείτε να συμμετέχετε μόνο στις καταβάσεις ποταμών που θα σας υποδείξουν οι ειδικοί. Θα πρέπει να έχετε μαζί σας μαγιό, ένα δεύτερο ζευγάρι παπούτσια, ένα μπλουζάκι και πετσέτα. Εκεί θα σας δώσουν ολόσωμη στολή και καλτσάκια από νεοπρέν, σωσίβιο, αντιανεμικό, κράνος και κουπί.

(πηγή: www.athinoramatravel.gr)

Δημητσάνα, Στεμνίτσα, Βυτίνα, Καρύταινα, Λαγκάδια

Νομός
Παραδοσιακά χωριά, όμορφοι οικισμοί, ιστορικό παρελθόν και υπέροχη φύση είναι τα χαρακτηριστικά της Αρκαδίας. Σε όλα τα χωριά θα ζήσετε την ηρεμία της ελληνικής υπαίθρου και θα απολαύσετε ήσυχα Σαββατοκύριακα σε παραδοσιακούς ξενώνες και διαλεκτό φαγητό. Η υποδομή της περιοχής δεν έχει καμία σχέση με αυτήν του παρελθόντος και μέρη όπως η Δημητσάνα, η Στεμνίτσα, η Βιτύνα και η Καρύταινα προσφέρουν αρχιτεκτονική παραδοσιακή ομορφιά, ιστορικά κτίρια και αρχοντιά που θα σας μαγέψει.

Γεύσεις
Στις ταβέρνες, τις ψησταριές και τα παραδοσιακά μαγέρικα θα δοκιμάστε κόκορα κοκκινιστό, στιφάδο, αρνί σούβλας, κοκορέτσι, σπληνάντερο, και κρασί από τις γειτονικές περιοχές. Εκτός από τα ψητά στα κάρβουνα γευτείτε γίδα βραστή, πίτες, τραχανά, φασολάδα και χυλοπίτες.

Αγορές
Θα αγοράσετε γλυκά ταψιού, μέλι, καρύδια, βούτυρο, τυρί, αυγά, ζυμαρικά και εξαίρετες σπιτικές μαρμελάδες. Πολύ καλή είναι η ποιότητα του μελιού και δε θα πρέπει να επιστρέψετε χωρίς να αγοράσετε Μυγδαλάτα που φτιάχνονται με καρύδι. Αγοράστε επίσης παραδοσιακά καλλιτεχνήματα από χρυσάφι και ασήμι, ειδικά στη Στεμνίτσα και ξυλόγλυπτα από τη Βυτίνα.

Υψόμετρο
Δημητσάνα, 950 μ.
Στεμνίτσα, 1100 μ.
Βυτίνα, 1040 μ.
Λαγκάδια, 980 μ.
Καρύταινα, 580 μ.

Απόσταση
Η Τρίπολη απέχει από την Αθήνα, 165 χλμ.
Η Τρίπολη απέχει από τη Θεσσαλονίκη, 685 χλμ.
Η Δημητσάνα απέχει από την Τρίπολη, 59 χλμ.
Η Στεμνίτσα απέχει από την Τρίπολη 42 χλμ.
Τα Λαγκάδια απέχουν από την Τρίπολη, 60 χλμ.
Τα Λαγκάδια απέχουν από τη Βυτίνα, 15 χλμ.
Τα Λαγκάδια απέχουν από τον Πύργο, 78 χλμ.
Η Βυτίνα απέχει 43 χλμ. από την Τρίπολη.
Η Καρύταινα απέχει 53 χλμ. από την Τρίπολη.

Η Πόλη
Δημητσάνα
Η Δημητσάνα διαθέτει ψηλά πετρόκτιστα σπίτια και ένα αρχοντικό πρόσωπο που απλώνεται στους δυο λοφίσκους που είναι κτισμένη. Είναι γνωστή ως Μπαρουταποθήκη της Επανάστασης του 1821 μιας και εκείνα τα χρόνια λειτουργούσαν περίπου 15 μπαρουτόμυλοι ενώ στην ευρύτερη περιοχή υπολογίζονται γύρω στους 90. Το σπίτι που γεννήθηκε ο πατριάρχης Γρηγόριος Ε' έχει αναστηλωθεί και λειτουργεί ως εκκλησιαστικό μουσείο όπως και το σπίτι του Παλαιών Πατρών Γερμανού. Στο χωριό θα δείτε επτά σημαντικές εκκλησιές από το 17ο έως το 19ο αιώνα: Αγ. Γεώργιος, Αγία Κυριακή (μητροπολιτικός ναός), Άγιος Χαράλαμπος, Μεταμόρφωση του Σωτήρος, Κοίμηση της Θεοτόκου, Ταξιάρχης. Όλες είναι ιδιαίτερα σημαντικές για την τοπική ιστορία και αξίζουν της προσοχής σας. Δείτε το Μουσείο Υδροκίνησης στο Κεφαλάρι του Αϊ-Γιάννη όπου θα δείτε την παραγωγή αλεύρου, την κατεργασία του δέρματος και άλλες παραδοσιακές τεχνικές παραγωγής. Μην παραλείψετε μια επίσκεψη στο Ωρολογοστάσιο, ένα αρχιτεκτονικό αριστούργημα 27 μ. του οποίου οι δείκτες που δείχνουν την ώρα είναι ορατές από μακριά και η καμπάνα του ζυγίζει 700 κιλά. Ξεχωριστή είναι η περιήγηση στο μοναστήρι των Αιμυαλών, χτισμένο μέσα σε φυσικό σπήλαιο με τοιχογραφίες του 17ου αιώνα και στη Μονή Φιλοσόφου, χτισμένη σε περιοχή με άγρια μεγαλοπρέπεια. Οι τοιχογραφίες στο εσωτερικό χρονολογούνται στο 1693 και σώζονται σε καλή κατάσταση.
Στεμνίτσα
Δυτικά της Τρίπολης θα δείτε τη Στεμνίτσα, ή Υψού. Το χωριό είναι χτισμένο αμφιθεατρικά στις πλαγιές του Μαινάλου και φημίζεται για την παραδοσιακή αρχιτεκτονική και τα αρχοντικά του. Η Στεμνίτσα μαζί με τη Δημητσάνα και τη Βυτίνα είναι ο κύριος πόλος έλξης στην ευρύτερη περιοχή της Αρκαδίας. Δείτε τις πολλές παλιές και σημαντικές μεταβυζαντινές εκκλησίες της που λειτουργούν ως σήμερα. Η γειτονιά του Κάστρου έχει πολλά γραφικά σπίτια, όπως και σπίτια επωνύμων Στεμνιτσιωτών (οικία Ροϊλού κ.ά.). Στο χωριό υπάρχει πλουσιότατο λαογραφικό μουσείο το οποίο στεγάζεται στο αρχοντικό Χατζή (του 18ου αιώνα) και περιέχει αναπαραστάσεις εργαστηρίων παραδοσιακών επαγγελμάτων. Το χωριό υπήρξε σημαντικό κέντρο χρυσοχοΐας και αργυροτεχνίας και ως σήμερα ακόμη λειτουργεί σχετική δημόσια σχολή Αργυροχρυσοχοΐας. Από τη Στεμνίτσα μπορείτε να επισκεφτείτε το φαράγγι του Λούσιου και το βυζαντινό μοναστήρι του Τιμίου Προδρόμου, με τις αξιόλογες εικόνες του 14ου και 16ου αιώνα και σημαντική βιβλιοθήκη.
Βυτίνα
Η Βυτίνα είναι ένας από τους πλέον γραφικούς οικισμούς της Πελοποννήσου και είναι φημισμένη για το υγιεινό κλίμα της, άλλωστε ως το 1940 αποτελούσε τόπο αποθεραπείας ατόμων με νοσήματα θώρακος με δύο σανατόρια Η Βυτίνα είναι γενέτειρα του ιστορικού Κωνσταντίνου Παπαρρηγόπουλου και του Βασιλείου Οικονομίδη. Οι προτομές τους σε πλατείες του χωριού μαρτυρούν τη συμβολή του τόπου στα γράμματα και τις επιστήμες. Στο κέντρο του χωριού δείτε την πετρόκτιστη εκκλησία του Αγίου Τρύφωνα, δημιούργημα ντόπιων μαστόρων με το φημισμένο τοπικό μαύρο μάρμαρο. Κοντά στην κεντρική πλατεία βρίσκεται η Βιβλιοθήκη της Βυτίνας, με αξιόλογο ιστορικό αρχείο για την περιοχή. Επίσης σε νεόδμητο κτίριο στεγάζεται αξιόλογο Λαογραφικό Μουσείο. Κοντά στο χωριό, στο δρόμο προς την Τρίπολη, στις παρυφές του Μαινάλου θα δείτε την Πηγή του Παυσανία, την οποία αναφέρει ο Παυσανίας στα Αρκαδικά. Επίσης δείτε τη Μονή Κερνίτσας που κτίστηκε το 14ο αιώνα.
Λαγκάδια
Τα Λαγκάδια είναι μια γραφική αρκαδική κωμόπολη, ένα πέτρινο κομψοτέχνημα, με εντυπωσιακά διώροφα και τριώροφα σπίτια χτισμένα αμφιθεατρικά σε απότομη πλαγιά, με τρεχούμενα νερά, σε ένα ορεινό επιβλητικό τοπίο. Το χωριό είναι πατρίδα των Δεληγιαννέων και άλλων οπλαρχηγών και αγωνιστών του 1821. Τα Λαγκάδια είναι η πατρίδα προικισμένων μαστόρων και τεχνιτών της πέτρας, των Λαγκαδιανών μαστόρων, που για γενιές άπλωσαν παντού τη φήμη τους, χτίζοντας σπίτια, εκκλησίες, γεφύρια και σχολεία σε ολόκληρη την Αρκαδία, την Πελοπόννησο, αλλά και στην υπόλοιπη Ελλάδα. Το χωριό είναι κτισμένο στις κατάφυτες πλαγιές του Μαινάλου, πάνω από μια απότομη και βαθιά ρεματιάς (με κλίση 70%), γεμάτη καρυδιές και πλατάνια με τρεχούμενα νερά. Η κεντρική πλατεία στέκει ακριβώς στο χείλος της ρεματιάς και είναι γεμάτη από πλατάνια. Από τη ρεματιά αυτή ξεκινά το απόκρημνο φαράγγι όπου κυλά ποταμός που διασχίζει ένα μεγάλο τμήμα της Γορτυνίας ως τον ποταμό Λάδωνα. Το πάνω μέρος του χωριού, η Πάνω Γειτονιά, είναι μοναδικό σε γραφικότητα και έχει υπέροχη θέα. Τα πιο σημαντικά αξιοθέατα είναι το ιστορικό σπίτι των Δεληγιάννηδων στην πάνω Γειτονιά, με κειμήλια της οικογένειας των προεστών, και οι παλιές εκκλησίες των Αγίων Ταξιαρχών (1805), στην πλατεία των Ηρώων, και των Αγίων Αποστόλων (1854), στην κάτω Γειτονιά. Οι εκκλησίες αυτές χαρακτηρίζονται από τα ιδιότυπα καμπαναριά τους. Αξιόλογο είναι ακόμα το επιβλητικό πετρόχτιστο κτίριο του Γυμνασίου (1868). Στο χωριό και ειδικότερα στην πάνω Γειτονιά υπάρχουν αρκετές όμορφες πετρόχτιστες βρύσες.
Καρύταινα
Το χωριό είναι από τα πλέον ιστορικά της Πελοποννήσου και έχει χαρακτηριστεί διατηρητέος οικισμός καθώς στο σύνολό του διασώζει πέτρινα σπίτια και παλαιές εκκλησίες. Στην αρχαιότητα βρισκόταν η πόλη Βρένθη κοντά στην οποία, κατά τους αρχαίους, είχε γίνει η γιγαντομαχία. Το Φράγκικο κάστρο της, του 13ου αιώνα, στα νότια του χωριού, ήταν ένα από τα πιο αξιόλογα φρούρια της Πελοποννήσου. Στο κάστρο αυτό είχε εγκατασταθεί κατά την επανάσταση του 1821 ο Θ. Κολοκοτρώνης. Τη μόνη ανάμνηση των παλιών καιρών, δίνουν τώρα οι ξέσκεποι τοίχοι μιας ευρύχωρης αίθουσας, με πολλά παράθυρα, όπου γίνονταν άλλοτε οι συγκεντρώσεις των ιπποτών. Η θέα από το κάστρο προς την πεδιάδα της Μεγαλόπολης είναι υπέροχη. Αξιόλογες είναι οι εκκλησίες της Ζωοδόχου Πηγής και του Αγίου Νικολάου. Κοντά στο χωριό περνά ο ποταμός Αλφειός. Εκεί, και κάτω από τη σύγχρονη γέφυρα, υπάρχει μια υπέροχη μνημειακή κατασκευή, ένα παλιό πολύτοξο γεφύρι με μικρή βυζαντινή εκκλησία, στο δρόμο που συνέδεε το κάστρο της Καρύταινας με τη Μεσσηνία κατά το μεσαίωνα. Ο δρόμος από την Καρύταινα οδηγεί στην Ανδρίτσαινα και από εκεί στο ιερό του Επικούρειου Απόλλωνα.

Υγεία
Παναρκαδικό Γενικό Νοσοκομείο Τρίπολης, 2710-371700
Κέντρο Υγείας Δημητσάνας, 27950-31401 και 31403
Αγροτικό Ιατρείο Στεμνίτσας, 27950-81277
Αγροτικό Ιατρείο Βυτίνας, 27950-22222
Αγροτικό Ιατρείο Καρύταινας, 27910-31300

Οδική σύνδεση
ΚΤΕΛ Αρκαδίας Αθηνών, 210-5134575 και 210-5124910
ΚΤΕΛ Αρκαδίας (Πλατεία Κολοκοτρώνη στην Τρίπολη), 2710-222560
ΚΤΕΛ Βυτίνας, 27950-22025

Σιδηροδρομική σύνδεση
Θα πάρετε τους συρμούς από την Αθήνα για την Τρίπολη.
ΟΣΕ, Σταθμός Πελοποννήσου στην Αθήνα: 210-5240646
Σιδηροδρομικός Σταθμός Τρίπολης, 2710-222402

Χρήσιμα Τηλέφωνα
Δημητσάνα
Δήμος, 27950-31237
Αστυνομία, 27950-31205
Ταξί, 27950-31114
Μουσείο Υδροκίνησης Δημητσάνας, 27950-31630
ΕΛΤΑ, 27950-31234
Στεμνίτσα
Δήμος, 27950-81387 και 27950-81237
Αστυνομία, 27950-81236
Λαογραφικό Μουσείο, 27950-81252
Σχολή Αργυροχρυσοχοΐας, 27950-81227
Πνευματικό Κέντρο, 27950-81237
Χαστούπειος Βιβλιοθήκη, 27950-81279
Βυτίνα
Δήμος Βυτίνας, 27950-22329
Αστυνομία Βυτίνας, 27950-22207
ΟΤΕ Βυτίνας, 27950-22399
ΕΛΤΑ Βυτίνας, 27950-22233
Ταξί Βυτίνας, 27950-22619
Καρύταινα
Δήμος Γόρτυνος, 27910-31231
Αστυνομία Γόρτυνος, 27910-31205
ΕΛΤΑ Γόρτυνος, 27910-31249
Τρίπολη
Δήμος Τρίπολης, 2710-222235
Αστυνομία Τρίπολης, 2710-224847
Γραφείο Τουρισμού, 2710-231844
Επιμελητήριο Αρκαδίας (Τρίπολη), 25ης Μαρτίου & Πανός 21, 2710-227141, 2710-227142

Διαμονή Ξενοδοχεία
Σε όλη την περιοχή θα βρείτε καλούς παραδοσιακούς ξενώνες με υπηρεσίες αξιώσεων.
Στο Μοναστήρι των Αιμυαλών προσφέρεται φιλοξενία, 27950-31273.
Στο Μοναστήρι του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου προσφέρεται φιλοξενία, 27950-31269.
Ρωτήστε στα τοπικά αστυνομικά τμήματα ή στους δήμους, εναλλακτικά στο Internet:
www.peloponnese-online.com/arkadia/Dimitsana/hotels/list.htm
www.clickhere.gr/hotels-greece/arcadia/hotel_gr.html

Αθλητισμός
Χειμερινό Σκι. Το χιονοδρομικό κέντρο της Οστρακίνας, στην κορυφή του Μαινάλου στα 1600 μ., προσφέρει έξη πίστες για σκι στην Ελλάδα. Διαθέτει ξενώνα, εντευκτήριο, δυο Lift και σύγχρονο χιονοδρομικό καταφύγιο. 27960-22227, απόσταση 25 χλμ. από Τρίπολη. Τηλ. 27960-22227
Ορειβασία. Στις πλαγιές του Μαλεβού, στο Ανατολικά άκρο του Πάρνωνα. Στην τοποθεσία Αρνόμουσγα, 1450 μ. ύψος, υπάρχει καταφύγιο 50 ατόμων. Ο δρόμος από τον 'Άγιο Πέτρο ως το καταφύγιο είναι βατός. Πορεία: περίπου 2:30-3.00 ώρες. Εθνικός Ορειβατικός Σύλλογος Τρίπολης, 2710-232243. Στο Μαίναλο, στη θέση Οροπέδιο Οστρακίνας, το ομώνυμο καταφύγιο στα 1600 μ. έχει χωρητικότητα 45 ατόμων και διαθέτει θερμάστρες πετρελαίου, ξύλων καθώς και κουζίνα και δεξαμενή νερού και τουαλέτα. Η ηλεκτροδότηση παρέχεται από γεννήτρια. Πληροφορίες στον ΕΟΣ Τρίπολης.
Rafting στον Λούσιο-Αλφειό. Η κατάβαση ξεκινάει από τον ποταμό Λούσιο, ο οποίος στη συνέχεια ενώνεται με τον Αλφειό, και καταλήγει στην πέτρινη γέφυρα του Κούκου. Οι βράχοι που υπάρχουν μέσα στο ποτάμι δημιουργούν εντυπωσιακά περάσματα 3ου-4ου βαθμού, κάνοντας την διαδρομή συναρπαστική, εικόνα που ολοκληρώνεται με μονοπάτια και εντυπωσιακό καταρράκτη 20 μ.
Trekking στο Φαράγγι του Λούσιου. Οδοιπορικό διάρκειας 4 ωρών ξεκινά από τη Μονή Φιλοσόφου και διασχίζει κατάφυτο μονοπάτι στην καρδιά του φαραγγιού ως τη Μονή Προδρόμου, που είναι εντυπωσιακά χτισμένη στο χείλος ενός φαραγγιού.

Έθιμα – Εκδηλώσεις
Δημητσάνα
7 Ιουλίου, της Αγίας Κυριακής, μεγάλο πανηγύρι με γλέντι από την παραμονή, προσφέρονται γίδα βραστή και κρασί.
Τον Αύγουστο οργανώνονται πολλές πολιτιστικές εκδηλώσεις.
Στεμνίτσα
Την πρώτη Κυριακή του Ιουνίου γίνετε μεγάλος εορτασμός προς τιμήν της Στεμνίτσας που για ένα μικρό διάστημα υπήρξε πρωτεύουσα της Ελλάδας. Τελείται δοξολογία στη Μονή της Ζ. Πηγής που σώζεται το κελί που συνεδρίαζε η τότε κυβέρνηση. Ο εορτασμός συνεχίζει με παραδοσιακούς χορούς και τραγούδια.
Ο Δεκαπενταύγουστος εορτάζεται με παραδοσιακούς χορούς.
Το καλοκαίρι οργανώνει εκδηλώσεις πολιτισμού ο τοπικός σύλλογος Υψούντος (27950-81361)
Βυτίνα
1 Φεβρουαρίου, Βυτίνα, Πανηγύρι του Αγίου Τρύφωνα.
Το πρώτο δεκαπενθήμερο του Αυγούστου, Βυτίνα, Η γιορτή του δάσους.
Λαγκάδια
Πανηγύρι στις 26 Ιουλίου της Αγ. Παρασκευής.
Καρύταινα
Πλήθος πολιτιστικών εκδηλώσεων τον Αύγουστο με ιδιαίτερα ξεχωριστό το παζάρι των γυναικών το πρώτο δεκαπενθήμερο του Αυγούστου.
Πανηγύρι Καρβουναραίικης Παναγιάς στις 23 Αυγούστου και του Αγίου Αθανασίου στις 17 Μαϊου.

Internet
Δημητσάνα
Φωτογραφίες και υλικό για την πόλη, www.geocities.com/TheTropics/Shores/2977/dhmhtsf.htm
Δημητσάνα στο δίκτυο, www.dimitsana.net
Υπαίθριο Μουσείο Υδροκίνησης, www.culture.gr/4/42/421/42101/421018/g4210181.html
Ο Δήμος και η πυρίτιδα, seahorse.ceid.upatras.gr/~dimitsana
Αδελφότητα Δημητσανιτών, www.inarcadia.gr/clubs/clubspolitxor-be.htm
Μονή Φιλοσόφου, www.culture.gr/2/21/212/21205n/g212en04.html
Δήμος Τρικολώνων, www.trikolonon.gr
Στεμνίτσα
Φωτό από τη Στεμνίτσα, www.geocities.com/fousianis/familyFousianis/familyFousianis.htm
Λαογραφικό Μουσείο Στεμνίτσας, www.arcadia.gr/greek_ver/c1/sc1/c5/main.htm
ΤΕΕ σχολή Αργυροχρυσοχοίας, users.otenet.gr/~tee_stem/print.htm
Αρχιτεκτονική της Στεμνίτσας, www.greekarchitects.gr/traditional_sites/stemnitsa/stemnitsa.htm
Βυτίνα
Η Βιτύνα στο διαδίκτυο, www.vitina.gr
Λαγκάδια
Περιήγηση στην περιοχή, freewind.tripod.com/tr_lagadia.htm
Τα Λαγκάδια πριν 100 χρόνια, www.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_civ_46181_14/10/2001_3296
Φωτό, clubs.pathfinder.gr/LagadiaArkadias
Λίγα λόγια για το χωριό, http://www.mototriti.gr/TOURING/page4.asp?id=16&step=1
Η παράδοση των Λαγκαδιανών Μαστόρων, arcadia.ceid.upatras.gr/arkadia/places/lagadia/mastoroi.htm
Γενικά για την περιοχή
Επαγγελματικός, τουριστικός και πολιτιστικός οδηγός Αρκαδίας, www.inarcadia.gr
Οδικό δίκτυο και χάρτες του νομού, www.eranet.gr/geodata/el/gstreets.html
Δήμος Τρίπολης, www.tripolis.gr
Επιμελητήριο Αρκαδίας, www.arcadianet.gr
Πλήθος πληροφοριών για την περιοχή της Αρκαδίας, www.inarcadia.gr
Διαδρομές στο Μαίναλο, arcadia.ceid.upatras.gr/arkadia/places/menaloguide.htm

Αυτό το κείμενό μου δημοσιεύτηκε στο ταξιδιωτικό έντυπο ΠΕΡΙΗΓΗΣΕΙΣ - Εφημερίδα Ημερησία, τ. 59 2004-2005

Αρκαδία

Το μεγάλο οροπέδιο της Αρκαδίας είναι το κλειδί για την αναγνώριση του νομού, κλειδί για τα ατελείωτα δάση του Μαίναλου, τα όμορφα παράλια, τα θέρετρα που φημίζονται σ' όλη τη χώρα, το ιστορικό παρελθόν ενός από τους αρχαιότερους κατοικημένους τόπους της χώρας. Ο αυτοκινητόδρομος για Τρίπολη μείωσε στο ελάχιστο χρόνο τη μετάβαση από την Αθήνα.

Η Βυτίνα, η Δημητσάνα, η Καρύταινα και νοτιότερα ο Κοσμάς και το Λεωνίδιο μονοπωλούν το ενδιαφέρον όμως ο επισκέπτης αξίζει να κατευθυνθεί προς άλλα μικρότερα χωριά που η ζωή στις αυλές των σπιτιών παραμένει ανέγγιχτη από τον περαστικό και οι κάτοικοι συνεχίζουν τις ασχολίες τους ρίχνοντας κλεφτές ματιές στους νεόφερτους. Χωριά σαν τον Άγιο Πέτρο, το ορεινό κεφαλοχώρι του Πάρνωνα, σκαρφαλωμένο σε μια καταπράσινη περιοχή. Ο Άγιος Πέτρος λένε πως είναι το "Πήλιο" της Πελοποννήσου με δάση καστανιές και γαλήνια φύση. Λίγο έξω από το χωριό στο λόφο διακρίνονται τα ερείπια του ξακουστού κάστρου της Ωριάς μια ρομαντική πλέον ματιά στην μεσαιωνική ιστορία μας.

Το Καστρί είναι ένα ορεινό χωριό στα 920 μέτρα πνιγμένο στο πράσινο, κοντά του τα πετρόχτιστα άνω Δολιανά και τα άνω Βέρβενα με μαρμαρόχτισα σπίτια και εκκλησιά καμωμένα από Τηνιακούς μαστόρους. Κοντά στην Τρίπολη χτισμένο σε κατάφυτη πλαγιά του Μαίναλου το Λεβίδι. Δε θα βρείτε σ' αυτό παρά λίγες κλίνες για διαμονή, αν αποφασίσετε όμως να παραμείνετε στο χωριό θα σας αποζημιώσει η ηρεμία και η σιωπή του δάσους, οι μυρωδιές της νύχτας, η θέα ενός λαμπερού ήλιου το πρωί.

Η περιοχή του παράλιου Άστρος θα σας μεταδώσει με τα σοκάκια, τα παραδοσιακά σπίτια και το γειτόνεμά του με τη θάλασσα ένα νησιώτικο χρώμα. Ακολουθήστε τις οδηγίες των ντόπιων και αφήστε τα βήματά σας να σας φέρουν στη λιμνοθάλασσα Μουστός, ένας μακρύς περίπατος που θα διώξει μακριά την πίεση της πόλης. Λίγο μακρύτερα απαντούμε την παραλία Τυρού, ένας όμορφος οικισμός στην ακροθαλασσιά. Περπατήστε στη προκυμαία και ναυλώστε βάρκα για μια βόλτα στην σπηλιά των ερωτευμένων στην παραλία τηγάνι ή επισκεφθείτε τα κοντινά ψαροχώρια για φρέσκο ψάρι και κολύμπι σε υπήνεμους όρμους.

(Δημοσίευσή μου στο www.e-go.gr 21/06/2001)

Κυνουρία (Άστρος, Δολιανά, Λεωνίδιο)

Περιοχή
Ο ταξιδιώτης συναντά στο παραλιακό τμήμα του Νομού Αρκαδίας την επαρχία Κυνουρίας. Ειδυλλιακό τοπίο, μεγάλες και καθαρές παραλίες, εστιατόρια και κέντρα διασκέδασης συνθέτουν το τουριστικό προφίλ της περιοχής. Ιδανικό μέρος για τις καλοκαιρινές διακοπές αλλά και για τις αποδράσεις των Σαββατοκύριακων όλου του χρόνου, σε μόλις δυο ώρες από την Αθήνα Πολύ κοντά βρίσκονται τόσο το Άργος, το Ναύπλιο και η Τρίπολη αλλά και μέρη που μπορείτε να κάνετε σύντομες εκδρομές. Κατά τους καλοκαιρινούς μήνες υπάρχουν δρομολόγια με ιπτάμενα δελφίνια για Ύδρα και Σπέτσες.

Γεύσεις
Στην περιοχή θα δοκιμάσετε τη φιλοσοφία της κλασικής Ελληνικής γεύσης, όπως κατσικάκι στη γάστρα, κάποιες φορές αγριοκάτσικα και κοκόρια από το Άστρος Κυνουρίας. Το κυνήγι έχει βέβαια τη θέση του και φυσικά μελιτζάνες από την περιοχή του Λεωνιδίου.
Στα Άνω Δολινά
Σπιτικές πίτες, καγιανά, χοιρινό με σέλινο, βραστό στο εστιατόριο του ξενώνα 1821. Παραδοσιακά πιάτα στην ταβέρνα Ο Θόλος, φασολάδα και βραστό στη Χορευταρού.
Κοσμάς
Στις καθαρές και νοικοκυρεμένες ταβέρνες προσφέρονται εκλεκτά φαγητά, ψητά του φούρνου, γίδα βραστή, και άλλα καθώς και η σπεσιαλιτέ: Ο σανός, χόρτα άγρια του βουνού, που ξεραίνονται στον ήλιο και τρώγονται σαλάτα βραστά, ή με κρέας, επίσης οι κοσμίτικες τομάτες και τα μακαρόνια τα κουφωτά, με σταρένιο αλεύρι και ντόπιο τυρί και βούτυρο. Ασυναγώνιστα σε γεύση και ποιότητα είναι τα γλυκά (μελομακάρονα, κουραμπιέδες, δίπλες, καλτσουνάκια, μπακλαβάδες, κανταΐφια, καρυδόπιτες).
Άγιος Ιωάννης
Δοκιμάστε τοπικές νοστιμιές στις ταβέρνες Πάρνωνα και Στολίδι.

Απόσταση
Τρίπολη - Αθήνα, 165 χλμ.
Τρίπολη - Θεσσαλονίκη, 685 χλμ.
Το Άστρος, απέχει 45 χλμ. από την Τρίπολη.
Άνω Δολιανά, απέχουν 20 χλμ. από την Τρίπολη.
Άγιος Πέτρος, απέχει 37 χλμ. από την Τρίπολη.
Λεωνίδιο, απέχει 93 χλμ. από την Τρίπολη.
Κοσμάς, απέχει 116 χλμ. από την Τρίπολη.

Υψόμετρο
Άνω Δολιανά, 1000 μ.
Κοσμός, 1200 μ.

Η Πόλη
Άστρος
Το ιστορικό Άστρος Κυνουρίας σήμερα αποτελεί μια θαυμάσια και όμορφη λουτρόπολη με τουριστική υποδομή και πολλές επιλογές. Το Άστρος αποτελείται από δύο οικισμούς, το παράλιο και το μεσόγειο, που ανήκουν στο Δήμο Β. Κυνουρίας. Το παράλιο Άστρος έχει αναδειχθεί σε ένα όμορφο παραθαλάσσιο θέρετρο με κίνηση και ζωντάνια. Το γραφικό λιμανάκι με τις ταβέρνες και τα καφενεία είναι η μια εικόνα. Η άλλη, είναι η μεγάλη, πλατιά παραλία με άμμο, beach bars και δυνατότητες θαλάσσιων αθλημάτων, τα πολύ προσεγμένα cafe και bar, και το πλήθος του νεαρού κόσμου που κατακλύζει το καλοκαίρι την περιοχή. Πάνω από τον οικισμό δεσπόζει το Κάστρο (Ενετικό, 1256 μ.Χ.) δημιουργώντας μια καταπληκτική εικόνα. Το μεσόγειο Άστρος είναι σήμερα μια Αρκαδική κωμόπολη με παραδοσιακά στοιχεία αλλά και ανάπτυξη, γνωστή κυρίως από την Β΄ Εθνοσυνέλευση που πραγματοποιήθηκε εδώ τον Μάρτιο του 1823. Στο Άστρος αποβιβάστηκε ο Δημήτρης Υψηλάντης το 1821 για πάρει μέρος στην επανάσταση.
Άνω Δολιανά
Μπορεί τα Άνω Δολιανά να έμειναν σχετικά μακριά από την τουριστική προβολή των υπολοίπων χωριών της Αρκαδίας, ωστόσο τα τελευταία χρόνια έχουν μπει δυναμικά στη διεκδίκηση μιας θέσης στη λίστα των υψηλών προορισμών. Ο παραδοσιακός οικισμός των Άνω Δολιανών με την υπέροχη θέα στο Μαίναλο, στο Χελμό και στον κάμπο της Τρίπολης, είναι κτισμένος στις παρυφές του Πάρνωνα, ενώ συνάμα αποτελεί το πρώτο χωριό της Κυνουρίας. Ήταν ιδιαίτερα γνωστά από την αρχαιότητα χάρη στα λατομεία τους απ’ όπου έβγαινε το λευκό μάρμαρο που είχε κοσμήσει κατασκευές όπως αυτές της Επιδαύρου και της Αρχαίας Ολυμπίας, ενώ αξίζει να αναφέρουμε πως έγιναν ακόμα γνωστότερα το 1821 μετά την ιστορική μάχη του Νικηταρά με τα στρατεύματα του Μουσταφάμπεη. Τα λιθόστρωτα δρομάκια τους προσφέρουν υπέροχους περιπάτους, τρεχούμενα νερά που στο πέρασμά τους δημιουργούν πανέμορφους καταρράκτες και φαράγγια Τα Άνω Δολιανά μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως σημείο εκκίνησης για κοντινές εκδρομές και εναλλακτικές μορφές τουρισμού μιας και θα βρείτε εταιρεία που ειδικεύεται στη διοργάνωση πεζοπορικών διαδρομών, mountain bike κ.λ.π. Πραγματοποιήστε οπωσδήποτε τη διαδρομή Άνω Δολιανά – Κούτρουφας – Καστρί και θαυμάστε το μοναδικό τοπίο με τις καστανιές, πριν καταλήξετε στα χωριά Άγιος Πέτρος και Περδικόβρυση στα οποία θα επισκεφθείτε αντίστοιχα τα ερείπια του μεσαιωνικού κάστρου της Ωριάς, τη Μονή Μαλεβής και την ενδιαφέρουσα Μονή Τιμίου Προδρόμου.
Κάτω Δολιανά
Τα κάτω Δολιανά βρίσκονται στην αρχή της πεδιάδας της Θυρέας κοντά στο Άστρος, πάνω στον οδικό άξονα Τρίπολης-Άστρους. Δίπλα κυλά ο ποταμός Τάνος. Ο οικισμός αποτελεί τη θερινή διαμονή των κατοίκων των Άνω Δολιανών που τείνει να γίνει πλέον μόνιμη. Η περιοχή είναι κατάφυτη από ελαιόδεντρα και οι ασχολίες των κατοίκων είναι η γεωργία, η ελαιουργία και η κτηνοτροφία. Κοντά στα κάτω Δολιανά τοποθετείται η αρχαία κώμη Εύα. Λίγο μετά το χωριό και πάνω στο δρόμο προς το Άστρους, βρίσκεται η Έπαυλη του Ηρώδη του Αττικού και απέναντί της η Μονή Λουκούς. Μπαίνοντας κανείς στα Άνω Δολιανά δεν μπορεί να μην παρατηρήσει τα έργα παρέμβασης που έχουν γίνει, τα οποία μάλιστα -και αυτό είναι το σημαντικότερο- είναι απόλυτα εναρμονισμένα με το φυσικό περιβάλλον, αξιοποιώντας τη φυσική ομορφιά του τοπίου. Σπίτια αναπαλαιωμένα, δρόμοι πλακόστρωτοι, όχτοι κτισμένοι με πέτρα, ξύλινα παγκάκια σε επιλεγμένες θέσεις, από όπου μπορεί κανείς να αγναντεύει τον αρκαδικό κάμπο γαλήνια κάτω από το δροσερό αεράκι που φέρνουν οι κερασιές και τα πλατάνια που περιβάλλουν το χωριό.
Αγ. Πέτρος, Καστάνιτσα, Αγ. Ανδρέας
Πάντα με φόντο τον Πάρνωνα που κυριαρχεί στην περιοχή, ανεβείτε στον παραδοσιακό οικισμό Αγ. Πέτρος. Λιθόστρωτα σοκάκια, όμορφα σπίτια και εκκλησίες, το δάσος και οι τοπικές λιχουδιές θα σας μείνουν αξέχαστα. Στο χωριό σώζονται και τα λείψανα του Μεσαιωνικού Κάστρου της Ωριάς. Σύμφωνα με το μύθο, το κάστρο ανήκε σε μια γενναία και όμορφη Φράγκισσα αρχόντισσα, που πολεμούσε από κει 12 χρόνια τους Τούρκους, έως ότου με δόλο το κυρίευσαν. Υπάρχει και δημοτικό τραγούδι που αφηγείται την ιστορία αυτή. Από το κάστρο, που ονομάζεται σήμερα κάστρο του Ξερόκαμπου, δεν διακρίνονται παρά λείψανα του οχυρωτικού περιβόλου, των πυλών και ενός πύργου. Μην παραλείψετε μια επίσκεψη στο παραδοσιακό χωριό Καστάνιτσα (ιδιαίτερα το φθινόπωρο). Καφές στην πέτρινη πλατεία, πλούσιο γεύμα και περίπατος στο θαυμάσιο δάσος θα σας εντυπωσιάσουν. Ανάμεσα στον Αγ. Πέτρο και την Καστάνιτσα βρίσκεται η ψηλότερη κορυφή του Πάρνωνα και διέρχεται το ευρωπαϊκό μονοπάτι Ε4. Στη θέση Λεπίδα δείτε τον όμορφο καταρράκτη, ενώ επίσκεψη αξίζει και η Μονή της. Στο δρόμο που οδηγεί από το Άστρος στον Άγιο Πέτρο το μοναστήρι της Παλαιοπαναγιάς. Ενδιαφέρον παρουσιάζουν ο Πύργος του Τρικαλίτη (17ου αι.) και το μοναστήρι της Παναγίας της Μαλεβής, χτισμένο σε υψόμετρο 950, 5 χλμ ΒΑ από τον Άγιο Πέτρο. Το μοναστήρι ιδρύθηκε στα Βυζαντινά Χρόνια και διαθέτει αξιόλογες εικόνες και τοιχογραφίες.
Σαμπατική – Λιβάδι
Μετά τον Τυρό στο δρόμο για το Λεωνίδιο βρίσκεται ο ειδυλλιακός όρμος της Σαμπατικής στη νότια πλευρά μικρής χερσονήσου. Με πεντακάθαρα νερά και πανέμορφο φυσικό περιβάλλον είναι ίσως η πιο ωραία παραλία της Αρκαδίας. Στη βόρεια πλευρά είναι ο οικισμός Λιβάδι με μεγάλη ωραία παραλία. Η Σαμπατική και το Λιβάδι είναι παλιοί ψαράδικοι οικισμοί και κατοικούνται κύρια από τους κατοίκους του κοντινού χωριού Πραματευτή. Η παραλία της Σαμπατικής με το γραφικό λιμανάκι και τον όμορφο μικρό οικισμό της αποτελεί πόλο έλξης πολλών παραθεριστών το καλοκαίρι. Στην παραλία βρίσκεται το εκκλησάκι της Παναγίας, ενώ στο όρμο δένουν πολλές ψαρόβαρκες. Συνηθισμένη και γραφική εικόνα αποτελεί το άπλωμα των διχτύων από τους ψαράδες κατά μήκος της παραλίας. Απέναντι βρίσκεται η μικρότερη παραλία του Θεόπεφτου. Από την άλλη πλευρά του λόφου, η παραλία του Λιβαδιού συνεχίζεται προς τα βόρεια μέχρι να σμίξει με την πλαγιά, όπου υπάρχει μικρή παραλία εκπληκτικής ομορφιάς με βράχους μέσα στη θάλασσα. Πιο πάνω στις πλαγιές των βουνών διακρίνονται τα χωριά Μέλανα και Πραματευτή. Η φύση είναι μαγευτική. Το καλοκαίρι εδώ η κίνηση είναι ζωηρή. Στην περιοχή υπάρχουν ενοικιαζόμενα δωμάτια και ταβέρνες με καλό ψάρι.
Λεωνίδιο
Το Λεωνίδιο (ή Λενίδι) είναι μία από τις πιο παλιές ναυτικές πολιτείες της Ελλάδας. Είναι η πρωτεύουσα της επαρχίας Κυνουρίας και η τελευταία πόλη της Νοτιανατολικής Αρκαδίας. Βρίσκεται σε απόσταση 4 χιλιομέτρων από τη θάλασσα στην άκρη μιας εύφορης πεδιάδας με εσπεριδοειδή και ελαιόδεντρα, ανάμεσα σε απόκρημνα και δύσβατα βουνά Από πάνω του δεσπόζουν θεόρατοι και επιβλητικοί κόκκινοι βράχοι. Το όνομα της πόλης οφείλεται, σύμφωνα με την παράδοση, στον Άγιο Λεωνίδη και στις συμμάρτυρές του (3ος αι.), που τα λείψανά τους ξέβρασε η θάλασσα στην παραλία. Ο κάμπος του Λεωνιδίου ονομαζόταν στην αρχαιότητα "Διονύσου κήπος", γεγονός που συνδέει τη λατρεία του θεού Διονύσου με την καλλιέργεια της αμπέλου στην περιοχή. Η νέα πόλη ιδρύθηκε το 1826, μετά την καταστροφή του Πραστού από τον Ιμπραήμ. Μέχρι τότε αποτελούσε το χειμερινό τόπο διαμονής των Πραστιωτών. Το Λεωνίδιο είναι η πρωτεύουσα της Τσακωνιάς. Οι Τσάκωνες είναι απόγονοι εκδωρισθέντων Λακώνων και μιλούν την δική τους διάλεκτο, την τσακώνικη διάλεκτο (τσακώνικα), που είναι παραφθορά της αρχαίας δωρικής διαλέκτου. Η τσακώνικη διάλεκτος θεωρείται η αρχαιότερη στον κόσμο. Ο Τσάκωνες διακρίνονται σε όλη τους την ιστορική διαδρομή για την περηφάνια και το αδούλωτο φρόνημά τους. Έχουν τις δικές τους παραδόσεις, έθιμα, τραγούδια και χορούς. Ξεχωρίζει ο αρχαιότατος τσακώνικος ρυθμός και ο μεγαλοπρεπής παγανιστικός χορός του που χορεύεται με χαρακτηριστικό "σφικτό" και αυστηρό τρόπο από τους ντόπιους. Περιοχές με Τσακώνικο πληθυσμό είναι το Λεωνίδιο, ο Τυρός, τα Σαπουνακαίϊκα, τα Μέλανα, ο Άγιος Ανδρέας, η Πραματευτή, η Βασκίνα, το Λιβάδι, η Σαμπατική, ο Πραστός, η Σίταινα και η Καστάνιτσα. Υπολογίζεται ότι ο τσακώνικος πληθυσμός ανέρχεται σήμερα σε 11.000 - 13.000 περίπου. Τα τσακώνικα, αν και μια γλώσσα που εξαφανίζεται, είναι ακόμα διαδεδομένα στην περιοχή. Ομιλούνται κυρίως από τους γεροντότερους κατοίκους του Λεωνιδίου και των άλλων τσακώνικων χωριών της Κυνουρίας. Σύμφωνα με τους ντόπιους, τα τσακώνικα μιλούν (από μέτρια έως καλά) 2.500 περίπου κάτοικοι. Μέχρι το 1997 μάλιστα διδάσκονταν στο Γυμνάσιο του Τυρού από ντόπιους καθηγητές. Το Λεωνίδιο και η περιοχή του χαρακτηρίζονται από γραφική τοπική αρχιτεκτονική, μοναδική στην Αρκαδία. Τυπικά δείγματά της είναι η αγορά στο κέντρο της πόλης με τον κεντρικό της δρόμο, και πολλά όμορφα αρχοντικά διεσπαρμένα στην πόλη, με όμορφες αυλόπορτες, χαρακτηριστικά χρώματα στα επιχρίσματα και πλούσιο εσωτερικό διάκοσμο. Μερικά από αυτά έχουν τη μορφή πύργου. Ανάμεσά τους, ξεχωριστή θέση κατέχει ο Πύργος Τσικαλιώτη (1808). Ο πύργος αυτός είναι από τα παλαιότερα οικοδομήματα της Πελοποννήσου και έχει κατασκευασθεί στην Τουρκοκρατία. Στο εσωτερικό του έχει ωραία ξύλινη επένδυση και ένα τεράστιο τζάκι. Έχει μερικά αποκατασταθεί και σχεδιάζεται να στεγάσει μουσείο. Λόγω όμως των χαμηλών ρυθμών χρηματοδότησης, οι εργασίες αποκατάστασης έχουν διακοπεί και έτσι ο πύργος παραμένει ακόμα ημιτελής. Παρ' όλα αυτά φιλοξενεί κατά καιρούς καλλιτεχνικές εκθέσεις και εκδηλώσεις. Άλλοι χαρακτηριστικοί πύργοι είναι αυτός του Πολυτίμου (1816) και το πυργόσπιτο του Νούφρη, τριώροφη κατασκευή με μικρά τοξωτά ανοίγματα, πολεμίστρες και ζεματίστρες, κτίσμα του 18ου αιώνα, κοντά στην εκκλησία της Αγίας Αικατερίνης. Θα πρέπει επίσης να αναφερθεί η ύπαρξη αρχοντικών με εξαιρετικά ζωγραφιστά ταβάνια, όπως το αρχοντικό Γιαννούση (αναπαράσταση αυλών στρωμένων με βότσαλα, επίδραση από σπετσιώτικη παραδοσιακή τεχνική). Αξιόλογες και ιστορικής σημασίας είναι αρκετές εκκλησίες της πόλης, όπως η μητρόπολη (της Παναγίας), η Αγία Αικατερίνη, η Αγία Κυριακή, οι Άγιοι Ταξιάρχες και η Παναγία Χατζαλιού. Πάνω σε κατάφυτο ύψωμα νότια της πόλης είναι το εκκλησάκι του Προφήτη Ηλία το οποίο γιορτάζει με πανηγύρι το καλοκαίρι. Σε ύψωμα που δεσπόζει της πόλης σώζονται τρεις χαρακτηριστικοί παλιοί ανεμόμυλοι. Στο Λεωνίδιο παλιότερα ανθούσε η ταπητουργία και υπήρχαν αρκετά εργαστήρια. Σήμερα τα εργαστήρια αυτά έχουν υποκαταστήσει οι αργαλειοί των σπιτιών όπου οι γυναίκες υφαίνουν ακόμα σε παραδοσιακά σχέδια στρωσίδια για το κρεβάτι και το πάτωμα, ταγάρια, κ.λ.π. Σε μικρή απόσταση (4 χιλ.) από το Λεωνίδιο βρίσκεται η Πλάκα, το λιμάνι του Λεωνιδίου, παραθαλάσσιος οικισμός με γραφικό λιμανάκι και όμορφη αμμουδιά. Στην ίδια θέση ήταν και το αρχαίο λιμάνι του Λεωνιδίου. Από την αριστερή πλευρά της Πλάκας ξεκινά ωραία παραλία που εκτείνεται σε μήκος 4 χιλ. μέχρι τον οικισμό Λάκκο. Στο δρόμο από το Λεωνίδιο για την Πλάκα βρίσκονται τα ερείπια της σημαντικότερης αρχαίας πόλης της Κυνουρίας, των Βρασιών. Στην είσοδο του Λεωνιδίου, δεσπόζουν πάνω στο βράχο 3 παλιοί μύλοι. Το Λεωνίδιο προσφέρεται σαν αφετηρία για ενδιαφέρουσες εξορμήσεις στην γύρω περιοχή. Κοντά στο Λεωνίδιο είναι τα Πούλιθρα, γραφικό παραθεριστικό χωριό με ωραία παραλία. Επίσης τα μοναστήρια της Έλωνας (10 χιλ.) και της Σίντσας. Από το Λεωνίδιο επίσης μπορεί κανείς να κατευθυνθεί προς την Λακωνία και να επισκεφτεί τα όμορφα χωριά Κοσμάς, Παλαιοχώρι και Άγιος Βασίλειος. Μια άλλη διαδρομή οδηγεί στα Τσιτάλια (10 χιλ.) και από εκεί στα Πελετά. Τέλος από το Λεωνίδιο μπορεί κανείς να επισκεφτεί τη Βασκίνα και το οροπέδιο της Παλαιόχωρας.
Ιερά Μονή Έλωνας (Λεωνίδιο Κυνουρίας)
Η Ιερά Μονή Έλωνας βρίσκεται 25χλμ. έξω από το Λεωνίδιο, πάνω στους πελώριους βράχους του Πάρνωνα που αγναντεύει προκλητικά το χρόνο και αποτελεί αιώνες τώρα το καταφύγιο των ψυχών που δεν τις μάρανε η παγωνιά του κόσμου, αλλά τις προσελκύει το Φως και η Χάρις του Θεού. Η Ονομασία της κατά μια εκδοχή οφείλεται στο γεγονός, ότι όταν το 582 οι κάτοικοι του Έλους Λακωνίας κατέφυγαν στην Τσακωνιά κυνηγημένοι από τους Σλάβους, έφεραν μαζί τους και μία εικόνα της Παναγίας, η οποία από τον τόπο καταγωγής της πήρε και το όνομά της, δηλαδή από το Έλος ονομάστηκε Παναγία η Ελώνα. Η εικόνα αυτή βρέθηκε από βοσκούς της Βασκίνας πού τα βράδια έβλεπαν να λάμπει ένα δυνατό φως στο βράχο απέναντι από τις στάνες τους. Έτσι τελικά είδαν ότι το φως αυτό προερχόταν από μία εικόνα πού μπροστά της είχε ένα αναμμένο καντήλι. Μετά από πολλές και αγωνιώδεις προσπάθειες και με την βοήθεια της Παναγίας, κατόρθωσαν να κατεβάσουν την εικόνα της και να δοξάσουν τον Θεό για την αποκάλυψή του αυτή. Ακόμα και σήμερα ψηλά στο βράχο σώζεται το ξύλο πού ήταν κρεμασμένη η Αγία εικόνα. Στο σημείο πού βρέθηκε η Θαυματουργός εικόνα της Παναγίας μας, δύο μοναχοί πού μόναζαν στην περιοχή, ο Καλλίνικος και ο Δοσίθεος, έκτισαν ένα μικρό Εκκλησάκι και δύο κελιά, πού είναι και ο αρχικός πυρήνας της Μονής. Οι μοναχοί αυτοί είναι οι κτήτορες και οι πρώτοι μοναχοί της. Οι μοναχοί αυτοί με τα δάκρυα, τις προσευχές και την χάρη της Θεοτόκου, κατόρθωσαν να αναδείξουν το Μοναστήρι της Ελώνης σε πνευματική φωλιά πίστεως και σε πνευματικό κέντρο της περιοχής. Πότισαν όμως με το αίμα τους και τους βράχους της Τσακωνιάς, αφού κατεσφάγησαν από δύο Τούρκους. Το 1785 αρχίζει να ακμάζει η μοναστική αδελφότητα και ανέρχεται σε 40 μοναχούς. Ιδιαίτερα από την περίοδο 1798-1811 ακμάζει στo μέγιστo. Ανοίγεται δρόμος προς το μοναστήρι, κτίζεται ο Ναός και νέα κτήρια για τους μοναχούς και τους επισκέπτες. Η Ιερά Μονή Ελώνης λόγω της πνευματικής της ακτινοβολίας ανεκηρύχθη Πατριαρχική και Σταυροπηγιακή. Κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας κατόρθωσε να επιζήσει, και να δίνει κουράγιο και δύναμη στους ραγιάδες, με την πνευματική, χρηματική και οποιαδήποτε άλλη βοήθεια πού προσέφερε για την απελευθέρωση του Έθνους από την σκλαβιά των Τούρκων. Ο αρχαιότερος γνωστός ηγούμενος είναι ο Αγαθάγγελος Χιαρτζής το 1769 και ο τελευταίος άνδρας ηγούμενος είναι ο Γαβριήλ Μηλαίος έως το 1972. Έκτοτε το Μοναστήρι μετατρέπεται σε γυναικείο με πρώτη ηγουμένη την Λαυρεντία Βλάχου.
Η Ιερά Μονή είναι ένας απλός Ναός με τέμπλο από σκαλιστό ξύλο καρυδιάς, με παραστάσεις από την Παλαιά και την Καινή Διαθήκη, και με εικόνες παλαιές. Η εικόνα της Παναγίας είναι μία από τις 70 του Ευαγγελιστή Λουκά. Ο Ιερός Ναός κτίστηκε με άδεια του διοικητού του Μωριά Βελή Πασά, και επί Αρχιεπισκόπου Ρέοντος Πραστού Ιακώβου. Σήμερα η Ιερά Μονή Ελώνης λειτουργεί ως γυναικεία, της όποίας η αδελφότης αποτελούμενη από την Ηγουμένη Παρθενία Πήλλιουρα και 5 αδελφές, ανακαίνισε τη Μονή και την επανέφερε στην παλαιά επιβλητικότητα και πνευματική λαμπρότητά της. Η Ιερά Μονή Έλωνας γιορτάζει στις 15 Αυγούστου.
Kοσμάς
Συνεχίζοντας στις νοτιοανατολικές πλαγιές του Πάρνωνα και σε υψόμετρο 1200 μ. περίπου, στη μέση ενός υπέροχου τοπίου είναι κτισμένο το χωριό Kοσμάς. Aπέχει περίπου 30 χλμ. από το Λεωνίδιο. Στο χωριό δεσπόζουν ο ναός των Aγίων Aναργύρων και τα κτίρια του Δημοτικού Σχολείου και του Kοινοτικού καταστήματος με την κοινοτική βιβλιοθήκη, καθώς και η κεντρική πλατεία με τα πλατάνια της που αποτελούν το καύχημα των Kοσμιτών. Aπό το χωριό φαίνεται ο Aργοσαρωνικός κόλπος και τα νησιά Σπέτσες, Ύδρα και Σπετσοπούλα. Aπό τον Kοσμά ο δρόμος συνεχίζει για τη Λακωνία.
Άγιος Ανδρέας
Ανατολικά του Άστρους, στο δρόμο προς Λεωνίδιο, κάντε μια στάση στην παραλία του χωριού Αγ. Ανδρέας. Ο λόγος; Φρέσκο ψάρι σε ταβέρνες δίπλα στο κύμα και θέα στον Αργολικό Κόλπο. Ο ίδιος δρόμος οδηγεί και στο Αρκαδικό χωριό, λίγα χιλιόμετρα πιο νότια.

Κουτσοί στραβοί στον Άγιο Παντελεήμονα
Στα 1830, σ' ένα χωριουδάκι της Κυνουρίας, στο Άστρος, παρουσιάστηκε ένας περίεργος άνθρωπος, που άρχισε να διαδίδει επίμονα ότι ήταν ο Άγιος Παντελεήμονας, που ήρθε να σώσει τον κόσμο από τις διάφορες αρρώστιες, που τον μάστιζαν. Όπως ξέρουμε όλοι μας σχεδόν, ο πραγματικός Άγιος Παντελεήμονας είναι ο προστάτης των ανάπηρων και οι Χριστιανοί πιστεύουν ότι γιατρεύει, εκτός από τις άλλες παθήσεις και τις παραμορφώσεις του σώματος, καθώς και τους τυφλούς. Ο άγνωστος, ωστόσο, του Άστρους δεν έκανε το παραμικρό θαύμα. Επειδή, όμως, δεν ενοχλούσε κανέναν με την παρουσία του, τον άφηναν να λέει ό,τι θέλει. Παρ όλ' αυτά, η φήμη πως στο όμορφο χωριό της Κυνουρίας παρουσιάστηκε ο Άγιος Παντελεήμονας, απλώθηκε γρήγορα σε όλη την τότε Ελλάδα. Όπως ήταν επόμενο, όσοι έπασχαν από τα μάτια τους, τ’ αφτιά τους, τα πόδια τους και από ένα σωρό άλλες ασθένειες, παράτησαν τα σπίτια τους και τις δουλειές τους και ξεκίνησαν να πάνε στο Άστρος, με την ελπίδα ότι θα γίνουν καλά. Κι ήταν τόσοι πολλοί αυτοί οι ανάπηροι, ώστε από τα διάφορα χωριά που περνούσαν, έλεγαν οι άλλοι που τους έβλεπαν: Κουτσοί, στραβοί, στον Άγιο Παντελεήμονα.

Υγεία
Τρίπολη
Γενικό Παναρκαδικό Νοσοκομείο Τρίπολης, 2710-371700
Άστρος
Κέντρο Υγείας, 27550-22222
Άγιος Πέτρος
Αγροτικό Ιατρείο, 27920-31531
Κοσμάς
Αγροτικό Ιατρείο, 27570-31416
Λεωνίδιο
Κέντρο Υγείας, 27570-22950

Οδική σύνδεση
Από την Αθήνα με λεωφορεία του ΚΤΕΛ για την Τρίπολη (196 χλμ.), για Μεγαλόπολη (232 χλμ.) και Λεωνίδιο (210 χλμ.) κάθε μέρα. Από το Λεωνίδιο με τοπικό λεωφορείο ή με ταξί για Κοσμά και Σπάρτη, με επιστροφή, τους καλοκαιρινούς μήνες, μια φορά την εβδομάδα.
ΚΤΕΛ Τρίπολης, 2710-224311
ΚΤΕΛ Αθηνών, 210-5134575, 210-5221219.
ΚΤΕΛ Λεωνιδίου, 27570-22255.

Σιδηροδρομική σύνδεση
Από την Αθήνα για την Τρίπολη. Για την Μεγαλόπολη η σύνδεση δεν γίνεται απευθείας, οι επιβάτες αποβιβάζονται στο Λεύκτρο και μεταφέρονται στη Μεγαλόπολη με τοπικό λεωφορείο.
ΟΣΕ Αθηνών, 210-5131601, 210-5297777
ΟΣΕ Τρίπολης, 2710-241696

Ακτοπλοϊκή σύνδεση
Από τον Πειραιά (Ακτή Ζέας) - Λεωνίδιο, με πλοία της Εταιρείας "ΣΕΡΡΕΣ" (Δελφίνια) το καλοκαίρι κάθε μέρα, το χειμώνα δυο φορές την εβδομάδα. Απόσταση 70 ν.μ. διάρκειας 3,5 ώρες. 210-4536107, 210-4537107.

Χρήσιμα Τηλέφωνα
Δήμος Βόρειας Κυνουρίας, 27550-22901
Αστυνομία Άστρους, 27550-23333
ΟΤΕ Άστρους, 27550-22299
ΕΛΤΑ Άστρους, 27550-22220
Ταξί Άστρους, 27550-22046
Αστυνομία Άγιος Ανδρέας, 27920-31204
ΕΛΤΑ Άγιος Ανδρέας, 27920-31598
Αστυνομία Κοσμάς, 27570-31400
Δημοτικό Κατάστημα Κοσμά, 27570-31417
Αστυνομία Λεωνιδίου, 27570-22860
Λιμεναρχείο Λεωνιδίου, 27570-22387
ΟΤΕ Λεωνιδίου, 27570-22299
ΕΛΤΑ Λεωνιδίου, 27570-22219
Ταξί Λεωνιδίου, 27570-22372

Διαμονή Ξενοδοχεία
Άνω Δολιανά
Παραδοσιακός Ξενώνας 1821, 2710-234080 και 2710-234031. Πετρόχτιστος δρόμος καταλήγει μπροστά στο επιβλητικό κτίριο του ξενώνα 1821 που παλιότερα στέγαζε το δημοτικό σχολείο του χωριού. Η όμορφα διαμορφωμένη αυλή με το κάρο-αντίκα που μοιάζει να έχει βγει από ταινία του Κουστουρίτσα βλέπει αφ' υψηλού στον κάμπο της Τρίπολης, το Μαίναλο και το Χελμό. Η πέτρα, το ξύλο και οι αντίκες από τα Βαλκάνια κυριαρχούν και στη διακόσμηση του ξενώνα, συνδυάζοντας το παραδοσιακό με το σύγχρονο και το έθνικ. Αν και κάποιες επιλογές στη διακόσμηση ξενίζουν (όπως το κοντράστ της πέτρας με το έντονο λουλακί στους τοίχους κάποιων δωματίων), τα 10 δωμάτια (δίκλινα και μεζονέτες) είναι άνετα, με ρομαντικές πινελιές: γκραβούρες από τα φυτά του Πάρνωνα, ξερά φύλλα, κεριά, φωτεινά χρώματα στους τοίχους, ξύλινα κρεβάτια με ουρανό.
Δασικό χωριό Χορευταρού, 2710-222194, 6972-283200. Με 20 ξύλινα σαλέ του δασικού χωριού η Χορευταρού προσφέρει μια πιο απλή λύση διαμονής, ιδανική για νεανικές παρέες που θέλουν να επιδοθούν σε δραστηριότητες κοντά στη φύση ή απλώς να αράξουν δίπλα στο τζάκι.
Κοσμάς
Στο Μαλεάτη Απόλλωνα, 2757-31494 και 2757-31495 και 210-6912879.
Μπαλκόνι της Κυνουρίας, 2757-31421
Στο Kosmas Studios, 2757-31483 και 210-9237239
Άγιος Ιωάννης
Ξενώνας Φούντας, 27550-52022
Καστάνιτσα
Ξενώνας Αντωνίου, 27550-52255 και 27550-52256
Άστρος
Ανθήμη, 27550-22498, 20 κλίνες
Λεωνίδιο
Διόνυσος, 27570-23455
Νέον, 27570-22383

Παραλίες
Στην παραλία του Λεωνιδίου με βότσαλα και διάφανα νερά από το λιμανάκι τις Πλάκας ως τους οικισμούς της Λάκκος και Πελία. Επίσης ακρογιαλιές στις θέσεις Σαμπατική, Λιβάδι, Πουλίθρα.

Αθλητισμός
Στα Άνω Δολιανά, μπορείτε να κάνετε ιππασία και πεζοπορία (το ευρωπαϊκό μονοπάτι Ε4 διασχίζει το χωριό), τοξοβολία, paint ball και ποδηλασία με το Viva Activa (2710/226993, 0972/582918) που εδρεύει στο χωριό.

Τράπεζες
Τρίπολη
Αγροτική, Alpha, Γενική, Eurobank, Εθνική, Εμπορική, Πειραιώς, Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο.
Άστρος
Αγροτική, Εθνική
Λεωνίδιο
Αγροτική, Εθνική

Έθιμα – Εκδηλώσεις
Άστρος
Εορτασμός στην επέτειο της Β’ Εθνοσυνέλευσης την πρώτη Παρασκευή μετά το Πάσχα
Άγιος Ανδρέας
Πανηγύρι στην εορτή των Αγίων Αποστόλων και Παύλου στις 29 Ιουνίου.
Πανηγύρι στις 23 Αυγούστου της Παναγίας.
Πανηγύρι στις 7 Μαΐου, στο μοναστήρι του Αγίου Νείλου του Αγιοπετρίτη.
Κοσμάς
Πανηγύρι των Αγίων Αναργύρων την 1η Ιουλίου και 1η Νοεμβρίου.
Πανηγύρι στην Παναγιά Ελώνα, στις 15 και 23 Αυγούστου.
Το καλοκαίρι πραγματοποιούνται εκθέσεις ζωγραφικής και ξυλογλυπτικής.
Λεωνίδιο
Το Πάσχα στο Λεωνίδιο γιορτάζεται με παραδοσιακό, μοναδικό και φαντασμαγορικό τρόπο. Οι κάτοικοι κατασκευάζουν τα λεγόμενα αερόστατα και τα πετούν αμέσως μετά την Ανάσταση.
Μια όμορφη και παραδοσιακή γιορτή είναι η γιορτή της μελιτζάνας που γίνεται την τελευταία Κυριακή του Αυγούστου με συμμετοχή πολύ κόσμου από την περιοχή και την υπόλοιπη Ελλάδα. Οι περισσότερες εκδηλώσεις γίνονται στην Πλάκα και περιλαμβάνουν χορούς από τοπικά χορευτικά συγκροτήματα καθώς και τον διαγωνισμό της μελιτζάνας, δηλαδή στην βράβευση του καλύτερου πιάτου μελιτζάνας, στον οποίον συμμετέχουν οι γυναίκες της περιοχής. Η κριτική επιτροπή αποτελείται από ειδικούς chefs που καλούνται από την Ελλάδα και το εξωτερικό.

Internet
Δήμος Βόρειας Κυνουρίας, www.inarcadia.gr/yphresies/dimoi/dbkinoyrias.htm
Τοπικό Αρχείο Λεωνιδίου, gak-leonid.ark.sch.gr
Έπαυλη Ηρώδη Αττικού, arcadia.ceid.upatras.gr/arkadia/archsites/xwroi/epha.htm
Επιμελητήριο Αρκαδίας, www.arcadianet.gr
Αναπτυξιακή Εταιρεία Πάρνωνα, www.parnonas.gr
Φωτό περιοχής, www.sun-mountain-snow.gr/diadromi/diadromi.htm
Ξενώνας 1821, www.1821-traditional-house.gr
Αρχαιoλογικό Μουσείο 'Αστρους, telephos.forthnet.gr/eos/ark/astmous.htm
Αερόστατα, www.ert.gr/afieromata/Pasxa/Leonidio.html
Τσακωνία Παράδοση, Λαογραφία, arcadia.ceid.upatras.gr/arkadia/culture/tsakonia/tsakonia.htm
Τσακώνικος χορός, users.otenet.gr/~apelon/tsakon.htm
Μαρτυρία από παλαιό μάστορα αεροστάτων, users.otenet.gr/~apelon/aerost.htm
Μονή Ελώνας, noesis.eos.gr/eos/ark/elona.htm

Αυτό το κείμενό μου δημοσιεύτηκε στο ταξιδιωτικό έντυπο ΠΕΡΙΗΓΗΣΕΙΣ - Εφημερίδα Ημερησία, τ. 30 2004-2005

Μαίναλο

Νομός
H Αρκαδία είναι ο τόπος του έρωτα και των θρύλων που έγινε πηγή έμπνευσης για ποιητές και ζωγράφους. Το μεγαλύτερο μέρος της ελληνικής μυθολογίας έχει Αρκαδικό περιεχόμενο καθώς η γη αυτή γέννησε τους περισσότερους Θεούς του Ολύμπου, το Δία, την Άρτεμη, την Ήρα, τον Ασκληπιό, τον Ποσειδώνα. Τόπος διάσπαρτος από παραδοσιακούς οικισμούς και όμορφα χωριά η περιοχή συνδέεται άρρηκτα με το Μαίναλο. Μαίναλο και Αρκαδία είναι δυο έννοιες δεμένες από την αρχαιότητα. Στο πέρασμα των αιώνων ουδέποτε η Αρκαδία εγκατέλειψε το Μαίναλο ή επέτρεψε σε κάποιον από τους γείτονές της να το διεκδικήσουν. Σήμερα διαβαίνοντας το βουνό του Πάνα, δεν μπορεί κανείς να ξεχωρίσει περισσότερο κάποια από τις ομορφιές του. Ολόκληρο το Μαίναλο είναι ένα ανοικτό βιβλίο, που περιλαμβάνει στις σελίδες του ιστορία και ομορφιά.

Διοικητικά στοιχεία - Διαμερίσματα Δήμου
Πρωτεύουσα του Νομού Αρκαδίας είναι η Τρίπολη. Η περιοχή του Μαίναλου περιλαμβάνει πολλά χωριά και η διοικητική διάρθρωσή της είναι σύνθετη. Στο Δήμο Φαλάνθου, με έδρα τη Δαβιά (τέως κοινότητα Τσελεπάκου) ανήκουν τα δημοτικά διαμερίσματα Αλωνισταίνης, Μαινάλου, Πιάνας, Ροεινού, Σιλίμνης, Τσελεπάκου, Χρυσοβιτσίου. Ο πληθυσμός του Δήμου ανέρχεται στα 1310 άτομα (απογραφή 2001) με την ακόλουθη κατανομή στους οικισμούς: Αλωνίσταινα (117), Μαίναλο (65), Πιάνα (227), Ροεινό (249), Συλίμνα (126), Δαβιά (92), Κάτω Δαβιά (57), Τσελεπάκος (114), Χρυσοβίτσι (196), Μαντέικα (67). Στο Δήμο Βυτίνας, με έδρα τη Βυτίνα, ανήκουν τα δημοτικά διαμερίσματα Βυτίνας, Ελάτης, Καμενίτσας, Λάστας, Μαγουλιάνων, Νυμφασίας, Πυργακίου. Ο πληθυσμός του Δήμου ανέρχεται στα 2012 άτομα (απογραφή 2001) με την ακόλουθη κατανομή στους οικισμούς: Βυτίνα (885), Μονή Παναγίας Κερνίτσης (114), Ελάτη (82), Καμενίτσα (303), Καρβούνιον (44), Λάστα (47), Αγριδάκιον (15), Μαγούλιανα (238), Παν Καμπέας (18), Νυμφασία (251), Πυργάκιον (1), Μεθύδριον (14). Στο Δήμο Λεβιδίου, με έδρα το Λεβίδι ανήκουν τα δημοτικά διαμερίσματα Βλαχέρνης, Δάρα, Κανδήλας, Καρδαρά, Κώμης, Λεβιδίου, Λίμνης και Ορχομενού. Ο πληθυσμός του Δήμου ανέρχεται στα 4131 άτομα (απογραφή 2001) με την ακόλουθη κατανομή στους οικισμούς: Βλαχέρνα (568), Δάρας (474), Κανδήλα (846), Διακόπιον (48), Μονή Κανδήλας (4), Καρδαράς (47), Κώμη (97), Λεβίδιον (1219), Λίμνη (260), Ορχομενός (16), Ρούσσης (4), Παλαιόπυργος (325), Παναγίτσα (115), Χωτούσσα (108).

Κλίμα, γεωμορφολογία
Ο Αρκαδικός τόπος προσφέρει μοναδικό συνδυασμό βουνού και θάλασσας ξεκινώντας από τις πανέμορφες ακρογιαλιές της Κυνουρίας ως τα χιονισμένα βουνά. Ποτάμια κυλούν ανάμεσα στις οροσειρές του Μαινάλου, ο Αλφειός, ο Λάδωνας, ο Ερύμανθος, ο Λούσιος και τρεις λίμνες κοσμούν την περιοχή, η πανέμορφη λίμνη Μουστού, η Τάκα και αυτή του Λάδωνα. Τα βουνά σκεπάζονται από κάθε λογής δέντρα και θάμνους, κυρίως πεύκα, κέδρα και έλατα. Από τις κορυφές του Μαίναλου μπορεί κανείς να διακρίνει σχεδόν όλους τους ορεινούς όγκους της Πελοποννήσου, όπως τον Ταΰγετο, τον Πάρνωνα, το Αρτεμίσιο, το Χελμό. Η χλωρίδα και η πανίδα της περιοχής παρουσιάζουν μεγάλη ποικιλία. Δεν είναι τυχαία η διαμονή της θεάς Αρτέμιδος και του Πάνα στο Μαίναλο. Το επιβλητικό ελατόδασος του Μαίναλου είναι από τα ομορφότερα της Πελοποννήσου.

Αγορές
Από την Τρίπολη: Χυλοπίτες, τραχανά και ζυμαρικά τοπικής παρασκευής, μήλα, βύσσινο, κρασί και φλοκάτες. Μη ξεχάσετε το λικέρ Τίποτα, ελιές και γλυκά.
Από τη Βυτίνα: Ξυλόγλυπτα, γαλακτοκομικά, ζυμαρικά, τοπική ξυλοτεχνία, μέλι, βότανα, καρύδια και όσπρια.

Προϊόντα
Στον κάμπο καλλιεργούνται κυρίως κηπευτικά, αλλά και δενδρώδεις καλλιέργειες όπως καρυδιές, μηλιές, βυσσινιές.

Γεύσεις
Ψωμί. Το ψωμί για την παρασκευή του στην παραδοσιακή μορφή απαιτεί συγκεκριμένα υλικά όπως το αλεύρι ως βασική ύλη, νερό και μαγιά (προζύμι). Παλαιότερα επειδή πολλοί δε διέθεταν σιτάρι σε μεγάλες ποσότητες πρόσθεταν κριθάρι (το λεγόμενο σιμιγδάλι) ή χρησιμοποιούσαν καλαμπόκι. Το άλεσμα αρχικά γινόταν με το χειρόμυλο ύστερα με τους νερόμυλους και ανεμόμυλους. Με το πέρασμα του χρόνου οι νοικοκυραίοι πηγαίνουν τα αλέσματά τους στους κυλινδρόμυλους. Το αλεύρι είναι το βασικότερο συστατικό της αρτοποιίας και γι' αυτό καθορίζει τον τύπου του ψωμιού (κρίθινο, σταρένιο, καλαμποκένιο, σικαλένιο, βρώμης) και κοσκινίζεται πριν από τη χρήση με χοντρή ή ψιλή κρισάρα για να διαχωριστεί από το πίτουρο. Το προζύμι είναι στην ελληνική παράδοση η βάση του ψωμιού, γι' αυτό και συνδέθηκε με παρατηρήματα και προλήψεις και πρέπει να παρασκευάζεται σε κάποια μεγάλη στιγμή (παραμονή Χριστουγέννων, Πρωτοχρονιάς, Μ. Τετάρτη κ.ά.). Έχοντας εξασφαλίσει όλες οι νοικοκυρές στο σπιτικό τους το άλεσμα παρασκεύαζαν τα ψωμιά με τον παραδοσιακό τρόπο: Κάθε νοικοκυρά που θέλει να ζυμώσει "αναπιάνει" το προζύμι από το βράδυ. Η νοικοκυρά ρίχνει σ' ένα δοχείο, στο σκαφίδι, ζεστό νερό και σ' αυτό προσθέτει την ανάλογη ποσότητα αλευριού καθώς και το προζύμι που είχε κρατήσει από το προηγούμενο ζύμωμα, προσθέτει αλάτι και αλεύρι και ανακατεύει. Η αρχική ζύμωση γίνεται με λίγο νερό δηλαδή η νοικοκυρά ξεροζυμώνει. Ύστερα γαλακτίζει τη ζύμη δηλαδή προσθέτει λίγο - λίγο το νερό και ολοκληρώνει το ζύμωμα. Βάζει το ζυμάρι σε χαλκωματένια ταψιά λαδωμένα και τα βάζει στο παραγώνι (ζεστό μέρος), τα σκεπάζει με ρούχα για να εξασφαλιστεί η κατάλληλη θερμοκρασία για να "ανέβει" η ζύμη. Όταν φουσκώσει το ζυμάρι "καίει" το φούρνο, ο οποίος είναι έτοιμος όταν ασπρίσει. Εμπειρικά για να είναι κατάλληλος πρέπει, αν βάλεις ένα κουτάλι με αλεύρι μέσα και να πάρει ωραίο κίτρινο χρώμα. Αν αρπάξει τότε βρέχει τον πανιστή και περνάει μια φορά το δάπεδο ή βρέχει το καπάκι του. Τότε με το σύρτη ή τη φουρνομασιά τραβάει έξω από το φούρνο τα κάρβουνα και με τον πανιστή καθαρίζει το δάπεδό τους να μην έχει στάχτες. Ρίχνει τα ταψιά στο φούρνο, αφού τα χαράξει, και σε δύο περίπου ώρες το ψωμί είναι έτοιμο (πίτες). Τη ζύμη κάποιες φορές δεν την έβαζαν σε ταψιά, αλλά την έπλαθαν, την έβαζαν στο πλαστήρι και την έψηναν στο φούρνο (καρβέλια). Για το ψήσιμο στη γάστρα άναβαν τα ξύλα στο παραγώνι και έβαζαν τη γάστρα να κάψει καλά. Όταν καίγονταν έστρωναν τα κάρβουνα, έβαζαν την πυροστιά και πάνω σ' αυτή το ταψί αφού πρώτα το τρυπούσαν με πιρούνι και το σταύρωναν. Σκέπαζαν το ταψί με τη γάστρα που για να διατηρηθεί καυτή έριχναν πάνω της τη χόβολη.
Χυλοπίτες. Για τις χυλοπίτες οι νοικοκυρές θα 'πρεπε να εξασφαλίζουν έγκαιρα αρκετά ζευγάρια αυγά, γάλα και λίγο αλάτι. Η διαδικασία παρασκευής δεν ήταν ιδιαίτερα εύκολη υπόθεση. Οι νοικοκυρές έχοντας εξοικονομήσει το απαραίτητο σιτάλευρο, άλεσμα που έπαιρναν από τους νερόμυλους της περιοχής, έπρεπε να το κοσκινίσουν με ψιλές κρησάρες για να ξεχωρίσουν το καθαρό αλεύρι από το πίτουρο. Μετά ανακατεύουν το αλεύρι με το γάλα και τα αυγά και τα ζυμώνουν. Την επόμενη μέρα οι γυναίκες που είχαν προσκληθεί (πλάστρες) συγκεντρώνονταν για να βοηθήσουν στην παρασκευή. Οι πλάστρες παίρνοντας λίγο - λίγο το ζυμάρι, άνοιγαν φύλλο με τον πλάστη πάνω στους σοφράδες. Τα φύλλα τα μεταφέρουν σε δροσερό μέρος και τα άπλωναν σε καθαρά σεντόνια για να στεγνώσουν. Ύστερα από λίγη ώρα, αφού αυτά έχουν στεγνώσει, τυλίγονταν πάλι στον πλάστη και μεταφέρονται σ' έναν άλλο σοφρά, όπου με το μαχαίρι τα έκοβαν κατά μήκος του πλάστη και μετά σε μικρά τετραγωνάκια τις χυλοπίτες. Αυτές, τις νωπές ακόμη χυλοπίτες, η νοικοκυρά τις άπλωνε για να στεγνώσουν εντελώς. Όταν περάσουν δυο - τρεις μέρες τις έβγαζε στον ήλιο να τις λιάσει, για να ξηραθούν για λίγες μέρες, σκεπάζοντας τις με λεπτό σεντόνι για να διατηρηθεί απόλυτα το κιτρινωπό τους χρώμα. Αφού τελειώσει το λιάσιμο, η νοικοκυρά τις λίχνιζε και τις τοποθετούσε σε μικρές πάνινες σακούλες, έτοιμες πια για μαγείρεμα.
Λαζάνια Τα ίδια φύλλα ζύμης οι νοικοκυρές τα έκοβαν σε στενόμακρες λεπτές λωρίδες, τα έλιαζαν με τον ίδιο τρόπο έφτιαχναν τα λαζάνια.
Δίπλες. Συνήθως τα τελευταία φύλλα της ζύμης (στην οποία έβαζαν και λίγο ούζο), τα διέθεταν για να φτιάξουν δίπλες. Τα φύλλα τα έκοβαν διάφορα σχήματα (τετράγωνα, ορθογώνια, λωρίδες) και τα τηγάνιζαν σε μπόλικο καυτό λάδι. Έπειτα ετοίμαζαν το σιρόπι και βουτούσαν τις δίπλες σ' αυτό. Ύστερα πασπάλιζαν με κανέλα και τριμμένο καρύδι. Οι δίπλες ήταν το κατ' εξοχήν γλύκισμα του αρραβώνα, του γάμου και των εορτών.
Μακαρόνια στριφτά ή χερίσια. Τα μακαρόνια, κατ' εξοχήν φαγητό της Αποκριάς, έχει ταυτιστεί με τις μέρες αυτές. Οι ανύπαντρες κοπέλες το βράδυ της Αποκριάς έπαιρναν το μακαρόνι που θα τους έπεφτε από την πρώτη πιρουνιά, όταν θα έτρωγαν και το έβαζαν κρυφά στο μαξιλάρι για να δουν αυτόν που θα παντρευτούν. Για να φτιάξουν τα μακαρόνια οι νοικοκυρές έριχναν σε μια λεκάνη αλεύρι, λίγο αλάτι και νερό και ζύμωναν ζύμη σφιχτή. Έβαζαν πάνω στο σοφρά λίγο αλεύρι στο αλευρωμένο ταψί και ύστερα τα άπλωναν να στεγνώσουν.
Τραχανάς ξινός. Ο τραχανάς ήταν το παραδοσιακό πρωινό για πολλούς αγροτικούς πληθυσμούς. Για την παρασκευή του άφηναν το γάλα να ξινίσει. Σε λεκάνη έβαζαν το αλεύρι, έριχναν το γάλα αλάτι και ζύμωναν. Άφηναν τη ζύμη για ένα βράδυ. Το πρωί το έκοβαν σε κομματάκια και το άπλωναν σε σεντόνι για να στεγνώσει. Έπειτα το έτριβαν στο τραχανοκόσκινο. Όταν τελείωνε το τρίψιμο τον έβαζαν να στεγνώσει καλά για δυο - τρεις μέρες και είναι έτοιμος.
Τραχανάς σαρακοστιανός. Τα υλικά για την παρασκευή του είναι: χυμός ντομάτας, αλεύρι, αλάτι, μπαχαρικά και σπέτσα. Ανακάτευαν τα υλικά και τα ζύμωναν ελαφρά. Μετά τα έκοβαν κομματάκια, και τα άπλωναν για να στεγνώσουν. Ύστερα έτριβαν σε κόσκινο τα στεγνωμένα κομμάτια για να βγει ο τραχανάς, τον οποίο έβαζαν να στεγνώσει καλά.
Τραχανάς γλυκός. Παρασκευάζεται όπως ο ξινός, απλά διαφέρει στο γάλα το οποίο δεν είναι ξινό.
Τριφτιάδες. Γίνονται με σταρένιο αλεύρι, αλάτι και νερό. Αφού ρίξουν το αλεύρι σε λεκάνη με αλάτι ανακατεύουν σιγά - σιγά με λίγο νερό μέχρι να γίνει μικρά γρομπολάκια. Σε κατσαρόλα βράζουν νερό με λίγο αλάτι και λάδι και ρίχνουν τις τριφτιάδες να πάρουν μερικές βράσεις. Σερβίρονται σε βαθιά πιάτα με λάδι και λεμόνι ή κρασί.
Χοιρινό. Πολλά ήταν τα οικόσιτα ζώα όπως αιγοπρόβατα, βοοειδή, κουνέλια, για την εξασφάλιση κρέατος στα σπιτικά τους. Αυτό όμως που δεν έλειπε ποτέ από κανένα νοικοκυριό ήταν το χοιρινό που τρεφόταν σχεδόν όλο το χρόνο για να αποδώσει κρέας αλλά και άλλα προϊόντα, απαραίτητα σε παλαιότερες εποχές όπως παστό, οματιά και σαπούνι. Τα χοιρινά τα έσφαζαν τις Απόκριες ή τις μέρες των Χριστουγέννων. Στα γουρνοσφάγια σύμφωνα με τα γνωστά παραδοσιακά έθιμα κάθε σπιτικό καλούσε συγγενείς και φίλους που θα συμμετείχαν σ' αυτή τη μικρή οικογενειακή γιορτή. Από το χοιρινό τα κύρια παράγωγα είναι:
Λουκάνικα: Παρασκευάζονται από τα λεπτά έντερα του χοιρινού τα οποία αφού πλυθούν με αλατόνερο και λεμόνι τα γεμίζουν με κομμάτια κρέάτος, κανελογαρίφαλα, πιπέρι, και πορτοκαλόφλουδα ψιλοκομμένη. Όλα μαζί τα άλεθαν με ειδική μηχανή. Η γέμιση γινόταν με τη βοήθεια ενός μικρού χωνιού. Αφού ολοκληρωνόταν η γέμιση συνήθιζαν να κρεμούν τα έντερα στο εσωτερικό του τζακιού κάποιες ώρες για να γίνουν "καπνιστά". Παράλληλα τα τρυπούσαν ώστε να φύγει κάποια μικρή ποσότητα νερού που ίσως υπήρχε μέσα για να μην ανοίξουν στο βράσιμο. Σε μικρό λεβέτι έβραζαν τα λουκάνικα σε λιωμένο λίπος και τα έβγαζαν όταν έπαιρναν ροδοκόκκινο χρώμα.
Παστό. Το λιωμένο κρέας έμπαινε σε λεβέτι, στο οποίο προσθέτουν ρίγανη, κανέλα, γαρίφαλο, πιπέρι και πορτοκαλόφλουδα. Αφού παγώσουν τα τοποθετούν σε λαήνες (πήλινα δοχεία) και τα σκεπάζουν με αρκετό στρώμα λίπους. Αυτό το λιωμένο κρέας λέγεται παστό ή τσιγαρίδα και είναι εξαιρετικός μεζές και τρώγεται όπως είναι παγωμένος ή καγιανάς, δηλαδή με αυγά και ντομάτα.
Οματιά. Εκτός από τα λουκάνικα με τα έντερα του χοιρινού οι νοικοκυρές έφτιαχναν την οματιά.
Είχαν ετοιμάσει πλιγούρι (χοντροαλεσμένο σιτάρι) το οποίο έβαζαν, λίγες ώρες πριν τη σφαγή του ζώου, μέσα σε βραστό νερό για να φουσκώσει. Ύστερα από δυο, τρεις μέρες, έριχναν μέσα στη γέμιση ψιλοκομμένο πνευμόνι χοιρινού, φλούδα πορτοκαλιού, πιπέρι, αλάτι και μπαχαρικά και γεμίζουν τα έντερα. Αφού τα ζεμάτιζαν λίγο στον τέντζερη τα έβαζαν στην πουγάνα και τα έψηναν.
Πηχτή. Αφού ολοκληρωθεί το λιώσιμο του χοιρινού έφτιαχναν την πηχτή με το κεφάλι του ζώου, τα αυτιά και τα πόδια. Έβραζαν όλα αυτά, τα ξεκοκάλιζαν, τα έκοβαν μικρές μερίδες, πρόσθεταν σκόρδο, αλάτι και ξίδι και τα άφηναν να πήξουν.

Απόσταση
Τρίπολη - Αθήνα, 165 χλμ.
Τρίπολη - Θεσσαλονίκη, 685 χλμ.
Η Δαβιά απέχει 12 χλμ. από την Τρίπολη.
Η Αλωνίσταινα απέχει 25 χλμ. από την Τρίπολη και 10 χλμ. από τη Βυτίνα.
Η Βυτίνα απέχει 43 χλμ. από την Τρίπολη.
Το Λεβίδι απέχει 25 χλμ. από την Τρίπολη.
Η Πιάνα απέχει 19 χλμ. από την Τρίπολη.
Το Ροεινό απέχει
Το Λιμποβίτσι απέχει 63 χλμ. από την Τρίπολη.
Υψόμετρο
Τρίπολη, 650 μ.
Αλωνίσταινα, 1220 μ.
Λεβίδι, 750-950 μ.
Βυτίνα, 1040 μ.
Λεβίδι, 750-950 μ.
Ροεινό, 1200 μ
Λιμποβίσι, 1200 μ.

Διαδρομές
Στο δρόμο προς Αλωνίσταινα και Βυτίνα και μετά τη Συλίμνα, βρίσκεται το χωριό Δαβιά. Η διαδρομή από τη Δαβιά στην Βυτίνα είναι πανέμορφη. Περνά αρχικά το οροπέδιο και στη συνέχεια διασχίζει μια δασοσκέπαστη κοιλάδα. Το επόμενο χωριό είναι η Πιάνα. Από τη Δαβιά ένας δρόμος οδηγεί στο Χρυσοβίτσι και από εκεί, μετά από μαγευτική διαδρομή μέσα από το ελατόδασος του Μαινάλου, στη Στεμνίτσα. Όμορφη επίσης είναι και η διαδρομή που οδηγεί στο χωριό Ροεινό.
Από την Αλωνίσταινα η διαδρομή προς τη Βυτίνα μέσα από το ελατόδασος είναι συναρπαστική. Μετά από το χωριό ο επαρχιακός δρόμος ανηφορίζει φιδωτά σε μια δασοσκέπαστη χαράδρα, το διάσελο της Αλωνίσταινας, όπου παρατηρείται μια οφθαλμαπάτη που δίνει στον ταξιδιώτη την εντύπωση ότι βρίσκεται συνέχεια στην ίδια θέση. Μετά το διάσελο η διαδρομή, πάντα διασχίζοντας το πυκνό ελατόδασος, συνεχίζει, κατηφορική για να καταλήξει στη Βυτίνα. Στο ενδιάμεσο μπορεί κανείς να απολαύσει από ψηλά την πανοραμική θέα της περιοχής της Βυτίνας. Κοντά στην Αλωνίσταινα είναι το Λιμποβίσι, το χωριό των Κολοκοτρωναίων, το Αρκουδόρεμα και η Κοκκινόβρυση, μαγευτικές τοποθεσίες του Μαινάλου. Στο δρόμο για τη Βυτίνα, διακλάδωση οδηγεί στο χιονοδρομικό κέντρο της Οστρακίνας. Η πρόσβαση για την Πιάνα γίνεται είτε από την Τρίπολη είτε από την Βυτίνα. Και οι δύο διαδρομές είναι από τις πιο όμορφες της Αρκαδίας και χαρακτηρίζονται από πλούσια και πολύχρωμη χλωρίδα. Η πρόσβαση στο Λιμποβίσι γίνεται με από το Χρυσοβίτσι (8 χιλ.) - που είναι και η πιο εύκολη - και από διακλαδώσεις των δρόμων Πιάνας-Αλωνίσταινας και Ελάτης-Χρυσοβιτσίου. Όλες οι διαδρομές περνούν μέσα από το πυκνό ελατόδασος και είναι μαγευτικές. Η διαδρομή από την διακλάδωση κοντά στην Πιάνα διανύει το Αρκουδόρεμα, ενώ η διαδρομή από το Χρυσοβίτσι περνά από το παλιό εκκλησάκι της Παναγίας.

Η Πόλη
Δαβιά Είναι κτισμένη στις νότιες πλαγιές του Μαίναλου, δίπλα σε μικρό καταπράσινο οροπέδιο που διασχίζει ο ποταμός Ελισσώνας. Αποτελείται από δύο κοντινούς οικισμούς, την Άνω και την Κάτω Δαβιά. Γνωστή είναι μάλιστα και η ονομασία Δαβιές και για τους δύο οικισμούς. Η περιοχή κατοικείται από την αρχαιότητα και συνδέεται με την αρχαία ελληνική μυθολογία. Στους αρχαίους χρόνους υπήρχε στην περιοχή η αρχαία κώμη Διπαία, της οποίας η θέση όμως δεν έχει ακόμα εντοπισθεί. Εικάζεται ότι είτε υπήρξε στην περιοχή της σημερινής Πιάνας, είτε στην περιοχή της Δαβιάς, στη θέση του μεσαιωνικού κάστρου. Αναφορές για αυτήν, όπως και για τους μύθους γύρω από τον ποταμό Ελισσώνα δίνει ο Παυσανίας στα Αρκαδικά. Η Δαβιά υπήρξε μεσαιωνική κωμόπολη με όνομα Ταβία που αποτελούσε κατά το 15ο αιώνα σημαντικό πνευματικό, διοικητικό και καλλιτεχνικό κέντρο, αλλά της περιοχής. Το κάστρο της, το Παλαιόκαστρο, βρισκόταν σε ύψωμα κοντά στη Δαβιά, απέναντι από την τοξωτή γέφυρα του Ελισσώνα. Λείψανα του μεσαιωνικού κάστρου αυτού σώζονται μέχρι σήμερα, όπως και πολλά αρχαιολογικά ευρήματα. Η συμμετοχή της Δαβιάς (ή Νταβιάς) στην Επανάσταση του ’21 υπήρξε σημαντική. Οι Δαβιώτες υπό τον συμπατριώτη τους οπλαρχηγό Δράκο έλαβαν μέρος σε πολλές μάχες. Ο Ελισσώνας υπήρξε από την αρχαιότητα πολύτιμη πηγή ζωής για την περιοχή. Πηγάζει κοντά στην Αλωνίσταινα και κατευθύνεται ΝΔ προς το λεκανοπέδιο της Μεγαλόπολης, όπου και συμβάλει με τον Αλφειό. Στην πορεία του, νότια της Δαβιάς, ο ποταμός δημιουργεί όμορφο φαράγγι το οποίο προσφέρεται για οδοιπορία. Στο οροπέδιο της Δαβιάς λειτουργούσαν παλαιότερα αρκετοί νερόμυλοι και νεροτριβές. Η Άνω Δαβιά είναι ο μεγαλύτερος οικισμός, με σπίτια όπου κυριαρχεί η λαϊκή αρχιτεκτονική, η λίθινη οικοδομή με τη στέγη και τα πατροπαράδοτα κεραμίδια, τα πιο πολλά διώροφα με γραφικούς εξώστες. Πίσω από τον οικισμό κρύβεται επιμελώς η θέση της μεσαιωνικής πόλης Ταβίας, σε μια ξέφωτη πλαγιά του Μαινάλου. Μάλιστα οι σημερινοί κάτοικοι έχουν πλήρη συνείδηση της ύπαρξης αυτής της πόλης, αφού αναφέρονται στο τοπωνύμιο Παλιονταβιά, που εντοπίζεται σε κωνικό ύψωμα που είναι ορατό από το χωριό. Η Κάτω Δαβιά είναι χτισμένη 1 χιλιόμετρο ΝΑ της Άνω Δαβιάς. Οι λιγοστοί κάτοικοί της ασχολούνται με την κτηνοτροφία και τη γεωργία. Ξεχωρίζει η μεγάλη πλατεία του χωριού με το παραδοσιακό καφενεδάκι και δίπλα η εκκλησία του Άη-Γιώργη. Στους πρόποδες του χωριού και διαβαίνοντας τον ποταμό Ελισσώνα βρίσκεται η εκκλησία της Παναγίας, χτισμένη το 1891. Σε απόσταση 1 χλμ. από το χωριό υπάρχουν τέσσερις μισοερειπωμένοι πετρόχτιστοι νερόμυλοι με θολωτά ανοίγματα, που αποτελούν εξαιρετικά δείγματα τοιχοποιίας τέτοιων οικοδομημάτων.
Αλωνίσταινα Η Αλωνίσταινα, ένα πανέμορφο και γραφικό χωριό, είναι κτισμένη στη δυτική πλευρά της Οστρακίνας σε μικρή κοιλάδα μεταξύ Βυτίνας και Πιάνας. Η Αλωνίσταινα είναι από τα χωριά με τη μεγαλύτερη ιστορία στον απελευθερωτικό αγώνα του ‘21 και συνδέεται στενά με τους Κολοκοτρωναίους των οποίων υπήρξε ορμητήριο στην Επανάσταση. Συγχρόνως ήταν και η γενέτειρα της μητέρας του Θόδωρου Ζαμπείας Κωτσάκη. Προεπαναστατικά ήταν κρησφύγετο κι ορμητήριο της κλεφτουριάς, ενώ κατά την επανάσταση ήταν σημείο συγκέντρωσης και εξόρμησης των ελληνικών δυνάμεων. Οι Τούρκοι την πυρπόλησαν και την λεηλάτησαν δύο φορές. Μετά την επανάσταση η Αλωνίσταινα είχε ραγδαία εξέλιξη. Το χωριό είναι τριγυρισμένο από έλατα και απλωμένο σε ένα καταπράσινο φαράγγι και έχει κηρυχθεί διατηρητέος οικισμός. Έχει επίσης εμπλουτισθεί από πέτρινες αναπλάσεις, στους δρόμους και στον περίγυρο. Στην πλατεία του χωριού ξεχωρίζει το μαρμάρινο μνημείο της Ζαμπίας Κωστάκη. Απέναντί της η εξαιρετική μονόκλιτη Βασιλική Εκκλησία της Αγίας Παρασκευής από το 1742. Δίπλα στην είσοδο της εκκλησίας ο τάφος της Ζαμπίας. Στην Αλωνίσταινα υπάρχουν αρκετές παλαιές κατοικίες, δείγματα παραδοσιακής αρχιτεκτονικής. Χαρακτηρίζονται από πολλά και μεγάλα τοξωτά ανοίγματα και είναι χτισμένα από λαγκαδινούς πρωτομαστόρους. Ξεχωρίζουν η οχυρή πυργόσχημη κατοικία της οικογενείας Δημητρακοπούλου (ή Τουρκοβασίλη), κτίσμα της περιόδου της Επανάστασης και η οικία Κωνσταντάκου Δημητρακόπουλου, πετρόχτιστο διώροφο με μεγάλα τοξωτά ανοίγματα, που χτίστηκε το 1847 από το Λαγκαδινό πρωτομάστορα Γιαννακό Γαρδίκα. Σημείο αναφοράς για τους κατοίκους είναι η πηγή Κεφαλάρι. Ακριβώς δίπλα της σώζεται ένα από τα χάνια που εξυπηρετούσε τους περαστικούς και χρησίμευε για τη ξεκούραση των ζώων. Στην περιοχή της Αλωνίσταινας τοποθετείται ο αρχαίος οικισμός Ελισσών. Κατά καιρούς έχουν βρεθεί αρχαίοι χτιστοί τάφοι στα νότια του χωριού, ίχνη αμαξοτροχιών στο πέρασμα για το διάσελο, αγαλματίδια και αρχαία νομίσματα. Κάποιοι αποδίδουν το όνομα του χωριού σε παραφθορά του αρχαίου τοπωνυμίου Ελισσών, ενώ μάλλον επικρατέστερο είναι να προέρχεται από την αγροτική εργασία του αλωνίσματος.
Πιάνα Το χωριό, μεταξύ Αλωνίσταινας και Δαβιάς, είναι χτισμένο σε πλαγιά του Μαινάλου σε πολύ όμορφη τοποθεσία και περιβάλλεται από πυκνό ελατόδασος. Η Πιάνα υπήρχε σαν οικισμός από τα Βυζαντινά χρόνια. Το χωριό έπαιξε πρωταγωνιστικό ρόλο στην εποχή της Τουρκοκρατίας. Υπήρξε ορμητήριο και καταφύγιο της κλεφτουριάς και χρησίμευσε σαν ορμητήριο και καταφύγιο του Θ. Κολοκοτρώνη και των οπλαρχηγών του και σαν κέντρο ανεφοδιασμού κατά τον ξεσηκωμό καθώς εκεί παρασκευαζόταν το ψωμί για τον ανεφοδιασμό των επαναστατών. Επίσης ο Πλαπούτας ίδρυσε εκεί στρατόπεδο 800 αγωνιστών. Στην πλατεία, που είναι κτισμένη πάνω σε επιβλητικό βράχο, δεσπόζει η επιβλητική εκκλησία του Αϊ-Γιώργη - σημείο αναφοράς του χωριού - με τα ψηλά πετρόχτιστα καμπαναριά της, μεγάλη τρίκλιτη βασιλική με τρούλο των αρχών του 20ού αιώνα. Δίπλα της το ηρώο πεσόντων. Στην πλατεία υπάρχει αξιόλογη λαογραφική συλλογή και κοντά ένας αποκαταστημένος φούρνος της επανάστασης. Λίγα χιλιόμετρα από το το χωριό, στον αγροτικό δρόμο προς Χρυσοβίτσι και κοντά στον ποταμό Ελισσώνα βρίσκονται νερόμυλοι, σήμερα εγκαταλειμμένοι και ερειπωμένοι. Παλαιότερα από την Πιάνα μέχρι την κάτω Δαβιά λειτουργούσαν τουλάχιστον 12 νερόμυλοι και 6 νεροτριβές. Μερικά από τα κτίσματα αυτά συνδέονται με ιστορικά γεγονότα της επανάστασης του ‘21. Η πρόσβαση στο σημείο όπου υπάρχουν οι εγκαταστάσεις των νερόμυλων γίνεται από χωματόδρομο που περνάει πολύ κοντά στον Ελισσώνα. Το χωριό προσφέρεται σαν αφετηρία για οδοιπορία στο Μαίναλο. Μονοπάτι οδηγεί στο σπήλαιο του Πάνα, στη πλαγιά του βουνού. Κοντά στο χωριό είναι επίσης το Αρκουδόρεμα και το Λιμποβίσι, το χωριό των Κολοκοτρωναίων.
Λαογραφική Συλλογή Πιάνα Είδη εκκλησιαστικής τέχνης, εικόνες λαϊκές, βυζαντινές και μεταβυζαντινές. Αντικείμενα και εργαλεία της καθημερινής ζωής και των παραδοσιακών καλλιεργειών.
Ροεινό Μικρό γραφικό χωριό, μεταξύ Δαβιάς και Πιάνας, σκαρφαλωμένο στις νότιες πλαγιές του Μαινάλου. Ξεχωρίζουν τα μεγάλα πετρόχτιστα σπίτια του χτισμένα τον 19ο αιώνα. Η περιοχή αποπνέει φυσική ομορφιά και γαλήνη. Το χωριό έχει άφθονα νερά, πολύ πράσινο και πανέμορφη θέα στο οροπέδιο της Δαβιάς και στον ορεινό όγκο του Μαινάλου που απλώνεται γύρω. Γύρω του απλώνεται πυκνό ελατόδασος που φθάνει μέχρι τα πρώτα σπίτια του χωριού. Η γειτνίασή του μάλιστα με τη βουνοκορφή Αϊντίνη, τη δεύτερη σε ύψος κορυφή του Μαινάλου, το καθιστά ιδεώδες ορμητήριο για ορειβασία και οδοιπορία. Υπάρχουν πολλές ενδιαφέρουσες διαδρομές και μονοπάτια που ανεβαίνουν στο βουνό διασχίζοντας το δάσος. Η ονομασία Ροεινό, προέρχεται από τη λέξη ορεινό που μεταγραμματίσθηκε. Η ιστορία του χωριού ξεκινά τον μεσαίωνα και διανύει την Βυζαντινή περίοδο και τα χρόνια της Τουρκοκρατίας, οπότε υπήρξε κώμη και το κέντρο του Δήμου Φαλάνθου. Κατά την Τουρκοκρατία το χωριό είχε σαν κέντρο του την τότε Μονή του Αγίου Γεωργίου. Το Ροεινό έχει δύο σημαντικά εκκλησιαστικά μνημεία. Τον Ναό του Αγίου Γεωργίου, προστάτη του χωριού, και τον Ναό της Παναγίας. Ο Άγιος Γεώργιος χτίστηκε στα τέλη του 12ου αιώνα και ήταν ναός εγγεγραμμένος σταυροειδής με τρούλο. Δέχθηκε όμως διαδοχικές μετασκευές και προσθήκες το 1856, το 1858 και στα τέλη του 20ου αιώνα και σήμερα ελάχιστα θυμίζει βυζαντινό μνημείο. Στην εκκλησία υπάρχει θαυματουργή εικόνα του Αγίου. Προσκολλημένο σαν παρεκκλήσι της στη βόρεια πλευρά του ναού είναι το εκκλησάκι του Αγίου Δημητρίου των αρχών του 13ου αιώνα, στο ιερό βήμα του οποίου διατηρούνται τμήματα τοιχογραφιών του 15-16 αιώνα. Δίπλα από τον Άγιο Γεώργιο βρίσκεται όμορφη θολωτή πετρόχτιστη βρύση με χρονολογία 1888, ενώ στο προαύλιο είναι ο ξενώνας της ενορίας. Ο ναός της Παναγίας είναι μια μικρή μονόχωρη, καμαροσκέπαστη με δίρρηχτη στέγη εκκλησία μάλλον του 16ου αιώνα και φημίζεται για τις ωραίες αγιογραφίες του που έγιναν στα τέλη του ίδιου αιώνα. Παλαιότερα ολόκληρος σχεδόν ο πληθυσμός χειμάδιαζε στη Μεσσηνία (Μελιγαλά) και στην Αργολίδα, όπου διατηρούσε καλλιέργειες και θερινές διαμονές. Σήμερα, οι λιγοστοί μόνιμοι κάτοικοι - οι περισσότεροι συνταξιούχοι - ασχολούνται με τη γεωργία, την κτηνοτροφία και τη μελισσοκομία και διακρίνονται για τη φιλόξενη διάθεσή τους.
Λιμποβίσι Χωμένο στο ελατόδασος και μέσα στις μεγάλες χαράδρες του Μαινάλου, ανάμεσα στο Χρυσοβίτσι και την Πιάνα και σε πανέμορφη και δύσβατη τοποθεσία, είναι το Λιμποβίσι (ή Λιμποβίστι), το χωριό των Κολοκοτρωναίων. Το χωριό φέρει εμφανώς σλαβική ονομασία, όπως και άλλα χωριά της περιοχής. Εδώ έζησαν οι Κολοκοτρωναίοι, και μεγάλωσε και κατοικούσε κατά καιρούς ο αρχιστράτηγος Θ. Κολοκοτρώνης. Το Λιμποβίσι ήκμασε επί Ενετοκρατίας και Τουρκοκρατίας. Μάλιστα, η απογραφή των Ενετών το 1711 κατέγραψε 500 κατοίκους. Ο χώρος του άλλοτε κραταιού αρκαδικού χωριού καταλαμβάνει σήμερα ένα μικρό πλάτωμα, που έχει διαμορφωθεί σε σύγχρονο μικρό πάρκο. Σε τίποτα σήμερα δεν θυμίζει την ύπαρξη του χωριού, παρά μόνον λιγοστά χαλάσματα. Τα μόνα οικήματα που περιέχει είναι το ανακατασκευασμένο σπίτι των Κολοκοτρωναίων, η παλιά εκκλησία του Αϊ - Γιάννη, όπου εκκλησιαζόταν ο Γέρος του Μοριά και τα παλικάρια του και ένα μικρό οίκημα των φυλάκων. Το σπίτι των Κολοκοτρωναίων καταστράφηκε στα Ορλωφικά (1770-1771) και ανοικοδομήθηκε από τον πατέρα του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, Κωνσταντή. Σ’ αυτό έζησαν συνολικά δώδεκα γενιές Κολοκοτρωναίων Το ανακατασκευασμένο σπίτι του Κολοκοτρώνη είναι ένα λιθόκτιστο κτήριο κτισμένο σύμφωνα με τις μαρτυρίες κατά τα πρότυπα του παλαιού και σε σημείο - κατά τα φαινόμενα - δίπλα από την αρχική του θέση (ακριβώς δίπλα υπάρχουν ερείπια παλιού σπιτιού). Η ανέγερσή του έγινε το 1990 με δαπάνη του εφοπλιστή Π. Αγγελόπουλου, ο οποίος και χρηματοδότησε τη διαμόρφωση και εξωραϊσμό του γύρω χώρου. Σήμερα το σπίτι λειτουργεί σαν ανοικτό μουσείο και φιλοξενεί σύγχρονο εικονογραφικό υλικό από τη ζωή και δράση του Θ. Κολοκοτρώνη. Στη μεγάλη πλατεία με τα γάργαρα νερά της παραδοσιακής πέτρινης κρήνης, ορθώνεται ανακατασκευασμένη η μονόκλιτη βασιλική εκκλησία του Αϊ – Γιάννη. Η εκκλησία. είχε υποστεί μεταγενέστερες κακότεχνες μετασκευές, αλλά το 2002 αναπαλαιώθηκε στην προγενέστερη μορφή της με δωρεά και πάλι της οικογένειας των Αγγελόπουλων. Οι σχέσεις του Γέρου του Μοριά, ήταν άρρηκτα δεμένες με τον τόπο γέννησης και καταγωγής του. Κρυμμένο μέσα στο πυκνό ελατόδασος, το χωριό διαδραμάτισε πρωταγωνιστικό ρόλο στην επανάσταση του 1821. Το πλάτωμα του χωριού προσφέρει υπέροχη θέα προς το Μαίναλο και το Αρκουδόρεμα.
Βυτίνα Σε μια κοιλάδα στους πρόποδες του ελατοσκέπαστου Μαινάλου, η Βυτίνα έχει μαγευτική θέση και είναι από τα πιο γραφικούς οικισμούς της χώρας. Το χειμώνα, σκεπασμένη συχνά από χιόνια, η Βυτίνα προσφέρει ένα μοναδικό θέαμα. Το χωριό φημίζεται για το υγιεινό κλίμα του, άλλωστε ως το 1940 μάλιστα αποτελούσε τόπο αποθεραπείας ατόμων με νοσήματα θώρακος με δύο σανατόρια σε λειτουργία, την Ιθώμη, στην πλαγιά του Μαινάλου πάνω από την κωμόπολη, και τη Μάνα του Στρατιώτου κοντά στα Μαγούλιανα. Το δεύτερο είχε ιδρύσει η αδελφή του Παύλου Μελά, η Μαρία Παπαδοπούλου, για τους στρατιώτες και παλαιούς πολεμιστές των Βαλκανικών αγώνων. Η ιστορική διαδρομή της Βυτίνας είναι αξιόλογη. Σύμφωνα με την επικρατέστερη εκδοχή χτίστηκε το 350 μ.Χ. μετά τη διάλυση της αρχαίας αρκαδικής κώμης του Μεθυδρίου. Το όνομά της σύμφωνα με μια εκδοχή προέρχεται από τη λέξη βυθός, επειδή η παλιά κωμόπολη ήταν χτισμένη στο βάθος μιας λεκάνης τριγυρισμένης από λόφους. Μια άλλη εκδοχή δέχεται ότι το όνομά της έχει σλαβική προέλευση και οφείλεται στους Σλάβους που είχαν κατοικήσει την περιοχή και αργότερα εξελληνίσθησαν. Η αρχική θέση της κωμόπολης ήταν στη θέση Δαμασκηνιά. Αργότερα, και λόγω του ψυχρού κλίματος, οι κάτοικοι μετακινήθηκαν προς τον ποταμό Μυλάοντα, κοντά στο γεφύρι Ζαρζί, ενώ χρησιμοποιούσαν σαν τόπο παραθερισμού την πλαγιά της Κάτω Βυτίνας. Τελικά μετεγκαταστάθηκαν εκεί μέχρι την επανάσταση του 1821. Η περιοχή της Βυτίνας είχε αναγνωρισθεί κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας σαν βακούφι και θεωρείτο ιερή. Η συμβολή της στον απελευθερωτικό αγώνα ήταν σημαντική. Για την ενεργή συμμετοχή της στην επανάσταση, τα στρατεύματα του Ιμπραήμ πυρπόλησαν την Κάτω Βυτίνα επτά φορές το 1825 και το 1826. Έγιναν τότε πολλοί διωγμοί και υπήρξαν πολλά θύματα, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την ηρωίδα Ελένη Λιαροπούλου, τη Βυτιναία Σουλιώτισσα, η οποία για να μη πέσει στα χέρια των Τούρκων, πήδηξε στο γκρεμό από το βράχο Κότρωνα. Οι κάτοικοι που διεσώθησαν έχτισαν αργότερα τη σημερινή Βυτίνα, ενώ άλλοι έφυγαν σε πιο εύφορες περιοχές. Μετά την απελευθέρωση η Βυτίνα γνώρισε αξιόλογη ανάπτυξη. Ιδιαίτερα ήκμασε κατά την περίοδο 1920-1940, οπότε και λειτουργούσε Δασοκομική Σχολή, με αξιόλογη τουριστική κίνηση και εμπόριο. Η Βυτίνα είναι γενέτειρα του ιστορικού Κωνσταντίνου Παπαρρηγόπουλου και του Βασιλείου Οικονομίδη. Οι προτομές τους, του πρώτου στην κεντρική πλατεία και του δεύτερου στην ομώνυμη μικρή πλατεία μαρτυρούν τη συμβολή της στα γράμματα και τις επιστήμες. Κέντρο της κωμόπολης είναι η όμορφη κεντρική πλατεία με την αξιόλογη πετρόκτιστη εκκλησία του Αγίου Τρύφωνα, δημιούργημα ντόπιων μαστόρων με το φημισμένο τοπικό μαύρο μάρμαρο. Δίπλα της το Δημαρχείο και γύρω οι περισσότερες ταβέρνες, καφενεία, καφετέριες, όπως και καταστήματα με τοπικά προϊόντα. Ιδιαίτερη μνεία θα πρέπει να γίνει σε ένα υπέροχο παραδοσιακό παλιό φούρνο, που βρίσκεται σε ένα δρομάκι κοντά στην πλατεία. Σημαντική θέση στην τοπική παραγωγή και οικονομία κατείχαν παλαιότερα η ξυλοτεχνία και υφαντουργία που ανθούσαν στην ευρύτερη περιοχή. Ιδιαίτερα στη Βυτίνα λειτουργούσαν αρκετά εργαστήρια ξυλοτεχνίας (με βάση την καρυδιά, οξιά και τον τοπικό κέδρο) και υφαντουργεία. Αξιομνημόνευτοι είναι οι Αργαλειοί που λειτούργησαν την περίοδο του 1928, και στους οποίους οι νέες της περιοχής παρήγαγαν εξαιρετικά υφαντά. Κοντά στην κεντρική πλατεία βρίσκεται η Βιβλιοθήκη της Βυτίνας, με αξιόλογο ιστορικό αρχείο για την περιοχή. Αξιόλογο κτίσμα είναι το πετρόκτιστο Ελληνικό Σχολείο, ένα ιστορικό κτίριο που συνδέεται με την ιστορική σχολή της Βυτίνας. Από το λόφο του Αϊ-Λιά, στην πάνω γειτονιά, προσφέρεται όμορφη θέα στην κωμόπολη. Στην πλατεία της Βυτίνας, σε νεόδμητο κτίριο στεγάζεται αξιόλογο Λαογραφικό Μουσείο. Υπέροχο επίσης είναι - ιδιαίτερα το φθινόπωρο και την άνοιξη - ένα ρομαντικό δενδροσκέπαστο δρομάκι στην είσοδο του χωριού, ο Δρόμος της Αγάπης. Νοτιοανατολικά της Βυτίνας βρίσκεται το λατομείο που δίνει το φημισμένο διακοσμητικό μαύρο μάρμαρο. Επίσης, στο δρόμο από την Τρίπολη και 3 χλμ. πριν τη Βυτίνα, στις παρυφές του Μαινάλου, είναι η Πηγή του Παυσανία, την οποία αναφέρει ο Παυσανίας στα Αρκαδικά. Μια άλλη υπέροχη διαδρομή, οδηγεί δια μέσου μονοπατιού, που αρχίζει κοντά από την εκκλησία των Αγίων Αναργύρων (1831), στον Μυλάοντα ποταμό και το υπέροχο πέτρινο γεφύρι Ζαρζί, και από εκεί ανηφορίζοντας στο εκκλησάκι του Αγίου Νικολάου.
Μονή Κερνίτσας Η παλιά μονή κτίστηκε το 14ο αιώνα. Η σημερινή είναι κτισμένη στη θέση της παλιάς και είχε σημαντικό ρόλο στην Επανάσταση του 1821. (47 χλμ. από Τρίπολη, 3 χλμ. από τη Βυτίνα).
Τρίπολη Στο μέσο του λεκανοπεδίου Τριπόλεως ή Αρκαδικού οροπεδίου, η πόλη περικλείεται από σημαντικούς ορεινούς όγκους. Στην καρδιά της πόλης πολλά κτίρια ομορφαίνουν την πόλη, νεοκλασικά όπως το σπίτι του ποιητή Κώστα Καρυωτάκη, το μεγάλο κτίριο στην πλατεία Άρεως, καθώς και η επιβλητική Βυζαντινή εκκλησία του Αγίου Βασιλείου, το μοναστήρι της Παναγιάς και το αρχαιολογικό μουσείο.
Πνευματικό Κέντρο του Δήμου της Τρίπολης Είναι ένα από τα αξιολογότερα νεοκλασικά κτίρια της πόλης που τελειοποιήθηκε και λειτούργησε το 1988. Αποτελεί ένα πάντρεμα τέχνης και αρχιτεκτονικής. Έγινε κυρίως με χρήματα που κληροδότησε στην Τρίπολη ο ομογενής Τριπολίτης Δημήτριος Αποστολόπουλος.
Βιβλιοθήκη Τρίπολης Περίπου 8000 τόμοι βιβλίων βρίσκονται στην Βιβλιοθήκη της Τρίπολης. Είναι το γνωστό Ματζούνειο Κέντρο, 2710-224238.
Αρχαιολογικό Μουσείο Τρίπολης Στεγάζεται σ ένα πολύ όμορφο διώροφο νεοκλασικό κτίριο, σχεδιασμένο από τον αρχιτέκτονα Τσίλερ. Το Μουσείο στεγάζει περί τα 7.000 αντικείμενα, κυρίως από πρόσφατες ανασκαφές σε όλη την Αρκαδία. Ξεχωρίζει η μοναδική στην ελλάδα συλλογή των λατρευτικών ειδωλίων των Πρωτοελλαδικών χρόνων από το Σακοβούνι όπως και το ολόγλυφο καθήμενο άγαλμα θεάς (ίσως Αθηνά) από την Ασέα. Υπάρχουν επίσης και λίγα ευρήματα Παλαιοχριστιανικών και Πρώιμων Βυζαντινών Χρόνων. 2710-232397.
Ναός Αλέας Αθηνάς - Απαραβίαστο άσυλο. Ο μεγαλύτερος ναός της Πελοποννήσου και σημαντικότατο ιερό κτίσμα της αρχαιότητας. Είναι Δωρικού ρυθμού. Τον έκτισε μάλλον ο υιός του Αφείδαντος, ο Αλεός και τον διακόσμησε ο Σκάπας. Τα θεμέλια που σώζονται, είναι από αμυγδαλόλιθο, ένα ορυκτό που βγαίνει εκεί κοντά. Βρίσκεται στην Τεγέα και ήταν απαραβίαστο άσυλο. Βρίσκεται 12 χλμ. από την Τρίπολη.

Αδελφοποίηση της Τρίπολης με το Peine (Γερμανία)
Η Τρίπολη έχει αδελφοποιηθεί με την πόλη Peine της Γερμανίας. Η τελετή αδελφοποίησης πραγματοποιήθηκε στις 23 Σεπτεμβρίου του 2000 στο Αποστολοπούλειο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Τρίπολης με τη συμμετοχή πολυμελούς αντιπροσωπείας από το Peine. Στα πλαίσια της αδελφοποίησης και της σύσφιξης σχέσεων των αδελφών πόλεων έχουν πραγματοποιηθεί ανταλλαγές επισκέψεων αντιπροσωπειών από τις δύο πόλεις, ομάδες μαθητών από το Peine έχουν φιλοξενηθεί στις κατασκηνώσεις του Δήμου Τρίπολης στο Παράλιο Άστρος ενώ ομάδα νέων αθλητών από την Τρίπολη συμμετείχε σε τουρνουά ποδοσφαίρου στο Peine.
Το Peine είναι μια πόλη 50.000 κατοίκων, που χτίστηκε το 10ο αιώνα στις παρυφές του κάστρου του κόμητος Pagin. Σήμερα είναι μια ευχάριστη πόλη με περιποιημένες προσόψεις κατοικιών, πλατείες που προσκαλούν τους επισκέπτες, ήσυχα πάρκα, εμπορικούς δρόμους γεμάτους ζωή. Βρίσκεται σε απόσταση 30 λεπτών με το αυτοκίνητο από το αεροδρόμιο του Αννοβέρου.
Η δύναμη του Peine είναι ο χάλυβας και η μπύρα Harke!!
Η πόλη χαρακτηρίζεται από πλούσια πολιτιστική δραστηριότητα, γύρω στις 100 εκδηλώσεις διοργανώνονται κάθε χρόνο.

Υγεία
Παναρκαδικό Γενικό Νοσοκομείο Τρίπολης, 2710-371700
Αγροτικό Ιατρείο Βυτίνας, 27950-22222
Αγροτικό Ιατρείο Λεβιδίου, 27960-22274

Οδική σύνδεση
Η Τρίπολη συνδέεται με τακτικά δρομολόγια των ΚΤΕΛ με την Αθήνα και τις άλλες κύριες πόλεις της Πελοποννήσου. ΚΤΕΛ Τρίπολης, Πλ.Κολοκοτρώνη, 2710-224313, 2710-222560. ΚΤΕΛ Αθηνών, Λ. Κηφισού 100, 210-5124910, 210-5132601. ΚΤΕΛ Μεγαλόπολης, 07910-22238. ΚΤΕΛ Πάτρας, 2610-223621. ΚΤΕΛ Βυτίνας, 27950-22025. ΚΤΕΛ Λεωνίδιου, 27570-22255.

Σιδηροδρομική σύνδεση
Η Τρίπολη συνδέεται σιδηροδρομικά με την Αθήνα και την Καλαμάτα. Καθημερινά με ενδιάμεσους σταθμούς στις πόλεις και τα χωριά της διαδρομής. ΟΣΕ Τρίπολης, Ξενίου Διός 1, 2710-241696. ΟΣΕ Αθηνών, 210-5131601 και 210-5797777. Λοιποί σταθμοί: Ελαιοχώρι, 2710-491218, Ζευγολατιό, 27240-22526, Λεύκτρο 27910-22131

Χρήσιμα Τηλέφωνα
Δήμος Τρίπολης, 2710-222235
Δήμος Δαβιάς, 2710-431520
Δήμος Βυτίνας, 27950-22329
Δήμος Λεβιδίου, 27960-22363
Αστυνομία Τρίπολης, 2710-224847
Τροχαία Τρίπολης, 2710-222349
Γραφείο Δημοτικής Αστυνόμευσης Τρίπολης, 2710-231844
Γραφείο Τουρισμού, 2710-231844
ΟΤΕ Τρίπολης, 2710-770207
ΕΛΤΑ Τρίπολης, 2710-222431
Ταξί Τρίπολης, 2710-226220 και 233121
Αστυνομία Βυτίνας, 27950-22207
ΟΤΕ Βυτίνας, 27950-22399
ΕΛΤΑ Βυτίνας, 27950-22233
Ταξί Βυτίνας, 27950-22619
Αστυνομία Λεβιδίου, 27960-22202
ΟΤΕ Λεβιδίου, 27960-22299
ΕΛΤΑ Λεβιδίου, 27960-22263
Επιμελητήριο Αρκαδίας, 25ης Μαρτίου & Πανός 21, 2710-227141, 2710-227142

Φαγητό
Χαρακτηριστικά τοπικά φαγητά: Αρνί της σούβλας, Κοκορέτσι, Σπληνάντερο, Στιφάδο, Μουσακάς, Πατσάς, Τυρί, Γιαούρτι.
Βυτίνα, Κόκκινα Πιθάρια, παραδοσιακή ταβέρνα, κοντά στην κεντρική πλατεία της Βυτίνας, 27950-22540.
Λεβίδι, Ταβέρνα στην κεντρική πλατεία με παραδοσιακές γεύσεις, 27960-22232
Τρίπολη, Εστιατόριο στο μαγευτικό άλσος Αγ. Γεωργίου στην Τρίπολη, 2710-222971
Τρίπολη, Grand Chalet, εστιατόριο στο άλσος της πλατείας Άρεως, 2710-234661,3

Διαμονή Ξενοδοχεία
Αλωνίσταινα: Θεοξένια, Παραδοσιακός ξενώνας, 2710-431363, 210-3600829, 210-6206927, URL www.theoxenia-arcadia.gr
Λεβίδι: Ανατολή, ξενώνας, 27960-22123. Άρτεμις, Παραδοσιακός ξενώνας, 27960-22600, 27960-22422
Βυτίνα: Villa Valos, ξενώνας, 27950-22210, Μαίναλον, παραδοσιακό κτίσμα, 27950-22217.
Τρίπολη: Αρκαδία, διαθέτει 85 κλίνες, εστιατόριο, τηλεόραση και χώρος στάθμευσης, 2710-225551. Ανακτορικόν, διαθέτει 50 κλίνες, διαθέτει κλιματισμό, τηλεόραση, χώρο στάθμευσης, φιλικό στην υποδοχή ζώων, 2710-225545. Γκάλαξι, διαθέτει 150 κλίνες, αίθουσα συνεδρίων, τηλεόραση, χώρος στάθμευσης, 2710-225195.

Διαμονή σε Κάμπινγκ
Στο Παράλιο Άστρο (47 χλμ. από την Τρίπολη): Άστρος, στη θέση Άγιος Ανδρέας, 27550-51500. Ρεπόντικα, στη θέση Άγιος Ανδρέας, 27550-31282. Θηρέα, στη θέση Μελιγρού, 27550-51002.

Αθλητισμός
Χειμερινό Σκι. Το χιονοδρομικό κέντρο της Οστρακίνας, στην κορυφή του Μαινάλου στα 1600 μ., προσφέρει έξη πίστες για σκι στην Ελλάδα. Διαθέτει ξενώνα, εντευκτήριο, δυο Lift και σύγχρονο χιονοδρομικό καταφύγιο. 27960-22227, απόσταση 25 χλμ. από Τρίπολη. Τηλ. 27960-22227
Ορειβασία. Στις πλαγιές του Μαλεβού, στο Ανατολικά άκρο του Πάρνωνα. Στην τοποθεσία Αρνόμουσγα, 1450 μ. ύψος, υπάρχει καταφύγιο 50 ατόμων. Ο δρόμος από τον 'Άγιο Πέτρο ως το καταφύγιο είναι βατός. Πορεία: περίπου 2:30-3.00 ώρες. Εθνικός Ορειβατικός Σύλλογος Τρίπολης, 2710-232243. Στο Μαίναλο, στη θέση Οροπέδιο Οστρακίνας, το ομώνυμο καταφύγιο στα 1600 μ. έχει χωρητικότητα 45 ατόμων και διαθέτει θερμάστρες πετρελαίου, ξύλων καθώς και κουζίνα και δεξαμενή νερού και τουαλέτα. Η ηλεκτροδότηση παρέχεται από γεννήτρια. Πληροφορίες στον ΕΟΣ Τρίπολης.

Τράπεζες
Στην Τρίπολη, Αγροτική, ALPHA, Eurobank, Εθνική, Πειραιώς, Γενική, Εμπορική και Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο. Στο Λεβίδι, Αγροτική.

Έθιμα - Εκδηλώσεις
Το γλέντι ανάβει εύκολα και η φιλοξενία των Αρκάδων αγκαλιάζει ευπρόσδεκτα κάθε περαστικό ή επισκέπτη.
Απόκριες. Η χιουμοριστική παρέλαση, ο χορός και το γλέντι κυριαρχούν και τις Απόκριες, όχι μόνο στην Τρίπολη, αλλά και σε ολόκληρη την Αρκαδία. Οι άνθρωποι μασκαρεύονται και ο συναγωνισμός τώρα στοχεύει στο πιο τσουχτερό αστείο και το πιο καυτό πείραγμα.
25 Μαρτίου. Η Τρίπολη γιορτάζει με το δικό της τρόπο την επέτειο της επανάστασης του 1821.
Νέες και νέοι, ντυμένοι με θαυμάσιες εθνικές ενδυμασίες παρελαύνουν στην πόλη και μετά ανοίγουν το χορό. Οι στολές που φορούν είναι προϊόντα της τοπικής, οικογενειακής βιοτεχνίας και οι οικογένειες συναγωνίζονται η μια την άλλη, ντύνοντας τα παιδιά τους με την καλύτερη ενδυμασία.
Πάσχα. Σε όλη την περιοχή γίνονται προετοιμασίες και ετοιμάζονται τα κουλούρια και βάφονται τα αυγά. Τη μεγάλη Παρασκευή το πρωί, πολλές οικογένειες πάνε στη Μονή της Λουκούς, στο δρόμο για το Άστρος, όπου γίνεται η τελετή της αποκαθήλωσης. Το βράδυ, οι οκτώ επιτάφιοι της πόλης περνούν από την κεντρική πλατεία του Αγίου Βασιλείου. Ένας ακόμη άτυπος συναγωνισμός γίνεται μπροστά στα μάτια όλης της πόλης, για τον καλύτερα στολισμένο επιτάφιο. Την ημέρα του Πάσχα μια τεράστια φωτιά ανάβει στο άλσος της πλατείας Άρεως. Εκεί, με φροντίδα του Δήμου ψήνονται δεκάδες αρνιά ενώ το γλέντι ανάβει με εθνικούς χορούς και άλλες καλλιτεχνικές εκδηλώσεις ως αργά το βράδυ.
1 Φεβρουαρίου, Βυτίνα, Πανηγύρι του Αγίου Τρύφωνα.
Το πρώτο δεκαπενθήμερο του Αυγούστου, Βυτίνα, Η γιορτή του δάσους.
23 Αυγούστου και από τις αρχές του μήνα Αυγούστου, Λεβίδι, Πολιτιστικές εκδηλώσεις και πανηγύρι της Παναγίας (23/8).

Intenet
Επαγγελματικός, τουριστικός και πολιτιστικός οδηγός Αρκαδίας, www.inarcadia.gr
Οδικό δίκτυο και χάρτες του νομού, www.eranet.gr/geodata/el/gstreets.html
Δήμος Τρίπολης, www.tripolis.gr
Η Αδελφή πόλη της Τρίπολης, το Peine της Γερμανίας, www.peine-online.de
Βιομηχανική Περιοχή Τρίπολης, www.etba.gr/etba/e_bipe/g_tripol.html
Πελοποννησιακή Ένωση Αμερικής, www.pua.org/
4ο Δημοτικό Σχολείο Τρίπολης, telephos.forthnet.gr/ekpa/dhm4/index.html
Δημοτικό Σχολείο Καστρίου, www.dimotikokastri.gr
Νεανική εφημερίδα της Τρίπολης, www.pezodromos.gr
Επιμελητήριο Αρκαδίας, www.arcadianet.gr
Πλήθος πληροφοριών για την περιοχή της Αρκαδίας, www.inarcadia.gr
Διαδρομές στο Μαίναλο, arcadia.ceid.upatras.gr/arkadia/places/menaloguide.htm
Η Βιτύνα στο διαδίκτυο, www.vitina.gr

Αυτό το κείμενό μου δημοσιεύτηκε στο ταξιδιωτικό έντυπο ΠΕΡΙΗΓΗΣΕΙΣ - Εφημερίδα Ημερησία, τ. 03 2004-2005